Ja skenarët që mund të lirojnë Maduron
Çështja penale ndaj ish-udhëheqësit të rrëzuar të Venezuelës, Nicolás Maduro, nuk ka arritur të ecë përpara gjatë gjashtë viteve të fundit.
Tani që kapja e tij dhe paraqitja e parë në gjykatën federale të Manhatanit kanë ndodhur, arritja deri te gjyqi mund të zgjasë edhe shumë vite të tjera, duke u shoqëruar me beteja të pazakonta politike dhe ligjore.
Çështja penale kundër Maduro-s është jashtëzakonisht komplekse nga pikëpamja ligjore, për shkak të rolit të tij të mëparshëm si udhëheqës i Venezuelës, natyrës dramatike të provimit të një komploti ndërkombëtar narko-terrorist, si dhe implikimeve më të gjera për sigurinë kombëtare dhe politikën e jashtme. Për këto arsye, mbrojtja e tij mund të përpiqet të përdorë disa strategji të ndryshme për ta bllokuar çështjen para se ajo të shkojë në gjyq.
Maduro u deklarua i pafajshëm të hënën për akuzat e komplotit për narko-terrorizëm, komplotit për importim kokaine, posedimit të armëve dhe pajisjeve shkatërruese.
“Jo se nuk do të negociojë, por fillimisht do të përpiqet të shtypë disa butona,” tha Dick Gregorie, një ish-prokuror federal me bazë në Miami, i cili ka ndjekur nga afër mbulimin mediatik të paraqitjes së parë të Maduro-s në gjykatë.
Gregorie ka punuar pothuajse 40 vite më parë në aktakuzën dhe gjyqin e Manuel Noriega-s së Panamasë, duke u bërë një nga prokurorët e paktë që kanë arritur të gjykojnë me sukses një të arratisur të huaj që pretendonte se ishte kryetar shteti.
Rasti Noriega ka disa ngjashmëri me atë të Maduro-s, veçanërisht për shkak se është shumë e rrallë që SHBA të ndërhyjë ushtarakisht në një vend të huaj dhe të rrëmbejë me forcë një udhëheqës politik.
Avokatët që përfaqësojnë Maduro-n dhe bashkëshorten e tij, Cilia Flores, e cila gjithashtu u deklarua e pafajshme për akuza të lidhura me drogën dhe armët, ka shumë gjasa të argumentojnë se ata janë kapur në mënyrë të paligjshme. Në gjykatë, Maduro deklaroi se ishte “rrëmbyer” nga ushtria amerikane.
Avokatët e tij pritet gjithashtu të përplasen me Departamentin e Drejtësisë lidhur me provat e çështjes, aksesin që mbrojtja mund të ketë në materiale që mund t’i ndihmojnë, si dhe përdorimin e informacionit të mbrojtur të sigurisë kombëtare në një gjyq të mundshëm.
Procesi gjyqësor për menaxhimin e informacionit të klasifikuar, i mbikëqyrur nga gjykata, mund të shtojë muaj të tërë edhe në një çështje të thjeshtë. Në disa raste, të pandehurit përpiqen të detyrojnë ekspozimin e informacionit të ndjeshëm, me shpresën se qeveria federale do të heqë dorë nga ndjekja penale, një taktikë e njohur si “graymail”.
Provat e mbledhura deri tani dhe planet për ta çuar çështjen drejt gjyqit pritet të diskutohen në paraqitjen e radhës së Maduro-s në gjykatë në Manhatan, e planifikuar për muajin mars.
Një argument mbi imunitetin
Maduro ka shumë gjasa të përpiqet të përdorë pozicionin e tij në qeverinë venezueliane për të pretenduar se gëzon imunitet si udhëheqës i huaj.
Në gjykatë, Maduro i tha gjyqtarit se ai ishte “ende president” i Venezuelës. Bashkëshortja e tij, në mënyrë të ngjashme, e quajti veten “Zonja e Parë e Venezuelës”.
Gregorie kujtoi se sa të ashpra ishin betejat ligjore mbi pretendimet për imunitet si kryetar shteti në rastin Noriega. Të njëjtat çështje u ngritën edhe në një gjyq për ryshfet ndaj një udhëheqësi politik që pretendonte se ishte kryetar shteti i Ishujve Turks dhe Caicos, një çështje tjetër që Gregorie e ka ndjekur në Miami dekada më parë.
“Është mjaft e qartë: për të përfituar imunitet si kryetar shteti, duhet të jesh udhëheqës i njohur diplomatikisht,” tha Gregorie. Edhe studiues të tjerë të ligjit mbajnë të njëjtin qëndrim, duke theksuar se njohjet diplomatike të Departamentit të Shtetit të SHBA janë praktikisht vendimtare.
SHBA ka deklaruar që nga viti 2024 se Maduro ishte një udhëheqës i paligjshëm i Venezuelës dhe ka njohur opozitën si presidente të zgjedhur. Megjithatë, çështja se kush e drejtonte vendin do të duhej të interpretohej nga sistemi gjyqësor amerikan, potencialisht deri në Gjykatën e Lartë.
Noriega humbi pretendimet për imunitet si kryetar shteti dhe diplomatik në vitin 1990. Ai u dënua në vitin 1991 për importim kokaine dhe u dënua me 40 vite burg.
Po ashtu, Norman Saunders, kryeministër i Ishujve Turks dhe Caicos në vitet 1980, nuk u konsiderua kryetar shteti. Në atë kohë, si territor britanik, kryetare shteti ishte Mbretëresha.
A do të ketë dëshmitarë bashkëpunues?
Një pyetje që mbetet pezull është se sa i vendosur është Departamenti i Drejtësisë për ta çuar Maduro-n deri në gjyq.
Nxjerrja e tij nga vendi e bën këtë më të lehtë në një aspekt kyç: mund të sjellë dëshmitarë të rinj.
Gina Parlovecchio, partnere në fushën e krimeve financiare dhe ish-prokurore kryesore në çështjen kundër Joaquín “El Chapo” Guzmán, tha se ka gjasa që disa bashkëpunëtorë tashmë kanë ndihmuar Prokurorinë e Distriktit Jugor të Nju Jorkut për të ndërtuar çështjen kundër Maduro-s.
Kjo zyrë ka ndjekur më parë penalisht persona të lidhur me Maduro-n, përfshirë nipërit e bashkëshortes së tij, Cilia Flores. Qeveria federale gjithashtu monitoron nga afër pesë organizatat terroriste të huaja të përmendura në aktakuzë si pjesëmarrëse në skemën e trafikut të drogës nga Venezuela drejt SHBA.
Megjithatë, paraqitja e dëshmitarëve bashkëpunues në gjyq mbetet një sfidë.
Gregorie përshkroi se si një dëshmitar vdiq në një aksident të dyshimtë automobilistik disa ditë para se të dëshmonte kundër një bashkë-të pandehuri të Noriega-s. Ai përmendi gjithashtu vrasjen e informatorit të DEA-s, Barry Seal, nga një vrasës me pagesë i një karteli droge në Luiziana në vitet 1980.
“Ai u vra para se të fillonte gjyqi. Kishte incidente të tilla që të bënin të shqetësoheshe,” tha Gregorie. “Një dëshmitar kishte dokumente që unë i kërkoja, dhe ato dokumente u zhdukën.”
Dëshmitarë të tjerë në çështjen Noriega hynë në programin e mbrojtjes së dëshmitarëve, duke hequr dorë nga identitetet e tyre dhe duke marrë identitete të reja në qytete të përcaktuara nga qeveria federale.
“Kjo është padyshim një fushë shumë e dhunshme,” shtoi prokurori i pensionuar.
Michael Nadler, një tjetër ish-prokuror federal që ka ndjekur çështje kundër zyrtarëve të lartë venezuelianë, tha se rastet e komplotit për trafik droge janë më të vështira për t’u provuar, sepse varen shumë nga dëshmitarë brenda botës së trafikut të drogës, ndryshe nga rastet e ryshfetit ndërkombëtar ku ndiqet rrjedha e parave.
Nadler kishte punuar në aktakuzën për pastrim parash ndaj Alex Saab, një tjetër zyrtar i lartë venezuelian, i cili u lirua në vitin 2023 në një shkëmbim të burgosurish dhe u kthye në Venezuelë për të punuar sërish në qeverinë e Maduro-s.
“Duhet të kesh dikë në dhomë me të që të thotë se ai e dinte, e lejoi, ose bëri diçka më tepër,” tha Nadler për provimin e një rasti trafiku droge.
Megjithëse aktakuza ndaj Maduro-s nuk është aq e detajuar në transaksione sa disa çështje të tjera për trafik droge dhe pastrim parash, prokurorët kanë përfshirë disa episode konkrete që sugjerojnë se kanë informacione nga dëshmitarë me akses të afërt te ai.
Në një prej këtyre episodeve, prokurorët pretendojnë se Maduro u tha trafikantëve të tjerë se nuk duhej të kishin dërguar më shumë se një ton kokainë në një fluturim komercial në vitin 2013 që u ul në Paris dhe u sekuestrua nga autoritetet franceze.
Këto momente lidhen me pesë organizata narco-terroriste: FARC dhe ELN në Kolumbi; Kartelin Sinaloa dhe Zetas në Amerikën Qendrore dhe Meksikë; si dhe Tren de Aragua, që ndihmon në transportimin e kokainës nga Venezuela.
“E lexova pothuajse si një përmbledhje të goditjeve më të mëdha,” tha Parlovecchio.
Disa ish-prokurorë thonë se Departamenti i Drejtësisë do ta kishte ndjekur penalisht dhe kapur Maduro-n vetëm nëse besonte se çështja ishte mjaft e fortë.
Disa besojnë gjithashtu se ish-udhëheqësi mund të dëshirojë të përballet me një juri.
“Mendoj se ata e presin një gjyq,” tha Parlovecchio, duke përmendur se nipërit e Flores u dënuan nga një juri në vitin 2016. “Këto raste të nivelit të lartë shpesh shkojnë në gjyq, sidomos kur i pandehuri nuk ka asgjë për të humbur.”
Akuzat ndaj Maduro-s janë shumë të rënda dhe mund të sjellin dënim me burgim të përjetshëm për komplotin, si dhe dekada të tjera burg për shkeljet që lidhen me armët.
Ajo përmendi gjithashtu çështjen e El Chapo-s, i cili u gjykua, u dënua dhe sot ndodhet në burgun Supermax në Kolorado, duke vuajtur dënim të përjetshëm plus 30 vite për posedim mitralozi.
Marrëveshje apo gjyq?
Megjithatë, mbetet pyetja nëse qeveria amerikane do të ishte e hapur për një marrëveshje me udhëheqësin e kapur.
Shumica dërrmuese e çështjeve penale federale përfundojnë me pranimin e fajësisë nga të pandehurit, qoftë përmes marrëveshjeve apo për të shmangur gjyqin.
Një marrëveshje ligjore dhe gjeopolitike që përfshin Venezuelën mund të lindë në çdo moment, veçanërisht nëse ndryshon situata e politikës së jashtme ose nëse çështja zgjatet përtej presidencës Trump.
Megjithatë, Gregorie tha se ndjekja penale për trafik droge ndaj një udhëheqësi të huaj zakonisht shkon drejt gjyqit, për shkak të përpjekjes së madhe që kërkon ngritja e çështjes dhe kapja e të pandehurit.
“Ne gjithmonë po e shtynim çështjen drejt gjyqit, dhe nëse e aktakuzoja, synimi ishte ta gjykoja,” tha ai për rastin Noriega.
Avokati i mbrojtjes së Maduro-s, Barry Pollack, një specialist i sigurisë kombëtare dhe krimeve financiare nga Uashingtoni, refuzoi të komentojë për këtë histori.
Pollack ka përvojë me çështje të profilit të lartë me ngarkesë politike, duke përfshirë edhe zgjidhjen e çështjes penale ndaj Julian Assange./CNN
The post Ja skenarët që mund të lirojnë Maduron appeared first on Gazeta Si.
