Shoqata e GjyqtarĂ«ve ka reaguar mbrĂ«mjen e sotme pĂ«r deklarat ekryeministrit Edi Rama, i cili ditĂ«n e djeshme tha se âgjyqtarĂ«t kĂ«rkuan tinĂ«z rritjen e pagave tĂ« tyre, qĂ« do tâu kushtonte buxhetit tĂ« shtetit 37 milionĂ« euro, para nga taksat e shqiptarĂ«veâ duke shtuar se âballafaqimi i gjykatĂ«sve nĂ« seancĂ«n nĂ« GjykatĂ«n Kushtetuese, linte pĂ«r tĂ« dĂ«shiruar, me argumentet qĂ« ata kishin pĂ«rdorurâ.
NĂ« reagimin e sotĂ«m, Shoqata e GjyqtarĂ«ve thotĂ« se âgjithĂ« kjo tymnajĂ« populiste Ă«shtĂ« krijuar dhe shpĂ«rndarĂ« me qĂ«llim linçimin e gjyqtarĂ«ve dhe shoqatave tĂ« tyre lidhur me njĂ« proces gjyqĂ«sor kushtetues, i cili ndodhet nĂ« fazĂ«n e vendimmarrjes pĂ«rfundimtare nĂ« GjykatĂ«n Kushtetueseâ.
Reagimi i plotë i Shoqatës së Gjyqtarëve:
Shoqata KombĂ«tare e GjyqtarĂ«ve e RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« e ka ndjekur me keqardhje dhe shqetĂ«sim fushatĂ«n e spekulimeve publike tĂ« ndĂ«rmarrĂ« nga kreu i KĂ«shillit tĂ« Ministrave dhe gjithashtu edhe zhvillimin mediatik tĂ« saj, qĂ« kulmoi mbrĂ«mjen e kaluar. E gjithĂ« kjo tymnajĂ« populiste Ă«shtĂ« krijuar dhe shpĂ«rndarĂ« me qĂ«llim linçimin e gjyqtarĂ«ve dhe shoqatave tĂ« tyre lidhur me njĂ« proces gjyqĂ«sor kushtetues, i cili ndodhet nĂ« fazĂ«n e vendimmarrjes pĂ«rfundimtare nĂ« GjykatĂ«n Kushtetuese. Ndaj e vlerĂ«sojmĂ« tĂ« nevojshme, jo tĂ« argumentojmĂ« drejtĂ«sinĂ« kushtetuese tĂ« pretendimeve tĂ« parashtruara nĂ« dy kĂ«rkesat e paraqitura, pasi artikulimi juridik dhe parashtrimi i tyre nĂ« gjykatĂ«n e ligjeve tashmĂ« Ă«shtĂ« njĂ« fazĂ« e mbyllur procesi, por tĂ« mos lejojmĂ« keqinformimin e publikut mbi qĂ«llimet e kĂ«tyre iniciativave gjyqĂ«sore. NĂ« respekt tĂ« parimeve tĂ« shtetit tĂ« sĂ« drejtĂ«s dhe standardeve tĂ« pĂ«rbotshme demokratike dhe qytetare qĂ« Republika jonĂ« aspiron, ne nuk mund tâi lejojmĂ« vetes qĂ« tĂ« ushtrojmĂ« presion mbi GjykatĂ«n Kushtetuese, tâi intimidojmĂ« gjyqtarĂ«t, tâi kĂ«rcĂ«nojmĂ« apo tâu prishim atyre qetĂ«sinĂ« e meshĂ«s, qĂ« duhet tĂ« ketĂ« faza e mbrame e procesit, ajo vendimmarrĂ«se. TashmĂ« ka vetĂ«m njĂ« zĂ« legjitim qĂ« duhet tĂ« dĂ«gjohet dhe se ai zĂ« i takon vetĂ«m artikulimit tĂ« vendimit nga GjykatĂ«s Kushtetuese.
Por ne nuk mund tĂ« heshtim pĂ«rballĂ« pĂ«rbaltjes kryeministrore, publike, mediatike, tĂ«rĂ«sisht histerike, qĂ« synon tĂ« ndezĂ« kundĂ«rshtitĂ« nĂ« opinionin publik pĂ«r njĂ« vendimmarrje dhe proces kushtetues qĂ« duhet tĂ« zhvillohet nĂ« sallĂ«n e gjykimit. NĂ« gjithĂ« kĂ«tĂ« fushatĂ« qeveritare dhe tĂ« shumĂ«zuar mediatikisht, tĂ« nxitur dita-ditĂ«s pĂ«r tĂ« krijuar furinĂ« populiste kundĂ«r njĂ« procesi gjyqĂ«sor kushtetues, duhet qĂ« tĂ« pĂ«rmenden disa fakte historike, tĂ« cilat neglizhohen pĂ«r tâu cituar, qĂ«llimisht nga disa dhe nga padijenia e mirĂ«kuptueshme e tĂ« tjerĂ«ve.
SĂ« pari, projektligji pĂ«r statusin e magjistratĂ«ve, i hartuar nga ekspertĂ«t kombĂ«tarĂ« dhe ndĂ«rkombĂ«tarĂ« tĂ« mandatuar nga Komisoni i Posaçëm Parlamentar pĂ«r ReformĂ«n nĂ« DrejtĂ«si, parashikonte nĂ« vitin 2016 se statusi financiar i pagĂ«s sĂ« magjistratĂ«ve do tĂ« ishte gati njĂ« e treta nĂ« vlerĂ« absolute mĂ« e madhe nga çfarĂ« u vendos nxitimthi dhe pa debat publik pĂ«r tâu bĂ«rĂ« ligj nga Kuvendi nĂ« nĂ«ntorin e vitit 2026. ShpejtĂ«sia e miratimit tĂ« ligjeve nĂ« Kuvend dhe shmangia e debatit mbi kĂ«tĂ« propozim, tĂ« gjithĂ«pranuar nĂ« vitet e hartimit tĂ« paketĂ«s ligjore tĂ« reformĂ«s, bĂ«ri qĂ« cedimi i parĂ« nĂ« kĂ«tĂ« drejtim nga standardet e drejtĂ«sisĂ« sĂ« re tĂ« ndodhte me miratimin e ndryshuar nga varianti fillestar i ligjit pĂ«r statusin e magjistratĂ«ve. Ky ishte keqbesimi i parĂ« i treguar nĂ« stafetĂ«n e atyre qĂ« vetĂ«m mĂ«sojnĂ« si tĂ« vijojnĂ« dhe jo tĂ« ndalen.
Së dyti, sikur të mos mjaftonte ky cedim, në ligjin e nëntorit të vitit 2016 u parashikua se efektet financiare të pagave të magjistratëve do të nisnin nga data 01.01.2019. Kështu për dy vite dhe dy muaj reforma e re vendosi që magjistratët të paguhen me reformat e vjetra. Ky moment ishte keqbesimi i dytë në rradhë.
Së treti, stafeta iu pasua keqbesimit të tretë, pasi në momentin e fundit në Kuvend u ndryshua dispozita tranzitore e ligjit, duke u parashikuar se magjistratët që nuk kishin kaluar vetingun, në datën e shumë-dhe-mezipritur, 01.01.2019, do të vijonin të merrnin pagën e vjetër, atë të përcaktuar në vitin 2008, duke u zbatuar sakaq ligji i ri vetëm tek magjistratët që kishin kaluar vetingun. Kanë qenë pikërisht dy shoqatat e gjyqtarëve që i janë drejtuar në atë kohë Gjykatës Kushtetuese për shfuqizimin e këtij cedimi të tretë në sinqeritetin e vullnetit të shtetarëve shqiptarë, pasi një trajtim i tillë ligjor cenonte standardet e përbotshme të drejtësisë dhe barazisë së shtetasve para ligjit. Falë ndërhyrjes shfuqizuese të Gjykatës Kushtetuese në atë kohë kjo padrejtësi e Kuvendit u ndreq dhe se statusi i magjistratit nuk u cenua.
Së katërti, para se të vinte data 01.01.2019, Këshilli i Ministrave me vendim dhe me keqbesim tregoi mungesën e katërt të sinqeritetit dhe vullnetit në këtë element të reformës në sistemin e drejtësisë. Paga e magjistratëve, prej ekspertëve të mandatuar vendas dhe ndërkombëtar dhe të miratuar nga shumica e kualifikuar e Kuvendit, ishte ndërtuar në mënyrë të tillë që paga referuese të lidhej pazgjidhshmërisht me një kategori të caktuar funksionari të lartë të nëpunësisë civile në Kryeministri, duke patur parasysh mbrojtjen e statusit, pavarësisë dhe dinjitetit të magjistratit në këtë standard ekonomik progresiv, jo vetëm në momentin e miratimit të ligjit, por në çdo ligj që do të miratohej në të ardhmen, sipas vizionit të nenit 138 të Kushtetutës. Mungesa e katërt e sinqeritetit të vullnetit nga njëra anë dhe nga ana tjetër e keqbesimit të rradhës prej Këshillit të Ministrave solli që, nën udhëzimet e Ministrisë së Financave, Këshilli i Lartë Gjyqësor, Këshilli i Lartë i Prokurorisë dhe më tej çdo gjykatë dhe prokurori në vend të merrte për bazë një referencë page më të ulët për ndërtimin e statusit financiar të magjistratit, duke qenë se tashmë kategoria e nëpunësisë në Këshillin e Ministrave, që kishte referuar ligji për statusin e magjistratit, ishte suprimuar qëllimisht dhe me keqbesim nga ekzekutivi.
Së pesti, për të ndrequr këtë pakushtetutshmëri, që i shkaktohej ligjit organik nga një akt nënligjor normativ, tashmë të evidentuar dhe të denoncuar nga Kontrolli i Lartë i Shtetit në vitin 2020, Kuvendi legalizoi pakushtetutshmërinë e vendimit të Këshillit të Ministrave, që para datës 01.01.2019 kishte suprimuar pikërisht pozicionin administrativ të nëpunësisë në Kryeministri vetëm e vetëm që të cenohej dhe të mos gëzohej statusi financiar i magjistratëve, duke i zbritur ato fiktivisht një kategori më poshtë në pagën referuese. Kjo ishte mungesa e pestë në rradhë e sinqeritetit dhe e vullnetit për zbatimin e këtij elementi të reformës në sistemin e drejtësisë. Pikërisht ky ligj është kontestuar nga shoqata e gjyqtarëve në Gjykatën Kushtetuese dhe se në vitin 2022 kjo e fundit e shfuqizoi atë, duke argumentuar ndër të tjera se statusi financiar i magjistratëve nuk mund të reduktohej, se Kuvendi ishte i lirë të kompozonte pagën referuese por se kjo liri, sipas nenit 138 të Kushtetutës, kushtëzohej në çdo rast nga mospërkeqësimi cilësisht dhe materialisht i statusit financiar të tyre.
SĂ« gjashti, si kundĂ«rvenie e kĂ«saj qĂ«ndrese dhe emancipimi tĂ« pushtetit gjyqĂ«sor dhe shoqĂ«risĂ« civile tĂ« gjyqtarĂ«ve, KĂ«shilli i Ministrave vendosi sĂ«risht tĂ« ndĂ«rhyjĂ« nĂ« statusin financiar tĂ« magjistratĂ«ve, duke e ulur cilĂ«sisht dhe materialisht atĂ« por duke e fshehur kĂ«tĂ« ulje nĂ«n keqbesimin e njĂ« formule qĂ« siguron vetĂ«m vlerĂ«n absolute tĂ« pagĂ«s referuese por jo standardin e nenit 138 tĂ« KushtetutĂ«s dhe standardin jurisprudencial tĂ« GjykatĂ«s Kushtetuese. TĂ« keqardhur nga kjo mungesĂ« e gjashtĂ« e sinqeritetit dhe nga ky kebesim i rradhĂ«s mbi zbatimin e njĂ« ndĂ«r elementeve mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« reformĂ«s nĂ« sistemin e drejtĂ«sisĂ« nga ana e KĂ«shillit tĂ« Ministrave dhe Kuvendit, tĂ« indinjuar nga kjo sjellje dhe nĂ«pĂ«rkĂ«mbje e tyre mbi paprekshmĂ«rinĂ« e dinjitetit tĂ« magjistratĂ«ve, shoqatat e gjyqtarĂ«ve kanĂ« aktivizuar pĂ«r tĂ« tretĂ«n herĂ« radhazi juridiksionin e GjykatĂ«s Kushtetuese, tashmĂ« pĂ«r tĂ« vendosur nĂ«se ligji i vitit 2023 pajtohet apo jo me jurisprudencĂ«n e saj dhe me nenin 138 tĂ« KushtetutĂ«s, i cili nĂ« ligjĂ«ratĂ« tĂ« drejtĂ« urdhĂ«ron se: âPaga dhe pĂ«rfitimet e tjera tĂ« gjyqtarĂ«ve nuk mund tĂ« ulenâ.
Pikërisht kjo është historia e vazhdueshme dhe recidivizmit të ndërhyrjeve të pushtetit ekzekutiv dhe legjislativ në statusin magjistratëve dhe në pavarësinë e pushtetit gjyqësor, në mënyrë të papajtueshme me Kushtetutën. Këto ndërhyrje antikushtetuese kanë nisur nga viti 2016, për ta vijuar në vitin 2019, në vitin 2021 dhe më tej në vitin 2023. Ndërkohë në ligjërimin e djeshëm të kreut të ekzekutivit u paralajmërua publikisht dhe kërcënueshëm se, edhe pas vendimmarrjes së Gjykatës Kushtetuese, do të gjendet një zgjidhje e tjetër dhe alternative e stilit të sulmit të rradhës, që i bie të jetë keqbesimi i shtatë në rradhë, megjithëse deri më tani vetëm i premtuar.
PĂ«rmes kĂ«tij reagimi kĂ«rkojmĂ« qĂ« tĂ« pĂ«rcjellim publikisht se tĂ« gjitha iniciativat civile dhe kushtetuese tĂ« shoqatave tĂ« gjyqtarĂ«ve nuk kanĂ« si qĂ«llim ârritjen e pagĂ«sâ, njĂ« term ky i zgjedhur qĂ«llimisht, i gĂ«njeshtĂ«rt dhe spekulant, vetĂ«m e vetĂ«m pĂ«r tâi kundĂ«rvĂ«nĂ« procesit gjyqĂ«sor kushtetues populizmin, si armĂ« e pafuqisĂ« juridike dhe e fuqisĂ« sĂ« pĂ«rbaltjes. GjithĂ« kĂ«to iniciativa kushtetuese dhe civile tĂ« shoqatave tĂ« gjyqtarĂ«ve nuk janĂ« ndĂ«rmarrĂ« ndĂ«r vite pĂ«r tĂ« pĂ«rcjellĂ« nĂ« publik debatin e gĂ«njeshtĂ«t se cili profesion Ă«shtĂ« mĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m dhe se cili duhet tĂ« paguhet mĂ« shumĂ«. NĂ« kĂ«tĂ« histori kundĂ«rshtimesh kushtetuese, tashmĂ« prej 10 vitesh, nuk Ă«shtĂ« pushteti gjyqĂ«sor qĂ« po kĂ«rkon tâi imponohet pushtetit ekzekutiv dhe legjislativ. Ky Ă«shtĂ« spekulim. E vĂ«rteta Ă«shtĂ« se janĂ« kĂ«to tĂ« fundit qĂ« kĂ«rkojnĂ« tĂ« çbĂ«jnĂ« nenin 138 tĂ« KushtetutĂ«s dhe bashkĂ« me tĂ« edhe qĂ«llimet kushtetuese se pse njĂ« normĂ« e tillĂ« Ă«shtĂ« sanksionuar nga viti 1998. Ky Ă«shtĂ« njĂ« qĂ«llim keqdashĂ«s i fushatĂ«s publike tĂ« nisur pĂ«r ta shndĂ«rruar procesin gjyqĂ«sor kushtetues nĂ« gjyq popullor.
VlerĂ«sojmĂ« se sjellja e shoqatave tĂ« gjyqtarĂ«ve, ndĂ«r vite, nĂ« kĂ«tĂ« drejtim nuk duhet tĂ« perceptohen si destabilizuese pĂ«r vendin, as nga pikĂ«pamja sociale, ligjore dhe as nga pikĂ«pamja financiare. PĂ«rkundrazi, pĂ«rpjekjet pĂ«r tâi paraqitur ato nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« tjetĂ«r qasje spekulative. E gjithĂ« kjo sipĂ«rmarrje civile e shoqatave tĂ« gjyqtarĂ«ve pĂ«rballĂ« kĂ«tyre iniciativave qeveritare dhe legjislative, haptazi apo fshehtazi antikushtetuese, duhet tĂ« vlerĂ«sohet se vetĂ«m kontribuon nĂ« forcimin e parimeve tĂ« shtetit tĂ« sĂ« drejtĂ«s, demokracisĂ«, pavarĂ«sisĂ« sĂ« pushtetit gjyqĂ«sor dhe gjithashtu edhe emancipimit tĂ« magjistratĂ«ve. Kjo sjellje duhet tĂ« reflektojĂ« nĂ« publik vetĂ«m ndjenjĂ«n e vendosmĂ«risĂ« qytetare pĂ«r tĂ« mos lejuar nĂ«pĂ«rkĂ«mbjen nga asnjĂ« pushtet.
Login
