Ish-shefi i NATO thirrje EvropĂ«s: Vendosni njĂ« âvijĂ« tĂ« pakalueshmeâ pĂ«r GroenlandĂ«n
Evropa duhet tĂ« mbajĂ« njĂ« qĂ«ndrim mĂ« tĂ« fortĂ« ndaj âshpĂ«rthimeve armiqĂ«soreâ tĂ« presidentit amerikan Donald Trump lidhur me GroenlandĂ«n, duke ofruar njĂ« rrugĂ«dalje qĂ« pĂ«rfshin marrĂ«veshje ekonomike dhe tĂ« sigurisĂ«, shkroi tĂ« martĂ«n ish-kryeministri danez dhe ish-sekretari i pĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s, Anders Fogh Rasmussen.
NĂ« njĂ« artikull tĂ« shkruar pĂ«r revistĂ«n âThe Economistâ, Rasmussen theksoi mbĂ«shtetjen e gjatĂ« ushtarake tĂ« DanimarkĂ«s pĂ«r SHBA-nĂ« dhe vuri nĂ« dukje: âNĂ« 52 raste midis viteve 2002 dhe 2021, arkivolĂ«t e mbuluar me flamur tĂ« bijve dhe bijave tĂ« DanimarkĂ«s u kthyen nĂ« atdhe nga Afganistani dhe Iraku, ku kĂ«ta ushtarĂ« tĂ« rĂ«nĂ« kishin dhĂ«nĂ« jetĂ«n duke luftuar krah pĂ«r krah me SHBA-nĂ«â.
âDanimarka pĂ«soi mĂ« shumĂ« viktima nĂ« raport me popullsinĂ« e saj se çdo anĂ«tar tjetĂ«r i koalicionit tĂ« udhĂ«hequr nga Amerika, pĂ«rveç GjeorgjisĂ« â madje mĂ« shumĂ« edhe se vetĂ« Amerikaâ shtoi ai.
â âMjaft Ă«shtĂ« mjaftâ
Rasmussen tha se prej kohĂ«sh e kishte âadmiruar AmerikĂ«nâ.
âSi kryeministĂ«r i DanimarkĂ«s dhe sekretar i pĂ«rgjithshĂ«m i NATO-s, e konsideroja AmerikĂ«n si udhĂ«heqĂ«sen natyrore tĂ« botĂ«s sĂ« lirĂ«. Por duke parĂ« shpĂ«rthimet armiqĂ«sore tĂ« presidentit Donald Trump kundĂ«r njĂ«rit prej aleatĂ«ve mĂ« besnikĂ« tĂ« AmerikĂ«s, tani duhet tĂ« pĂ«rfundoj se mjaft Ă«shtĂ« mjaftâ, tha ai.
Groenlanda, argumentoi ai, nuk paraqet asnjë kërcënim për SHBA-në dhe është e mbrojtur nga NATO-ja.
âNĂ«se Rusia ose Kina do tĂ« pĂ«rpiqeshin tĂ« zbarkonin forca nĂ« GroenlandĂ«, ato do tĂ« pĂ«rballeshin me fuqinĂ« e kombinuar tĂ« aleatĂ«ve tĂ« NATO-s, jo vetĂ«m me forcat danezeâ, u shpreh ai.
Sipas marrëveshjes së sigurisë SHBA-Danimarkë të vitit 1951, forcat amerikane mund të rrisin praninë e tyre atje dhe Rasmussen sugjeroi se mund të ofrohen stimuj ekonomikë.
âNĂ«se kompanitĂ« amerikane do tĂ« dĂ«shironin tĂ« investonin mĂ« shumĂ« nĂ« burimet e GroenlandĂ«s ⊠ato do tĂ« ishin tĂ« mirĂ«prituraâ nĂ«nvizoi ai.
MegjithatĂ«, ai paralajmĂ«roi se diplomacia tradicionale mund tĂ« mos mjaftojĂ« me Trumpin. âZoti Trump do tĂ« donte ta aneksonte GroenlandĂ«n sepse beson se mundet ⊠Ai beson se Evropa Ă«shtĂ« e pĂ«rçarĂ« dhe e pafuqishme dhe se, kur vjen puna seriozisht, ne do tĂ« kapemi pas deklaratave tona tĂ« mosmarrĂ«veshjes sĂ« thellĂ« ndĂ«rsa i japim atij atĂ« qĂ« dĂ«shironâ, theksoi Rasmussen.
Rasmussen bëri thirrje për një reagim të fortë evropian nëse SHBA-ja do të sfidonte sovranitetin e Groenlandës.
âNĂ«se administrata Trump do tĂ« pĂ«rpiqej tĂ« ndryshonte njĂ« kufi sovran evropian, Amerika duhet tĂ« pĂ«rballet me tĂ« gjithĂ« fuqinĂ« e âbazukĂ«sâ ekonomike tĂ« BE-sĂ« â me kufizime masive tĂ« importeve dhe eksporteve dhe me pĂ«rjashtimin e kompanive amerikane nga prokurimet publike evropianeâ, vuri nĂ« dukje ai.
Ai tha se Evropa duhet tĂ« veprojĂ« me vendosmĂ«ri, duke shtuar: âDuhet tĂ« vizatojmĂ« njĂ« vijĂ« tĂ« pakalueshme nĂ« borĂ«n e GroenlandĂ«s ⊠Duhet tĂ« lĂ«vizim shpejt pĂ«r tĂ« zgjeruar marrĂ«dhĂ«niet tona tregtare ⊠pĂ«r tĂ« ulur rrezikun nga tekat e Washingtonitâ.
âEvropa, pra, mbetet me njĂ« zgjedhje. Ose luajmĂ« lojĂ«n e forcĂ«s sĂ« Trumpit â ose detyrohemi tĂ« vuajmĂ« atĂ« qĂ« na pret,â shkroi Rasmussen.