âStarlinkâ ofrohet falas nĂ« Iran ndĂ«rsa regjimi vazhdon shtypjen brutale tĂ« protestave
TEHERAN, 15 janar /ATSH/- âStarlinkâ raportohet se ka hequr pagesat mujore tĂ« abonimit pĂ«r pĂ«rdoruesit brenda Iranit pasi qeveria e vendit ndĂ«rpreu internetin tĂ« enjten e kaluar, duke i shkĂ«putur miliona njerĂ«z nga familjet, puna dhe qasja nĂ« informacion, nĂ« njĂ« shtypjeje tĂ« pĂ«rgjakshme tĂ« protestave, sipas BBC.
Teknologjia satelitore Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« njĂ« linjĂ« jetike komunikimi pĂ«r disa prej personave qĂ« pĂ«rpiqen tâi tregojnĂ« botĂ«s se çfarĂ« po ndodh nĂ« terren ditĂ«t e fundit.
Drejtori i njĂ« organizate qĂ« ndihmon iranianĂ«t tĂ« lidhen online gjithashtu pĂ«r âBBC Persianâ se âStarlinkâ ishte bĂ«rĂ« falas.
Teknologjia satelitore, qĂ« i pĂ«rket kompanisĂ« âSpaceX'â tĂ« Elon Musk, ofron internet pĂ«r dhjetĂ«ra mijĂ«ra njerĂ«z nĂ« Iran, pavarĂ«sisht se Ă«shtĂ« e paligjshme atje.
Që nga ndërprerja e internetit, ajo është bërë një nga kanalet e fundit, në mos i vetmi, për iranianët që të komunikojnë me botën e jashtme.
PĂ«rdorimi i shĂ«rbimit nĂ« Iran sjell dĂ«nim deri nĂ« dy vjet burg dhe autoritetet raportohet se po kĂ«rkojnĂ« antenat e âStarlinkâ pĂ«r tĂ« ndaluar njerĂ«zit tĂ« lidhen me internetin.
Pajisja funksionon si një antenë celulare në hapësirë, duke përdorur një konstelacion satelitësh për të komunikuar me objekte të vogla në tokë që kanë një router WiFi të integruar.
Por pajisja është e kushtueshme dhe përtej mundësive të shumë iranianëve, ndaj fakti që është bërë falas mund të çojë në përdorim më të gjerë.
Duke folur pĂ«r âAl Jazeera TVâ tĂ« hĂ«nĂ«n, ministri i JashtĂ«m iranian Abbas Araghchi tha se interneti ishte ndĂ«rprerĂ« pasi qeveria ishte pĂ«rballur me operacione terroriste.
Agjencia e lajmeve âFarsâ, e lidhur me GardĂ«n Revolucionare Islamike (IRGC), pretendoi se kufizimet e internetit ishin vendosur pĂ«r tĂ« ndaluar platformat e huaja si âWhatsAppâ dhe âInstagramâ qĂ« pĂ«rdoreshin pĂ«r tĂ« organizuar dhunĂ« dhe trazira.
Grupet e të drejtave të njeriut e kanë dënuar ndërprerjen totale të internetit si abuzim me pushtetin dhe një zëdhënës i zyrës së OKB-së për të drejtat e njeriut tha se kjo ndikonte në punën e atyre që dokumentonin shkeljet e të drejtave të njeriut.
Deri tani, një grup i të drejtave të njeriut ka konfirmuar vrasjen e mbi 2400 protestuesve gjatë trazirave, si dhe gati 150 personave të lidhur me forcat e sigurisë, megjithëse besohet se shifrat janë shumë më të larta.
Megjithatë është e vështirë të vlerësohet shkalla e vërtetë e vdekjeve.
Ndërprerja e internetit e ka bërë gjithashtu të vështirë mbledhjen dhe verifikimin e provave për atë që po ndodh në terren.
Sipas organizatĂ«s sĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut âWitnessâ, tĂ« paktĂ«n 50 000 persona po pĂ«rdorin âStarlinkâ pĂ«r tĂ« hyrĂ« nĂ« internet.
Mahsa Alimardani, drejtoreshĂ« e asociuar pĂ«r teknologjine nĂ« kĂ«tĂ« organizatĂ«, tha se autoritetet iraniane ishin pĂ«rpjekur tĂ« bllokonin agresivisht âStarlinkâ pĂ«r tĂ« ndaluar qasjen, por nuk kishin pasur sukses. âPrandaj po i konfiskojnĂ« fizikisht pajisjetâ, shtoi ajo.
Qeveria iraniane ka një histori të gjatë spiunimi ndaj qytetarëve të saj, përfshirë në mënyrë digjitale, për të forcuar kontrollin mbi shoqërinë.
Raportohet se janĂ« pĂ«rdorur teknika âphishingâ pĂ«r tĂ« hakeruar telefonat dhe pĂ«r tĂ« hyrĂ« nĂ« tĂ« dhĂ«nat e njerĂ«zve, ndĂ«rsa qasja nĂ« internetin iranian Ă«shtĂ« kryesisht e kufizuar nĂ« njĂ« shĂ«rbim tĂ« brendshĂ«m qĂ« imiton njĂ« intranet privat.
Qasja nĂ« platformat perĂ«ndimore si âInstagramâ, âWhatsAppâ dhe âTelegramâ Ă«shtĂ« e bllokuar, qĂ« do tĂ« thotĂ« se iranianĂ«t duhet tĂ« pĂ«rdorin VPN pĂ«r tâi aksesuar.
MegjithatĂ«, âInstagramâ mbetet njĂ« nga platformat mĂ« tĂ« pĂ«rdorura nĂ« Iran, me rreth 50 milion pĂ«rdorues.
Edhe pse disa lajme po shpërndahen online, ekspertët thonë se qeveria iraniane synon të kontrollojë narrativën duke kufizuar informacionin që del jashtë.
Ana Diamond, bashkĂ«punĂ«tore kĂ«rkimore nĂ« âOxford Disinformation and Extremism Labâ, thotĂ« se qeveria po e pĂ«rdor informacionin si armĂ« duke e kuruar me kujdes.
PavarĂ«sisht rreziqeve, âStarlinkâ Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« i domosdoshĂ«m pĂ«r shumĂ« iranianĂ« qĂ« komunikojnĂ« me botĂ«n pĂ«r atĂ« qĂ« po ndodh brenda vendit.
TĂ« martĂ«n, forcat e inteligjencĂ«s iraniane thanĂ« se kishin sekuestruar njĂ« sasi tĂ« madhe pajisjesh âStarlinkâ, tĂ« cilat sipas tyre ishin destinuar pĂ«r operacione spiunazhi dhe sabotimi brenda vendit.
MegjithatĂ«, âBBC Persianâ ka konfirmuar pĂ«rmes burimeve tĂ« shumta nĂ« Iran se pajisjet po pĂ«rdoren nga shumĂ« njerĂ«z qĂ« duan tĂ« komunikojnĂ« pa censurĂ«. //a.i/
Â
The post âStarlinkâ ofrohet falas nĂ« Iran ndĂ«rsa regjimi vazhdon shtypjen brutale tĂ« protestave appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.