ĂshtĂ« zbuluar identiteti i ish-shoferit tĂ« kamionĂ«ve nga provinca e Pordenones, i cili po hetohet nga Prokuroria e Milanos nĂ«n dyshimin se ka qenĂ« i ashtuquajturi âsnajperist i fundjavĂ«sâ nĂ« SarajevĂ«n e rrethuar.
Sipas raportimeve të mediave italiane, bëhet fjalë për 80-vjeçarin Giuseppe Vegnaduzzo, i cili jeton në Savorgnano, fshat i vogël pranë San Vito al Tagliamenta.
Mediat italiane theksojnë se bëhet fjalë për një vendbanim të vogël dhe se banorët e Savorgnanos u tronditën kur policia trokiti në derën e Vegnaduzzos.
âNa vjen turp prej tijâ, kanĂ« deklaruar, ndĂ«r tĂ« tjera, pĂ«r mediat. Kryetari i bashkisĂ«, Alberto Bernava, shprehu indinjatĂ«n dhe njoftoi mundĂ«sinĂ« qĂ« komuna tĂ« bashkohet si palĂ« e dĂ«mtuar nĂ«se akuzat konfirmohen.
Vegnaduzzo mĂ« herĂ«t ka punuar si shofer kamioni pĂ«r njĂ« kompani lokale. TĂ« hĂ«nĂ«n ai do tĂ« merret nĂ« pyetje nĂ« Milano. PĂ«rveç tij, siç raporton âTgR Friuli Venezia Giuliaâ, nĂ« hetim janĂ« pĂ«rfshirĂ« edhe njĂ« bankier nga Trieste, njĂ« tjetĂ«r 90-vjeçar nga Karnia me origjinĂ« nga Torino, si dhe njĂ« person nga Milano.
Më herët është kryer një bastisje në shtëpinë e Vegnaduzzos, gjatë së cilës janë gjetur shtatë armë: dy pistoleta, një pushkë dhe katër armë gjahu.
NĂ« kuadĂ«r tĂ« hetimit pĂ«r âSarajevo safariâ, Vegnaduzzo akuzohet pĂ«r vepĂ«r penale tĂ« rĂ«ndĂ« dhe tĂ« vazhdueshme tĂ« vrasjes me dashje. Hetimi pĂ«r vrasje me dashje, i koordinuar nga prokurori Alessandro Gobbis, Ă«shtĂ« hapur pas njĂ« kallĂ«zimi tĂ« paraqitur mĂ« 28 janar tĂ« vitit tĂ« kaluar nga shkrimtari Ezio Gavazzeni.
Sipas tĂ« dhĂ«nave nga hetimi, Vegnaduzzo gjatĂ« periudhĂ«s 1992â1995 ka qĂ«lluar me armĂ« snajperi nga kodrat pĂ«rreth SarajevĂ«s. NjĂ« pjesĂ« kyçe e hetimit bazohet nĂ« dĂ«shmitĂ« e dĂ«shmitarĂ«ve.
I dyshuari Vegnaduzzo thuhet se Ă«shtĂ« mburrur para personave tĂ« tjerĂ« se gjatĂ« asaj periudhe shkonte nĂ« Jugosllavi pĂ«r âgjueti njerĂ«zishâ. KĂ«to pretendime kanĂ« arritur te hetuesit pasi njĂ« grua i ka treguar njĂ« gazetareje lokale nĂ« rajonin e Friulit atĂ« qĂ« kishte dĂ«gjuar nga i dyshuari.
Numri i tĂ« dyshuarve mund tĂ« rritet nĂ« hetimin e ProkurorisĂ« sĂ« Milanos pĂ«r âsnajperistĂ«t e fundjavĂ«sâ, tĂ« cilĂ«t paguanin pĂ«r tĂ« shkuar dhe pĂ«r tĂ« vrarĂ« âpĂ«r qejfâ, pĂ«rfshirĂ« gra, tĂ« moshuar dhe fĂ«mijĂ«.
Përveç tij, siç raporton TgR Friuli Venezia Giulia, në hetim janë përfshirë gjithashtu një bankier nga Trieste, një tjetër 90-vjeçar nga Karnia, një person me origjinë nga Torino dhe një banor i Milanos. Megjithatë, pritet që lista të zgjerohet edhe më tej. /Telegrafi/
Një burrë i moshuar italian është nën hetim si pjesë e një hetimi nga prokurorët në Milano për individë që dyshohet se i paguanin anëtarëve të ushtrisë serbe të Bosnjës për udhëtime në Sarajevë, në mënyrë që ata të vrisnin qytetarë gjatë rrethimit katërvjeçar të qytetit në vitet 1990.
Sipas The Guardian, përcjell Telegrafi, 80-vjeçari po hetohet me akuzën e vrasjes së rëndë, tha një burim pranë çështjes për Guardian.
Burri, një ish-shofer kamioni nga rajoni verior italian i Venetos, është i dyshuari i parë që vihet nën hetim që nga fillimi i hetimit në nëntor.
Sipas raportimeve në shtypin italian, ai dyshohet se është mburrur për "kryerjen e kësaj gjuetie".
Më shumë se 10,000 njerëz u vranë në Sarajevë nga bombardimet dhe zjarri i snajperëve midis viteve 1992 dhe 1996 në rrethimin më të gjatë në historinë moderne, pasi Bosnja dhe Hercegovina shpalli pavarësinë nga Jugosllavia.
Dhe snajperët ishin ndoshta elementi më i frikshëm i jetës nën rrethim, sepse ata vrisnin njerëz në rrugë, përfshirë fëmijë, rastësisht.
Sarajeva ndodhet në një hapësirë të rrethuar nga male, gjë që e bëri sulmin ndaj saj veçanërisht të lehtë.
Grupe italianĂ«sh dhe njerĂ«zish tĂ« kombĂ«sive tĂ« tjera, tĂ« ashtuquajtur "turistĂ« snajperĂ«", dyshohet se kanĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« masakĂ«r pasi u kanĂ« paguar shuma tĂ« mĂ«dha parash ushtarĂ«ve qĂ« i pĂ«rkisnin ushtrisĂ« sĂ« Radovan Karaxhiqit, ish-liderit serb tĂ« BosnjĂ«s, i cili nĂ« vitin 2016 u shpall fajtor pĂ«r gjenocid dhe krime tĂ« tjera kundĂ«r njerĂ«zimit, pĂ«r t'u transportuar nĂ« kodrat pĂ«rreth SarajevĂ«s nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« mund âtĂ« qĂ«llonin njerĂ«zit pĂ«r kĂ«naqĂ«siâ.
Hetimi në Itali filloi nga një padi ligjore e paraqitur nga Ezio Gavazzeni, një shkrimtar me bazë në Milano i cili mblodhi prova mbi akuzat, si dhe një raport të dërguar prokurorëve nga ish-kryetarja e bashkisë së Sarajevës, Benjamina Kariq.
Gavazzeni tha se kishte lexuar pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« raportet rreth turistĂ«ve tĂ« dyshuar snajperĂ« nĂ« shtypin italian nĂ« vitet 1990, por vetĂ«m kur pa âSarajevo Safariâ, njĂ« dokumentar i vitit 2022 nga regjisori slloven Miran Zupaniq, filloi tĂ« hetonte mĂ« tej.
Në dokumentar, një ish-ushtar serb dhe një kontraktor thanë se grupe perëndimorë do të qëllonin popullsinë civile nga kodrat përreth Sarajevës. Pretendimet janë mohuar me forcë nga veteranët serbë të luftës.
Duke folur për Guardian në nëntor, Gavazzeni tha se të dyshuarit italianë do të takoheshin në qytetin verior të Triestes dhe do të udhëtonin për në Beograd, nga ku ushtarët serbo-boshnjakë do t'i shoqëronin ata në kodrat e Sarajevës.
Gazetari hulumtues kroat Domagoj Margetiq ka arritur të sigurojë intervistën me Aleksandar Liçanin i cili ishte dëshmitarë i vrasjeve nëpër Sarajevë në atë që tashmë po njihet si Sarajeva Safari.
Ai tha se është dëshmitar i asaj se çfarë kanë bërë serbët gjatë luftës në Bosnje e Hercegovinë, përfshirë Sllavoj Aleksiqin, Vojisllav Sheshelin dhe Aleksandar Vuçiqin, transmeton Telegrafi.
âE di se kanĂ« sjellĂ« njerĂ«z edhe nga shtete tjera duke vepruar njĂ«jtĂ« â pra vrasjen e fĂ«mijĂ«ve tĂ« pafajshĂ«m, civilĂ«, gra dhe tĂ« moshuar nĂ«pĂ«r SarajevĂ«â, tha Liçanin, i cili shtoi se âkĂ«tĂ« nuk po mund tĂ« durojĂ« pasi atĂ«herĂ« po thuhet se tĂ« gjithĂ« ne jemi njĂ«sojâ.
Ndërkaq kur është pyetur nga gazetari kroat se Vuçiq jo vetëm që është marrë me organizime, por se ka shtënë vetë nga snajperi nga varrezat e hebrenjve.
âAshtu Ă«shtĂ«, ekzistojnĂ« edhe disa fotografi ku ata shihen duke bartur nĂ« shpinĂ« pushkĂ« snajper, kurse rrĂ«fimi i tij se ishte ombrellĂ« Ă«shtĂ« trillimâ, shtoi Liçanin.
Gjithashtu theksoi se ishte dëshmitar kur Vuçiqi dhe Shesheli organizonin turistë snajperë që shkonin në varrezat e hebrenjve.
âNjerĂ«zit vinin nga vende tĂ« ndryshme pĂ«r ta bĂ«rĂ« kĂ«tĂ« pĂ«r para, pasi askush nuk Ă«shtĂ« i çmendur qĂ« tĂ« vijĂ« dhe ta bĂ«jĂ« falasâ, theksoi ndĂ«r tjera dĂ«shmitari.
Sa i përket asaj që Vuçiq mohon përfshirjen në këto vrasje, dëshmitari është pyetur se pse njerëzit po frikësohen ta flasin të vërtetën.
âNjerĂ«zit frikĂ«sohen pĂ«r veten dhe familjen, por unĂ« jam i pĂ«rkushtuar tĂ« them tĂ« vĂ«rtetĂ«n dhe dua qĂ« e vĂ«rteta tĂ« mĂ«sohet nga tĂ« gjithĂ«. QĂ« tâi vihet pika atij Safarit tĂ« mallkuar tĂ« SarajevĂ«s dhe tĂ« dihet se kush çfarĂ« ka bĂ«rĂ« dhe kush ka shtĂ«nĂ« mbi civilĂ«t nĂ« GrbavicĂ«. Lokalet zbrazeshin qĂ« Aleksiq, Sheshel dhe Vuçiq tĂ« mund tĂ« qĂ«ndronin lirshĂ«mâ, tha pĂ«r fund Liçanin. /Telegrafi/
Gazetari kroat, Domagoj Margetiq ka publikuar njĂ« dokument tĂ« ri qĂ« dĂ«shmon pjesĂ«marrjen e presidentit serb, Aleksandar Vuçiq nĂ« âSarajevo Safariâ â vrasjen e civilĂ«ve tĂ« pafajshĂ«m nĂ« kryeqytetin e BosnjĂ« e HercegovinĂ«s.
Publikimi i dokumentit vjen pasi Vuçiq, disa ditĂ« mĂ« parĂ«, gjatĂ« njĂ« paraqitjeje nĂ« FTV, nĂ« lidhje me âSarajevo Safariâ, deklaroi se âe dini qĂ« po gĂ«njeniâ.
âNuk ka mĂ«nyrĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« dhe mĂ« profesionale gazetareske pĂ«r tâiu pĂ«rgjigjur fyerjeve tĂ« Vuçiqit sesa publikimi i edhe njĂ« dokumenti tjetĂ«r qĂ« dĂ«shmon pjesĂ«marrjen e tij nĂ« safari njerĂ«zore nĂ« SarajevĂ«n e kohĂ«s sĂ« luftĂ«s. Duke qenĂ« se nĂ« intervistĂ«n pĂ«r Federal TV mĂ« akuzoi edhe njĂ« herĂ« se po gĂ«njej, gjĂ« qĂ« u transmetua nga tĂ« gjitha mediat nĂ« rajon, asgjĂ« nuk e dĂ«shmon mĂ« mirĂ« se ky dokument se gĂ«njen pikĂ«risht Vuçiqiâ, tha Margetiq.
Siç thekson ai, dokumenti i âNjĂ«sisĂ« çetnike tĂ« Novo SarajevĂ«sâ me numĂ«r 72-08/92, i datĂ«s 23.08.1992, i nĂ«nshkruar nga komandanti i njĂ«sisĂ« Slavko Aleksiq, dĂ«shmon disa fakte tĂ« rĂ«ndĂ«sishme dhe hap disa pyetje jashtĂ«zakonisht tĂ« rĂ«ndĂ«sishme nĂ« rastin e safarive njerĂ«zore nĂ« SarajevĂ«n e kohĂ«s sĂ« luftĂ«s.
âAleksandar Vuçiq edhe nĂ« intervistĂ«n e fundit propagandistike pĂ«r Federal TV ka pretenduar se kurrĂ« nuk ka mbajtur pushkĂ« mbi SarajevĂ« dhe se nuk ka qĂ«lluar. Ky dokument dĂ«shmon se Aleksandar Vuçiq po gĂ«njen. Me urdhrin nr. 72-08/92, komandanti Slavko Aleksiq i ka urdhĂ«ruar logjistikĂ«s sĂ« NjĂ«sisĂ« qĂ« Vuçiqit tâi vihet nĂ« pĂ«rdorim njĂ« pushkĂ«, konkretisht âZastava M59/66â, e njohur gjerĂ«sisht si âpapovkaâ. Kushdo qĂ« ka pasur ndonjĂ« lidhje me ushtrinĂ« ose ka shĂ«rbyer nĂ« UshtrinĂ« Popullore Jugosllave (JNA), Ă«shtĂ« plotĂ«sisht i vetĂ«dijshĂ«m se nĂ« atĂ« incizim video mbi SarajevĂ«, Vuçiqi mban pikĂ«risht atĂ« model pushkeâ, deklaroi ai.
Ai shtoi se nĂ« atĂ« model âpapovkeâ mund tĂ« montohet optikĂ« dhe se pushka Ă«shtĂ« shumĂ« precize, ndaj Ă«shtĂ« pĂ«rdorur gjerĂ«sisht edhe si pushkĂ« snajperi.
âPĂ«rveç kĂ«saj, edhe ky dokument, i cili qartazi Ă«shtĂ« hartuar pikĂ«risht nĂ« momentin e ardhjes sĂ« Aleksandar Vuçiqit nĂ« pozicionet pĂ«r gjueti tĂ« snajperit ndaj civilĂ«ve, pĂ«rkatĂ«sisht nĂ« pozicionet pĂ«r safari njerĂ«zore, nĂ« Varrezat Hebraike nĂ« SarajevĂ«, dĂ«shmon se pikĂ«risht Vuçiqi ishte i ngarkuar si udhĂ«rrĂ«fyes dhe shoqĂ«rues i mysafirĂ«ve tĂ« huaj qĂ« vinin pĂ«r safari njerĂ«zore. Krahas gjithĂ« sa u pĂ«rmend, ky dokument dĂ«shmon edhe njĂ« gjĂ« tjetĂ«r: lidhjen e Aleksandar Vuçiqit me Sigurimin ShtetĂ«ror tĂ« SerbisĂ«, i cili nĂ« atĂ« kohĂ« drejtohej nga Jovica Stanishiq, i dĂ«nuar pĂ«r krime lufte. KĂ«tĂ« e konfirmojnĂ« edhe informacione tĂ« tjera sipas tĂ« cilave Vuçiqi, nĂ« atĂ« periudhĂ«, gjatĂ« lĂ«vizjes si vullnetar nĂ«pĂ«r BosnjĂ« e HercegovinĂ« dhe gjatĂ« pjesĂ«marrjes aktive nĂ« rrethimin e SarajevĂ«s, pĂ«rdorte njĂ« letĂ«rnjoftim zyrtar tĂ« Sigurimit ShtetĂ«ror. Kjo, natyrisht, ngre pyetje tĂ« mĂ«tejshme se deri nĂ« çfarĂ« mase sigurimi ushtarak i SerbisĂ« e ka pĂ«rdorur Sheshelin, partinĂ« e tij SRS dhe kĂ«to njĂ«si si njĂ« degĂ« ilegale tĂ« DB-sĂ« pĂ«r punĂ« dhe detyra tĂ« pista?!â, pyeti Margetiq. /Telegrafi/
Avokati nga Beogradi, Ăedomir Stojkoviq, i cili Ă«shtĂ« aktiv nĂ« rrjetet sociale, u arrestua tĂ« hĂ«nĂ«n nĂ« Beograd dhe, kur u lirua pĂ«r tâu mbrojtur nga liria, ai postoi nĂ« profilin e tij nĂ« Facebook âpĂ«r tĂ« shpjeguar tĂ« gjithĂ« situatĂ«nâ.
Stojkoviq postoi në Facebook sepse, siç pretendon ai, iu ndalua të postonte në rrjetin social X dhe në platformën YouTube.
Përveç kësaj, iu konfiskua telefoni celular, siç ka thënë ai, shkruan klix.ba, përcjell Telegrafi.
"Zyrtarisht, u arrestova për dy arsye. Së pari, sepse në vitet 2022, 2023, 2024 dhe 2025, shkrova për EuroMaidan në Ukrainë në platformën X se ishte një shprehje demokratike e vullnetit të popullit për Bashkimin Evropian. Regjimi në Serbi e konsideron vepër penale përmendjen e EuroMaidan në Serbi. Së dyti, sepse përmenda Aleksandar Vuçiqin dhe Slavko Aleksiqin në rrjetin X", thotë Stojkoviq.
Megjithatë, siç pretendon ai, arsyet e vërteta të arrestimit janë të tjera.
"Më arrestuan për shkak të kallëzimit tim penal kundër Aleksandar Vuçiqit në lidhje me lidhjen e tij me 'Sarajevo Sniper Safari'...", ka shkruar më tej ai.
Siç deklaroi ai, Stojkoviq dëgjoi se arsyeja e vërtetë e arrestimit ishin postimet rreth lidhjes së Vuçiqit me 'Sarajevo Safari', domethënë, sepse postimet e tij mbi atë temë tërhoqën vëmendjen e mediave të huaja.
Së fundmi, me një ton humoristik, ai tha se çështja e tij duhet të arrijë te Elon Musk, pronari i X, dhe se bëhet fjalë për "censurë të dukshme me të cilën ai shpesh merret".
KujtojmĂ« se termi âSarajevo Safariâ i referohet pretendimeve se gjatĂ« rrethimit tĂ« SarajevĂ«s (1992â1996) disa tĂ« ashtuquajtur âturistĂ« snajperistĂ«â, kryesisht tĂ« huaj dhe sipas akuzave, me pagesĂ«, merrnin pozicione snajperĂ«sh nĂ« zonat e kontrolluara nga Ushtria e RepublikĂ«s Serbe (VRS) dhe qĂ«llonin mbi civilĂ«.
Historia u bë e njohur gjerësisht pas publikimit të dokumentarit Sarajevo Safari (2022) të regjisorit Miran Zupaniq, i cili sjell dëshmi që sugjerojnë se pas këtij fenomeni të supozuar qëndronte edhe logjistika e ushtrisë së Republikës Serbe.
Pas daljes sĂ« filmit dhe rishfaqjes sĂ« dĂ«shmive, nĂ« nĂ«ntor 2025, Prokuroria Publike e Milanos nĂ« Itali hapi njĂ« hetim pĂ«r tĂ« zbuluar nĂ«se disa shtetas italianĂ« mund tĂ« kenĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« kĂ«tĂ« formĂ« tĂ« pretenduar âsniper-turizmi" dhe nĂ« vrasje tĂ« kryera gjatĂ« luftĂ«s nĂ« BosnjĂ« dhe HercegovinĂ«. /Telegrafi/
Ăedomir Stojkoviq, njĂ« avokat nga Beogradi, postoi nĂ« rrjetin social X pas lajmit pĂ«r vdekjen e çetnikut famĂ«keq serb Slavko Aleksiq.
Në postimin e tij në X, Stojkoviq pretendon se vdekja e Aleksiq është e dyshimtë dhe se është vepër e shërbimit sekret serb, BIA.
âKjo vdekje lidhet drejtpĂ«rdrejt me faktet nĂ« rritje rreth organizimit tĂ« 'Sarajevo Safariâ logjistikĂ«s sĂ« asaj organizate", pohon Stojkoviq.
Në pjesën tjetër të njoftimit të tij, ai paraqiti disa fakte që, sipas pikëpamjes së tij për situatën, mbështesin pretendimin e tij, dhe shtoi se BIA kishte kryer më parë veprime të ngjashme, kur Jovica Stanishiq ishte në krye të kësaj agjencie.
âAleksandar Vuçiq ishte anĂ«tar i njĂ«sisĂ« sĂ« Slavko Aleksiqâ, shtoi Stojkoviq nĂ« postim.
âNjĂ« vullnetar i kapur i PartisĂ« Radikale Serbe gjatĂ« luftĂ«s nĂ« BiH dĂ«shmoi se nĂ« autobusin nga Beogradi pĂ«r nĂ« SarajevĂ« (Pale), kishte edhe qytetarĂ« italianĂ«, tĂ« cilĂ«t morĂ«n pjesĂ« nĂ« 'Sarajevo Safariâ. Ato autobusĂ« u organizuan nga Partia Radikale Serbe, sekretari i pĂ«rgjithshĂ«m i sĂ« cilĂ«s ishte Aleksandar Vuçiq, para sĂ« gjithash nĂ« aspektin e organizimit tĂ« logjistikĂ«s sĂ« atyre vullnetarĂ«ve dhe mbĂ«rritjes sĂ« qytetarĂ«ve tĂ« huaj", shtoi ai.
SnaĆŸno verujem da je smrt Slavka AleksiÄa, Älana Srpske radikalne stranke sa titolom "vojvode", stranke Äiji je generalni sekretar bio Aleksandar VuÄiÄ koji je pre nego ĆĄto je to postao bio dobrovoljac u njegovoj jedinici; - nastupila delovanjem tajne sluĆŸbe Srbije.
Ova smrt u⊠â Advokat Äedomir STOJKOVIÄ (@FIGHT_4_RIGHT_S) December 18, 2025
Stojkoviq tha se personalisht besosn se Aleksiq u transferua në Beograd disa ditë më parë për një "vlerësim psikologjik nëse ai mund të bënte aksidentalisht deklarata kompromentuese gjatë një dëshmie të mundshme".
"NdĂ«rtesa e selisĂ« sĂ« BIA-s ndodhet vetĂ«m 300 metra larg ndĂ«rtesĂ«s sĂ« AkademisĂ« MjekĂ«sore Ushtarake, ku dyshohet se Aleksiq ishte disa ditĂ« mĂ« parĂ«â, shkroi Stojkoviq.
Ai përmendi gjithashtu lidhjet gjithnjë e më të forta midis autoriteteve aktuale të Rusisë dhe Serbisë, pikërisht në këtë kontekst.
âNĂ« njĂ« epokĂ« afrimi gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« ngushtĂ« midis Kremlinit dhe regjimit nĂ« Beograd, duhet tĂ« kihet parasysh se kjo mĂ«nyrĂ« pĂ«r heqjen qafe tĂ« njerĂ«zve pĂ«rdoret kryesisht nga Rusia, pĂ«r shumĂ« vite vazhdimisht. Duket qartĂ« se teknikat nĂ« Serbi u pĂ«rmirĂ«suan gjithashtu pĂ«rmes njĂ« bashkĂ«punimi tĂ« tillĂ«, sepse njĂ« plumb nĂ« pjesĂ«n e pasme tĂ« kokĂ«s ngre shumĂ« pĂ«rgjigjeâ, vazhdoi avokati.
Në fund, ai shtoi se është e vështirë të besohet se vdekja e Aleksiqit ishte aksidentale, veçanërisht në këtë moment.
âKur komandanti i njĂ« njĂ«sie tĂ« dyshuar paraushtarake (Aleksiq), vullnetar i tĂ« cilit ishte presidenti i shtetit (Vuçiq) âvdesâ nĂ« momentin e zbulimit tĂ« njĂ« krimi, nuk ka rastĂ«si nĂ« kĂ«tĂ«. Ka mĂ« shumĂ« tĂ« ngjarĂ« qĂ« tĂ« fitoni njĂ« çmim nĂ« lotari sesa qĂ« njĂ« vdekje e tillĂ« tĂ« ndodhĂ« nĂ« njĂ« moment kaq tĂ« ndjeshĂ«m nga rastĂ«sia e pastĂ«râ, deklaroi Stojkoviq nĂ« fund tĂ« postimit tĂ« tij. /Telegrafi/
Gazetari hulumtues kroat, Domagoj Margetiq i ka dĂ«rguar njĂ« letĂ«r urgjente ProkurorisĂ« sĂ« BosnjĂ«s dhe HercegovinĂ«s, mĂ« saktĂ« Departamentit pĂ«r Krime Lufte, ku shpreh dyshime serioze mbi rrethanat e vdekjes sĂ« papritur tĂ« serbit Slavko Aleksiq, ish-komandant i njĂ« njĂ«sie paraushtarake tĂ« lidhur me âSarajevo Safariâ gjatĂ« rrethimit tĂ« kryeqytetit boshnjak.
Ai ka kërkuar nga Prokuroria e BeH-së që menjëherë të lëshojë një urdhër që ndalon kremimin ose çdo ndërhyrje mbi trupin e Slavko Aleksiqit, si dhe varrimin e tij.
Ai kërkoi që të lëshohet një urdhër që punonjësit e SIPA-s të transferojnë trupin e Aleksiqit në KCUS për të kryer një autopsi të detajuar dhe specialistike.
Kjo do të përcaktonte veçanërisht nëse ekzistojnë shenja dhune, substanca të dyshimta në organizëm, helmime, ndërhyrje apo diçka e ngjashme, pra të vlerësohen rrethanat e dyshimta të vdekjes.
âVeçanĂ«risht Ă«shtĂ« e nevojshme qĂ« trupi tĂ« analizohet dhe kontrollohet pĂ«r substanca tĂ« ndjeshme dhe helme qĂ« zakonisht pĂ«rdoren nga shĂ«rbimet sekrete ruse, tĂ« cilat bashkĂ«punojnĂ« me BIA-n nĂ« Beograd, dhe pĂ«r llojet e helmeve dhe substancave lehtĂ« mund tĂ« informoheni nĂ« publikimet e disponueshme pĂ«r raste tĂ« ngjashme qĂ« kanĂ« ndodhur mĂ« parĂ« nĂ« Rusi, MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar ose diku tjetĂ«r nĂ« botĂ«â, theksoi ai.
Duhet kujtuar se Margetiq ka ngritur padi kundër presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, në Milano, duke pretenduar se ai kishte qenë pjesë e grupit të vrasjes së civilëve për qejfi në kryeqytetin boshnjak.
NĂ« ProkurorinĂ« e BosnjĂ«s dhe HercegovinĂ«s, çështja qĂ« lidhet me pretendimet pĂ«r âSarajevo Safariâ, fenomeni i tmerrshĂ«m sipas tĂ« cilit turistĂ«t e pasur tĂ« huaj supozohet se paguanin pĂ«r tĂ« qĂ«lluar mbi civilĂ«t nĂ« SarajevĂ«n e rrethuar gjatĂ« luftĂ«s 1992-1996, Ă«shtĂ« hapur qĂ« nĂ« vitin 2022, bazuar nĂ« denoncimin e atĂ«hershĂ«m tĂ« kryetares sĂ« qytetit, Benjamina Kariq. /Telegrafi/
Gazetari hulumtues kroat, Domagoj Margetiq, ka ngritur dyshime serioze rreth vdekjes sĂ« Slavko Aleksiqit, njĂ« âvojvodĂ« çetnikâ i vetĂ«shpallur dhe ish-komandant i njĂ« njĂ«sie paramilitare, ku, sipas tij, kishte shĂ«rbyer si vullnetar edhe presidenti i SerbisĂ«, Aleksandar Vuçiq.
NĂ« njĂ« deklaratĂ« publike, Margetiq tha se Aleksiqi ishte njĂ« nga dĂ«shmitarĂ«t mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m lidhur me pĂ«rfshirjen e dyshuar tĂ« Vuçiqit nĂ« krime lufte gjatĂ« viteve â90, pĂ«rfshirĂ« atĂ« qĂ« ai e ka quajtur âSarajevo Safariâ nĂ« SarajevĂ«.
Ai shton se Aleksiqi kishte qenë gjallë dhe në gjendje të mirë shëndetësore deri rreth dhjetë ditë më parë dhe kishte dhënë deklarata publike në mbështetje të Vuçiqit.
Megjithatë, sipas Margetiqit, lajmi për vdekjen e Aleksiqit u shpërnda papritur vetëm pak ditë pasi ai ishte shtruar në Spitalin Ushtarak në Beograd.
âAleksandar Vuçiq, sipas zakonit tĂ« vjetĂ«r, po eliminon dĂ«shmitarĂ«t. Tani sapo mora vesh se komandanti i tij nĂ« SarajevĂ« ka vdekur âmagjikishtâ nĂ« njĂ« spital nĂ« Beogradâ, tha Margetiq, duke shtuar se, sipas tij, po zhduken dĂ«shmitarĂ«t e krimeve tĂ« Vuçiqit.
Gazetari pretendon se pas ndĂ«rhyrjes sĂ« shĂ«rbimit sekret serb (BIA), Aleksiqi ishte transferuar pĂ«r trajtim nĂ« AkademinĂ« MjekĂ«sore Ushtarake (VMA) nĂ« Beograd, ku, sipas tij, ka ndĂ«rruar jetĂ« ânĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« papritur dhe tĂ« pashpjegueshmeâ.
Slavko Aleksiq, udhĂ«heqĂ«si çetnik dhe komandant i formacionit paramilitar âDetashmenti çetnik i SarajevĂ«s sĂ« reâ, vdiq sot nĂ« Trebinje nĂ« moshĂ«n 69-vjeçare, sipas raportimeve tĂ« mediave tĂ« BosnjĂ« e HercegovinĂ«s.
Informacioni mbi vdekjen e tij është konfirmuar nga banorët e Trebinjes. /Telegrafi/
Vdes Slavko Aleksiq, i njohur si vojvoda çetnik dhe simbol i terrorit gjatë rrethimit të Sarajevës.
Slavko Aleksiq, një nga figurat më të kontestuara dhe më të njohura që lidhet me luftën në Bosnjë e Hercegovinë dhe me rrethimin 1425-ditor të Sarajevës, ka vdekur sot në Trebinje.
Ai ishte komandant i formacionit paramilitar âNovosarajevski ÄetniÄki odredâ dhe nĂ« opinionin publik tĂ« BosnjĂ«s e HercegovinĂ«s emri i tij lidhet fort me snajperĂ«t dhe terrorin ushtarak ndaj popullsisĂ« civile gjatĂ« rrethimit tĂ« kryeqytetit.
Aleksiq ka lindur më 1956 në fshatin Bogdashiqi dhe ka kaluar një pjesë të madhe të jetës në Sarajevë, ku kishte punuar dhe studiuar, raporton N1.
Që në fund të viteve 1980 ai u përfshi në strukturat nacionaliste, dhe kur shpërtheu lufta mori komandën e njësisë së tij në zonën e Grbavicas.
Forcat nën komandën e tij ishin të vendosura në pozicione nga ku qyteti ishte nën zjarr konstant, dhe shumë dëshmi civilësh dhe raportime i lidhin njësitë e tij me sulmet ndaj popullsisë civile dhe përhapjen e frikës në mesin e banorëve të Sarajevës. Megjithatë, Aleksiq asnjëherë nuk u gjykua para gjykatave vendore apo ndërkombëtare për këto akte.
Pas bombardimeve të NATO-s dhe pas Marrëveshjes së Paqes të Dejtonit, në vitin 1996 ai udhëhoqi tërheqjen e forcave serbe dhe një pjese të popullsisë nga Grbavica, dhe vazhdoi aktivitetet ideologjike edhe pas luftës.
Emri i tij Ă«shtĂ« rikthyer kohĂ«t e fundit nĂ« debat publik lidhur me hetimin e njohur si âSarajevo Safariâ, qĂ« po zhvillohet nĂ« Milano rreth vrasjes sĂ« civilĂ«ve pĂ«r qejfi gjatĂ« rrethimit tĂ« kryeqytetit boshnjak, ku pjesĂ«marrĂ«s u raportuar se ishte edhe presidenti aktual i SerbisĂ«, Aleksandar Vuçiq.
Rrethimi i Sarajevës, që zgjati nga 5 prilli 1992 deri më 29 shkurti 1996, konsiderohet si rrethimi më i gjatë i një kryeqyteti në historinë moderne dhe çoi në vdekjen e mijëra civilëve, përfshirë fëmijë.
Gazetari hulumtues kroat, Domagoj Margetiq ka akuzuar presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq, për organizimin e fshehtë të largimit të një dëshmitari kyç të krimeve të luftës nga Bosnja dhe Hercegovina, duke e bërë atë të paarritshëm për drejtësinë ndërkombëtare.
NĂ« njĂ« video tĂ« publikuar nĂ« Facebook, Margetiq deklaron se Vuçiq po pĂ«rpiqet tĂ« âfshijĂ« gjurmĂ«tâ e pĂ«rfshirjes sĂ« tij tĂ« dyshuar nĂ« krimet e kryera gjatĂ« rrethimit tĂ« SarajevĂ«s nĂ« vitet â90.
Sipas gazetarit kroat, Slavko Aleksiq â njĂ« âvojvodĂ« çetnikâ i vetĂ«shpallur dhe ish-komandant i njĂ«sisĂ« ku presidenti serb dyshohet se kishte shĂ«rbyer si vullnetar â Ă«shtĂ« njĂ« nga dĂ«shmitarĂ«t kryesorĂ« qĂ« mund tĂ« inkriminojĂ« presidentin serb.
âSlavko Aleksiq Ă«shtĂ« njĂ« nga dĂ«shmitarĂ«t kryesorĂ« qĂ« mund tĂ« inkriminojĂ« si Vuçiqin, ashtu edhe pjesĂ«marrĂ«sit e tjerĂ« nĂ« kĂ«to krime,â thekson Margetiq.
Gazetari shpjegon se Aleksiq kishte jetuar për vite të tëra në fshehtësi në Bosnje-Hercegovinë dhe ishte i disponueshëm për autoritetet gjyqësore vendore dhe ndërkombëtare, por situata ndryshoi rreth dhjetë ditë më parë.
âMe urdhĂ«r tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« tĂ« Aleksandar Vuçiqit, BIA organizoi njĂ« operacion pĂ«r nxjerrjen e fshehtĂ« tĂ« Slavko Aleksiqit nga Bosnja dhe Hercegovinaâ, thotĂ« Margetiq.
Ai shton se Aleksiq është transferuar në Beograd dhe ndodhet në një institucion shëndetësor, me shumë gjasë në Akademinë Mjekësore Ushtarake, për të krijuar një alibi mjekësore që të shmangë ekstradimin dhe marrjen në pyetje.
Margetiq akuzon Vuçiqin se për vite me radhë ka ushtruar ndikim mbi Prokurorinë e Bosnjës dhe Hercegovinës përmes presidentit të Republikës Serbe, Milorad Dodik.
Sipas tij, kryeprokurori Milanko Kajganiq dhe ish-prokurorja e krimeve të luftës, Vedrana Mijoviq, kanë qenë pjesë e këtij mekanizmi.
âVuçiq ka kontrolluar pĂ«r vite me radhĂ« rastet e krimeve tĂ« luftĂ«s nĂ« Bosnje pĂ«rmes njerĂ«zve tĂ« tijâ, thekson Margetiq.
Ai përmend gjithashtu dekorimin e Mijoviqit nga Vuçiq në Beograd në vitin 2022 dhe pasurinë e pajustifikuar të saj, e cila sipas tij nuk mund të shpjegohet me pagën e një prokuroreje. /Telegrafi/
Në vendin ku si dhjetvjeçar u godit nga snajperi, në tetor të vitit 1992, Elvedin Suliq sot qëndron i qetë, duke menduar për fytyrën e panjohur të personit që qëlloi mbi të dhe mbi qindra fëmijë të tjerë gjatë rrethimit të Sarajevës.
Shkëmbinjtë e mprehtë ishin një nga bazat e snajperistëve të Ushtrisë së Republikës 'Sërpska' në atë kohë, shkruan Evropa e Lirë.
Prej aty, snajperistët kishin pamje të qartë mbi rrugën ku banonte Elvedini në lagjen e vjetër Sedrenik.
âIsha kĂ«shtu, me shpinĂ«n kthyer, duke luajtur me fĂ«mijĂ«t. DĂ«gjova njĂ« breshĂ«ri tĂ« shtĂ«nash. TĂ« gjithĂ« fĂ«mijĂ«t ikĂ«n, tĂ« shpĂ«rndarĂ«, por unĂ« u qĂ«llovaâ, kujton Elvedini plagosjen e tij nĂ« vitin 1992.
Ai thotĂ« se snajperisti nuk u ndal pas goditjes sĂ« parĂ«: âPĂ«rpiqej tĂ« mĂ« eliminonte, tĂ« mĂ« vriste qĂ«llimishtâ.
Hasan Jusoviq, fqinj i Elvedinit dhe shofer taksie, kujton gjithashtu se snajperisti ishte këmbëngulës në planin e tij për ta vrarë fëmijën.
âE tĂ«ra çfarĂ« dĂ«gjoja, ishte njĂ« rĂ«nkim. ThanĂ«, njĂ« fĂ«mijĂ« i plagosurâ.
Hasani kishte makinë dhe donte ta çonte Elvedinin në spital.
âTĂ« shtĂ«nat filluan pĂ«rsĂ«ri, u ktheva, fĂ«mija ishte nĂ« ulĂ«sen e pasme, i shtrirĂ«, i pĂ«rgjakur... Gjak kishte nĂ« tĂ« gjithĂ« ulĂ«sen. Nisa makinĂ«n me shpejtĂ«si tĂ« plotĂ« drejt spitalit. FĂ«mija ulĂ«rinte, por ishte i vetĂ«dijshĂ«m. Xhami i pasmĂ« shpĂ«rtheu, mĂ« goditi...â, kujton Hasani.
Gjatë pothuajse katër vjetëve të rrethimit të Sarajevës nga Ushtria e Republikës 'Sërpska', çdo i dhjeti fëmijë nga mbi 1.600 që u vranë në qytet, u godit nga snajperi, sipas të dhënave të shoqatave të viktimave dhe vendimeve të gjykatave ndërkombëtare. Mbi 14.000 fëmijë u plagosën.
Elvedini nuk e mori vesh kurrë se kush ishte njeriu që e plagosi.
Asnjë snajperist i Ushtrisë së Republikës Sërpska nuk është ndjekur penalisht, edhe pse, sipas vendimeve të Gjykatës Ndërkombëtare Penale për ish-Jugosllavinë, fushata e snajperëve kishte për qëllim terrorizimin e civilëve në Sarajevë, ku u vranë mbi 11.000 njerëz.
Më shumë se tridhjetë vjet më vonë, mediat në Bosnje dhe Hercegovinë dhe në mbarë botën shkruajnë sërish për vrasjet e qytetarëve të Sarajevës nga snajperët.
KĂ«tĂ« herĂ«, terrori ka marrĂ« edhe njĂ« dimension tĂ« ri, pas nisjes sĂ« hetimeve nga prokuroria nĂ« Milano pĂ«r tĂ« ashtuquajturit âturistĂ« snajperistĂ«â dhe âsafarĂ«t me snajperâ.
Hetimi nis para publikimit të librit
NĂ« fillim tĂ« nĂ«ntorit, mediat italiane raportuan se prokuroria e Milanos kishte hapur njĂ« hetim pĂ«r âsnajperistĂ«t e fundjavĂ«sâ, tĂ« cilĂ«t, sipas denoncimit tĂ« shkrimtarit dhe gazetarit Ezio Gavazzeni, paguanin shuma tĂ« mĂ«dha pĂ«r tĂ« shkuar nĂ« pozicionet e UshtrisĂ« sĂ« RepublikĂ«s 'SĂ«rpska' rreth SarajevĂ«s dhe pĂ«r tĂ« vrarĂ« civilĂ« me snajperĂ«, kryesisht âpĂ«r kĂ«naqĂ«sinĂ«â e tyre.
Gavazzeni, pas disa përpjekjeve të Radios Evropa e Lirë për ta intervistuar, bëri të ditur se nuk dëshiron të flasë.
NdĂ«rkohĂ«, ai mbajti njĂ« konferencĂ« pĂ«r shtyp nĂ« Milano, ku njoftoi se nĂ« shkurt do tĂ« publikojĂ« njĂ« libĂ«r mbi âsafarĂ«t me snajperâ.
Ai tregoi se pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« kishte lexuar pĂ«r shkuarjen e tĂ« huajve nĂ« luftĂ« nĂ« vitin 1995, nĂ« njĂ« artikull nĂ« gazetĂ«n âCorriere della Seraâ, dhe kishte filluar tĂ« shkruante mbi kĂ«tĂ« temĂ«.
Megjithatë, ai ndaloi pasi kuptoi se informacioni ishte shumë i pakët.
Situata ndryshoi vetĂ«m nĂ« vitin 2022 me dokumentarin âSarajevo Safariâ tĂ« regjisorit slloven, Miran Zhupaniç.
Si në film, ashtu dhe në padinë e këtij viti, figurë qendrore është Edib Subashiq - oficer në pension i Ushtrisë së Bosnje dhe Hercegovinës.
Ai shpjegon se shërbimet e inteligjencës së Ushtrisë së Bosnje dhe Hercegovinës morën informacione rreth ardhjeve nga Italia pas arrestimit në vitin 1993 të një vullnetari serb nga qyteti Paraqin, në lagjen Hrasno Bërdo të Sarajevës.
âAtĂ«herĂ« kuptuam se ekzistonte njĂ« âsafariâ... qĂ« do tĂ« thotĂ« se njerĂ«zit paguanin pĂ«r tĂ« qĂ«lluar mbi njerĂ«zit, ndryshe nga mercenarĂ«t e zakonshĂ«m. Ne i njoftuam shĂ«rbimet e inteligjencĂ«s italiane, qĂ« ishin pjesĂ« e UNPROFOR-it nĂ« SarajevĂ« nĂ« atĂ« kohĂ«. Ua dhamĂ« tĂ« dhĂ«nat dhe kĂ«rkuam hetime. ShumĂ« shpejt, rreth fillimit tĂ« vitit 1994, morĂ«m pĂ«rgjigje se ishte gjetur vendi nĂ« Itali nga ku organizohej gjithçka dhe se autoritetet italiane e kishin ndalur kĂ«tĂ« aktivitetâ, pĂ«rsĂ«riti Subashiq disa herĂ« pĂ«r mediat, nĂ« nĂ«ntor dhe dhjetor, pas nisjes sĂ« hetimeve.
Ajo që askush nuk e thotë është përse Italia, menjëherë pas këtyre zbulimeve, nuk nisi hetime dhe nuk i ndëshkoi organizatorët dhe pjesëmarrësit.
Radio Evropa e Lirë kërkoi përgjigje nga agjencitë italiane të inteligjencës, prokuroria në Milano, si dhe nga Ambasada e Italisë në Sarajevë dhe përmes konsullit të përgjithshëm të Bosnje dhe Hercegovinës në Milano, por askush nuk dha koment.
Sipas Gavazzenit, pjesëmarrësit takoheshin në Trieste, përpara se të udhëtonin në Beograd dhe më pas në Sarajevë, drejt pozicioneve të snajperëve, nga ku mund të qëllonin mbi qytetarët.
Nga Aeroporti i Triestes thanĂ« pĂ«r Radion Evropa e LirĂ« se nuk kanĂ« tĂ« dhĂ«na pĂ«r fluturimet e viteve â90.
Edhe nëse ka pasur të tilla, ato janë ruajtur vetëm për dy vjet.
âGjithçka qĂ« lidhet me fluturimet e mbi tridhjetĂ« vjetĂ«ve mĂ« parĂ«, nuk ekziston mĂ«, as nĂ« kujtesĂ«. Edhe statistikat e trafikut nga ato vite, qĂ« ruhen sot, janĂ« tĂ« pĂ«rgjithshmeâ, thanĂ« nga Aeroporti i Triestes nĂ« pĂ«rgjigje tĂ« pyetjes mbi tĂ« dhĂ«nat ose dĂ«shmitĂ« pĂ«r udhĂ«timet e âturistĂ«ve snajperistĂ«â.
Ajo qĂ« Gavazzeni nuk e thotĂ«, Ă«shtĂ« nĂ«se dihet identiteti i ndonjĂ«rit prej atyre personave qĂ« po hetohen nga prokuroria nĂ«n dyshimet pĂ«r âvrasje me qĂ«llim tĂ« paramenduarâ dhe âmotive tĂ« ulĂ«taâ.
âSafariâ para Tribunalit nĂ« HagĂ«
Fjala âsafariâ, e pĂ«rdorur pĂ«r tĂ« pĂ«rshkruar tĂ« huajt qĂ« qĂ«llonin mbi qytetin e rrethuar pĂ«r âargĂ«timâ, u pĂ«rmend pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« vitin 2003 nĂ« Tribunalin e HagĂ«s, gjatĂ« dĂ«shmisĂ« sĂ« dĂ«shmitarit tĂ« mbrojtur C-017, nĂ« gjyqin kundĂ«r Sllobodan Millosheviqit, president i atĂ«hershĂ«m i SerbisĂ«, i akuzuar pĂ«r krime lufte.
DĂ«shmitari identifikoi Nicholas Ribiqin, i njohur si âKanadaâ, pasi vinte nga Kanadaja, dhe tha se ai kishte ardhur pĂ«r njĂ« âsafari, pĂ«r tĂ« gjuajtur njerĂ«zâ.
Se kur dhe si mbërriti Ribiq në Sarajevë nuk dihet, por dihet se ishte me origjinë nga Bosnje dhe Hercegovina.
MĂ« vonĂ«, ai iu bashkua NjĂ«sisĂ« Speciale tĂ« UshtrisĂ« sĂ« RepublikĂ«s 'SĂ«rpska' âBeli Vukoviâ (UjqĂ«rit e BardhĂ«), e formuar nĂ« vitin 1993.
âNdoshta e tĂ«rhoqi origjina e tij dhe pĂ«r kĂ«tĂ« iu bashkua ushtrisĂ« serbe... Ai ishte me origjinĂ« nga Bosnje dhe Hercegovinaâ, thotĂ« Janko Sheshllija, ish-pjesĂ«tar i kĂ«saj njĂ«sie, i cili e mohon ekzistencĂ«n e turistĂ«ve qĂ« qĂ«llonin mbi banorĂ«t e SarajevĂ«s pĂ«r para.
Megjithatë, kishte vullnetarë të huaj. Sheshllija thotë se ata kishin ardhur për arsye ideologjike për të luftuar.
âKishte vullnetarĂ« nga Rusia, Ukraina dhe nga vendet e Lindjes. Madje, ishte edhe njĂ« francez, nĂ«se doni shembull konkret, njĂ« francez i vĂ«rtetĂ«, jo me origjinĂ« serbeâ, thotĂ« ai.
Fakti që Ribiq qëndroi më shumë se një fundjavë në Sarajevë, konfirmohet edhe nga pamjet e kapjes së pjesëtarëve të forcave paqeruajtëse të OKB-së si pengje në Pale, si dhe nga një proces gjyqësor që u zhvillua më vonë në Kanada.
Për shkak të lidhjes së paqeruajtësve me shtyllat elektrike, për të parandaluar sulmet e planifikuara të NATO-s mbi pozicionet serbe, Ribiq u dënua në Kanada me tre vjet burg.
Por, nuk ishte vetëm Ribiq me pasaportë kanadeze që ishte në pozicionet serbe mbi Sarajevë.
Emir Ramiq, drejtor i Institutit për Kërkime Gjenocidi në Kanada, thotë për Radion Evropa e Lirë se ka informacione se disa persona ishin të përfshirë.
âKemi informacione se bĂ«hej fjalĂ« pĂ«r fundjava, qĂ« do tĂ« thotĂ« tĂ« premten, tĂ« shtunĂ«n, tĂ« dielĂ«n... Gjithashtu, kemi informacione se qytetarĂ« kanadezĂ« qĂ« aktualisht nuk jetojnĂ« nĂ« Kanada, qĂ« janĂ« diku tjetĂ«r, kanĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« kĂ«tĂ«â, thotĂ« Ramiq.
Ai shton se ka informacione se edhe gjyqësori kanadez do të fillojë veprime përgatitore hetimore, në lidhje me këto udhëtime.
Serbë vendas dhe të huaj në Gërbavica
Personi i vetĂ«m i pĂ«rmendur nĂ« kontekstin e âsafaritâ, Nicholas Ribiq, njihet nga Sllavko Alleksiq, njĂ« âvojvodĂ« çetnikâ dhe figurĂ« qendrore gjatĂ« luftĂ«s nĂ« lagjen e okupuar tĂ« SarajevĂ«s, GĂ«rbavica, mbi tĂ« cilĂ«n ndodhej njĂ« nga bazat snajperike nĂ« Varrezat Hebraike.
Alleksiq drejtonte njĂ« njĂ«sit paraushtarak tĂ« quajtur âNjĂ«siti Ăetnik i SarajevĂ«s sĂ« Reâ, i cili mĂ« vonĂ« u integrua nĂ« UshtrinĂ« e RepublikĂ«s SĂ«rpska.
Kontradiktor edhe pas luftës, ai u dënua për nxitje të urrejtjes kombëtare, racore dhe fetare, për përçarje dhe për jotolerancë.
Alleksiq thotë për Radion Evropa e Lirë se njësia e tij përfshinte të huaj, por jo ata që përmenden sot.
âKishim rusĂ«, rreth pesĂ«dhjetĂ«... Ata ishin vullnetarĂ«, jo vrasĂ«s. Sa u pĂ«rket kĂ«tyre burrave tĂ« pasur qĂ« vinin... ne nuk pamĂ« askĂ«nd, dhe askush nuk kontaktoi komandĂ«n tonĂ« ose mua personalishtâ, thotĂ« ai.
Ndryshe nga Alleksiqi, në Hagë më 2007 foli John Jordan, një zjarrfikës amerikan, i cili gjatë luftës vizitonte pozicionet e forcave serbe mbi Sarajevë.
Ai tha se aty kishte parĂ« âvrasĂ«s safariâ tĂ« huaj dhe kishte dĂ«gjuar se fĂ«mijĂ«t dhe gratĂ« e bukura ishin trofetĂ« mĂ« tĂ« kĂ«rkuar.
Edhe pse nuk e kishte parë asnjërin prej tyre duke qëlluar, ai kishte vëzhguar se si trajtoheshin dhe lëviznin rreth pozicioneve të njohura snajperike.
âIshte krejt e qartĂ« se personi qĂ« udhĂ«hiqej nga njerĂ«zit qĂ« e njihnin terrenin, ishte plotĂ«sisht i panjohur me vendin, dhe mĂ«nyra se si ishte i veshur dhe armĂ«t qĂ« mbante, mĂ« bĂ«nĂ« tĂ« mendoj se bĂ«hej fjalĂ« pĂ«r âturist gjahuâ. Ky Ă«shtĂ« njĂ« term qĂ« e dĂ«gjova pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« Bejrut, ku pamĂ« se e njĂ«jta gjĂ« ndodhte rreth linjĂ«s sĂ« gjelbĂ«râ, tha Jordan atĂ«kohĂ«.
Ish-zëdhënësja e Tribunalit të Hagës, Florence Hartmann, thotë për Radion Evropa e Lirë se ata dinin për këtë fenomen, por jo për mënyrën se si organizohej.
âĂshtĂ« jashtĂ«zakonisht e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« tĂ« fillojĂ« njĂ« hetim gjyqĂ«sor dhe tĂ« zbulohet se kush ishin organizatorĂ«tâ, thotĂ« ajo.
Vuçiq në fushën e betejës rreth Sarajevës?
NĂ« nĂ«ntor, gazetari kroat, Domagoj Margetiq, i pĂ«rcolli prokurorisĂ« nĂ« Milano - e cila po kryen hetime pĂ«r âsnajperistĂ«t e fundjavĂ«sâ - informacione se presidenti i SerbisĂ«, Aleksandar Vuçiq, ka marrĂ« pjesĂ« ose ndihmuar nĂ« âturizmin e snajperistĂ«veâ.
Margetiq publikoi fotografi, në të cilat Vuçiq ishte i pranishëm në një nga pozicionet serbe në Sarajevë, prej ku, sipas dëshmitarëve, shtetas të huaj dhe forcat serbe qëllonin dhe vrisnin civilë.
Vuçiq i hodhi poshtë akuzat dhe paralajmëroi padi kundër medias që i publikoi këto informacione.
Duke folur pĂ«r Televizionin Informer, Vuçiq tha se nuk kishte dĂ«gjuar kurrĂ« pĂ«r njĂ« âsafariâ tĂ« tillĂ«.
â... por kjo nuk Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme. UnĂ« nuk kisha pushkĂ«. Madje, edhe kur shkova aty dhe pyeta nĂ«se mund tĂ« qĂ«ndroja me ta, mĂ« thanĂ« âvogĂ«lush, kthehu, na duhet njĂ« gazetar qĂ« di anglishtââ, tha Vuçiq.
âA do tĂ« qĂ«lloj dikĂ« dhe ta xhirosh?â
Gazetarët dhe fotoreporterët e huaj, gjatë pothuajse gjithë kohës së luftës në Bosnje dhe Hercegovinë, nga viti 1992 deri në fund të vitit 1995, kishin mundësi të qëndronin herë pas here në pozicionet e forcave serbe rreth Sarajevës.
Radio Evropa e Lirë kontaktoi disa prej tyre, por askush nuk dëshmoi se kishte parë ndonjë të huaj që kishte paguar për të shkuar në Sarajevë dhe për të qëlluar.
Peter Kullmann shkoi për herë të parë në Bosnje dhe Hercegovinë në vitin 1992 si fotograf i agjencisë Reuters.
Ai kujton se në dimrin e atij viti, diku rreth Krishtlindjeve, ishte vetë shënjestër e një snajperisti, teksa bashkë me gazetarin e Reutersit, Kurt Schork, po përpiqeshin të largoheshin nga baza e OKB-së në Sarajevë.
âPo ecnim nĂ«pĂ«r njĂ« parking, kur plumbi i snajperit kaloi mes meje dhe Kurtit, mes kokave tona. Ishte i destinuar pĂ«r njĂ«rin prej nesh, por patĂ«m fatâ, kujton ai pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.
Më vonë, bashkë me gazetarin e gazetës New York Times, John Burns, Kullmann vizitoi për herë të parë një nga pozicionet snajperike të forcave serbe në Varrezat Hebraike.
Aty, krejt papritur, dëgjoi gjermanishten e tij amtare. Ishin njerëz me prejardhje nga Ballkani, që jetonin dhe punonin në qytete të Gjermanisë.
Ai kujton sidomos ata që vinin nga Shtutgarti - vendlindja e tij - të cilët pas përfundimit të punës të premten, niseshin drejt rrethimit të Sarajevës.
âVinin nĂ« grupe, direkt pas punĂ«s. Autobusi i sillte gjatĂ« natĂ«s nĂ« SarajevĂ«. QĂ«ndronin dy ditĂ« nĂ« vijĂ«n e frontit dhe pastaj ktheheshin natĂ«n, pĂ«r tĂ« qenĂ« nĂ« vendet e punĂ«s tĂ« hĂ«nĂ«n nĂ« mĂ«ngjes. Njiheshin si çetnikĂ«t e fundjavĂ«sâ, thotĂ« Kullmann pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.
Ai kujton se ata mbanin armë dhe ishin të gatshëm të qëllonin.
âNdodhte qĂ« dikush prej tyre mĂ« pyeste nĂ«se doja tĂ« qĂ«llonte, dhe nĂ«se mund tĂ« xhiroja me pajisjet e mia. Sigurisht, u thosha jo, mos e bĂ«ni... Nuk duhej tâi zemĂ«roje ata njerĂ«z, por duhej tĂ« shpikje gjithmonĂ« njĂ« arsye pse nuk duhej ta bĂ«ninâ, kujton Kullmann.
Snajperist i Ushtrisë së Republikës Sërpska në Varrezat Hebraike në Sarajevë. Autori i fotografisë, Peter Kullmann, ia siguroi atë Radios Evropa e Lirë ekskluzivisht për qëllimet e artikullit në lidhje me aktivitetin e snajperistëve në Sarajevë.
Kullmann thotë për Radion Evropa e Lirë se ndaj tij dhe Burnsit qëlluan kur zbritën nga Varrezat Hebraike dhe hynë në Sarajevë.
Kur u kthyen mĂ« vonĂ«, pyetĂ«n pĂ«rse automjeti i tyre, i shĂ«nuar qartĂ« me âNew York Timesâ, ishte qĂ«lluar menjĂ«herĂ« pas largimit nga pozicionet e snajperistĂ«ve.
Ata u pĂ«rgjigjĂ«n: âQĂ«lluam sepse na dukej argĂ«tueseâ.
Fotografi italian, Mario Boccia, qĂ« ka vizituar pothuajse tĂ« gjitha zonat e luftĂ«s nĂ« ish-Jugosllavi, pĂ«rfshirĂ« Bosnje dhe HercegovinĂ«n, tregon se nuk ka hasur turistĂ« lufte nga Italia, sepse do tâi kishte raportuar menjĂ«herĂ«. Por, ka takuar tĂ« huaj tĂ« tjerĂ« nĂ« Bosnje.
âNĂ« GrbavicĂ« kam takuar dhe fotografuar njĂ« grek dhe njĂ« person qĂ« ka thĂ«nĂ« se vjen nga SHBA-ja. TĂ« dy ishin tĂ« motivuar ideologjikisht dhe nuk e kishin problem tĂ« prezantoheshin si luftĂ«tarĂ« tĂ« huaj. Amerikani tha se ishte nip i çetnikĂ«ve qĂ« ishin larguar nga Jugosllavia pas LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore. Greku e quante veten ânazistâ dhe thoshte se luftonte kundĂ«r myslimanĂ«ve dhe hebrenjveâ, thotĂ« Boccia.
âĂfarĂ« lloj njerĂ«zish janĂ« kĂ«ta?â
âĂfarĂ« lloj njeriu Ă«shtĂ« ai qĂ« qĂ«lloi vajzĂ«n time 3-vjeçare?â, pyeste mĂ« 7 maj, 1992, Rifat Bajroviq, babai i SenidĂ«s, e cila u plagos nga njĂ« snajper nĂ« lagjen Hrasno-BĂ«rdo tĂ« SarajevĂ«s, ku njĂ« vit mĂ« vonĂ« u arrestua njĂ« vullnetar serb nga Paraqini.
Sipas deklaratĂ«s sĂ« tij, âtĂ« huajt vinin nĂ« SarajevĂ« pĂ«r tĂ« vrarĂ« njerĂ«zâ.
Sikurse Rifati atëkohë, edhe Elvedini sot vazhdon të përballet me pyetje dhe pasojat e këtij akti monstruoz.
âVij thjesht pĂ«r ta kuptuar atĂ« ndjenjĂ« qĂ« ai e kishte nĂ« atĂ« moment. MĂ« sĂ« shumti do tĂ« doja ta shihja kĂ«tu. Do ta pyesja se çfarĂ« po mendonte ndĂ«rsa po qĂ«llonte drejt meje... Nuk e di a i vjen keq apo Ă«shtĂ« i kĂ«naqur qĂ« unĂ« mbeta gjallĂ«, qĂ« shpĂ«tovaâ.
Prokuroria në Milano pritet të njoftojë publikun për rezultatet e hetimit në mars të vitit 2026. Nëse ngre aktakuzë dhe vërteton fajësinë, kjo do të ishte hera e parë në Evropë që dikush gjykohet për vrasjet e civilëve me snajperë në Sarajevë.
Ndërkohë, drejtësia në Bosnje e Hercegovinë është duke verifikuar pretendimet, por, deri më tani, asnjë snajperist nuk është gjykuar për vrasjet e civilëve, veçanërisht të fëmijëve në Sarajevë.
Rrethimi i Sarajevës zgjati 1.425 ditë. Sulmet ndaj civilëve nga pozicionet e Ushtrisë së Republikës Sërpska ndodhnin kudo dhe në çdo kohë të ditës apo natës, sipas vendimeve të Gjykatës në Hagë.
Stanisllav Galliq, ish-komandant i Korpusit Sarajevë-Romanija, u dënua me burgim të përjetshëm, ndërsa kolegu i tij, Dragomir Millosheviq, mori 29 vjet burg për rolet e tyre në rrethimin e qytetit për 44 muaj.
Dënimet me burgim të përjetshëm të Radovan Karaxhiqit dhe Ratko Mlladiqit lidhen gjithashtu me terrorizimin e civilëve të Sarajevës gjatë luftës.
Në drejtësinë vendase, deri tani janë gjykuar disa persona për krime të kryera në zonat e rrethuara të qytetit.
Nëse jeni të lodhur nga gara e madhe dhe mendoni të lini pas gjithçka për të ngritur resortin tuaj luksoz në një rezervat kafshësh, të kompletuar me përvojën më të mirë safari që mund të blihet me para, atëherë kemi lajme të mira! Ky lajm quhet Ineos Grenadier Game Viewer.
Mund ta mbani mend konceptin nga Festivali i Shpejtësisë në Goodwood një vit më parë. Tani, prodhuesi britanik ka konfirmuar prodhimin e modelit të vërtetë, me pak ndihmë nga specialistët e konvertimit Kavango me bazë në Botsvana, transmeton Telegrafi.
Në vitin 2020, firma krijoi një Grenadier të gatshëm për safari nga një prototip prodhimi donator, të kompletuar me një çati të lehtë që kthehet mbrapsht, xham të palosshëm, ulëse të shkallëzuara dhe lartësi të ngritur. Ineos u shit dhe e bleu biznesin në vitin 2023.
Sot, Ineos do të dërgojë Grenadierë të gjatë dhe ekstra të gjatë me bosht rrotash të ndërtuar pjesërisht nga fabrika e saj e prodhimit në Francë dhe në Botsvana - pa bojë, kapakë të pasëm, ulëse pasagjerësh, xham anësor, çati lëkure, zbukurime ose karakteristika elektrike të panevojshme - gati për konvertime.
Blerësit do të jenë në gjendje ta personalizojnë sipas dëshirës, duke përfshirë dizajnin e çatisë, ulëset për katër deri në nëntë persona dhe planimetrinë e përgjithshme.
Kushdo që e vendos atë ulëse në kapakun e përparmë - dhe pastaj zgjedh të ulet atje kur ka luanë përreth - është një person më i guximshëm.
Megjithatë, katër janë tashmë të paraqitura nga Hiddn Lodge, një vendpushim luksoz në Afrikën e Jugut, dhe do të enden në natyrë nga muaji i ardhshëm.
Lynn Calder, CEO i Ineos, tha: "Ky Ă«shtĂ« Grenadier qĂ« po mbush rrethin. FrymĂ«zimi origjinal i Sir Jim Ratcliffe pĂ«r njĂ« 4x4 modern dhe tĂ« fuqishĂ«m erdhi gjatĂ« njĂ« safari nĂ« Botsvana pothuajse 10 vjet mĂ« parĂ«. Kjo lidhje e thellĂ« me AfrikĂ«n u vĂ«rtetua nĂ« konceptin Goodwood dhe nĂ« dizajnin pĂ«rfundimtar tĂ« prodhimitâ.
"Ekipet në Hambach dhe Inoes Kavango kanë punuar së bashku për 18 muajt e fundit për ta sjellë Grenadier Game Viewer në jetë si një model të plotë prodhimi, dhe mezi presim ta shohim në shërbim", shtoi ai. /Telegrafi/
Pas kthimit nga fronti i luftës në Sarajevë - viti 1994 deri në 1997 - Aleksandar Vuçiq dha shumë deklarata rreth pjesëmarrjes në luftë dhe në rrethimin e Sarajevës.
KĂ«to deklarata shpesh ribotoheshin dhe pĂ«rcilleshin nĂ« revistĂ«n zyrtare tĂ« radikalĂ«ve tĂ« Vojislav Sheshelit, âSerbia e Madheâ.
Gazetari kroat Domagoj Margetiq, personi i parĂ« qĂ« zbuloi vrasjet pĂ«r qejf tĂ« civilĂ«ve nĂ« SarajevĂ«, tĂ« njohura si âSarajevo Safariâ, publikoi njĂ« tjetĂ«r deklaratĂ« tĂ« presidentit aktual serb nga viti 1994.
Sipas gazetarit kroat, Vuçiq konfirmon se ka qenë vullnetar ushtarak në Sarajevë, se ka marrë pjesë në përleshje dhe ka luftuar si vullnetar në Grbavica e në varrezat hebraike.
âPra, se ka qenĂ« pjesĂ«tar i armatosur i njĂ«sisĂ« sĂ« Aleksiqit pikĂ«risht nĂ« pozicionet, nĂ« mikrolokacionet ku organizoheshin dhe kryheshin âsafarĂ«t njerĂ«zorĂ«â, shtoi Margetiq.
Zbulimet e Margetiqit kanë shkaktuar reagime të shumta në rajon, duke rikthyer vëmendjen te aktivitetet paraushtarake gjatë rrethimit të Sarajevës dhe rolin e zyrtarëve të sotëm në ngjarjet e luftës.
Termi âSarajevo Safariâ i referohet pretendimeve se gjatĂ« rrethimit tĂ« SarajevĂ«s (1992â1996) disa tĂ« ashtuquajtur âturistĂ« snajperistĂ«â, kryesisht tĂ« huaj dhe sipas akuzave me pagesĂ«, merrnin pozicione snajperĂ«sh nĂ« zonat e kontrolluara nga Ushtria e RepublikĂ«s Serbe (VRS) dhe qĂ«llonin mbi civilĂ«.
Historia u bĂ« e njohur gjerĂ«sisht pas publikimit tĂ« dokumentarit Sarajevo Safari (2022) tĂ« regjisorit Miran ZupaniÄ, i cili sjell dĂ«shmi qĂ« sugjerojnĂ« se pas kĂ«tij fenomeni tĂ« supozuar qĂ«ndronte edhe logjistika e ushtrisĂ« sĂ« RepublikĂ«s Serbe.
Pas daljes sĂ« filmit dhe rishfaqjes sĂ« dĂ«shmive, nĂ« nĂ«ntor 2025 Prokuroria Publike e Milanos nĂ« Itali hapi njĂ« hetim pĂ«r tĂ« zbuluar nĂ«se disa shtetas italianĂ« mund tĂ« kenĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« kĂ«tĂ« formĂ« tĂ« pretenduar âsniper-turizmi" dhe nĂ« vrasje tĂ« kryera gjatĂ« luftĂ«s. /Telegrafi/
Gazetari investigativ kroat, Domagoj Margetiq, ka dhënë një intervistë për Balkan Talks në Euronews Albania, ku ka folur mbi shkrimin e tij të fundit investigativ që e lidh presidentin serb, Aleksandar Vuçiq, me një grup snajperistësh gjatë luftës në Bosnje e Hercegovinë.
Margetiq ka bërë të ditur se hetimi i tij përfshin dëshmi dhe dokumente që tregojnë përfshirjen e Vuçiqit në një njësi paraushtarake serbe, e cila vepronte pranë Sarajevës.
Sipas tij, kjo njësi paraushtarake udhëhiqej nga Mirko Blagojeviq dhe kishte leje të veçanta kalimi nga institucionet serbe të kohës.
Ai thotĂ« se Vuçiq shoqĂ«ronte tĂ« ashtuquajturit âklientĂ«â dhe mbante njĂ« mjet identifikimi tĂ« shĂ«rbimeve sekrete serbe.
âNĂ« afĂ«rsi tĂ« SarajevĂ«s, ata udhĂ«hiqeshin nga njerĂ«z tĂ« njĂ« njĂ«sie paraushtarake. Ajo qĂ« zbulova Ă«shtĂ« se Vuçiq ishte njĂ« nga ata qĂ« shoqĂ«ronte âklientĂ«tâ dhe mbante identifikim tĂ« shĂ«rbimeve sekrete serbe. Mirko Blagojeviq ka thĂ«nĂ« se Vuçiq ishte ai qĂ« mundĂ«sonte lĂ«vizjen e tyreâ, tha Margetiq.
Ai po ashtu bëri të ditur se informacionet e mbledhura vijnë nga ish-pjesëtarë të forcave paraushtarake serbe dhe nga ushtarë që kanë marrë pjesë në atë periudhë.
âKjo âsafariâ drejtohej nga Sllavko Aleksiq dhe Vuçiq ishte pjesĂ« e njĂ«sisĂ«â, tha ai, duke theksuar se nĂ« raportin e tij nuk ka fajĂ«suar qytetarĂ«t serbĂ«, por individĂ«t e pĂ«rfshirĂ« nĂ« aktivitetet e paligjshme.
Deklaratat e Margetiqit kanë shkaktuar reagime të shumta në rajon, duke rikthyer vëmendjen te aktivitetet paraushtarake gjatë rrethimit të Sarajevës dhe rolin e zyrtarëve të sotëm në ngjarjet e luftës. /Telegrafi/
Tre dekada pas rrethimit tĂ« SarajevĂ«s, prokuroria italiane ka hapur njĂ« hetim qĂ« mĂ« nĂ« fund mund tĂ« hedhĂ« dritĂ« mbi njĂ« nga segmentet mĂ« tĂ« errĂ«ta tĂ« luftĂ«s nĂ« BosnjĂ« dhe HercegovinĂ« âsnajperistĂ«t e fundjavĂ«sâ qĂ«, sipas dĂ«shmitarĂ«ve, paguheshin pĂ«r tĂ« qĂ«lluar mbi civilĂ«.
Një nga të parët që e zbuloi këtë histori ishte Edin Subashiq, ish-oficer i inteligjencës së Ushtrisë së Bosnjë dhe Hercegovinës.
Subashiq për TRT Balkan tregon detajet e rrëfimit - nga momenti kur e zbuloi deri te informacionet e fundit që lidhen me hetimin e prokurorisë italiane.
GjatĂ« rrethimit tĂ« SarajevĂ«s, pĂ«rveç pozicioneve tĂ« zakonshme nga ku vepronin snajperistĂ«t serbĂ«, hetimet zbulojnĂ« se zona kodrinore qĂ« e rrethonte qytetin ishte shndĂ«rruar edhe nĂ« terren pĂ«r njĂ« fenomen makabĂ«r: tĂ« ashtuquajturit âsnajperistĂ« tĂ« fundjavĂ«sâ, transmeton Telegrafi.
Sipas dĂ«shmive tĂ« mbledhura, kĂ«ta individĂ« nuk kishin asnjĂ« lidhje me konfliktin nĂ« BosnjĂ«. âAta vinin nga vende tĂ« ndryshme tĂ« EvropĂ«s â kryesisht nga Italia â vetĂ«m pĂ«r tĂ« qĂ«lluar mbi qytetarĂ«t e SarajevĂ«s, duke e kthyer vrasjen nĂ« argĂ«tim. BĂ«hej fjalĂ« pĂ«r persona tĂ« pasur, gjuetarĂ« profesionistĂ« nĂ« vendet e tyre, tĂ« cilĂ«t kĂ«rkonin âpĂ«rjetime adrenalineâ nĂ« zonĂ«n e luftĂ«s, duke pĂ«rfaqĂ«suar njĂ« sistem tĂ« deformuar vlerashâ.
Sipas deklaratĂ«s sĂ« Edin Subashiqit, prania e tyre u konfirmua pasi njĂ« vullnetar serb nga Paracini i SerbisĂ«, i kapur nĂ« fund tĂ« vitit 1993 nĂ« Hrastno Brdo, pranoi se mes vullnetarĂ«ve dhe mercenarĂ«ve kishte parĂ« edhe italianĂ« tĂ« veshur me pajisje tĂ« shtrenjta gjuetie dhe tĂ« armatosur me snajperĂ« tĂ« avancuar. Sipas dĂ«shmisĂ« sĂ« tij, njĂ« gjuetar nga Milano paguante pĂ«r tĂ« ardhur nĂ« Grbavica me qĂ«llim qĂ« tĂ« qĂ«llonte mbi SarajevĂ«, duke e cilĂ«suar kĂ«tĂ« si âhobiâ.
âHetimet e UNPROFOR-it dhe bashkĂ«punimi me inteligjencĂ«n italiane çuan nĂ« identifikimin, nĂ« fillim tĂ« vitit 1994, tĂ« linjave tĂ« organizuara tĂ« transportit qĂ« sillnin kĂ«ta individĂ« nĂ« BosnjĂ« â pĂ«rmes furgonĂ«ve, autobusĂ«ve, fluturimeve drejt HungarisĂ« e mĂ« pas nĂ« Serbi, madje edhe me helikopterĂ« ushtarakĂ« deri nĂ« Pale. Autoritetet italiane njoftuan se kĂ«to rrugĂ« ishin ndĂ«rprerĂ«, duke e konsideruar çështjen tĂ« mbyllur, ndĂ«rsa vĂ«mendja ndĂ«rkombĂ«tare mbetej e fokusuar nĂ« shumĂ« aspekte tĂ« tjera urgjente tĂ« luftĂ«sâ, deklaroi ai.
âKy episod i errĂ«t i rrethimit tĂ« SarajevĂ«s mbetet njĂ« dĂ«shmi e dhimbshme e degradimit moral qĂ« shoqĂ«roi konfliktin, duke ngritur sĂ«rish pyetje mbi pĂ«rmasat e krimeve tĂ« kryera ndaj popullsisĂ« civileâ, pĂ«rfundoi ai.
Rasti âSarajevo Safariâ i referohet praktikĂ«s sĂ« tmerrshme ku qytetarĂ« tĂ« pasur tĂ« huaj paguanin pĂ«r mundĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« qĂ«lluar mbi civilĂ« â pĂ«rfshirĂ« gra dhe fĂ«mijĂ« â gjatĂ« rrethimit tĂ« qytetit
TĂ« kujtojmĂ« se Prokuroria nĂ« Milano hapi njĂ« hetim pasi gazetari lokal, Ezio Gavazzeni dorĂ«zoi njĂ« padi ligjore lidhur me akuzat se italianĂ« dhe tĂ« huaj tĂ« tjerĂ« paguanin anĂ«tarĂ«t e forcave serbo-boshnjake pĂ«r tĂ« vizituar qytetin dhe pĂ«r tĂ« qĂ«lluar mbi civilĂ«t, nĂ« atĂ« qĂ« disa e quanin âturizĂ«m snajperĂ«shâ.
Numri i pĂ«rgjithshĂ«m i tĂ« vrarĂ«ve gjatĂ« luftĂ«s nĂ« Bosnje dhe HercegovinĂ« (1992â1995) Ă«shtĂ« rreth 100 mijĂ« tĂ« vrarĂ«. /Telegrafi/
Gazetari italian Ezio Gavazzeni ka zbuluar pĂ«r âWar Reportâ nĂ« ABC News detaje tronditĂ«se mbi hetimin e tij tĂ« fundit, i cili tashmĂ« Ă«shtĂ« nĂ« duart e prokurorisĂ« sĂ« Milanos. I nxitur fillimisht nga dokumentari âSarajevo Safariâ, Gavazzeni tregon se si kontaktet me regjisorin e filmit i hapĂ«n rrugĂ«n drejt njĂ« bote tĂ« panjohur, duke e çuar nĂ« kĂ«rkime tĂ« thelluara dhe mbledhjen e provave qĂ« sot pĂ«rbĂ«jnĂ« rreth 90 faqe dokumentacion hetimor.
Sipas tij, klientët e përfshirë në aktivitetet e dyshuara vinin nga vende të ndryshme perëndimore, përfshirë Europën dhe SHBA, ndërsa ai vetë është fokusuar tek shtetasit italianë, për të cilët tashmë ka nisur zyrtarisht procesi hetimor.
Si ratë në gjurmët e kësaj ngjarje? Kush ishin indiciet e para?
Ezio Gavazzeni: Po, kisha parĂ« dhe mĂ« kishte bĂ«rĂ« shumĂ« pĂ«rshtypje dokumentare âSarajevo safariâ. UnĂ« e kisha informacionin se kishte disa kohĂ« qĂ« qarkullonte dhe mĂ« kishte bĂ«rĂ« shumĂ« pĂ«rshtypje. AtĂ«herĂ« vendosa tâI shkruaj regjisorit duke I thĂ«nĂ« se isha I interesuar pĂ«r kĂ«to informacione pĂ«r kĂ«to gjĂ«ra qĂ« ai kishte gjetur. Ai u tregua shumĂ« I sjellshĂ«m mĂ« dha referencat e para pĂ«r tĂ« lĂ«vizur nĂ« njĂ« botĂ« qĂ« nuk e njihja dhe prej aty mĂ« pas unĂ« bĂ«ra rrugĂ«timin tim. Shkova unĂ« pĂ«rtej. PĂ«rdora burimet e mia dhe gjeta referencat e mia.
Kush janë provat që i keni dorëzuar edhe prokurorisë në Milano?
Ezio Gavazzeni: Në këtë moment, pothuajse prej një muaji janë hapur hetimet. Unë kam dorëzuar gjithçka që kam gjetur gjatë hetimit që kam bërë unë. Janë rreth 90 faqe tani janë në duar e prokurorisë mund të themi vetëm disa gjëra përshembull që klientët vinin nga të gjitha vendet perëndimorë, jo vetëm Italia. Por unë jam përqendruar vetëm te italianët sepse prokuroria e Milanos, u morë me italianët dhe gjithsekush shpreson që të fillohet nga shtëpia e secilit, për të bërë këtë lloj hetimi. Por mund të them se vinin nga e gjithë Europa edhe nga SHBA, kjo është me siguri./abcnews.al
Ka ngjarje qĂ« i mbijetojnĂ« kohĂ«s dhe ka krime qĂ« nuk shuhen kurrĂ«. Historia e âSarajevo Safariâ Ă«shtĂ« njĂ« prej plagĂ«ve mĂ« tĂ« errĂ«ta tĂ« ndĂ«rgjegjes sonĂ« kolektive, njĂ« dĂ«shmi e njĂ« poshtĂ«rimi njerĂ«zor qĂ« sfidon çdo kuptim tĂ« moralit, çdo pritshmĂ«ri tĂ« logjikĂ«s dhe çdo ndjesi tĂ« humanizmit.
NĂ« qendĂ«r tĂ« zhvillimeve tĂ« fundit, qĂ« kanĂ« rikthyer kĂ«tĂ« histori nĂ« mediat ndĂ«rkombĂ«tare, qĂ«ndron edhe emri i presidentit serb Aleksandar Vuçiç, i cili sipas gazetarit investigativ kroat Domagoj Margetiq, ka qenĂ« i pranishĂ«m nĂ« njĂ« prej pozicioneve tĂ« snajperĂ«ve nĂ« SarajevĂ« nĂ« vitet 1992â1993, nĂ« periudhĂ«n kur fenomeni i âsafarit njerĂ«zorâ dyshohet tĂ« ketĂ« ndodhur. Vuçiçi i ka mohuar kategorikisht akuzat, duke deklaruar se nĂ« atĂ« kohĂ« punonte si gazetar dhe se pamjet qĂ« qarkullojnĂ« janĂ« keqinterpretuar. MegjithatĂ«, hetimi penal i Milanos i ka marrĂ« kĂ«to pretendime seriozisht, duke verifikuar çdo provĂ« tĂ« dorĂ«zuar nga Margetiq.
E kemi trajtuar këtë temë edhe kur u publikua dokumentari slloven në vitin 2022, por sot, me zhvillimet e reja, me hetime zyrtare dhe me emra të përfshirë në qendër të skandalit, historia merr përmasa të tjera, shumë më të rënda, shumë më të pakapërcyeshme.
NĂ« thelbin e kĂ«saj historie tĂ« tmerrshme qĂ«ndron njĂ« praktikĂ« e paimagjinueshme: tĂ« pasur nga Italia, Rusia, SHBA, Franca, Gjermania e Britania udhĂ«tonin drejt BosnjĂ«s pĂ«r âsafari njerĂ«zoreâ, ku paguanin shuma tĂ« mĂ«dha parash pĂ«r tĂ« qĂ«lluar me snajper mbi civilĂ« boshnjakĂ«. Sipas hetimeve qĂ« po zhvillohen nĂ« Milano, disa prej tyre udhĂ«tonin nga Trieste pĂ«r nĂ« Beograd, prej nga milicitĂ« serbo-boshnjake i shoqĂ«ronin drejt kodrave tĂ« SarajevĂ«s. Aty, mbi qytetin e rrethuar, vendosej çmimi i jetĂ«s. NjĂ« njeri. NjĂ« nĂ«nĂ«. NjĂ« prind. NjĂ« fĂ«mijĂ«. Dhe pĂ«r njĂ« fĂ«mijĂ«, sipas dĂ«shmive, çmimi ishte mĂ« i larti.
Rrethimi i Sarajevës zgjati 44 muaj, më i gjati në historinë moderne, më i gjatë edhe se rrethimi nazist i Leningradit. Mbi 11.000 civilë u vranë, prej të cilëve 1.600 fëmijë. Një në dhjetë fëmijë u vra nga snajperët. Fëmijë që vraponin nëpër rrugë, që luanin, që kërkonin bukë, që mbanin duart e nënave të tyre. Për ta, dikush kishte paguar para. Dhe dikush shtinte mbi ta.
NĂ« vitet 1990, gazetarĂ«t e âOslobodjenjeâ alarmonin publikun pĂ«r fenomenin makabĂ«r, por bota nuk reagoi. MĂ« pas, shĂ«rbimi sekret italian SISMI informoi se tĂ« paktĂ«n pesĂ« italianĂ« ndodheshin nĂ« kodrat rreth SarajevĂ«s pĂ«r tĂ« qĂ«lluar civilĂ«. NjĂ« serb i arrestuar deklaroi se kishte shoqĂ«ruar tĂ« huajt nga Beogradi nĂ« pozicionet e snajperĂ«ve. DĂ«shmi tĂ« shumta flasin pĂ«r njĂ« rrjet tĂ« tĂ«rĂ« âturizmi lufteâ. Por vitet kaluan dhe çështja ra nĂ« heshtje.
Deri tani.
Historia shpĂ«rtheu pĂ«rsĂ«ri pas kallĂ«zimit tĂ« gazetarit investigativ kroat Domagoj Margetiq, i cili i ka dorĂ«zuar ProkurorisĂ« sĂ« Milanos prova, fotografi, video, dĂ«shmi dhe materiale tĂ« tjera qĂ«, sipas tij, lidhin presidentin serb Aleksandar Vuçiç me pozicionet e snajperĂ«ve nĂ« SarajevĂ« nĂ« vitet 1992â1993. Ai pretendon se Vuçiçi ishte pjesĂ« e njĂ« formacioni paramilitar tĂ« PartisĂ« Radikale Serbe dhe se ka qenĂ« i pranishĂ«m tek Varrezat Hebraike, njĂ« nga pikat kryesore tĂ« snajperĂ«ve serbĂ«.
NĂ« qarkullim janĂ« dy video tĂ« viteve â90: njĂ«ra e tregon atĂ« nĂ« njĂ« automjet ku Ă«shtĂ« vendosur njĂ« kafkĂ« njeriu me helmetĂ« tĂ« OKB-sĂ«. Tjetra interpretohet nga disa si moment kur ai mban njĂ« pushkĂ« snajperi. Vuçiçi i mohon kategorikisht akuzat, herĂ« duke thĂ«nĂ« se ishte gazetar dhe se objekti ishte ânjĂ« tripod kamereâ e herĂ« se ishte ânjĂ« çadĂ«râ. ZĂ«dhĂ«nĂ«sja e tij i quan akuzat âdezinformim politikâ.
Por Prokuroria e Milanos nuk po heton politikë. Po heton vrasje me paramendim, të rënduara nga mizoria dhe motivet e ulëta. Po heton nëse turistë të pasur, italianë, rusë, amerikanë, kanë paguar për të vrarë civilë, gra, burra, dhe fëmijë. Po heton se kush i çonte atje. Kush i udhëhiqte. Kush përfitonte. Kush ishte prezent. Kush mbante armë. Kush shënjestroi. Kush shtiu.
Kjo është një prej pikave më të ulëta ku ka rënë ndonjëherë qenia njerëzore, momenti kur jeta kthehet në një objekt argëtimi për një njeri të pasur nga një vend tjetër.
Gazetari boshnjak Dragan Bursaq thotë:
 âPo, Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ«. TĂ« huaj tĂ« pasur vinin nĂ« SarajevĂ« dhe nga pozicionet serbe vrisnin njerĂ«z. âSarajevo Safariâ Ă«shtĂ« dĂ«shmia mĂ« morbide e pamĂ«shirĂ«s njerĂ«zore.â
Regjisori boshnjak Dino Mustafiq e përmblodhi në mënyrë të dhimbshme:
âEdhe nĂ«se gjysma e kĂ«saj Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« aktakuzĂ« ndaj vetĂ« civilizimit qĂ« pa dhe heshti.â
Ku ishte bota atëherë?
Ku janë institucionet sot?
Si ka mundësi që Prokuroria e Bosnjës ka heshtur për 30 vite?
Si ka mundësi që kjo çështje të rikthehet vetëm falë këmbënguljes së disa gazetarëve, shkrimtarëve dhe hetuesve italianë?
Hetimi i Milanos ka forcën të rikthejë drejtësinë. Të nxjerrë emrat e atyre që kanë paguar për të vrarë fëmijë. Të sqarojë nëse Aleksandar Vuçiçi ka qenë apo jo pjesë e një prej momenteve më të errëta të historisë moderne. Të hapë dosje në disa vende njëkohësisht. Të vendosë para përgjegjësisë një krim që nuk duhet të harruar, që nuk duhet relativizuar, që nuk duhet normalizuar.
Dhe mbi të gjitha, të kujtojë se në Sarajevë, në ato muaj të gjatë terrori, jeta u bë mall tregu. U shit. U ble. U vra.
Kjo është pika ku historia dhe ndërgjegjja ndahen. Dhe në këtë pikë, nuk ka vend për harresë. Nuk ka vend për justifikim. Vetëm përballje.
Avokati Ăedomir Stojkoviq ka njoftuar se do tĂ« paraqesĂ« padi kundĂ«r presidentit serb Aleksandar Vuçiq nĂ« prokurorinĂ« e Beogradit, pĂ«r shkak tĂ« akuzave pĂ«r pjesĂ«marrjen nĂ« "Sarajevo Safariâ.
Në fillim të njoftimit të tij, Stojkoviq deklaroi se këto akuza duhet të hetohen edhe në Serbi, dhe jo vetëm në Itali, ku edhe nisi hetimi.
âNuk ka asnjĂ« arsye qĂ« zyra e prokurorit nĂ« Milano tĂ« hetojĂ« krimin Sarajevo Safari dhe pjesĂ«marrjen e Aleksandar Vuçiq nĂ« tĂ«. UnĂ« do tĂ« paraqes njĂ« kĂ«rkesĂ« pĂ«r hetim nĂ« ProkurorinĂ« pĂ«r Krime Lufte dhe nĂ« ProkurorinĂ« pĂ«r Krim tĂ« Organizuar nĂ« lidhje me Sarajevo Safari nĂ« SarajevĂ«â, tha Stojkoviq.
"Sipas dëshmive ekzistuese, turet u organizuan përmes Beogradit dhe vetë Aleksandar Vuçiq është shtetas i Serbisë. Ekziston një detyrim që zyra e prokurorit në Beograd t'i bashkohet hetimit dhe të përfshijë të gjithë të dyshuarit, veçanërisht Aleksandar Vuçiqin", shtoi avokati serb.
đą SAOPĆ TENJE ZA JAVNOST:
Nema razloga da samo tuĆŸilaĆĄtvo u Milanu istraĆŸuje zloÄin "Snajper safari" i uÄeĆĄÄe Aleksandra VuÄiÄa u njemu.
U ponedeljak podnosim zahtev za istragu TuĆŸilaĆĄtvu za ratne zloÄine i TuĆŸilaĆĄtvu za organizovani kriminal povodom "Snajper safarija" u⊠https://t.co/dvzlkeCwOO â Advokat Äedomir STOJKOVIÄ (@FIGHT_4_RIGHT_S) November 22, 2025
Ndryshe, Sarajevo Safari është pjesëmarrja e dyshuar e shtetasve të huaj që paguan shuma të mëdha parash për të qëlluar me snajper qytetarët e Sarajevës gjatë rrethimit të kryeqytetit të Bosnjës dhe Hercegovinës nga viti 1992 deri në vitin 1995.
Sa i përket Vuçiqit, ai mohoi pjesëmarrjen në operacione ushtarake gjatë rrethimit të Sarajevës, duke thënë se punonte si gazetar. /Telegrafi/
NjĂ« gazetar investigativ kroat ka paraqitur njĂ« padi te prokurorĂ«t e Milanos kundĂ«r presidentit serb, Aleksandar Vuçiq, pĂ«r pĂ«rfshirjen e tij tĂ« dyshuar nĂ« âSarajevo safariâ, nĂ« tĂ« cilĂ«n njerĂ«zit dyshohet se udhĂ«tuan nĂ« kryeqytetin boshnjak pĂ«r tĂ« vrarĂ« civilĂ« gjatĂ« rrethimit katĂ«rvjeçar tĂ« qytetit nĂ« vitet 1990.
Javën e kaluar, prokurorët e Milanos nisën një hetim që synonte identifikimin e italianëve të dyshuar për përfshirje në këtë ngjarje, të akuzuar për vrasje me dashje të rënduar nga mizori dhe motive të shëmtuara.
Sipas hetuesve, grupe âturistĂ«sh snajperistĂ«â dyshohet se kanĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« vrasjet masive nĂ« kodrat pĂ«rreth SarajevĂ«s, duke qĂ«lluar mbi popullsinĂ« pĂ«r kĂ«naqĂ«si.
Ndryshe, më shumë se 10,000 njerëz u vranë në Sarajevë nga bombardimet dhe zjarri snajper midis viteve 1992 dhe 1996 në atë që ishte rrethimi më i gjatë në historinë moderne, pasi Bosnja dhe Hercegovina shpalli pavarësinë nga Jugosllavia.
Snajperistët ishin ndoshta elementi më i frikshëm i jetës nën rrethim në Sarajevë, sepse ata qëllonin pa dallim njerëzit në rrugë, përfshirë fëmijët.
Hetimi filloi nga një ankesë ligjore e paraqitur nga Ezio Gavazzeni, një shkrimtar me bazë në Milano i cili mblodhi prova mbi akuzat, si dhe një raport të dërguar prokurorëve nga ish-kryetarja e bashkisë së Sarajevës Benjamina Kariq.
Gavazzeni tha se kishte lexuar për herë të parë raportet rreth turistëve të dyshuar si snajperistë në shtypin italian në vitet 1990, por vetëm pasi pa Sarajevo Safari , një dokumentar i vitit 2022 nga regjisori slloven Miran Zupaniq, filloi të hetonte më tej.
Për akuzat kanë reaguar media të shumta ndërkombëtare si Daily Mail dhe gazeta britanike The Telegraph.
Artikulli i Telegraph paraqiti gjithashtu dëshminë e Michael Giffoni, zëvendëskryetar i misionit diplomatik italian në Bosnjë dhe Hercegovinë, i cili tha se në vitin 1994 i ishte thënë se ekzistonin "Safari".
"E dini, organizohen safari. Shumë njerëz të pasur vijnë këtu - disa janë gjuetarë, të tjerë janë biznesmenë. Ushtria dhe formacionet paraushtarake i çojnë ata në kodra mbi Sarajevë dhe paguajnë për këtë", tha Giffoni.
Së fundmi edhe the Guardian shkroi një artikull lidhur me akuzat ndaj Vuçiqit. /Telegrafi/
Login
E kemi trajtuar këtë temë edhe kur u publikua dokumentari slloven në vitin 2022, por sot, me zhvillimet e reja, me hetime zyrtare dhe me emra të përfshirë në qendër të skandalit, historia merr përmasa të tjera, shumë më të rënda, shumë më të pakapërcyeshme.
Rrethimi i Sarajevës zgjati 44 muaj, më i gjati në historinë moderne, më i gjatë edhe se rrethimi nazist i Leningradit. Mbi 11.000 civilë u vranë, prej të cilëve 1.600 fëmijë. Një në dhjetë fëmijë u vra nga snajperët. Fëmijë që vraponin nëpër rrugë, që luanin, që kërkonin bukë, që mbanin duart e nënave të tyre. Për ta, dikush kishte paguar para. Dhe dikush shtinte mbi ta.
NĂ« vitet 1990, gazetarĂ«t e âOslobodjenjeâ alarmonin publikun pĂ«r fenomenin makabĂ«r, por bota nuk reagoi. MĂ« pas, shĂ«rbimi sekret italian SISMI informoi se tĂ« paktĂ«n pesĂ« italianĂ« ndodheshin nĂ« kodrat rreth SarajevĂ«s pĂ«r tĂ« qĂ«lluar civilĂ«. NjĂ« serb i arrestuar deklaroi se kishte shoqĂ«ruar tĂ« huajt nga Beogradi nĂ« pozicionet e snajperĂ«ve. DĂ«shmi tĂ« shumta flasin pĂ«r njĂ« rrjet tĂ« tĂ«rĂ« âturizmi lufteâ. Por vitet kaluan dhe çështja ra nĂ« heshtje.
NĂ« qarkullim janĂ« dy video tĂ« viteve â90: njĂ«ra e tregon atĂ« nĂ« njĂ« automjet ku Ă«shtĂ« vendosur njĂ« kafkĂ« njeriu me helmetĂ« tĂ« OKB-sĂ«. Tjetra interpretohet nga disa si moment kur ai mban njĂ« pushkĂ« snajperi. Vuçiçi i mohon kategorikisht akuzat, herĂ« duke thĂ«nĂ« se ishte gazetar dhe se objekti ishte ânjĂ« tripod kamereâ e herĂ« se ishte ânjĂ« çadĂ«râ. ZĂ«dhĂ«nĂ«sja e tij i quan akuzat âdezinformim politikâ.
