ĂfarĂ« roli ka MEK i strehuar nĂ« ShqipĂ«ri nĂ« protestat e Iranit
Nga Gazeta Si- Një kamp i fortifikuar në Manzë, një fshat i vogël në Shqipërinë qendrore pranë kryeqytetit, Tiranës, është shtëpia e rreth 3,000 anëtarëve të Organizatës Popullore të Muxhahedinëve të Iranit (PMOI ose Mujahideen-e Khalq, MEK).
KĂ«ta anĂ«tarĂ« kanĂ« qenĂ« nĂ« vend qĂ« kur qeveria shqiptare pranoi tâi strehonte nĂ« vitin 2013 me kĂ«rkesĂ« tĂ« SHBA-sĂ« dhe Kombeve tĂ« Bashkuara.
ĂfarĂ« Ă«shtĂ« MEK?
MEK është një grup opozitar politik islamik me tendenca socialiste.
I themeluar në Iran në vitin 1965, ai mori armët kundër dinastisë në pushtet Pahlavi, duke zhvilluar fushata bombardimi kundër qeverisë së Shahut dhe objektivave amerikane në vitet 1970 dhe duke mbështetur Ajatollah Khomeinin në Revolucionin Islamik 1978/1979.
Megjithatë, pak pas revolucionit, MEK u prish me sundimtarët e rinj në Teheran dhe u ndalua në vend. Më pas shkoi në mërgim, duke vazhduar aktivitetet e tij opozitare nga jashtë.
MEK mĂ« vonĂ« u zhvendos nĂ« Irak, nga ku kreu operacione ushtarake kundĂ«r Iranit gjatĂ« luftĂ«s Iran-Irak â diçka qĂ« shumĂ« nĂ« Iran e urrejnĂ« deri mĂ« sot.

Departamenti Amerikan i Shtetit e shpalli MEK-un një organizatë terroriste në vitin 1997, por e hoqi atë nga lista e organizatave të huaja terroriste në vitin 2012.
Grupi ishte i pari që zbuloi publikisht në vitin 2002 se Irani kishte një program sekret të pasurimit të uraniumit. Pas rrëzimit të Sadam Huseinit, u dëbua nga Iraku.
Protestat e fundit në Iran
PĂ«r Andreas Krieg, ekspert i Lindjes sĂ« Mesme dhe pedagog nĂ« Kingâs College London, vala aktuale e protestave nĂ« Iran âduket mĂ« pak si njĂ« ângjarjeâ e vetme sesa si njĂ« konvergjencĂ« e vazhdueshme e ankesave tĂ« gjata qĂ« mĂ« nĂ« fund u sinkronizuanâ.
âFilloi me njĂ« tronditje akute ekonomike, kolapsi i monedhĂ«s dhe inflacioni qĂ« pĂ«rktheheshin nĂ« rritje tĂ« menjĂ«hershme tĂ« çmimeve, mungesa dhe paralizĂ« tregtare dhe mĂ« pas u politizuan me shpejtĂ«si pasi njerĂ«zit arritĂ«n nĂ« pĂ«rfundimin se shteti ose nuk mund ose nuk do tĂ« stabilizojĂ« jetĂ«n e pĂ«rditshmeâ, i tha ai DĂ.
âAjo qĂ« bie nĂ« sy Ă«shtĂ« profili i koalicionit: Pazari dhe shitĂ«sit ndihmuan nĂ« nxitjen e momentit, studentĂ«t dhe lagjet urbane ruajtĂ«n dukshmĂ«rinĂ«, ndĂ«rsa qytetet periferike dhe zonat minoritare shtuan gjerĂ«siâ, tha Krieg.
âReagimi i shtetit ka kaluar shpejt nga frenimi nĂ« shtypje, duke pĂ«rfshirĂ« njĂ« ndĂ«rprerje tĂ« komunikimeve nĂ« tĂ« gjithĂ« vendin, e projektuar pĂ«r tĂ« ngadalĂ«suar koordinimin dhe pĂ«r tĂ« zvogĂ«luar kontrollin e jashtĂ«m, gjĂ« qĂ« zakonisht pĂ«rkon me pĂ«rdorim mĂ« tĂ« ashpĂ«r tĂ« forcĂ«s nĂ« terrenâ, tha ai.
Një opozitë e fragmentuar
Pavarësisht faktit se ka pasur shumë protesta në të gjithë vendin në Iran në dekadat e fundit, opozita iraniane, si brenda ashtu edhe jashtë vendit, nuk është e organizuar dhe karakterizohet nga një numër i madh grupesh rivale dhe fraksionesh ideologjike.
âAty ku âqĂ«ndronâ opozita kuptohet mĂ« mirĂ« si fragmentim sesa mungesĂ«â, tha Krieg, duke shtuar se brenda Iranit, veprimi kolektiv mbetet kryesisht pa udhĂ«heqĂ«s dhe i rrjetĂ«zuar: Mobilizimi lokal, lidhjet shoqĂ«rore, dinamika e vendit tĂ« punĂ«s dhe ekosistemet universitare prodhojnĂ« shpĂ«rthime protestash tĂ« koordinuara pa njĂ« strukturĂ« tĂ« integruar kombĂ«tare komanduese.

Opozita iraniane jashtë vendit
Jashtë Iranit, dy grupet më të mëdha të opozitës janë monarkistët dhe MEK. Udhëheqësit dhe anëtarët e të dy grupeve kanë jetuar në mërgim që nga përmbysja e dinastisë Pahlavi në vitin 1979.
Reza Pahlavi, trashëgimtari i Shahut të fundit të Iranit, Mohammed Reza Pahlavi, jeton në SHBA.
Ndërsa ai ka shumë admirues brenda diasporës iraniane, mbetet e paqartë se cfarë mbështetje ka brenda vendit.
âJashtĂ« Iranit, diaspora mbetet me ndikim nĂ« formĂ«simin e narrativĂ«s dhe moralit, por Ă«shtĂ« e ndarĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« organizative dhe shpesh nuk i besohet njerĂ«zve brenda vendit dhe kanĂ« frikĂ« si nga manipulimi ashtu edhe nga njĂ« boshllĂ«k pas rĂ«niesâ, thotĂ« Krieg.
Ai shton se kjo ka rëndësi për sigurinë e regjimit sepse zvogëlon probabilitetin e ndarjeve të shpejta dhe të pastra të elitës, edhe pse rrit gjasat e cikleve të përsëritura të protestave.
âShtypja e njĂ« vale nuk zgjidh faktorĂ«t themelorĂ« qĂ« vazhdojnĂ« tĂ« mbushin rrugĂ«tâ, thotĂ« ai.
ĂfarĂ« roli ka luajtur MEK nĂ« protesta?
Grupi i dytë i madh opozitar iranian është MEK, anëtari më i madh i Këshillit Kombëtar të Rezistencës së Iranit (NCRI), një koalicion i grupeve opozitare iraniane.
Por çfarë roli ka luajtur MEK në trazirat e fundit?
Ali Safavi i NCRI thotë se MEK ka qenë i përfshirë në mënyrë aktive në protesta.
âNjĂ«sitĂ« e saj tĂ« RezistencĂ«s drejtojnĂ«, koordinojnĂ« dhe organizojnĂ« rezistencĂ«n kundĂ«r forcave shtypĂ«seâ, tha ai pĂ«r DĂ. âNĂ« shumĂ« raste, ata gjithashtu kanĂ« luajtur njĂ« rol tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« mbrojtjen e protestuesve kundĂ«r sulmit tĂ« IRGC (Korpusit tĂ« GardĂ«s Revolucionare Islamike). Po tĂ« mos ishte pĂ«r rolin e tyre, regjimi do ta kishte shtypur kryengritjen shumĂ« shpejtâ.
Safavi i tha DĂ se ânjĂ« numĂ«r i konsiderueshĂ«m aktivistĂ«sh tĂ« MEK janĂ« midis 3,000 tĂ« vrarĂ«ve nga forcat e sigurisĂ«â.
MEK â probleme legjitimiteti midis shumĂ« iranianĂ«ve
MegjithatĂ«, pĂ«r ekspertin e Lindjes sĂ« Mesme Krieg, âkur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r MEK, Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« ndash shtrirjen e perceptuar nga tĂ«rheqja reale nĂ« terrenâ.
âOrganizata Ă«shtĂ« e disiplinuar, e aftĂ« nĂ« pĂ«rdorimin e medias dhe e aftĂ« tĂ« gjenerojĂ« zhurmĂ«, presion lobimi dhe volum mesazhesh nga jashtĂ«. MegjithatĂ«, ajo ka probleme tĂ« thella legjitimiteti midis shumĂ« iranianĂ«ve pĂ«r shkak tĂ« historisĂ« sĂ« saj, akuzave pĂ«r kontroll tĂ« brendshĂ«m dhe qĂ«ndrimit tĂ« saj tĂ« gjatĂ« nĂ« mĂ«rgim, faktorĂ« qĂ« kufizojnĂ« aftĂ«sinĂ« e saj pĂ«r tĂ« vepruar si njĂ« mjet unifikues i opozitĂ«s brenda vendit. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse pretendimet se funksionon si njĂ« âkalĂ« Trojeâ i huaj kanĂ« jehonĂ«.â
âMEK Ă«shtĂ« i lehtĂ« pĂ«r tâu instrumentalizuar nga aktorĂ« tĂ« shumtĂ« nĂ« hapĂ«sirĂ«n e informacionit, duke pĂ«rfshirĂ« edhe informatorĂ«t anti-Iran nĂ« SHBA dhe Izrael. Por efekti praktik Ă«shtĂ« mĂ« shpesh reputacional. I jep regjimit njĂ« kornizĂ« tĂ« pĂ«rshtatshme pĂ«r pĂ«rfaqĂ«sues tĂ« huaj. Por nuk ka asnjĂ« rol pĂ«r tĂ« luajtur nĂ« udhĂ«heqjen e kĂ«tyre protestaveâ, tha Krieg.

I konsideruar si një grup terrorist nga Teherani, MEK tani po i bën thirrje Europës të ndërmarrë veprime të forta kundër qeverisë në Iran.
âEuropa duhet ta caktojĂ« menjĂ«herĂ« Korpusin e GardĂ«s Revolucionare Islamike (IRGC) si njĂ« entitet terrorist, tĂ« dĂ«bojĂ« diplomatĂ«t e regjimit, tĂ« tĂ«rheqĂ« ambasadorĂ«t e saj nga Teherani, tĂ« shkĂ«pusĂ« regjimin nga sistemi financiar ndĂ«rkombĂ«tar, tĂ« bojkotojĂ« shitjen e naftĂ«s dhe tĂ« nxjerrĂ« udhĂ«heqĂ«sit e saj para gjykatave ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«r tâu ndjekur penalisht pĂ«r krime kundĂ«r njerĂ«zimit. Dhe kjo pĂ«rfshin UdhĂ«heqĂ«sin Suprem Ali Khamenei dhe zyrtarĂ« tĂ« tjerĂ« tĂ« lartĂ«â, tha Ali Safavi.
Pikëpamja nga Shqipëria
Media shqiptare ka raportuar rregullisht si për protestat ashtu edhe për MEK në Shqipëri që kur filluan protestat në Iran.
Nga ana e tyre, anëtarët e MEK në Shqipëri kanë qenë aktivë në mediat sociale, duke ndarë postime dhe fotografi në lidhje me protestuesit që kanë humbur jetën dhe anëtarët e MEK që ata thonë se u vranë gjatë protestës.
Kryeministri shqiptar Edi Rama, i cili ndërpreu marrëdhëniet diplomatike me Iranin në shtator 2022 pasi pretendoi se sulmet kibernetike ndaj Shqipërisë ishin orkestruar nga Republika Islamike, nuk ka bërë asnjë koment mbi protestat në Iran./Marrë nga DW/
The post ĂfarĂ« roli ka MEK i strehuar nĂ« ShqipĂ«ri nĂ« protestat e Iranit appeared first on Gazeta Si.
