TIRANË, 19 janar/ATSh/ UNESCO (Agjencia e Kombeve të Bashkuara për Arsimin, Shkencën dhe Kulturën) ka nisur një iniciativë të re globale që synon mbrojtjen e shkrimit me dorë, duke paralajmëruar se shkrimi me dorë është gjithnjë e më i rrezikuar nga zgjerimi i shpejtë i teknologjisë.

Debati mbi nevojën për të mësuar përsëri shkrimin me dorë në shkollën fillore ka marrë hov së fundmi në botë, ku zhvillohen edhe festivale apo konkurse të shkrimit me dorë.

Përdorimi i gjerë i tastierave dhe pajisjeve me ekrane me prekje ka zëvendësuar kryesisht shkrimin tradicional me dorë, i cili historikisht është konsideruar jo vetëm si një aftësi e fituar, por edhe si një tipar themelor antropologjik i zhvillimit njerëzor.

Një projekt për ruajtjen e shkrimit me dorë është paraqitur në UNESCO, dhe ka nisur mbledhja e firmave me qëllim shpalljen e shkrimit me dorë si një trashëgimi jomateriale e njerëzimit.

Një studim i kohëve të fundit nga një grup shkencëtarësh në Universitetin Norvegjez të Shkencës dhe Teknologjisë ka treguar se si shkrimi me dorë zgjeron dhe intensifikon lidhjet e trurit dhe ndihmon kujtesën. Shkrimi i dorës zhvillon përqendrimin dhe kreativitetin, lufton lodhjen digjitale dhe mundëson mbajtjen mend më mirë të informacionit.

Të shkruarit me stilolaps dhe letër, në një botë kryesisht të digjitalizuar, nuk është thjesht një modë e së kaluarës, por një ushtrim në shkathtësinë manuale dhe durimin për të përqendruar mendimin, shumë shpesh të shpërqendruar nga bombardimi i imazheve në lëvizje.

/a.f/

The post Shkrimi i dorës në rrezik nga zgjerimi i teknologjisë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 19 janar/ATSh/ E hëna e tretë e vitit e cila për 2026 përkon me 19 janarin, njihet botërisht me termin “blue Monday” (e hëna blu), ose dita më depresive e vitit.

Ndërkohë që mungojnë prova shkencore për ta konsideruar si dita më e trishtueshme ose më e zymtë se të tjerat, psikologët mendojnë se sezoni i dimrit mund të jetë sfidues nga ana emocionale për shumë njerëz.

Termi “e hëna blu” u shpik për herë të parë në vitin 2005 nga psikologu Cliff Arnall për kompaninë e udhëtimeve të Mbretërisë së Bashkuar, “Sky Travel” si një mënyrë për të promovuar pushimet dimërore. Idea ishte që kompania të shiste më shumë paketa pushimesh në këtë ditë.

Psikologu Arnall llogariti të dhënat e motit, sasitë e borxhit, kohën e kaluar që nga Krishtlindja, nivelet e motivimit dhe kohën që nga marrja e zotimeve të Vitit të Ri. Arnall mori shumë kritika nga kolegët. Ata e akuzuan se nuk bazohej në prova shkencore, por së fundmi qarkullon një teori tjetër sipas së cilës 19 janari mund të mos jetë dita më e trishtë e vitit, por dimri është një stinë që ndikon tek humori, duke qenë se ndriçimi është më i ulët dhe dita më e shkurtër.

Shumë njerëz përjetojnë të ashtuquajturin “dëshpërim dimëror”, një rënie afatshkurtër sezonale të humorit dhe energjisë e lidhur me stinën më të ftohtë dhe më të errët.

Mungesa e dritës ndikon te hormonet si serotonina dhe melatonina, të cilat rregullojnë humorin dhe energjinë. Çelësi për të mposhtur trishtimin dimëror mund të jenë ushtrimet e rregullta, rrezet e diellit, gjumi i mirë dhe lidhjet sociale.

/a.f/r.e/

The post Sot është “e hëna blu”, dita më depresive e vitit appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 18 janar/ATSh/ Opera & Ballet Night, një mbrëmje kushtuar operës dhe baletit ngjiti në skenën e Teatrit Kombëtar të Operas dhe Baletit, disa prej zërave më të bukur të repertorit operistik dhe elegancën e balerinëve.
Dialogu artistik mes muzikës dhe kërcimit i dhuroi publikut një përvojë të veçantë emocionale.

Programi përfshinte vepra nga kompozitorë të mëdhenj të operës si Puccini, Verdi, Mozart, Donizetti, Giordano, Mascagni dhe Lehár, si edhe fragmente koreografike të baletit klasik dhe atij bashkëkohor.

Në skenë u ngjitën solistët lirikë, solistët dhe Trupa e Baletit, shoqëruar nga Orkestra Simfonike e TKOBAP.

“Opera & Ballet Night” ishte konceptuar si përvojë skenike në formën e një mozaiku artistik, ku ariet dhe duetet më të njohura të repertorit operistik botëror u ndërthurën me pjesë baleti. Koreografitë mbajnë firmën e August Bournonville, Edi Blloshmi, Enada Hoxha, Renato Zanella, Peter Quanz dhe Alvaro Dule, ndërsa orkestra u drejtua prej dirigjentit Gridi Kraja.

Një veçanti e kësaj mbrëmjeje speciale ishte fakti se në të morën pjesë edhe studentët e Universitetit të Arteve. Angazhimi i këtyre instrumentistëve tê rinj prej drejtuesve të TKOBAP, shihet si një komponent i rëndësishëm për realizimin e projekteve artistike. TKOBAP thotë se, studentët kanë qenë vazhdimisht pjesë e produksioneve të ndryshme, një eksperiencë që e vlerësojnë si thelbësore në formimin e tyre profesional dhe praktik.

The post “Opera & Ballet Night”, një natë speciale e operës dhe baletit në kryeqyet appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 17 janar/ATSh/ Sot shënohen 558 vjet nga vdekja e Heroit tonë Kombëtar, Gjergj Kastrioti Skënderbeu (1405-17 janar 1468).

Skënderbeu u njoh si Zot i Arbërit. Emri i tij na përfaqëson denjësisht në rrafshin e historisë botërore, si një figurë kyçe që i lidh shqiptarët me Perëndimin. Ai personifikon jo vetëm figurën më të rëndësishme të popullit shqiptar, por dhe një epokë të tërë të historisë kombëtare.

Gjergj Kastrioti Skënderbeu hyri në histori si një nga gjeneralët më të mëdhenj të kohës, si një strateg i shquar i luftimeve mbrojtëse, sepse me një ushtri të vogël mundi të përballonte dhe të shkatërronte taborët e ushtrisë osmane, më të organizuarat dhe më modernet për kohën. Lufta e shqiptarëve me të në krye shënon një kthesë vendimtare në organizim politik të vendit, si dhe në forcimin e bashkimit kombëtar.

Pasi çliroi Krujën më 28 nëntor 1443 ai ngriti flamurin e Kastriotëve dhe më 2 mars të vitit 1444, në Katedralen e Shën Kollit të qytetit të Lezhës, Gjergj Kastrioti mbajti Kuvendin e Parë Kombëtar. Me Kuvendin e Lezhës, Skënderbeu vuri themelet e një shteti arbëror. Ai ishte kuvendi ku u hodhën themelet e bashkimit kombëtar. Mobilizimi masiv i forcave shqiptare që filloi në Dibër, erdhi duke u zgjeruar deri në një kryengritje të përgjithshme. Brenda muajve të parë u çliruan disa principata dhe pjesa më e madhe e trojeve shqiptare.

Forcat shqiptare me në krye Skënderbeun fituan një sërë betejash kundër ushtrive osmane, si në fushat e Pollogut, të Dibrës, të Ohrit e të Domosdovës, grykat dhe luginat e Shkumbinit, fushat e Ujit të Bardhë, të Livadit pranë Ohrit, të Vajkalit etj.

Pas vitesh lufte e rezistencë ndaj pushtimit osman, duke udhëhequr luftën e shqiptarëve për liri, Gjergj Kastrioti Skënderbeu vdiq në Lezhë.

Gjergj Kastrioti jo vetëm që mbrojti popullin e vendlindjen, por me luftën e tij e pengoi, madje e ndaloi edhe ekspansionin osman drejt Evropës, duke fituar mirënjohjen e shteteve evropiane dhe të Papatit të Romës, që kur qe gjallë, dhe shumë më tepër pas vdekjes.

/j.p/r.e/

The post 558-vjetori i vdekjes së Heroit Kombëtar, Gjergj Kastrioti Skënderbeu appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 16 janar/ATSh/ Më 16 janar të vitit 1862, lindi në Gjakovë, Bajram Curri.

Ai ishte një ndër protagonistët kryesorë të lëvizjes kombëtare dhe proceseve shtetformuese shqiptare në fund të shekullit XIX dhe fillim të shekullit XX.

Veprimtaria politike e Bajram Currit nisi me angazhimin në Lidhjen e Pejës (1899-1900). Veproi si një prej drejtuesve kryesorë në kryengritjet antiosmane (1908-1912) duke luftuar për autonominë e Shqipërisë dhe për mbrojtjen e tërësisë territoriale të vendit.

Bajram Curri kontribuoi në zhvillimin e arsimit në Kosovë. Ai mbështeti klubin “Bashkimi” të Shkupit në përpjekjet për përhapjen e shkollave shqipe dhe zbatimin e alfabetit të Kongresit te Manastirit.

Si komandant, udhëhoqi kryengritjet e viteve 1910–1912, ndërsa pas shpalljes së Pavarësisë u integrua në jetën politike të shtetit të ri. Gjithashtu luftoi edhe në Kosovë kundër zgjedhës serbe. Shprehu mospajtimin me vendimet e Fuqive të Mëdha në kuadër të Konferencës së Londrës të vitit 1913. Në vitin 1918 u zgjodh anëtar i Komitetit “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës” dhe qe një ndër udhëheqësit kryesorë të tij.

Në vitin 1920, ai mori pjesë në Kongresin e Lushnjës, ku u zgjodh anëtar i Këshillit Kombëtar. Në zhvillimet e brendshme politike të viteve ’20 të shek. XX, ai u rreshtua me krahun liberal-demokratik, duke mbështetur Lëvizjen e Qershorit dhe qeverinë e Fan Nolit.

Jeta e tij u ndërpre më 29 mars të vitit 1925 në Dragobi, duke mbetur në historiografinë shqiptare si një simbol i qëndresës për bashkim, liri dhe organizim shtetëror. /j.p/

The post Bajram Curri, atdhetari dhe luftëtari i kryengritjeve antiosmane appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 15 janar/ATSh/ Kantautori shqiptar Ermal Meta do të jetë një nga pjesëmarrësit në festivalin e sivjetshëm të Sanremo-s.

Në një videomesazh të publikuar nga organizatorët e festivalit, Ermali tregon se kënga që do të këndojë titullohet “Stella stellina”.

“Është një këngë që flet për qëndresë dhe shpresë dhe flet për një vogëlushe. Për të menduar se është kënga e duhur, me nxiti mënyra se si u ndjeva kur e shkrova, sepse në fund të fundit, ajo skenë shpërfaq të gjitha emocionet që lidhen me këngën, veçanërisht kur janë te vërteta, madje edhe kur djegin”, rrëfen kantautori.

Ermal Meta ka konkurruar disa herë në Festivalin e Sanremo-s, duke marrë vlerësime nga kritika dhe publiku. Ai fitoi në vitin 2018, së bashku me Fabrizio Moro me këngën “Non mi avete fatto niente”, u rendit i treti në vitin 2017 me “Vietato morire” dhe i treti në vitin 2021 me “Un milione di cose da dirti”. Ermal Meta gjithashtu konkurroi në Kategorinë e të Rinjve në vitin 2016, me “Odio le favole”.

Ermal Meta përfaqësoi Italinë së bashku me Fabrizio Moro-n edhe në Eurovizionin e vitit 2018, në Lisbonë, ku u klasifikuan të pestët. /j.p/

The post Ermal Meta me këngën “Stella stellina” në Sanremo 2026 appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 15 janar/ATSh/ Isa Boletini, udhëheqësi i luftës për çlirim kombëtar e Hero i Popullit, lindi më 15 janar të vitit 1864, në fshatin Boletin të Kosovës.

Isa Boletini rrjedh nga një familje e njohur për patriotizëm si në Mitrovicë ashtu edhe në tërë vilajetin e Kosovës. Isa ishte një nga luftëtarët e paepur të periudhës së Pavarësisë, legjendë historike për shqiptarët. Së bashku me Ismail Qemalin, Hasan Prishtinën e Bajram Currin, udhëhoqi qëndresën e suksesshme antiosmane e cila shtrëngoi Portën e Lartë të ulej në bisedime dhe të plotësonte kushtet e palës shqiptare, me prioritet shpalljen e pavarësisë më 1912-ën.

Ndër breza kujtohet shprehja e tij “Unë jam mirë kur asht mirë Shqypnia”.

Që në moshën 17-vjeçare mori pjesë si luftëtar i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit në betejën e Slivovës (22 prill 1881) kundër forcave osmane. Përkrahu Haxhi Zekën dhe atdhetarët e tjerë në themelimin e Lidhjes Shqiptare të Pejës (1899-1900) dhe në qëndresën e saj kundër sunduesve osmanë dhe qarqeve shoviniste fqinjë. Ai mori pjesë në atë kuvend në krye të delegatëve të Mitrovicës.

Isa Boletini mbështeti rilindësit shqiptarë, veçanërisht për shkollat, madje ndërtoi shkollën e parë në gjuhën shqipe për Boletinin e Shalës.

Në 1913-ën, si anëtar i delegacionit shqiptar, Boletini u nis drejt Londrës ku kundërshtoi vendimin e Fuqive të Mëdha, për copëtimin territorial të vendit.

U vra nga forcat malazeze pranë Podgoricës, më 23 janar 1916.

The post Isa Boletini, Hero i Popullit dhe udhëheqës legjendar në luftën për çlirim kombëtar appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 14 janar/ATSH/ Konferenca Ipeshkvore e Shqipërisë njoftoi se, Ati i Shenjtë, Papa Leoni XIV, emëroi sot Nuncin e ri Apostolik për Shqipërinë.

Ai është imzot Mirosław Adamczyk, Arqipeshkëv titullar i Otrikolit. Adamczyk ka shërbyer deri tani si Nunc Apostolik në Argjentinë. Mirosław Adamczyk është i datëlindjes 16 korrik 1962 (63 vjeç), dhe ka lindur në Danzica të Polonisë.

Pas marrjes së lajmit për caktimin e tij në Shqipëri, dioqezat në vend uruan nuncin dhe dhanë mesazhe mirëseardhjeje.

Nunci Apostolik është diplomati më i lartë i Selisë së Shenjtë në një vend, që përfaqëson Papën, i krahasueshëm me një ambasador. Ai menaxhon marrëdhëniet me qeverinë dhe kishën lokale. Nunci Apostolik zakonisht është një kryepeshkop titullar që kryeson Nunciaturën Apostolike, selinë diplomatike të Vatikanit.

Si ndërlidhës midis Papës dhe hierarkisë katolike lokale, ai trajton gjithashtu emërimet episkopale. Nunci Apostolik gëzon statusin diplomatik të ambasadorit, siç përcaktohet nga e drejta ndërkombëtare, kryen detyra diplomatike por edhe baritore brenda kishës. /j.p/

The post Papa Leoni XIV emëroi Nuncin e ri Apostolik për Shqipërinë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 14 janar/ATSH/ Lezha përkujtoi sot 323-vjetorin e Kuvendit të Arbrit, një nga ngjarjet më të rëndësishme të historisë sonë kombëtare.

Bashkia Lezhë organizoi një ceremoni me këtë rast, në kishën mesjetare të Shën Gjon Pagëzorit në Mërqi, pikërisht aty ku u mbajt ky kuvend, duke e parë këtë si një moment të rëndësishëm reflektimi dhe nderimi për historinë, identitetin dhe trashëgiminë kombëtare.

Kuvendi i vitit 1703 shënoi një moment kyç në ruajtjen e identitetit, gjuhës dhe trashëgimisë kulturore shqiptare, e njëkohësisht e rikonfirmoi Lezhën si simbol qëndrese, uniteti dhe vlerash.

Kuvendi i Arbrit u mbajt 323 vjet më parë me kërkesë të Papa Klementit XI Albani, papë me origjinë shqiptare. Mes vendimeve që u miratuan nga ky kuvend  ishte edhe hapja e shkollave dhe organizimi i botimeve në gjuhën shqipe, të cilat u zbatuan përgjatë shekujve të XVIII dhe XIX.

Kisha e Shën Gjon Pagëzorit në Mërqi pati degraduar dhe me ardhjen e demokracisë, meshtarëve iu desh të merreshin edhe me rimëkëmbjen e këtij objekti kulti. Restaurimi u bë në vitin 1996, nën mbikëqyrjen e famullitarit të atëhershëm dom Dodë Gjergji. /j.p/

1 nga 12

The post Kuvendi i Arbrit, mbrojtësi i identitetit, gjuhës dhe trashëgimisë kulturore shqiptare appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 13 janar/ATSH/ Në skenën e  Teatrit Kombëtar të Operës, Baletit dhe Ansamblit Popullor vjen së shpejti koncerti i titulluar “Ku ka si Tirona”, nderim ndaj shpirtit dhe traditës së kryeqytetit.

Në këtë premierë, të datës 19 janar, tradita do të vijë e gjallë, e interpretuar nga solistë vokalë, valltarë dhe artistë të ftuar që sjellin energjinë e brezave dhe identitetin e një qyteti që nuk ka reshtur kurrë së frymëzuari.

Të ftuarit specialë të këtij aktiviteti janë këngëtarët e mirënjohur: Irma Libohova, Armaldo Kllogjeri dhe Greta Zani, ndërkohë që publiku do të mund të dëgjojë dhe solistët e Ansamblit Popullor: Aranit Hoxha, Iris Bega, Denisa Gjezo, Leke Pecnikaj, Raimond Kllogjeri e Avni Miraka.

Përveç këngëve, koncerti do të përfshijë edhe vallet e Tiranës, me ritmin e elegancën që i karakterizon.

Koncerti “Ku ka si Tirona” shënon jo vetëm një premierë, por edhe nisjen e ciklit “Thesaret e Shpirtit”, një udhëtim artistik që do të pasojë me projekte të tjera të dedikuara pasurisë shpirtërore dhe trashëgimisë kulturore. /j.p/

The post Shpirti dhe tradita e kryeqytetit në koncertin “Ku ka si Tirona” appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 13 janar/ATSH/ Projekti i Bashkimit Evropian, EU4Culture, publikoi librin “Përafrime -Trashëgimia si infrastrukturë e vetëreflektimit”.

Botimi përmbledh pesë ese të autorëve pjesëmarrës që trajtojnë pesë struktura emblemë të Tiranës, nga mozaiku “Shqipëria” dhe Teatri i Kukullave, te Galeria Kombëtare e Arteve, ish-Legata Italiane dhe Qendra “Sotir Kolea”.

Pesë sitet kulturore vijnë përmes analizave të thelluara, ku ofrohet qasje të re mbi marrëdhënien mes trashëgimisë, shoqërisë dhe identitetit kulturor.

Nëpërmjet këtyre teksteve, trashëgimia konceptohet si infrastrukturë e vetë-reflektimit shoqëror. Botimi është realizuar në dy gjuhë, në shqip dhe anglisht si dhe është menduar të jetë sa më i arritshëm për një audiencë të gjerë, duke qenë i disponueshëm në versionin PDF në platformën ANNEX PILOT dhe në versionin audio në Spotify.

Botimi, pjesë e programit të granteve nga EU4Culture, është realizuar nga organizata United Nations Association Albania, si rezultat i një procesi kërkimor dhe bashkëpunimi ndërdisiplinor.

Ky botim eksploron trashëgiminë kulturore si një hapësirë dialogu dhe reflektimi mbi mënyrën se si i kuptojmë dhe i përjetojmë hapësirat publike sot. /j.p/

1 nga 5

The post Pesë site kulturore në botimin e financuar nga EU4Culture appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 13 janar/ATSH/ Në Muzeun Kombëtar të Fotografisë “Marubi” u inaugurua “Kub Francë Shkodër”, një hapësirë e re kulturore digjitale që synon të lidhë artin, teknologjinë dhe edukimin në një format bashkëkohor dhe gjithëpërfshirës.

Kjo iniciativë, pjesë e projektit strategjik KitKubiK, shënon një hap të rëndësishëm në zhvillimin e bashkëpunimit kulturor francez-shqiptar. Projekti realizohet me mbështetjen e Ambasadës së Francës në Shqipëri.

“Kub Francë Shkodër” do të ofrojë akses në trashëgiminë kulturore ndërkombëtare, do të nxisë krijimtarinë dhe angazhimin e të rinjve dhe publikut të gjerë, si dhe të forcojë edukimin kulturor përmes mjeteve digjitale dhe përvojave inovative.

“Kub Francë Shkodër” sjell për herë të parë në një muze në Shqipëri përvoja kulturore immersive përmes teknologjive të realitetit virtual dhe platformës Micro-Folie, duke ofruar qasje në mijëra vepra arti të digjitalizuara si dhe përmbajtje të kuruara të trashëgimisë dhe artit francez.

Kjo hapësirë synon të jetë një qendër dinamike për fëmijë dhe të rinj, studentë frankofonë, të apasionuar ndaj teknologjisë dhe komunitetin e gjerë të Shkodrës, duke nxitur edukimin kulturor, inovacionin dhe dialogun ndërkulturor. /j.p/

1 nga 11

The post Inaugurohet “Kub Francë Shkodër” në Muzeun “Marubi” appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 12 janar/ATSH/ Sot kremton 82-vjetori i lindjes, shkrimtari Fatos Kongoli.

Veprimtaria e tij letrare, veçanërisht pas viteve ’90 ka dhuruar një kontribut të vyer për letërsinë shqiptare.

Fatos Kongoli lindi në Elbasan më 1944. Studimet e larta për matematikë i nisi në Universitetin e Pekinit dhe i përfundoi në Universitetin e Tiranës (1967). Ka punuar për një kohë si gazetar dhe më pas si redaktor në Shtëpinë botuese “Naim Frashëri”.

Në fund të viteve `60 botoi tregime e novela. Deri në vitet 1990 botoi vëllimet me tregime “Shqetësime të ngjashme” (1972), “Tregime” (1978), “Të fejuarit” (1982), si dhe romanet “Ne të tre” (1985), “Karuseli” (1990).

Romanet e Kongolit, të përkthyera në gjuhë të ndryshme, pasqyrojnë me thellësi dramën ekzistenciale të njeriut modern. Ai përzgjedh histori njerëzore, duke paraqitur bashkë virtyte dhe cene të individualiteteve të botës shqiptare.

Pas 1990 botoi: “I humburi” (1992), “Kufoma” (1994), “Dragoi i fildishtë”(1999), “Ëndrra e Damokleut” (2001), “Lëkura e qenit” (2003, fitues i çmimit “Pena e artë”), “Te porta e Shën Pjetrit” (2005), “Jetë në një kuti shkrepësesh” (2007),”Bolero në vilën e pleqve”(2009). “Iluzione në sirtar”(2010), “Si-do-re-la” (2011), ”Njeriu me fat” (2013), “Gjemia e mbytur” (2015) etj.

Vepra të tij janë botuar në njëmbëdhjetë gjuhë të huaja. Ka fituar tri herë çmimin “Pena e argjendtë” për librin më të mirë në prozë (1995, 2000, 2002), si dhe çmime të tjera brenda dhe jashtë vendit. Është nderuar me titullin “Kalorës i Legjionit të Nderit” (2010) nga Presidenti i Francës, dhe “Mjeshtër i Madh”(2012) nga Presidenti i Republikës së Shqipërisë. /j.p/

The post Shkrimtari i shquar Fatos Kongoli feston sot 82-vjetorin e lindjes appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 12 janar/ATSH/ Më shumë se 1,5 milionë vendas dhe të huaj vizituan sitet tona kulturore gjatë vitit 2025.

Shifra u bë publike nga ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja, i cili ka krahasuar këto të dhëna me ato të para dy viteve dhe rezulton se numri i vizitorëve në sitet kulturore është rritur me 52% krahasuar me vitin 2023. Kjo rritje reflektohet edhe në të ardhurat nga shitja e biletave, rritje e cila llogaritet të ketë arritur në 78% më shumë të ardhura krahasuar me vitin 2023.

Kalaja e Gjirokastrës vijon të kryesojë për të disatin vit radhë, listën e siteve më të vizituara, me 307,164 vizitorë.

Të tjera site me numër të lartë vizitorësh janë:

Parku Kombëtar i Butrintit – 295,152 vizitorë

Muzeu Gjergj Kastrioti – 182,083 vizitorë

Kalaja e Shkodrës – 178,942 vizitorë

1 nga 8

/j.p/

The post Gonxhja: 1,5 milionë vizitorë në sitet kulturore gjatë vitit 2025 appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 10 janar /ATSH/ Lahuta është shpirti i Shqipërisë së Veriut. Historitë e dala prej tingujve të saj, udhëtojnë më shpejt se njerëzit në rrugët e këtyre zonave.

Dikur rapsodët e malësisë ishin të shumtë. Ata luanin në lahutë dhe këndonin këngë trimash, por edhe histori njerëzore të atyre anëve, duke përcjellë në këtë mënyrë dijen dhe artin e të luajturit në vegla muzikore. Nga trungu i njërit prej tyre, legjendarit Gjok Nonaj, i cili interpretoi në moshën 105-vjeçare në Festivalin Folklorik të Gjirokastrës, ka dalë edhe një lahutare, Lumturije Nonaj.

Ky art, të cilin tashmë na e njeh edhe UNESCO-ja, është përvetësuar nga Lumturija, mbesa e Gjokës, që kur ajo ishte fëmijë.

Lahutarja shqiptare ka lindur në Lezhë, por me origjinë është nga Shkreli i Malësisë së Madhe. Mbesa e rapsodit legjendar Gjok Nonaj (1910-2017) thotë se trashëgimia e lahutarit tashmë jeton ndër nipër e mbesa që ruajnë amanetin e tij, lahutën.

“Unë pothuajse kam lindur lahutare, sepse brez pas brezi familja ime quhej familje lahutarësh. Çiftelisë i kam rënë që 5 vjeç, ndërsa lahutës kam filluar t’i bie në moshën 12-vjeçare”, thotë Lumturija, të cilën e trishton fakti se tashmë kanë mbetur shumë pak lahutarë, aq sa mund t’i numërosh me gishta.

Në familjen e saj, janë lahutarë edhe katër vëllezërit: Nikolla, Luigji, Gjeta e Gjovalini, ndërkohë që Lumturija po ia mëson lahutën edhe bashkëshortit të saj, Gjovalinit.

Sipas lahutares, nuk është e vështirë t’ia mësosh dikujt tjetër lahutën.

“Dëshira ime e madhe është jo vetëm ta luaj, por edhe tua mësoj të rinjve. Pas hyrjes së lahutës në UNESCO kam vënë re një dëshirë më të madhe për të mësuar mbi këtë instrument, që është një pasuri e çmuar. Edhe në rrugë kur më kanë parë, veshur me xhubletë dhe me lahutë në dorë, më kanë ndalur dhe më kanë pyetur. Njerëzit kanë kuriozitet. Duan të dinë për identitetin e instrumentit, pasaportën e lahutës”, thotë Lumturija. Ajo është shpresëplotë se Shqipëria do të vazhdojë të ketë lahutarë, madje edhe lahutare.

Lumturia këndon dhe luan me lahutë këngë trimërie, këngë të Eposit të Kreshnikëve, vargje të “Lahutës së Malcis” nga i madhi At Gjergj Fishta.

“Lahutës sime i kam dhënë për “detyrë” të mos këndojë vetëm këngë lufte e vaji, por edhe këngë dashnije”, thotë Lumturie Nonaj. Kështu, ajo këndon këngë që krijon vetë për Malësinë e Madhe, bjeshkët, për shtegtimin e bagëtive (edhe kjo tashmë në UNESCO).

Lumturija thotë se kurrë nuk do t’i ndajë xhubletën dhe lahutën, të cilat i konsideron si motra.

Lahutarët e konsiderojnë lahutën si amanet të të parëve. Përmes saj ata mbajnë gjallë kulturën dhe ua përcjellin atë brezave, së bashku me pasionin dhe krenarinë për këtë art të vjetër shqiptar.

Lumturije Nonaj thotë se tashmë ndihet krenare që lahuta jonë njihet nga mbarë bota si pjesë e trashëgimisë së UNESCO-s. “Kjo është një fitore jo vetëm për muzikën tonë tradicionale, por për të gjithë kulturën shqiptare. Fakti që bota e vlerëson, na jep forcë dhe emocion të veçantë që ta ruajmë e ta çojmë përpara këtë art të shenjtë të të parëve tanë”, thotë Lumturija.

1 nga 4

/r.e/a.f/

The post Lahuta është shpirt i Malësisë: Lumturije Nonaj ruan artin e të parëve appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 9 janar/ATSH/ Qendra Kombëtare e Librit dhe Leximit mbajti sot ceremoninë e shpalljes së Çmimeve Kombëtare të Letërsisë.

Çmimi i madh i letërsisë, iu dha Enit Karafilit për romanin “Epope intime” nga Botimet Pegi, me motivacionin: Për një vepër me forcë të rrallë artistike, e cila ndërton një vizion të pasur letrar mbi përkatësinë identitare dhe thyerjen e tabuve të ngulitura në kodet e trashëguara kulturore, në kapërcyell të zhvendosjeve të trazuara migratore të shqiptarëve jashtë atdheut.

Çmimi i madh i përkthimit iu dha Romeo Çollakut për përkthimin e veprës “Retorika” të Aristotelit, nga Botimet Albas.
Motivacioni i këtij çmimi ishte: Për përkthimin mjeshtëror të një vepre madhore referenciale në historinë botërore të mendimit, të realizuar me përpikëri dhe saktësi të lartë terminologjike, duke ruajtur strukturën e arsyetimit, ritmin argumentues dhe forcën bindëse të ligjërimit. Një kontribut i vyer dhe i qëndrueshëm në pasurimin e korpusit dhe të diskursit filozofik në gjuhën shqipe.

Çmimin e madh të studimeve e mori Anila Mullahi (Elezi) për librin “Krijimi letrar në proces”, nga Botimet Pegi, me motivacionin: Për realizimin e studimit të parë gjenetik mbi romanet e Dritëro Agollit, fryt i hulumtimeve të thelluara dhe sistematike mbi dorëshkrimet, letërkëmbimet dhe ditarët e autorit. Ky studim vendos një gur themeli me rëndësi të veçantë në përvijimin dhe zhvillimin e mëtejshëm të metodologjisë së kritikës gjenetike në studimet letrare shqipe.

Çmimet Kombëtare të Letërsisë u dhanë nga juria e kryesuar prej Besnik Mustafajt, dhe me anëtarë: Dhurata Shehri, Elsa Skënderi Rakipllari, Maklena Nika dhe Fatmira Nikolli. Këto çmime janë për botimet e vitit 2024.

1 nga 2

/a.f/

The post QKLL ndan Çmimet Kombëtare të Letërsisë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 9 janar/ATSH/ “Claviotrio” hapi mbrëmë stinën koncertore të muzikës së dhomës në Teatrin Kombëtar të Operas e Baletit, duke sjellë tingujt e qetë dhe të ngrohtë mes pianos, klarinetës dhe violës.

Paola Budani në piano, Rodolf Baha në klarinetë dhe Sonila Baha në violë, interpretuan 8 pjesë për violë, klarinetë dhe piano nga Max Bruch, premierën botërore nga Thomas Simaku “Moj e bukura more”, si dhe Tio për klarinetë, violë dhe piano nga Jean Francaix.

Tre artistët shqiptarë, e kanë ndërtuar karrierën e tyre përtej kufijve të vendit dhe u bashkuan për këtë mbrëmje të veçantë në hollin koncertor të TKOBAP-së.

Pas një heshtjeje shumë të shkurtër dimërore, TKOBAP e hap vitin artistik me një kalendar që ndërthur muzikën e dhomës, koncertin simfonik, baletin, operën dhe traditën një udhëtim i jashtëzakonshëm mes klasikes dhe përjetimit bashkëkohor. Nga “Claviotrio”, nesër do të shfaqet koncerti me pjesë nga Dvořák & Mendelssohn, ndërkohë që në programin e këtij janari janë: mbrëmja festive e 17 janarit me “Opera & Ballet Night”, më 25 janar vjen “Petite Messe Solennelle” e Rossinit e cila do të jetë premierë absolute, dhe gjallëria e traditës me koncertin “Ku ka si Tirona”, më 19 janar.

1 nga 7

/a.f/

The post TKOB nis vitin artistik me tingujt e ngrohtë të ‘Claviotrio’ appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 9 janar/ATSH/ Në Bashkinë Korçë, mjetet dhe punëtorët kanë qenë gjatë gjithë natës në terren dhe kanë vijuar punën që herët në mëngjes, për garantimin e qarkullimit normal dhe sigurisë së banorëve, duke qenë se reshjet e dëborës ishin të konsiderueshme.

Në orët e para të mëngjesit është bërë pastrimi i oborreve në kopshte dhe shkolla, si dhe heqja e akullit nga ambientet përreth, për të garantuar mbarëvajtjen e procesit mësimor.

Bashkia Korçë raporton se, në qytet dhe në njësitë administrative nuk ka problematika. Ndërkohë, në fshatrat malore fadromat vijojnë punën për pastrimin dhe hapjen e rrugëve.

Situata është në monitorim të vazhdueshëm nga strukturat përkatëse.

1 nga 9

/a.f/

The post Vijon puna për mbajtjen e hapur të rrugëve rurale në Korçë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 9 janar/ATSH/ Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale njoftoi sot se, nisi vaksinimi ndaj HPV-së edhe për djemtë e moshës 13 vjeç, pjesë e Kalendarit Kombëtar të Vaksinimit.

Vaksina kundër HPV-së mbron vajzat dhe gratë nga kanceri i qafës së mitrës, tek meshkujt ndihmon në parandalimin e disa llojeve të kancereve të lidhura me HPV-në, si dhe ndikon në uljen e qarkullimit të përhapjes  së virusit në popullatë.

Ministria e Shëndetësisë dhe Mbrojtjes Sociale tha se, vaksinimi është i sigurt, efektiv dhe një hap i rëndësishëm në uljen e riskut për kancer tek brez i i ri.

HPV është Virusi i Papilomës Njerëzor, përgjegjës për kancerin në qafën e mitrës, i pari tumor i njohur nga Organizata Botërore e Shëndetësisë si tumor tërësisht me prejardhje nga një infeksion.

Infeksioni nga HPV është më i përhapuri në infeksionet nëpërmjet transmetimit seksual. Në përgjithësi partnerët nuk paraqesin shenja të dukshme të infeksionit, edhe pse janë në gradë ta transmetojnë atë. Pjesa më e madhe e infeksioneve shërohet në mënyrë spontane pa pasoja. Vetëm një pakicë e infeksioneve bëhet kronike, dhe është pikërisht në këto situata që virusi, në zhvillim edhe brenda pak viteve, mund të çojë në plagët ose çarjet para – kanceroze.

/a.f/

The post Nis vaksinimi ndaj HPV-së për djemtë 13-vjeçarë appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

TIRANË, 8 janar/ATSH/ Sopranoja e mirënjohur shqiptare, Ermonela Jaho rikthehet sonte në Royal Opera House të Londrës, me rolin e Violetta Valery, personazhi qendror i operas “La Traviata”.

Ky produksioni i kryeveprës së kompozitorit italian Giuseppe Verdi, do të shfaqet në teatrin mbretëror të Londrës përgjatë gjithë muajit janar, nën dirigjimin e Antonello Manacorda dhe regjisorit Richard Eyre.

Ermonela Jaho do të interpretojë përkrah tenorit italian Giovanni Sala, në rolin e Alfredo Germont-it. Të tjerë emra të njohur të operistikës botërore që do të këndojnë sonte në Royal Opera House përkrah Ermonelës do të jenë: Aleksei Isaev, Veena Akama-Makia, Barnaby Rea, etj.

Ky produksion vlerësohet edhe për regjinë e Sir Richard Charles Hastings Eyre, i cili është një regjisor anglez i filmit, teatrit, televizionit dhe operës. Eyre ka marrë vlerësime të shumta duke përfshirë tre çmime Laurence Olivier, si dhe nominime për gjashtë çmime BAFTA dhe dy çmime Tony. Disa nga operat që ai ka vënë në skenë janë: “Carmen”, “Werther”, “Le nozze di Figaro”, “Manon Lescaut” etj. Ai ishte drejtor i National Theater në vitet 1988–97, si dhe mban titujt Kalorës dhe Shoqërues Nderi.

/r.e/a.f/

The post Ermonela Jaho, sonte në rolin e Violetës në Royal Opera House të Londrës appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.