Presidenti i Shteteve tĂ« Bashkuara, Donald Trump, deklaroi se administrata e tij âka pĂ«rfunduar tetĂ« luftĂ«ra brenda 10 muajshâ dhe nĂ« kĂ«tĂ« kontekst pĂ«rmendi edhe KosovĂ«n dhe SerbinĂ«.
Ai foli për këto suksese gjatë njëvjetorit të presidencës së tij të dytë, ku përsëri përmendi Kosovën dhe Serbinë.
Sipas mediave tĂ« huaja, Trump gjithashtu ka renditur luftĂ«rat qĂ«, sipas tij, ka arritur tâi pĂ«rfundojĂ«.
âNuk ka parĂ« askush njĂ« operacion si ai qĂ« realizuam nĂ« VenezuelĂ«. Kemi pĂ«rfunduar tetĂ« luftĂ«ra tĂ« pazgjidhura brenda 10 muajsh â Kamboxhia dhe Tajlanda qĂ« kanĂ« qenĂ« nĂ« luftĂ« pĂ«r vite me radhĂ«, Kosova dhe Serbia, Kongo dhe Ruanda, Pakistani dhe India â qĂ« mund tĂ« kishin pĂ«rdorur edhe armĂ« bĂ«rthamore, sipas mendimit tim. Kryeministri i Pakistanit ishte kĂ«tu dhe tha se presidenti Trump ka shpĂ«tuar 10 milionĂ« njerĂ«z, ndoshta edhe mĂ« shumĂ«. Pastaj janĂ« edhe Izraeli dhe Irani, Egjipti dhe Etiopia⊠dhe unĂ« i kam ndalurâ, tha ai gjatĂ« njĂ« konference pĂ«r media.
Lideri amerikan gjithashtu tha se ka pĂ«rfunduar edhe luftĂ«n midis ArmenisĂ« dhe Azerbajxhanit, dhe nĂ« kĂ«tĂ« kontekst presidenti i RusisĂ«, Vladimir Putin, i kishte thĂ«nĂ« se ânuk mund tĂ« besoj qĂ« e pĂ«rfundove kĂ«tĂ« luftĂ«, unĂ« kam provuar ta zgjidh pĂ«r dhjetĂ« vjetâ.
âKam shpĂ«tuar miliona e miliona njerĂ«zâ, pohoi 79-vjeçari.
Ndryshe, kjo nuk është hera e parë që Trump përmend Kosovën dhe Serbinë në kontekstin e luftërave që thotë se i ka përfunduar. /Telegrafi/
SHBA-ja e varur nga insulina daneze mund të shndërrohet në një pikë presioni të papritur në përplasje lidhur me Grenlandën.
Ndërsa kriza për Grenlandën thellohet, në Danimarkë po diskutohet nëse qeveria duhet të përdorë si mjet presioni dominimin e kompanisë farmaceutike Novo Nordisk si furnizues kryesor të insulinës dhe ilaçeve GLP-1 për tregun amerikan.
Shtetet e Bashkuara rrezikojnë mungesa të insulinës dhe ilaçeve GLP-1 nëse Danimarka ndalon ose kufizon eksportet, sepse rreth 30-50 për qind e insulinës që përdoret në SHBA vjen nga Danimarka - një furnizim që Uashingtoni nuk mund ta zëvendësojë lehtë.
Miliona amerikanë kanë nevojë për insulinë çdo ditë, dhe ndërprerjet mund të shkaktojnë dëme për pacientët dhe një krizë politike në SHBA, raportojnë mediat.
Qeveria amerikane kërcënon me tarifa deri në 25 për qind për të ushtruar presion ndaj Danimarkës që të pranojë shitjen e Grenlandës, dhe kjo ka nxitur diskutime ndërkombëtare, protesta në Nuuk dhe Kopenhagen dhe reagime të forta nga Bashkimi Evropian.
Prodhues të tjerë si Eli Lilly, Sanofi dhe Biocon i Indisë mund të ndihmojnë paksa, por askush prej tyre nuk mund të zëvendësojë menjëherë prodhimin danez në shkallë të gjerë. /Telegrafi/
Aeroplani i presidentit amerikan Donald Trump, Air Force One, u kthye në Joint Base Andrews rreth një ore pas ngritjes drejt Zvicrës të martën në mbrëmje.
Kjo u bĂ« sepse ekuipazhi i aeroplanit vuri re njĂ« âproblem tĂ« vogĂ«l elektrikâ menjĂ«herĂ« pas ngritjes dhe, nga masa paraprake, vendosi tĂ« kthehej.
Një gazetar që ishte në aeroplan tha se dritat në kabinën e medias u fikën për pak çast, por nuk u dha ndonjë shpjegim tjetër në atë moment.
Pas rreth gjysmë ore fluturim, gazetarët u njoftuan se aeroplani do të kthehej, shkruan cnn.
đšBREAKING: Trumpâs plane broke down on the way to Davos. 'Minor electrical issue' is identified
Air Force One spent less than an hour in the air before being turned back to the air base.
Trump më pas u zhvendos në një aeroplan tjetër, Air Force C-32, një Boeing 757 i modifikuar që ai zakonisht e përdor për udhëtime brenda vendit, dhe rreth mesnatës nisi sërish udhëtimin drejt Davosit, ku po mbahet Forumi Ekonomik Botëror.
Aeroplanët aktualë që përdoren si Air Force One janë në shërbim prej afërsisht katër dekadash, dhe Boeing po punon për aeroplanë zëvendësues, por programi është hasur me sërë vonesash.
Aeroplanët janë modifikuar shumë për sigurinë presidenciale dhe janë të pajisur me sisteme të ndryshme komunikimi që i lejojnë presidentit të qëndrojë në kontakt me ushtrinë dhe të japë urdhëra kudo në botë.
ZĂ«dhĂ«nĂ«sja e ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ« theksoi gjithashtu, me shaka, se aeroplani i dhuruar nga familja sunduese e Katarit duket âshumĂ« mĂ« mirĂ«â pĂ«r momentin. /Telegrafi/
Nuk është vetëm Krahu Lindor i Shtëpisë së Bardhë ai që është shkatërruar nga presidenti amerikan Donald Trump.
NĂ« vitin e tij tĂ« parĂ« pas rikthimit nĂ« detyrĂ«, ai ka cenuar institucione dhe norma amerikane qĂ« kanĂ« ekzistuar pĂ«r breza dhe qĂ« kanĂ« formĂ«suar funksionimin e qeverisĂ« federale. Ritmi i kĂ«tyre ndryshimeve ka qenĂ« aq i shpejtĂ«, saqĂ« edhe vĂ«zhguesit mĂ« tĂ« pĂ«rvojĂ« tĂ« Uashingtonit kanĂ« pasur vĂ«shtirĂ«si tâi ndjekin zhvillimet.
Që nga inaugurimi i tij një vit më parë, presidenti 79-vjeçar ka shpërbërë në mënyrë të njëanshme agjenci federale, ka vënë në shënjestër kundërshtarë politikë, ka pezulluar financime federale dhe ka përmbysur marrëdhëniet e tregtisë globale.
Ai ka dhënë gjithashtu falje të përgjithshme për kryengritësit e 6 janarit, të cilët sulmuan Kongresin amerikan në përpjekje për të kundërshtuar rezultatet e zgjedhjeve presidenciale të vitit 2020.
Për më tepër, ka dërguar Gardën Kombëtare dhe dhjetëra agjentë të Agjencisë së Imigracionit dhe Zbatimit të Doganave (ICE) në rrugët e qyteteve amerikane, si dhe ka ndërmarrë veprime ushtarake në disa vende.
Sipas ekspertëve, të marra së bashku, këto veprime tregojnë një prirje të qartë dhe të qëndrueshme: përpjekjen për të konsoliduar dhe zgjeruar pushtetin presidencial.
â (@)
Kritikuesit e shohin këtë si një goditje të drejtpërdrejtë ndaj sistemit kushtetues të kontrolleve dhe balancave.
Norman Ornstein, studiues nĂ« Institutin Amerikan tĂ« NdĂ«rmarrjeve, i tha The Independent se viti i kaluar pĂ«rfaqĂ«sonte ânjĂ« sprint drejt njĂ« autokracieâ.
Nga ana tjetër, mbështetësit kundërshtojnë këto akuza, duke argumentuar se presidenti po rimerr me të drejtë kontrollin nga një klasë burokratësh të pazgjedhur dhe të rrënjosur në sistem.
âTrump do tĂ« hyjĂ« nĂ« histori si presidenti mĂ« i suksesshĂ«m dhe mĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« jetĂ«n tonĂ«â, u shpreh Drejtori i Komunikimit i ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ«, Steven Cheung, kur u pyet nga The Independent.
âArritjet e tij nĂ« shĂ«rbim tĂ« popullit amerikan do tĂ« nguliten nĂ« strukturĂ«n e AmerikĂ«s dhe do tĂ« ndihen nga çdo administratĂ« e ardhshme e ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ«â, shtoi ai.
Më poshtë paraqitet një pasqyrë e disa prej veprimeve të Trump që, sipas kritikëve, kanë tejkaluar kufijtë institucionalë.
Shkatërrimi i agjencive, ngrirja e fondeve
Në frontin e brendshëm, shenjat e para të qasjes së zgjeruar të Trumpit ndaj autoritetit ekzekutiv u shfaqën menjëherë pas inaugurimit të tij. Ai krijoi Departamentin e Efiçiencës së Qeverisë, një strukturë e fokusuar në shkurtimin e kostove.
Ky grup i dha kompetenca të gjera mega-donatorit Elon Musk, njeriut më të pasur në botë, duke e autorizuar të mbyllte agjenci të tëra, përfshirë USAID-in. Si pasojë, rreth 300 mijë punonjës u detyruan të largoheshin nga qeveria federale.
Trump ngriti gjithashtu miliarda dollarë fonde të miratuara nga Kongresi për universitete, kërkime mjekësore dhe ndihmë të huaj. Shumica e këtyre fondeve ishin të destinuara për shtete të udhëhequra nga demokratët.
âPushteti mĂ« qendror dhe mĂ« i palĂ«kundur i Kongresit Ă«shtĂ« pushteti i portofolit. Dhe Donald Trump ka refuzuar tĂ« shpenzojĂ« paratĂ« qĂ« janĂ« miratuarâ, tha pĂ«r The Independent, Larry Jacobs, drejtor i QendrĂ«s pĂ«r Studimin e PolitikĂ«s dhe Qeverisjes nĂ« Universitetin e MinesotĂ«s.
Shumë vëzhgues argumentojnë se veprimet gjithëpërfshirëse të Trumpit përfaqësojnë një ndryshim të thellë krahasuar me mandatin e tij të parë. Sipas tyre, arsyeja kryesore lidhet me ndryshimet në personel.
GjatĂ« administratĂ«s sĂ« parĂ«, ai ishte i rrethuar nga njerĂ«z âqĂ« punuan pĂ«r tĂ« zbutur impulset e tij mĂ« tĂ« egraâ, tha pĂ«r The Independent profesoresha e Fakultetit tĂ« DrejtĂ«sisĂ« nĂ« Yale, Oona Hathaway. âKĂ«tĂ« herĂ«, ai e ka lĂ«nĂ« mĂ«njanĂ« pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« establishmentit dhe e ka mbushur ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ« me besnikĂ«â, shtoi ajo.
Një mori urdhrash ekzekutivë dhe faljesh
Gjatë 100 ditëve të tij të para, Trump lëshoi një numër rekord prej 124 urdhrash ekzekutivë. Disa prej tyre u konsideruan jokushtetues nga kritikët dhe gjykatat.
Mes tyre ishte një urdhër që synonte të hiqte shtetësinë bazuar në të drejtën e lindjes dhe një tjetër që kërkonte vërtetim të shtetësisë për regjistrimin e votuesve.
âKĂ«to urdhra janĂ« tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m, jo vetĂ«m pĂ«r numrin e tyre, por edhe pĂ«r gjerĂ«sinĂ« e ndikimitâ, tha nĂ« prill Rory Little, profesor i drejtĂ«sisĂ« nĂ« Universitetin e KalifornisĂ«, San Francisko.
Në mandatin e dytë, Trump ka përdorur në mënyrë agresive fuqinë e tij të faljes.
Ai i ka dhënë mëshirë mijëra njerëzve, përfshirë pothuajse të gjithë 1600 personat e akuzuar për trazirat e 6 janarit në Kapitol, si dhe figura të shumta të dënuara për mashtrim, ryshfet dhe evazion fiskal.
Shumë nga ata që përfituan nga faljet kanë lidhje politike me presidentin.
Përveç kësaj, ai ka përdorur fuqinë e tij për të armatosur Departamentin e Drejtësisë kundër armiqve politikë.
Duke e armatosur Departamentin e Drejtësisë kundër armiqve politikë
Në një tjetër shkelje të dukshme të normave presidenciale, Trump ka ushtruar publikisht presion mbi Departamentin e Drejtësisë për të hetuar kundërshtarët e tij politikë.
NĂ« shtator, ai kritikoi ashpĂ«r Prokuroren e PĂ«rgjithshme, Pam Bondi, pĂ«r mungesĂ«n e akuzave kundĂ«r ish-drejtorit tĂ« FBI-sĂ«, James Comey, tĂ« cilin e quajti âfajtor tĂ« tmerrshĂ«mâ. Ai sulmoi gjithashtu Prokurores e PĂ«rgjithshme tĂ« Nju Jorkut, Letitia James, dhe Senatorin Adam Schiff, duke shkruar nĂ« Truth Social: âDREJTĂSIA DUHET TĂ VENDOSET.â
Menjëherë pas këtyre deklaratave, si Comey ashtu edhe James u përballën me padi nga juritë e mëdha federale, me akuza për dhënie deklaratash të rreme dhe vepra të tjera penale.
Vendosja e Gardës Kombëtare dhe bastisjet e gjera të imigracionit
Vitin e kaluar, presidenti 79âvjeçar vendosi GardĂ«n KombĂ«tare nĂ« disa qytete tĂ« SHBAâs si pjesĂ« tĂ« njĂ« pĂ«rpjekjeje pĂ«r tĂ« goditur kriminalitetin. KĂ«to masa, shpesh tĂ« ndĂ«rmarra pa mbĂ«shtetjen e zyrtarĂ«ve shtetĂ«rorĂ« ose lokalĂ«, kanĂ« pak precedent historik, sipas The New York Times.
Ai gjithashtu ka rritur ndjeshĂ«m operacionet e ICEâs, veçanĂ«risht nĂ« shtetet e udhĂ«hequra nga demokratĂ«t. TĂ« enjten, ai kĂ«rcĂ«noi tĂ« pĂ«rdorĂ« Aktin e Kryengritjes â njĂ« fuqi emergjente qĂ« nuk Ă«shtĂ« pĂ«rdorur pĂ«r mĂ« shumĂ« se 30 vjet â pĂ«r tĂ« vendosur ushtrinĂ« nĂ« Minesota pas protestave kundĂ«r veprimeve tĂ« ICEâs atje.
Duke pĂ«rmbledhur kĂ«tĂ« seri veprimesh qĂ« tejkalojnĂ« kufijtĂ« tradicionalĂ«, Larry Jacobs tha se âpresidenca perandorake Ă«shtĂ« zhvendosur me vendosmĂ«ri dhe plotĂ«sisht nĂ« sferĂ«n e politikĂ«s sĂ« brendshme.â
MegjithatĂ«, pĂ«r mbĂ«shtetĂ«sit e tij, centralizimi i pushtetit nga Trump nuk shihet si njĂ« defekt, por si njĂ« tipar pozitiv. Russ Vought, drejtori i ZyrĂ«s sĂ« Menaxhimit dhe Buxhetit, ka argumentuar se liberalĂ«t âe shtrembĂ«ruan rrĂ«njĂ«sishtâ strukturĂ«n e qeverisĂ«, duke fuqizuar âekspertĂ«t e karrierĂ«sâ tĂ« pazgjedhur nĂ« agjencitĂ« federale.
Sipas tij, zgjidhja është përqendrimi i më shumë pushtetit në ekzekutiv, në përputhje me teorinë e ekzekutivit unitar.
John Bolton, njĂ« mbĂ«shtetĂ«s i njĂ« ekzekutivi mĂ« tĂ« fuqishĂ«m, tha se ai beson se shumĂ« nga veprimet e Trump kanĂ« qenĂ« âlegjitimeâ. Por ai shtoi se âpĂ«rpjekja pĂ«r tĂ« zgjeruar pushtetin mbi jetĂ«n e pĂ«rditshme â si pĂ«rmes asaj qĂ« ai po bĂ«n me ICE dhe kĂ«shtu me radhĂ« â Ă«shtĂ« diçka shumĂ« e ndryshmeâ.
Nga ana tjetĂ«r, Yuval Levin, bashkĂ«punĂ«tor i lartĂ« nĂ« American Enterprise Institute (AEI), mori njĂ« qĂ«ndrim mĂ« nuancues. Ai i tha The New York Times se administrata ka ndĂ«rmarrĂ« âshumĂ« veprimeâ, por ka prodhuar pak ândryshim tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m nĂ« politikat publikeâ.
Duke nënkuptuar një mandat të tretë jokushtetues
Edhe pse nuk Ă«shtĂ« njĂ« veprim zyrtar, Trump ka lĂ«nĂ« tĂ« kuptohet vazhdimisht se mund tĂ« pĂ«rpiqet pĂ«r njĂ« mandat tĂ« tretĂ« nĂ« detyrĂ« â diçka qĂ« Kushtetuta e Shteteve tĂ« Bashkuara e ndalon qartĂ«.
âShumĂ« njerĂ«z duan qĂ« unĂ« ta bĂ«j kĂ«tĂ«,â tha presidenti nĂ« mars. NĂ« dhjetor, ai deklaroi se njĂ« prej donatorĂ«ve tĂ« tij i kishte ofruar 250 milionĂ« dollarĂ« pĂ«r tĂ« nisur njĂ« garĂ« pĂ«r vitin 2028.
NĂ« njĂ« intervistĂ« nĂ« janar, teksa fliste pĂ«r arritjet e tij, Trump tha se âkur e mendon, nuk duhet tĂ« kemi as zgjedhje.â ShtĂ«pia e BardhĂ« mĂ« vonĂ« sqaroi se ai po e shprehte kĂ«tĂ« nĂ« humor.
Konflikte të huaja
Disa vëzhgues thonë se Donald Trump ka shtyrë gjithashtu kufijtë e pushtetit presidencial në politikën e jashtme, duke ndërmarrë veprime ushtarake dhe kërcënuese pa miratimin e Kongresit ose pa konsensus të gjerë ndërkombëtar.
Presidentët amerikanë historikisht kanë ushtruar një liri të konsiderueshme në veprimet ushtarake jashtë vendit, veçanërisht pa një deklaratë zyrtare lufte, dhe shpesh kanë nisur sulme pa autorizim formal nga Kongresi. Megjithatë, kritikët e veprimeve të Trump thonë se ai ka tejkaluar edhe këto precedentë, duke përfshirë ndërhyrjen ushtarake të shkallës së madhe në Venezuelë, transmeton Telegrafi.
NĂ« fillim tĂ« janarit 2026, Shtetet e Bashkuara njoftuan se forcat e tyre ushtarake kishin kryer njĂ« operacion nĂ« VenezuelĂ«, ku presidenti NicolĂĄs Maduro dhe bashkĂ«shortja e tij, Cilia Flores, u kapĂ«n dhe u dĂ«rguan nĂ« New York pĂ«r tâu gjykuar pĂ«r akuza federale, pĂ«rfshirĂ« lidhje me narkotikĂ« dhe terrorizĂ«m.
Kjo ndërhyrje, e koduar si Operacioni Absolute Resolve, përfshiu sulme ajrore dhe operacione tokësore brenda territorit venezuelian dhe përbën një ndërhyrje ushtarake direkte shumë të diskutueshme nga ana e U.S. Presidentit Trump. Kritikët brenda dhe jashtë SHBA-së kanë argumentuar se ky veprim përbën një shkelje të së drejtës ndërkombëtare dhe se ai është kryer pa autorizim të qartë të Kongresit, gjë që ka nxitur debate serioze për kufijtë e pushtetit presidencial në politikën e jashtme.
Administrata gjithashtu ka kryer veprime ushtarake dhe ndërhyrje në Detin Karaibe, duke përfshirë goditje kundër anijeve që SHBA i konsideron të lidhura me trafikun e drogës dhe sekuestrimin e cisternave të naftës përkatëse. Këto masa janë kritikuar si shkelje të së drejtës ndërkombëtare dhe si përdorim të njëanshëm të forcës.
PĂ«rveç VenezuelĂ«s, Trump ka kĂ«rcĂ«nuar me veprime tĂ« ashpra ndaj Iranit, duke paralajmĂ«ruar pĂ«r âveprime shumĂ« tĂ« fortaâ nĂ«se Teherani ndĂ«rmerr veprime represive ndaj protestuesve, dhe duke lĂ«nĂ« tĂ« kuptohet se SHBA mund tĂ« ndĂ«rmarrĂ« masa mĂ« tĂ« gjera kundĂ«r regjimit iranian.
NjĂ« tjetĂ«r çështje qĂ« ka ngjallur debat Ă«shtĂ« interesimi i Trump pĂ«r GrenlandĂ«n, tĂ« cilĂ«n e ka pĂ«rmendur si objektiv strategjik dhe nuk ka pĂ«rjashtuar pĂ«rdorimin e forcĂ«s pĂ«r tĂ« siguruar kontrollin e ishullit. Kjo ka shkaktuar shqetĂ«sime se njĂ« veprim i tillĂ« mund tĂ« dĂ«mtonte aleancat historike, pĂ«rfshirĂ« marrĂ«dhĂ«niet brenda NATOâs.
Tarifa gjithëpërfshirëse
NjĂ« nga lĂ«vizjet mĂ« tĂ« jashtĂ«zakonshme tĂ« politikĂ«s sĂ« jashtme tĂ« Trump ka qenĂ« vendosja e tarifave âreciprokeâ pĂ«r dhjetĂ«ra vende, duke aplikuar njĂ« normĂ« bazĂ« prej 10 pĂ«r qind pĂ«r tĂ« gjitha importet.
Që nga hyrja e tyre në prill, këto tarifa janë ndaluar, anuluar dhe rivendosur vazhdimisht, duke krijuar një situatë të paparashikueshme në tregjet globale.
Ky vendim përfaqëson një ndryshim të rëndësishëm krahasuar me epokën pas Luftës së Dytë Botërore, kur tarifat zakonisht synonin industri ose vende të veçanta, dhe jo të gjitha importet në përgjithësi.
Michael Kazin, historian në Universitetin Georgetown, tha për The Independent se Trump madje nuk ka përpjekur të fitojë miratimin e Kongresit për shumë nga aktet e tij më të rëndësishme, përfshirë rritjen e tarifave, të cilat zakonisht kërkojnë miratimin e legjislativit.
VetĂ« Trump e ka bĂ«rĂ« tĂ« qartĂ« se nuk sheh kufizime tĂ« jashtme pĂ«r pushtetin e tij nĂ« arenĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare. Kur u pyet nga The New York Times se me çfarĂ« kufizimesh pĂ«rballet, ai u pĂ«rgjigj se âmorali im. Mendja ime. ĂshtĂ« e vetmja gjĂ« qĂ« mund tĂ« mĂ« ndalojĂ«â.
Publiku duket i kujdesshëm ndaj kësaj agjende të guximshme: një sondazh i fundit i Quinnipiac tregon se 54 për qind e të anketuarve besojnë se Trump ka tejkaluar autoritetin e tij.
Veprimet e administratës Trump në politikën e jashtme kanë nxitur kritika të forta edhe jashtë SHBA-së. Zyrtarë dhe udhëheqës ndërkombëtarë, përfshirë ministrin e Jashtëm rus, Sergey Lavrov kanë akuzuar Shtetet e Bashkuara për shkatërrim të rendit ndërkombëtar dhe për veprime që dëmtojnë besueshmërinë dhe sigurinë globale.
Po ashtu, figura të larta fetare në SHBA kanë shprehur shqetësime morale lidhur me përqendrimin e politikës së jashtme në përdorim të forcës, duke vënë në dukje se diplomacia po merr më pak hapësirë, dhe paralajmëruar për pasoja negative globale.
Në përgjithësi, kritikët paralajmërojnë se këto veprime mund të çojnë vendin drejt një pozicionimi më të ashpër dhe të paqëndrueshëm në arenën ndërkombëtare, ndërsa mbështetësit zakonisht i arsyetojnë ato me nevoja të sigurisë kombëtare dhe mbrojtjes së interesave amerikane.
PĂ«rgjigje e heshtur nga Kongresi dhe Gjykata Supreme
Deri më tani, shumë prej këtyre masave dramatike kanë hasur pak kundërshtime - ose madje janë mbështetur - nga Kongresi i kontrolluar nga republikanët, dega e qeverisë që themeluesit e kombit kishin synuar të luante rolin më të fuqishëm të kontrollit dhe balancës.
âKongresi Republikan nuk ka mbajtur asnjĂ« seancĂ« dĂ«gjimore mbikĂ«qyrĂ«se pĂ«r asnjĂ« nga mizoritĂ« qĂ« kanĂ« ndodhur, dhe kjo pĂ«rfshin kĂ«rcĂ«nimet pĂ«r tĂ« pushtuar aleatĂ«t tanĂ« tĂ« NATOâs, krimet e qarta tĂ« luftĂ«s qĂ« po ndodhin me sulmet ndaj VenezuelĂ«s ose abuzimet e ICEâsâ, tha Norman Ornstein, njĂ« vĂ«zhgues i njohur i jetĂ«s politike amerikane.
âIdeja se ekziston njĂ« Kongres qĂ« mundĂ«son gjithçka Ă«shtĂ« e dukshmeâ, tha Barbara Comstock, ishâkongresiste republikane. âKa njĂ« frikĂ« tĂ« dukshme brenda Kongresit Republikan - veçanĂ«risht nĂ« DhomĂ«n e PĂ«rfaqĂ«suesve - nga baza e tyre MAGAâ, shtoi ajo.
Si shembuj tĂ« mosveprimit tĂ« Kongresit, ekspertĂ«t kanĂ« pĂ«rmendur disa rezoluta tĂ« dĂ«shtuara lidhur me fuqitĂ« e luftĂ«s, tĂ« cilat synonin tĂ« rivendosnin kontrollin e Capitolit mbi presidentin nĂ« politika si ajo ndaj VenezuelĂ«s dhe Iranit, por qĂ« nuk morĂ«n mbĂ«shtetje tĂ« mjaftueshme pĂ«r tâu miratuar.
Megjithatë, shumë analistë vënë në dukje se një ndryshim mund të vijë pas zgjedhjeve të mesit të mandatit, të cilat historikisht kanë rezultuar në humbjen e vendeve në Kongres nga partia e presidentit.
Gjykata e Lartë ka vepruar gjithashtu me kujdes mes fluksit të veprimeve të profilit të lartë të Trumpit. Në raste të shumta, ajo ka vendosur në favor të administratës, përfshirë lejimin e një ngrirjeje të përkohshme të ndihmës së huaj.
âGjykata Supreme nĂ« thelb i dha atij njĂ« leje tĂ« lirĂ«,â tha Norman Ornstein.
John Bolton vuri në dukje se procesi gjyqësor ka qenë gjithmonë i ngadaltë:
âGjykatat janĂ« ende shumĂ« prapa Trumpit, por nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pashmangshme, ato fillojnĂ« tĂ« arrijnĂ« ritmin.â
Në muajt e ardhshëm, gjykata e lartë pritet të marrë një sërë vendimesh të profilit të lartë, duke përfshirë çështje mbi fuqitë tarifore të Trump dhe urdhrin ekzekutiv mbi shtetësinë në lindje.
Megjithatë, duke marrë parasysh pasigurinë që rrethon këto vendime dhe rezultatin e zgjedhjeve të mesit të mandatit, mbetet e paqartë nëse gjykata dhe Kongresi do të vendosin kufizime domethënëse mbi presidentin. Në fund të fundit, mbeten edhe tre vjet të mandatit të tij. /Telegrafi/
Kryeministri belg, Bart De Wever ka komentuar rreth tërheqjes së vendeve drejt Bashkimit Evropian, duke theksuar dallimin mes BE-së dhe fuqive të tjera globale.
âPopulli dĂ«shiron tĂ« bashkohet me Bashkimin Evropian. Askush nuk dĂ«shiron tĂ« bashkohet me KinĂ«n. AsnjĂ« fqinj i Shteteve tĂ« Bashkuara nuk thotĂ«: âDĂ«shirojmĂ« tĂ« bashkohemi me Shtetet e Bashkuara.â Askush nuk e dĂ«shironâ, deklaroi De Wever.
Ai shtoi se arsyeja kryesore pse vendet aspiruese synojnë BE-në është respekti që kjo bashkësi ka fituar ndërkombëtarisht.
âAta duan tĂ« bashkohen me Bashkimin Evropian thjesht sepse ne kemi respekt. Ne kemi sundimin e ligjit. Ne flasim butĂ«â, tha Kryeministri belg.
Komentet vijnë në një kohë kur integrimi evropian dhe marrëdhëniet me fuqitë globale janë në qendër të debatit politik në kontinent.
Ndryshe, SHBA-ja kërkon me këmbëngulje që një ishulli danez i Grenlandës të jetë pjesë e shtetit amerikan. /Telegrafi/
Presidenti i SHBAâs, Donald Trump, nĂ« platformĂ«n e tij Truth Social ka publikuar njĂ« fotografi tĂ« njĂ« mesazhi privat qĂ«, sipas tij, i Ă«shtĂ« dĂ«rguar Mark Rutte, kryeministrit tĂ« HolandĂ«s dhe sekretarit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« NATOâs.
NĂ« kĂ«tĂ« mesazh, Rutte e lavdĂ«ron Trump pĂ«r rezultatet e arritura nga administrata e tij nĂ« Siri dhe thekson se do tĂ« pĂ«rdorĂ« paraqitjet e tij nĂ« mediat ndĂ«rkombĂ«tare gjatĂ« forumit tĂ« Davosit pĂ«r tĂ« nxjerrĂ« nĂ« pah punĂ«n dhe angazhimin e SHBAâs nĂ« Siri, nĂ« GazĂ« dhe nĂ« UkrainĂ«.
Gjithashtu, Rutte shpreh gatishmërinë e tij për të gjetur një zgjidhje lidhur me Grenlandën, një temë që ka qenë e diskutueshme në skenën ndërkombëtare, dhe shprehet se mezi pret të takohet personalisht me Trumpin për të diskutuar çështjet e hapura dhe mundësitë e bashkëpunimit.
Trump ka bashkĂ«ngjitur kĂ«tĂ« mesazh me tekstin âfaleminderit Mark Rutte, sekretarit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« NATOâs!â, duke e shoqĂ«ruar me komentet e tij personale se ka pasur njĂ« bisedĂ« shumĂ« tĂ« mirĂ« telefonike me Rutte pĂ«r çështjen e GrenlandĂ«s dhe se tĂ« dy kanĂ« rĂ«nĂ« dakord pĂ«r njĂ« takim tĂ« ardhshĂ«m me palĂ« tĂ« ndryshme gjatĂ« forumit tĂ« Davosit, ku do tĂ« diskutojnĂ« sfidat dhe mundĂ«sitĂ« e bashkĂ«punimit ndĂ«rkombĂ«tar.
PĂ«rveç kĂ«tij mesazhi, Trump ka publikuar edhe njĂ« tjetĂ«r qĂ« pretendon se i Ă«shtĂ« dĂ«rguar nga presidenti francez, Emmanuel Macron, por media ndĂ«rkombĂ«tare, pĂ«rfshirĂ« CNN, nuk ka mundur tĂ« verifikojĂ« autenticitetin e kĂ«tyre mesazheve. Autoritetet e NATOâs janĂ« kontaktuar pĂ«r koment, duke lĂ«nĂ« tĂ« hapur mundĂ«sinĂ« qĂ« disa detaje tĂ« mos jenĂ« konfirmuar zyrtarisht.
Ky veprim i Trumpit, e cila përfshin publikimin e mesazheve private të liderëve ndërkombëtarë, është parë si një hap i pazakontë në diplomacinë moderne, duke ngritur pyetje rreth transparencës dhe etikës në marrëdhëniet ndërkombëtare, si dhe për ndikimin që ka imazhi publik i presidentit mbi marrëveshjet dhe bisedimet sensitive. /Telegrafi/
Sipas raportimeve të dëshmitarëve dhe videove të publikuara në rrjetet sociale, një raketë ruse e mbrojtjes ajrore goditi një ndërtesë banimi.
Ngjarja ndodhi gjatë një sulmi ukrainas me dronë, për të cilin autoritetet ruse kishin lëshuar paralajmërime të shumta për raketa në rajon.
Banorë raportuan shpërthime gjatë natës, dhe në kanalet ruse në Telegram u publikuan pamje që tregojnë sistemet e mbrojtjes ajrore duke vepruar mbi qytet. Një video thuhet se kap momentin kur raketa ruse bie mbi qytet.
Kryetari i Rostovit të Donit, Alexander Skryabin, konfirmoi një zjarr në një apartament, por tha se shkak ishin fragmente të një droni ukrainas.
Ndërkohë, guvernatori i rajonit të Rostovit, Yuri Slyusar, raportoi se një burrë humbi jetën pasi apartamenti i tij u përfshi nga zjarri, dhe katër persona, përfshirë një fëmijë 4-vjeçar, u plagosën në Rostov dhe periferi.
Rusia më parë ka goditur objektiva brenda territorit të vet gjatë sulmeve ajrore ukrainase, ndërsa Kievi akuzon Moskën se herë pas here inskenon sulme për të përhapur dezinformim. Ushtria ukrainase nuk ka komentuar raportin. /Telegrafi/
Udhëheqësi i Koresë së Veriut, Kim Jong-un, ka shkarkuar zëvendëskryeministrin përgjegjës për inxhinierinë mekanike, Jang Sung Ho, për shkak të problemeve gjatë një projekti modernizimi të fabrikës Ryongsong në veri-lindje të vendit.
Kim e akuzoi zyrtarin se gjatĂ« punimeve shkaktoi âçarje tĂ« panevojshmeâ dhe pĂ«rmendi se kjo çoi nĂ« njĂ« âhumbje ekonomike jo tĂ« vogĂ«lâ.
Shkarkimi duket se synon disiplinimin e zyrtarëve para kongresit të ardhshëm të Partisë Punëtore, ku pritet të vendosen prioritetet e reja politike dhe ekonomike, raporton skynews.
âTa them mĂ« thjesht dhe nĂ« mĂ«nyrĂ« figurative, Jang ishte si njĂ« dhi e lidhur pĂ«r tĂ« tĂ«rhequr njĂ« karrocĂ« me lopĂ«. Duhet ta shikojmĂ« kĂ«tĂ« si njĂ« gabim tĂ« rastĂ«sishĂ«m nĂ« praktikĂ«n tonĂ« tĂ« emĂ«rimeve tĂ« kadrove. A mund tĂ« presim qĂ« njĂ« dhi tĂ« tĂ«rheqĂ« njĂ« karrocĂ« tĂ« destinuar pĂ«r njĂ« lopĂ«? Nga dita e sotme tĂ« shpall tĂ« shkarkuar, shoku zĂ«vendĂ«skryeministĂ«râ, tha Kim.
Sipas agjencisë shtetërore, Kim e kishte kritikuar Jang edhe vitin e kaluar në një mbledhje partie.
Qortimet publike tĂ« tilla janĂ« tĂ« rralla, por udhĂ«heqĂ«si verikorean herĂ« pas here pĂ«rdor kĂ«tĂ« formĂ« pĂ«r tĂ« rikthyer disiplinĂ«n ose pĂ«r tâiu kaluar pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« zyrtarĂ«ve pĂ«r dĂ«shtimet ekonomike dhe politikat e dĂ«shtuara.
Vitet e fundit, Kim Jong-un ka përqendruar përpjekjet e tij për të eliminuar defetizmin, pakujdesinë dhe pasivitetin në sektorët ekonomikë, duke synuar të zgjidhë problemet kronike të ekonomisë, e cila u godit rëndë gjatë pandemisë së COVID-19.
Sipas bankës qendrore të Koresë së Jugut, ekonomia e Koresë së Veriut u rrit me 3.7 për qind në vitin 2024, por analistët paralajmërojnë se rritja e shpejtë do të jetë e vështirë për shkak të centralizimit të ekonomisë, sanksioneve ndërkombëtare dhe fokusit mbi programet e armatimit.
Kongresi i Partisë Punëtore, i pari pas pesë vitesh, pritet të zhvillohet në fund të janarit ose në shkurt, sipas shërbimit inteligjent jugkorean. /Telegrafi/
Shoku misterioz lë një gjurmë të dendur gazi në atmosferën e jashtme të Betelgeuzes, një fenomen që i ka habitur shkencëtarët dhe që shpjegon ndryshimet periodike në shkëlqimin e yllit.
Betelgeuze, një nga yjet më të mëdhenj të njohur, është kaq i madh sa do të mund të përmbante më shumë se 400 milionë Diell.
Shoku i tij, i quajtur Siwarha, është më i vogël dhe orbita e tij e ngushtë shkakton valë në atmosferën e jashtme të yllit gjigant.
âĂshtĂ« pak si njĂ« anije qĂ« lĂ«viz nĂ« ujĂ«â, shpjegon astronomia Andrea Dupree, njĂ« nga autorĂ«t e studimit.
âYlli shoqĂ«rues krijon njĂ« efekt qĂ« ne tani mund ta shohim nga Tokaâ, shtoi ajo, raporton cnn.
Ky zbulim, i botuar në Astrophysical Journal, jo vetëm që konfirmon ekzistencën e shokut të Betelgeuzes, por gjithashtu ndihmon shkencëtarët të kuptojnë më mirë evoluimin e yjeve gjigantë dhe ciklet e tyre të ndritshme, duke u afruar një hap më pranë përgjigjes së misterit pse Betelgeuze herë pas here ndryshon shkëlqimin. /Telegrafi/
Deputetët e pavendosur në Parlamentin Evropian mund të vendosin nëse do të arrihet një marrëveshje për krijimin e zonës më të madhe të tregtisë së lirë në botë, sipas një analize të votimit të publikuar nga Politico.
Kryetarja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe kryetari i Këshillit Evropian, Antonio Costa, nënshkruan marrëveshjen e shumëpritur tregtare me Argjentinën, Brazilin, Paraguain dhe Uruguain me shumë pompë gjatë fundjavës së kaluar.
Marrëveshja Mercosur, e cila është përgatitur për 25 vjet, përfshin 700 milion njerëz, dhe Brukseli e konsideron atë si një mjet kyç strategjik për të forcuar lidhjet tregtare të BE-së me Amerikën Latine, ndërsa marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe Kinën janë përkeqësuar.
Megjithatë, mega-marrëveshja ende duhet të marrë miratimin e Parlamentit Evropian për të hyrë në fuqi, transmeton Telegrafi.
Gazetarët e Politico kontaktuan grupet e partive dhe deputetë individualë dhe përcaktuan qëllimet e votimit të 673 nga 719 deputetë të Parlamentit. Rezultatet tregojnë se marrëveshja rrezikon të ngecë.
Të paktën 301 nga këta deputetë pritet të jenë kundër marrëveshjes Mercosur kur ajo të paraqitet në Parlament, ndërsa 319 deputetë do të votonin për të.
Ky është një numër që deputetët e pavendosur dhe të paqartë mund ta ndryshojnë lehtësisht.
Ky është një moment kyç për marrëveshjen tregtare
Parlamenti nuk do të votojë për marrëveshjen vetë për disa muaj, ndoshta jo para majit. Por të mërkurën deputetët do të vendosin nëse do të dërgojnë tekstin e marrëveshjes për kontroll ligjor në Gjykatën e BE-së.
Ky proces mund të shtyjë vendimin përfundimtar deri në dy vjet.
Ky votim është në thelb një votim provë që tregon se ku do të qëndronte shumica në miratimin përfundimtar. Shumë deputetë që mbështesin marrëveshjen pritet të refuzojnë dërgimin e tekstit në Gjykatë.
Megjithatë, kjo nuk është e vërtetë për të gjithë. Për shembull, 12 deputetë nga Partia e Gjelbër gjermane mbështesin marrëveshjen, por gjithashtu mbështesin dërgimin e tekstit në Gjykatë për të kontrolluar ligjshmërinë e tij, gjë që e bën votimin edhe më të pasigurt.
Në Këshillin e BE-së, degën ndërqeveritare të bllokut, marrëveshja mori shumicë të kualifikuar pavarësisht kundërshtimit të Francës, Polonisë, Austrisë, Irlandës dhe Hungarisë. Belgjika u tërhoq, ndërsa Italia mbështeti marrëveshjen vetëm pasi siguroi mbrojtje dhe angazhime financiare për fermerët e saj.
Një votim i Parlamentit kundër marrëveshjes do të ishte një goditje e madhe për Brukselin dhe fushatën për marrëveshjen që udhëhiqet nga Gjermania.
âNuk duhet ta humbasim kĂ«tĂ« mundĂ«si. Nuk ka nevojĂ« tĂ« flasim mĂ« shumĂ« pĂ«r sovranitetin evropian ose pĂ«r aftĂ«sinĂ« e EvropĂ«s pĂ«r tĂ« vepruar nĂ«se nuk arrijmĂ« tâi çojmĂ« kĂ«to marrĂ«veshje tregtare tĂ« lira nĂ« njĂ« pĂ«rfundim pozitivâ, tha javĂ«n e kaluar ministri i JashtĂ«m Johann Wadephul, duke ftuar Parlamentin Evropian qĂ« tĂ« mbĂ«shtesĂ« marrĂ«veshjen.
KundĂ«rshtimi nĂ« Parlament vjen nga drejtime tĂ« ndryshme politike: pritet qĂ« deputetĂ«t e ekstremit tĂ« djathtĂ« âPatriots for Europeâ dhe grupet e majta tĂ« votojnĂ« kundĂ«r marrĂ«veshjes.
Grupet e tjera politike janë të ndara. Edhe brenda radhëve të Partisë Popullore Evropiane (EPP) të Ursulas von der Leyen, pritet që një e pesta e deputetëve të votojë kundër tekstit të Mercosur.
Gjithashtu ka përçarje brenda grupit liberal Renew dhe të Gjelbërve, ndërsa analiza tregon se marrëveshja tregtare ndan konservatorët dhe reformistët e djathtë evropianë në mes.
Një pyetje e madhe qëndron mbi delegacionin spanjoll brenda EPP-së. Me 22 deputetë, ata më parë konsideroheshin si një nga promovuesit kryesorë të marrëveshjes. Por, presioni i fermerëve kundër Mercosur para zgjedhjeve rajonale ka vënë në dyshim nëse ata do të qëndrojnë në kampin e marrëveshjes. Zyrtarët e lartë të EPP-së ende mbështeten në mbështetjen e tyre pavarësisht dyshimeve të fundit. /Telegrafi/
Alexander Stubb ka propozuar që homologu amerikan, Donald Trump, të kalojnë së bashku pak kohë në një sauna tradicionale finlandeze, si një mënyrë joformale dhe simbolike për të ndihmuar në zgjidhjen e situatës së ndërlikuar rreth Grenlandës.
Sipas presidentit finlandez, ky ritual tipik nordik shërben jo vetëm për relaksim, por edhe për reflektim të qetë dhe marrje vendimesh më të balancuara.
âĂshtĂ« mĂ« mirĂ« tĂ« ndalemi pĂ«r njĂ« moment â tĂ« shkojmĂ« nĂ« sauna, tĂ« bĂ«jmĂ« njĂ« banjĂ« tĂ« mirĂ« me avull â dhe vetĂ«m mĂ« pas tĂ« kĂ«rkojmĂ« njĂ« zgjidhje tĂ« arsyeshme. NĂ«se do tĂ« arrinim ta bindnim presidentin Trump tĂ« shkonte nĂ« sauna, mendoj se do tĂ« arrinim diçka konkrete,â u shpreh Stubb, duke nĂ«nvizuar rĂ«ndĂ«sinĂ« e qetĂ«simit tĂ« tensioneve pĂ«rpara dialogut politik.
Kjo, megjithatë, nuk është nisma e parë e këtij lloji nga ana e udhëheqësit finlandez.
Stubb Ă«shtĂ« i njohur pĂ«r promovimin e asaj qĂ« ai e quan âqasje finlandezeâ ndaj diplomacisĂ«, e cila pĂ«rfshin pauza tĂ« menduara dhe reflektim pĂ«rpara negociatave tĂ« vĂ«shtira.
NĂ« mars tĂ« vitit 2025, ai u kishte bĂ«rĂ« thirrje tashmĂ« Donald Trumpit dhe presidentit ukrainas, Volodymyr Zelensky, qĂ« tĂ« ngadalĂ«sonin ritmin e pĂ«rplasjeve verbale dhe politike, duke u kthyer nĂ« tryezĂ«n e bisedimeve pas njĂ« pauze ânĂ« stilin finlandezâ, me qĂ«llim gjetjen e njĂ« zgjidhjeje mĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme dhe afatgjatĂ«. /Telegrafi/
Hapet mundĂ«sia pĂ«r tĂ« rezervuar njĂ« dhomĂ« nĂ« hotelin e parĂ« nĂ« HĂ«nĂ« â pagesa paraprake 1 milion dollarĂ«.
Një startup me bazë në Kaliforni po sjell një ëndërr të shkencës-fantastikës në realitet: një hotel në Hënë.
Kompania GRU Space, e themeluar nga Skylar Chan, ka nisur të pranojë depozita deri në 1 milion dollarë për ata që duan të jenë ndër udhëtarët e parë që do të qëndrojnë në sipërfaqen hënore.
Hoteli i parë në botë në Hënë pritet të hapë dyert deri në vitin 2032, megjithëse çmimi përfundimtar i dhomave ende nuk është konfirmuar, por pritet të kalojë 10 milionë dollarë.
Pagesa paraprake mund të jetë midis 250 mijë dhe 1 milion dollarë, sipas paketës së zgjedhur, raporton odditycentral.
GRU Space ka një qasje të veçantë ndaj ndërtimit: në vend që të transportojë materiale të rënda nga Toka, kompania planifikon të përdorë robotë dhe blloqe të krijuara nga dheu hënor për të ngritur strukturat e hotelit, të përshtatura për kushtet ekstreme të Hënës.
Nëse gjithçka shkon sipas planit, ndërtimi i hotelit do të fillojë në vitin 2029, duke shënuar një hap historik në turizmin hapësinor dhe duke ofruar mundësinë e rrallë për një eksperiencë unike në një planet tjetër. /Telegrafi/
Presidenti amerikan, Donald Trump deklaroi së fundmi se nuk ka asnjë individ, përfshirë presidentët e tjerë, që ka kontribuar më shumë për NATO-n sesa ai.
âNĂ«se unĂ« nuk do tĂ« isha shfaqur, NATO-ja nuk do tĂ« ekzistonte tani! Do tĂ« kishte pĂ«rfunduar nĂ« hi tĂ« historisĂ«. Trishtueshme, por e vĂ«rtetĂ«â, shkroi ai nĂ« Truth Social.
Deklarata e liderit amerikan vjen derisa presidenti vazhdon të theksojë rolin e tij në forcimin e marrëdhënieve të aleancës transatlantike gjatë mandatit presidencial.
Ndërkohë, Jens Stoltenberg, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, ka deklaruar në një intervistë për tensionin e fundit midis Donald Trumpit dhe Evropës.
âNuk mund tĂ« premtoj se SHBA-tĂ« do tĂ« qĂ«ndrojnĂ« nĂ« NATO. Askush nuk mundetâ, tha Stoltenberg, i cili aktualisht shĂ«rben si ministĂ«r i Financave i NorvegjisĂ«, pĂ«r revistĂ«n gjermane Der Spiegel.
Ndryshe, Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë një nga anëtarët themelues dhe më të rëndësishëm të NATO-s (Organizatës së Traktatit të Atlantikut Verior). /Telegrafi/
Trump sërish ka folur për sovranitetin e shtetit danez mbi Grenlandën.
âVetĂ«m sepse njĂ« anije shkoi atje 500 vjet mĂ« parĂ« dhe pastaj u largua, kjo nuk ju jep tĂ« drejtĂ« pronĂ«sieâ, tha presidenti amerikan.
Me këtë deklaratë, Donald Trump ka vënë në pikëpyetje bazën historike të sovranitetit të Danimarkës mbi Grenlandën, duke sugjeruar se zbulimi i hershëm ose prania e përkohshme historike nuk mjafton për të justifikuar kontrollin territorial.
Grenlanda ka qenë nën sundimin danez për shekuj, por sot ajo gëzon autonomi të gjerë, me qeverinë dhe parlamentin e saj, ndërsa Danimarka ruan kontrollin mbi politikën e jashtme dhe mbrojtjen.
Interesi i Trump për Grenlandën u bë publik kohët e fundit, kur ai shprehu idenë e blerjes së ishullit nga Danimarka, një propozim që u refuzua menjëherë nga autoritetet daneze dhe grenlandeze.
Ndryshe, Grenlanda ka rëndësi të madhe strategjike për shkak të pozicionit të saj gjeografik në Arktik, pasurive natyrore, si dhe interesave ushtarake dhe ekonomike në rritje në rajon. /Telegrafi/
Një shqetësim i ri ka dalë në pah lidhur me martesat midis qytetarëve të Malit të Zi dhe grave nga Shqipëria.
NĂ« disa mesazhe nĂ« rrjetet sociale, disa gra paraqiteshin si âofertĂ«â pĂ«r martesĂ«, duke nxitur dyshime pĂ«r ndĂ«rmjetĂ«sime tĂ« paligjshme.
Policia malazeze ka deklaruar se nuk ka informacion zyrtar për raste të tilla dhe nuk ka pasur raportime që tregojnë përfshirjen e paligjshme të ndërmjetësve.
Sipas Kodit Penal të Malit të Zi, trafikimi i njerëzve dhe shfrytëzimi për qëllime martesore konsiderohen vetëm në rastet kur ekzistojnë detyrim, kërcënim, mashtrim ose shfrytëzim, shkruan vijesti.me.
Sipas të dhënave nga disa komuna, brenda dy viteve të fundit janë regjistruar 16 martesa midis qytetarëve të Malit të Zi dhe shtetaseve shqiptare, me numrin më të madh në Ulqin. Megjithatë, nuk dihet nëse këto martesa janë bërë në kushte të paligjshme apo nën ndonjë formë shfrytëzimi.
Drejtuesja e Qendrës për të Drejtat e Grave, Maja Raiçeviq, ka theksuar se reklamat ku gratë paraqiten si mallra janë shqetësuese dhe thekson se shteti ka detyrimin të parandalojë dhe ndëshkojë çdo formë dhune apo shfrytëzimi në martesa. Ajo shton se gratë nuk duhet trajtuar si objekte dhe se shteti duhet të reagojë ndaj çdo indikacioni të ndërmjetësimeve të paligjshme.
Gazeta Vijesti gjithashtu ka rikujtuar se në vitin 2017 disa burra nga Mali i Zi ishin mashtruar nga persona që pretendonin se do të organizonin martesat me gra shqiptare, duke u kërkuar pagesa të konsiderueshme për shërbime që nuk u realizuan.
Me gjithë këto shqetësime, autoritetet malazeze insistojnë se deri më tani nuk ka fakte konkrete që tregojnë për ndërmjetësime të paligjshme, por rastet e dyshuara duhet të hetohen dhe ndiqen nga prokuroria kompetente nëse paraqiten denoncime të reja. /Telegrafi/
Kili po përballet me zjarre pyjore të një shkalle të paprecedentë, të cilat tashmë kanë marrë jetën e të paktën 19 personave dhe kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme materiale.
Rajonet më të goditura nga flakët janë Nuble dhe Biobio, ku zjarret kanë përfshirë sipërfaqe të mëdha pyjore dhe tokash bujqësore.
Në qytetin e Lirquenit, pothuajse asnjë shtëpi nuk ka mbetur e paprekur, ndërsa të paktën 300 ndërtesa banimi janë shkatërruar plotësisht.
Përveç kësaj, rreth 50 mijë njerëz në mbarë vendin janë detyruar të largohen nga shtëpitë e tyre për shkak të rrezikut të flakëve, duke kërkuar strehim në qendra emergjente të vendosura nga autoritetet.
Presidenti i Kilit, Gabriel Boric, ka shpallur gjendjen e jashtëzakonshme dhe ka deklaruar se të gjitha burimet kombëtare janë mobilizuar për të përballuar situatën.
Ai theksoi se forcat e emergjencës, ushtria dhe ekipet zjarrfikëse po punojnë pa ndërprerje për të kontrolluar përhapjen e zjarreve dhe për të mbrojtur jetën dhe pronën e qytetarëve.
Autoritetet gjithashtu kanë bërë apel për solidaritet dhe kujdes maksimal nga qytetarët, duke këshilluar që të shmangen zonat e rrezikuara dhe të ndihmohet në mënyrë të sigurt në procesin e evakuimit.
Situata vazhdon të jetë kritike, ndërsa moti i thatë dhe erërat e forta po favorizojnë përhapjen e flakëve.
Shumë komunitete rurale dhe banorë të zonave periferike po përballen me humbje të mëdha dhe kërkojnë ndihmë emergjente, ndërsa autoritetet paralajmërojnë se rimëkëmbja e plotë do të kërkojë muaj dhe përpjekje të mëdha kombëtare. /Telegrafi/
Ukraina ka propozuar që Evropa të krijojë një Forcë të Përbashkët të Armatosur prej rreth 3 milionë ushtarësh, me qëllim forcimin e mbrojtjes kolektive ndaj kërcënimit nga Rusia.
Kjo ide vjen në një kohë kur siguria evropiane po përballet me sfida serioze, si pasojë e luftës në Ukrainë, tensioneve në rritje në lindje të kontinentit dhe pasigurive mbi angazhimin afatgjatë të aleatëve ndërkombëtarë.
Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky theksoi se, megjithëse kjo ide është hedhur në tryezë prej më shumë se një viti, nuk ka pasur hapa konkretë drejt realizimit të saj.
âKa kaluar njĂ« vit. Ta them sinqerisht, asnjĂ« hap i vetĂ«m nuk Ă«shtĂ« ndĂ«rmarrĂ« drejt kĂ«saj ideje. Ndoshta tani, duke pasur parasysh tĂ« gjitha kĂ«to sfida, udhĂ«heqĂ«sit evropianĂ« do ta marrin seriozisht nĂ« shqyrtimâ, u shpreh ai.
Sipas Zelenskyt, krijimi i njĂ« ushtrie tĂ« pĂ«rbashkĂ«t evropiane nuk do tĂ« synonte tĂ« zĂ«vendĂ«sonte NATO-n apo tĂ« konkurronte me Shtetet e Bashkuara. PĂ«rkundrazi, ai e sheh kĂ«tĂ« forcĂ« si njĂ« shtyllĂ« shtesĂ« tĂ« sigurisĂ« evropiane, qĂ« do tâi jepte kontinentit mĂ« shumĂ« autonomi strategjike dhe aftĂ«si pĂ«r tĂ« reaguar shpejt ndaj krizave.
âEvropa thjesht do tĂ« kishte ushtrinĂ« e saj tĂ« veçantĂ« dhe tĂ« fortĂ«â, theksoi lideri ukrainas.
Propozimi ka hapur debate brenda Bashkimit Evropian dhe më gjerë, pasi përfshin çështje të ndërlikuara si financimi, komandimi i përbashkët, sovraniteti i shteteve anëtare dhe koordinimi me strukturat ekzistuese të sigurisë. Megjithatë, lufta në Ukrainë ka bërë që gjithnjë e më shumë liderë evropianë të diskutojnë nevojën për një rol më aktiv të Evropës në garantimin e sigurisë së saj, pa u mbështetur plotësisht te aleatët e jashtëm. /Telegrafi/
Organizatorët e konferencës së sigurisë në Mynih të Gjermanisë thanë se kanë anuluar ftesat drejtuar qeverisë iraniane për edicionin e këtij viti, nga 13 deri më 15 shkurt, pas represionit ndaj protestuesve, njofton sot agjencia France Presse.
âPara disa javĂ«sh u dĂ«rguan ftesa pĂ«r disa pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« qeverisĂ« iraniane. NĂ« dritĂ«n e zhvillimeve aktuale, Konferenca e SigurisĂ« nĂ« Mynih nuk do tâi pranojĂ« kĂ«to ftesaâ, tha njĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i ngjarjes pĂ«r AFP.
Protestat për shkak të kostove të jetesës shpërthyen në Iran më 28 dhjetor dhe u bënë një nga ngjarjet më të mëdha kundër regjimit që nga shpallja e Republikës Islamike në vitin 1979, shkruan reuters.
Organizata joqeveritare norvegjeze Iran Human Rights (IHR) thotë se të paktën 3,428 persona kanë humbur jetën, raste këto të konfirmuara nga IHR ose burime të pavarura.
Vlerësime të tjera flasin për mbi 5000 të vdekur ose edhe disa për 20 mijë, por mungesa e internetit e vështirëson verifikimin nga organizatat joqeveritare dhe mediat.
Më herët, një zëdhënës i Ministrisë së Jashtme të Gjermanisë u pyet për raportimet se ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi ishte ftuar në konferencën e sigurisë në Mynih.
âDuke pasur parasysh pĂ«rplasjen e pĂ«rgjakshme me protestuesit, nuk besojmĂ« se pjesĂ«marrja e tij do tĂ« ishte e pĂ«rshtatshmeâ, u pĂ«rgjigj ai.
Ndryshe, konferenca e Sigurisë në Mynih është një ngjarje vjetore në kalendarin diplomatik që tërheq rregullisht politikanët kryesorë botërorë. /Telegrafi/
TikTok do të fillojë në javët e ardhshme të vendosë një teknologji të re për detektimin e moshës në të gjithë Evropën, njoftoi kompania të premten, ndërsa platforma në pronësi të ByteDance po përballet me presione rregullatore për të identifikuar dhe hequr llogaritë e fëmijëve nën 13 vjeç.
Sistemi do të analizojë informacionet në profil, videot e publikuara dhe modelet e sjelljes për të vlerësuar nëse personi pas një llogarie të caktuar është i mitur, shkruan reuters.
Tensionet rriten mĂ« tej nga fakti se njĂ« gjykatĂ«s nĂ« shtetin federal tĂ« Delaware nĂ« Shtetet e Bashkuara do tĂ« shqyrtojĂ« tĂ« premten kĂ«rkesĂ«n e TikTok pĂ«r tĂ« hedhur poshtĂ« padinĂ« qĂ« prindĂ«rit e pesĂ« fĂ«mijĂ«ve nga Britania e Madhe e dorĂ«zuan vitin e kaluar, pasi fĂ«mijĂ«t vdiqĂ«n duke realizuar video âprankâ dhe âchallengeâ.
NĂ« padinĂ« thuhet se algoritmet e TikTok promovuan pĂ«rmbajtje tĂ« rrezikshme pĂ«r fĂ«mijĂ«t, pĂ«rfshirĂ« sfidĂ«n e njohur si âblackout challengeâ qĂ« inkurajonte vetĂ«-dĂ«mtimin pĂ«rmes mbytjes.
âByteDance ka dĂ«mtuar kĂ«ta fĂ«mijĂ« pasi udhĂ«heqĂ«sia e dinte qĂ« vendimet e tyre nĂ« programim mund tĂ« çojnĂ« nĂ« vdekje aksidentale tĂ« fĂ«mijĂ«veâ, thuhet nĂ« padinĂ« e dorĂ«zuar nĂ« GjykatĂ«n e Delaware.
Disa nga fëmijët ishin nën 13 vjeç.
âShprehim ngushĂ«llimet tona mĂ« tĂ« thella kĂ«tyre familjeveâ, tha njĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i TikTok, duke shtuar se kompania ndalon rreptĂ«sisht pĂ«rmbajtjen qĂ« promovon ose inkurajon sjellje tĂ« rrezikshme. /Telegrafi/
Franca po shqetësohet gjithnjë e më shumë për shkak të rritjes së shpejtë të kapaciteteve ushtarake të Gjermanisë, nga frika se kjo mund të ndryshojë jo vetëm ekuilibrin strategjik dhe politik brenda Evropës, por edhe të dobësojë ndikimin tradicional të Parisit në kontinent evropian.
Sipas njĂ« raporti tĂ« Bloomberg, zyrtarĂ«t francezĂ« po ndjekin nga afĂ«r atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« pĂ«rshkruar si njĂ« nismĂ« âhistorikeâ e riarmatimit tĂ« GjermanisĂ«, me njĂ« pĂ«rzierje admirimi dhe shqetĂ«simi.
GjatĂ« dy viteve tĂ« fundit, Berlini ka ndĂ«rmarrĂ« njĂ« forcim tĂ« paparĂ« tĂ« mbrojtjes, shkaku i luftĂ«s nĂ« UkrainĂ«, Zeitenwende, ose âpikĂ«s sĂ« kthesĂ«sâ. Gjermania planifikon tĂ« shpenzojĂ« mbi 500 miliardĂ« euro pĂ«r mbrojtje deri nĂ« vitin 2029.
Vetëm për vitin 2026, buxheti i saj ushtarak pritet të arrijë rreth 127 miliardë dollarë, duke e bërë një nga shpenzuesit më të mëdhenj të mbrojtjes në nivel global.
Në të njëjtën kohë, Gjermania ka lehtësuar kufijtë kushtetues të huamarrjes, duke i mundësuar të financojë riarmatim me një ritëm që shumë vende evropiane, të kufizuara nga borxhi dhe rregullat fiskale, nuk mund ta arrijnë.
Ndërsa aleatët e NATO-s kanë mirëpritur gjerësisht rikthimin e fokusit të Gjermanisë te mbrojtja, atmosfera në Paris është më e ndërlikuar, transmeton Telegrafi.
Franca prej kohësh i ka kërkuar Gjermanisë të marrë më shumë përgjegjësi për sigurinë e Evropës.
MegjithatĂ«, zyrtarĂ«t francezĂ« tani shqetĂ«sohen se shkalla dhe shpejtĂ«sia e veprimeve tĂ« Berlinit mund ta lĂ«nĂ« FrancĂ«n strategjikisht pas. KatĂ«r zyrtarĂ« tĂ« lartĂ« francezĂ« i thanĂ« Bloomberg se ekziston njĂ« âshqetĂ«sim i pĂ«rgjithshĂ«mâ lidhur me fuqinĂ« nĂ« rritje ushtarake tĂ« GjermanisĂ« dhe ndikimin politik qĂ« vjen me tĂ«.
Ky shqetĂ«sim u shpreh edhe nga ligjvĂ«nĂ«si francez François-Xavier Bellamy, i cili paralajmĂ«roi se Franca rrezikon tĂ« mbetet pas. âFranca Ă«shtĂ« nĂ« njĂ« situatĂ« tĂ« brishtĂ«, dhe fakti qĂ« Gjermania po angazhohet me njĂ« vendosmĂ«ri tĂ« tillĂ« sigurisht krijon njĂ« dinamikĂ« qĂ« mund tĂ« na lĂ«rĂ« anashâ, tha ai.
Për më tepër, janë shfaqur tensione në disa projekte kyçe të mbrojtjes evropiane. Franca ka shprehur zhgënjim ndaj Iniciativës së Gjermanisë për Mburojat e Qiellit Evropian, një plan mbrojtjeje nga raketat që mbështetet shumë në sistemet amerikane dhe izraelite, dhe i cili u prezantua pa një përfshirje të fortë franceze. Parisi e sheh këtë iniciativë si një minimizim të përpjekjeve për të ndërtuar një arkitekturë më autonome të mbrojtjes evropiane.
Përveç kësaj, vendimi i Gjermanisë për të blerë aeroplanë luftarakë F-35 të prodhuar në SHBA, në vend të alternativave evropiane, ka tensionuar më tej marrëdhëniet.
Franca ka ngritur gjithashtu shqetësime për të ardhmen e Sistemit të Ajrit të Luftimit të Ardhshëm Franko-Gjermano-Spanjoll (FCAS), një projekt i gjeneratës së gjashtë.
Mosmarrëveshjet e zgjatura midis kompanive franceze dhe gjermane mbi ndarjen e punës dhe lidershipin vazhdojnë të rrezikojnë vonesa dhe tejkalime të kostove.
Politika e brendshme në Gjermani shton një shtresë tjetër shqetësimi. Partia e ekstremit të djathtë dhe euroskeptike Alternativa për Gjermaninë (AfD) ka një mbështetje prej rreth 26 për qind në sondazhet e INSA-s në dhjetor. Edhe pse partia mbetet jashtë pushtetit, rritja e saj ka shqetësuar aleatët gjermanë dhe fqinjët, duke pasur parasysh qëndrimin e saj kritik ndaj BE-së dhe NATO-s.
NdĂ«rkohĂ«, Rusia ka reaguar ashpĂ«r ndaj riarmatimit tĂ« GjermanisĂ«. ZĂ«dhĂ«nĂ«si i Kremlinit, Dmitry Peskov, akuzoi Berlinin se po lĂ«viz ânĂ« rrugĂ«n e konfrontimitâ dhe paralajmĂ«roi se Gjermania âpo bĂ«het pĂ«rsĂ«ri e rrezikshmeâ.
Moska gjithashtu i ka hedhur poshtĂ« pretendimet perĂ«ndimore se Rusia synon tĂ« sulmojĂ« NATO-n si âmarrĂ«ziâ, duke argumentuar se narrativĂ« e tillĂ« pĂ«rdoret pĂ«r tĂ« justifikuar shpenzimet ushtarake masive nĂ« tĂ« gjithĂ« EvropĂ«n.
Pavarësisht këtyre tensioneve, analistët vërejnë se përforcimi i Gjermanisë pasqyron ndryshime më të gjera në mjedisin e sigurisë së Evropës pas luftës së Rusisë në Ukrainë.
Megjithatë, sfida për Evropën do të jetë menaxhimi i këtij transformimi pa thelluar rivalitetet e brendshme. Ndërsa Gjermania ripohon veten ushtarakisht, Franca përballet me detyrën e ripërcaktimit të rolit të saj në një peizazh mbrojtës evropian që ndryshon me shpejtësi. /Telegrafi/
Login
