âA u skadon afati fondeve tĂ« BE-sĂ« pĂ«r KosovĂ«n?

Janari iku, e shkurtit i erdhi edhe dita e pestë, por në Kosovë ende nuk është finalizuar procesi zgjedhor, si kusht për themelimin e institucioneve të reja.
NĂ« kĂ«so rrethana, rreth 900 milionĂ« euro, fonde tĂ« Bashkimit Evropian, po presin edhe mĂ« tej aminin e deputetĂ«ve pĂ«r tâu disbursuar pĂ«r KosovĂ«n.
Nga Bashkimi Evropian thonë se pavarësisht vonesave, Kosova mbetet ende e kualifikuar për të marrë deri në 882 milionë euro në kuadër të Planit të Rritjes.
Sipas tyre, vonesat po ndodhin për shkak të mosformimit të institucioneve në Kosovë pas dy proceseve zgjedhore vitin e kaluar.
E, në qeverinë në detyrë, thonë se pas formimit të institucioneve të reja prioritet është votimi i marrëveshjeve ndërkombëtare, mes të cilave edhe Plani i Rritjes.
Në ekzekutiv deklarojnë se, pavarësisht se mjetet nuk janë ndarë, po vazhdojnë punën drejt realizimit të agjendës së reformave të dakorduara me BE-në mbi këtë ujdi.
Zëdhënësja e Komisionit Evropian, Anitta Hipper, thotë për KosovaPress se është në interes të Kosovës që ratifikimi i marrëveshjeve ndërkombëtare të ndodhë sa më shpejt për të shfrytëzuar të gjitha mundësitë nën Planin e Rritjes.
Sipas saj, pa marrjen e dritës së gjelbër të këtyre ujdive, Kosova nuk mund të bëjë kërkesë për pagesë në kuadër të reformave.
âKosova ishte ndĂ«r partnerĂ«t e parĂ« tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor qĂ« miratoi AgjendĂ«n e saj tĂ« Reformave tĂ« kĂ«rkuar nga Plani i Rritjes sĂ« BE-sĂ«, i cili u miratua nga Komisioni Evropian nĂ« tetor 2024. Prandaj, Kosova mbetet e kualifikuar pĂ«r tĂ« marrĂ« deri nĂ« 882 milionĂ« euro fonde nĂ« kuadĂ«r tĂ« Planit tĂ« Rritjes, nĂ« varĂ«si tĂ« hyrjes nĂ« fuqi tĂ« marrĂ«veshjeve lidhur me Facilitetin pĂ«r Reforma dhe Rritje, si dhe tĂ« gjitha kushteve tĂ« tjera pĂ«r pagesĂ«.
PĂ«r shkak tĂ« vonesĂ«s nĂ« formimin e institucioneve, marrĂ«veshjet lidhur me Facilitetin pĂ«r Reforma dhe Rritje ende nuk kanĂ« hyrĂ« nĂ« fuqi. Pa ratifikimin e marrĂ«veshjeve, Kosova nuk mund tĂ« bĂ«jĂ« kĂ«rkesĂ« pĂ«r pagesĂ« nĂ« kuadĂ«r tĂ« Facilitetit pĂ«r Reforma dhe Rritje. Faciliteti pĂ«r Reforma dhe Rritje Ă«shtĂ« njĂ« instrument me kohĂ« tĂ« kufizuar, i miratuar pĂ«r periudhĂ«n 2024â2027, dhe Ă«shtĂ« nĂ« interes tĂ« KosovĂ«s qĂ« ratifikimi tĂ« ndodhĂ« sa mĂ« shpejt pĂ«r tĂ« shfrytĂ«zuar plotĂ«sisht tĂ« gjitha mundĂ«sitĂ« nĂ«n Planin e Rritjes, pĂ«r tĂ« mirĂ«n e popullsisĂ« sĂ« sajâ, thuhet nĂ« pĂ«rgjigjet e saj pĂ«r KosovaPress.
NĂ« anĂ«n tjetĂ«r, Klisman Kadiu, kĂ«shilltar i zĂ«vendĂ«skryeministrit nĂ« detyrĂ« pĂ«r Integrime Evropiane, Besnik Bislimi, thotĂ« se vonesat e alokimit tĂ« mjeteve tĂ« BE-sĂ« pĂ«r KosovĂ«n ndodhin pĂ«r shkak tĂ« mosgatishmĂ«risĂ« sĂ« partive opozitare pĂ«r tâi kaluar nĂ« legjislaturĂ«n e kaluar.
Sipas tij, pavarësisht se mjetet nuk janë disbursuar për Kosovën, qeveria në detyrë po punon në realizimin e reformave të dakorduara me BE-në mbi Planin e Rritjes.
âQeveria nĂ« detyrĂ«, nĂ« ndĂ«rkohĂ« qĂ« Kuvendi ishte i formuar, para zgjedhjeve tĂ« parakohshme, propozoi votimin e marrĂ«veshjeve ndĂ«rkombĂ«tare, mes tĂ« cilave edhe Planin e Rritjes, nga i cili Kosova do tĂ« pĂ«rfitojĂ« rreth 882 milionĂ« euro dhe parafinancimin fillestar prej mbi 60 milionĂ« eurosh. Opozita refuzoi ta votojĂ« atĂ«, duke mbajtur peng miratimin e marrĂ«veshjes dhe fillimin e lirimit tĂ« fondeve nga BE pĂ«r KosovĂ«n. Po tĂ« mos kishte bllokim tĂ« palogjikshĂ«m nga ana e opozitĂ«s, Kosova sot do ta kishte marrĂ« shumĂ«n e parafinancimit. Me tĂ« formuar institucionet e reja, pĂ«rsĂ«ri do tĂ« jetĂ« prioritet votimi i marrĂ«veshjeve ndĂ«rkombĂ«tare, mes tĂ« cilave edhe Plani i Rritjes. NĂ« ndĂ«rkohĂ«, qeveria vazhdon punĂ«n drejt realizimit tĂ« agjendĂ«s sĂ« reformave tĂ« dakorduara me BE mbi Planin e Rritjes, pĂ«r tĂ« cilĂ«n raportojmĂ« edhe drejt Unionit nĂ« baza tĂ« rregullta rreth vazhdimĂ«sisĂ« dhe avancimit tĂ« reformaveâ, deklaron Kadiu nĂ« pĂ«rgjigjen pĂ«r KosovaPress.
Por, pavarĂ«sisht se Kosova Ă«shtĂ« vonĂ« nĂ« ratifikimin e marrĂ«veshjeve me BE-nĂ«, sipas profesorit tĂ« integrimeve evropiane, DritĂ«ro Arifi, kĂ«tyre ujdive, ende sâu ka skaduar afati.
Sipas tij, vetëm 65 milionë eurot janë të sigurta si mjete të parafinancimit, ndërsa pjesa tjetër duhet të dëshmohet përmes realizimit të reformave.
âNe veçse jemi vonĂ«. Ne jemi vonĂ« mĂ« shumĂ« se njĂ« vit nĂ« ratifikimin e dy marrĂ«veshjeve me Bashkimin Evropian, por kjo nuk Ă«shtĂ« e tĂ«ra. ĂshtĂ« paraparĂ« njĂ« shumĂ«, njĂ« parapĂ«rcaktim i 61 milionĂ« eurove pĂ«r tĂ« filluar reformat. Ne ende sâkemi filluar reformat dhe kjo paradhĂ«nie e parĂ« varet nga ratifikimi i dy marrĂ«veshjeve pĂ«r tĂ« filluar reformat. Ădo mjet tjetĂ«r pĂ«r tâu alokuar nĂ« qeveri duhet tĂ« dĂ«shmohet se reformat e ndĂ«rmarra kanĂ« pĂ«rfunduar. Nuk Ă«shtĂ« aq e thjeshtĂ« me i marrĂ« ato fonde, pasi ne po mendojmĂ« se 880 milionĂ« euro do tâi marrim menjĂ«herĂ«, mirĂ«po jo. VetĂ«m 61 milionĂ« i marrim menjĂ«herĂ« dhe tĂ« tjerat duhet tĂ« dĂ«shmohet, evidentohet dhe faktohet se reforma Ă«shtĂ« aprovuar. Edhe nĂ«se sot do ta kishim qeverinĂ«, do tĂ« duhej tĂ« punonim me shpejtĂ«si tĂ« dritĂ«s dhe tâi arrinim reformat me kohĂ«â, potencoi ai.
Disbursimi i mjeteve të parafinancimit për Kosovën është i ndërlidhur me miratimin e dy marrëveshjeve ndërkombëtare në Kuvend, të cilat, për shkak të moskonstituimit të legjislaturës së dhjetë, ende nuk ka ndodhur.
Plani i Rritjes është një kornizë e re e BE-së për përshpejtimin e reformave për integrim evropian të tërë rajonit, që kombinon reformat me kontribut të drejtpërdrejtë financiar nga fondet e BE-së në buxhetet e vendeve përfituese dhe projekte investuese. Me zbatimin e këtyre reformave, Kosova do të përfitojë deri në 882,6 milionë euro fonde të BE-së. Nga kjo shumë totale, 253,3 milionë euro janë grante, ndërsa pjesa tjetër prej 629,3 milionë eurosh janë hua afatgjata.


















































