13:00 ĂfarĂ« tĂ« hash pas stĂ«rvitjes (dhe çfarĂ« tĂ« shmangĂ«sh)
TĂ« mendosh âçfarĂ« ha pas palestresâ mund tĂ« duket gjĂ« e vogĂ«l, por nĂ« fakt Ă«shtĂ« njĂ« nga pjesĂ«t mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tĂ« rikuperimit. PavarĂ«sisht nĂ«se sapo ke mbaruar njĂ« seancĂ« force, pilates apo thjesht ecjen tĂ«nde tĂ« pĂ«rditshme, trupi ka nevojĂ« tĂ« rimbushĂ« energjinĂ«, lĂ«ngjet dhe lĂ«ndĂ«t ushqyese qĂ« humbi gjatĂ« aktivitetit.
Pse është e rëndësishme të hash pas stërvitjes
Gjatë stërvitjes shterohen rezervat e glikogjenit (energjia e ruajtur që përdoret nga trupi), krijohen mikroçarje në indin muskulor dhe humben elektrolite përmes djersës. Një vakt apo snack i zgjedhur mirë pas aktivitetit:
rikthen energjinë,
ndihmon në riparimin e muskujve dhe rrit sintezën e proteinave,
hidraton trupin,
ul rrezikun e dĂ«mtimeve dhe mbĂ«shtet rikuperimin e qelizave tĂ« âstresuaraâ nga njĂ« seancĂ« intensive.
A ndryshon ushqimi sipas llojit të stërvitjes
Po. Nevojat pas ushtrimeve varen nga ajo që i ke kërkuar trupit:
Forcë/pesha & rezistencë: fokus te proteina për rindërtim muskujsh + karbohidrate për rimbushje energjie.
Qëndrueshmëri (vrap, biçikletë): zakonisht duhen më shumë karbohidrate (shpesh rreth 60 g ose më shumë, sipas intensitetit) + proteinë.
Circuit/HIIT ose miks: balancë e mirë mes karbos dhe proteinës.
Kur duhet të hash pas stërvitjes
Koha varet nga gjatësia, intensiteti, lloji i stërvitjes dhe objektivi yt.
Nëse ke bërë një aktivitet të lehtë rreth 1 orë (p.sh. ecje, yoga e qetë), zakonisht mund të presësh deri te vakti i radhës.
NĂ«se stĂ«rvitja ka qenĂ« mĂ« e gjatĂ« se 1 orĂ« ose e fortĂ«/intensive, rekomandohet tĂ« hash brenda 45â60 minutave pas pĂ«rfundimit, sidomos nĂ«se synon tĂ« shtosh masĂ« muskulore.
3 âRâ-tĂ« e rikuperimit: çfarĂ« duhet tĂ« pĂ«rmbajĂ« vakti pas stĂ«rvitjes
Mendoje si një formulë e thjeshtë:
Rimbush energjinĂ« (Refuel) â Karbohidrate
Zgjidh karbo komplekse (sa më pak të përpunuara) sepse japin energji që zgjat dhe ndihmojnë të shmangësh luhatjet e sheqerit në gjak.
Shembuj: drithëra të plota, oriz kaf, bishtajore, quinoa, patate të ëmbla, perime, fruta (sidomos banane).
Riparo muskujt (Repair) â Proteina
Pas stĂ«rvitjes, proteinat ndihmojnĂ« riparimin dhe rritjen e muskujve. Shpesh sugjerohet njĂ« target 20â40 g proteinĂ« pas aktivitetit (nĂ« varĂ«si tĂ« trupit dhe seancĂ«s).
Burime të mira: vezë, kos grek, fasule, tofu/tempeh, peshk, mish pule/gjeli deti.
Një detaj interesant: ushqimet e pasura me leucinë (p.sh. pulë, peshk, djathë) lidhen me aktivizimin e sintezës së proteinave muskulore dhe mund të ndihmojnë në rikuperim.
Rihidrato (Rehydrate) â UjĂ« + elektrolite
Uji është baza. Nëse ke djersitur shumë ose ke bërë stërvitje të gjatë, kanë rëndësi edhe elektrolitet.
âTrifektaâ ideale: kombinime tĂ« thjeshta pas stĂ«rvitjes
Ja disa kombinime praktike që funksionojnë:
kos + fruta
sanduiç me gjalpë kikiriku
gjel deti në bukë integrale + perime
humus + pita integrale + perime
pulë + oriz kaf
Po yndyrnat
Mund të përfshihen, por me masë. Prefero yndyrna të shëndetshme:
ullinj/ vaj ulliri, avokado, salmon/sardelet, bajame, fara.
Ushqime që ndihmojnë rikuperimin (bonus)
Për të ulur dhimbjen muskulore dhe inflamacionin, shpesh sugjerohen:
qershi të tharta (tart cherries),
shafran i Indisë,
zarzavate jeshile të errëta,
fruta pylli me ngjyrë të thellë.
Edhe omega-3 (salmon, arra, fara liri/chia) lidhen me reduktimin e dëmtimit muskulor. Përmenden edhe magnezi dhe vitamina E si mbështetje për muskujt dhe stresin oksidativ.
Ide snack pas stërvitjes
banane + gjalpë bajame + pak kripë dhe kanellë
mollë + vezë e zier + bajame
arra/kaju + fruta të thata
spec i kuq + selino + humus
djathĂ« âstringâ + karrota + kastravec
smoothie me boronica të ngrira, banane, fara liri, proteinë pluhur dhe qumësht bajame
Ide vakti pas stërvitjes
sallatë Nicoise me ton, vezë, bishtaja, ullinj, vinaigrette me vaj ulliri
pulë e pjekur + avokado + kale i zier + pak parmixhan + fara kungulli
salmon + patate e ëmbël + brokoli + fasule të bardha
omëletë me spinaq, avokado, kërpudha + bukë integrale
kos grek + fistikë + manaferra + tërshërë + fara liri
tofu âscrambleâ me kĂ«rpudha, qepĂ« tĂ« njoma, kungulleshkĂ«, shafran Indie, miso, tahini
ĂfarĂ« tĂ« pish pas stĂ«rvitjes
Ujë (zgjedhja kryesore).
PĂ«r rikuperim mĂ« tĂ« shpejtĂ«, njĂ« pije/smoothie mund tĂ« jetĂ« praktike kur sâke mundĂ«si tĂ« hash menjĂ«herĂ«.
Pas stërvitjeve shumë të gjata e të forta, mund të duhen edhe elektrolite, por ki kujdes pijet me shumë sheqer. Një alternativë e thjeshtë: ujë kokosi + një majë kripe.
Sa ujë
Shpesh rekomandohen rreth 2â3 gota ujĂ« pas stĂ«rvitjes, duke e pĂ«rshtatur sipas djersitjes dhe temperaturĂ«s.
ĂfarĂ« tĂ« shmangĂ«sh pas stĂ«rvitjes
ëmbëlsira me shumë sheqer (biskota, karamele, pasta, kekë)
ushqime shumë të yndyrshme / të skuqura (mund të rëndojnë stomakun dhe nuk ndihmojnë rikuperimin)
karbo shumë të thjeshta në sasi të mëdha (sheqer, shurup, mjaltë) pa proteinë përkrah
âproteinaâ me cilĂ«si tĂ« ulĂ«t (bare/pije me listĂ« tĂ« gjatĂ« pĂ«rbĂ«rĂ«sish, shumĂ« aditivĂ«)
alkool (ndikon negativisht në sintezën e proteinave dhe cilësinë e gjumit)
Si ta përshtatësh me objektivin tënd
PĂ«r rritje muskulore: syno rreth 20â30 g proteinĂ« + 30â60 g karbo (p.sh. kos grek me fruta e granola, shake me banane e tĂ«rshĂ«rĂ«, pulĂ« + patate e Ă«mbĂ«l).
PĂ«r rĂ«nie nĂ« peshĂ« pa humbur muskuj: prioritet proteinĂ«s (20â30 g), karbo 15â30 g + pak yndyrna tĂ« shĂ«ndetshme (p.sh. omĂ«letĂ« me spinaq + avokado toast; sallatĂ« me ton + quinoa + jeshillĂ«qe).
Për më shumë energji: kombinim i balancuar karbo+proteinë me ushqime të plota (p.sh. bowl me oriz, tofu, perime të pjekura; smoothie me spinaq, banane, ujë kokosi).
NĂ« fund, rikuperimi nuk Ă«shtĂ« âopsionalâ: Ă«shtĂ« gjysma tjetĂ«r e stĂ«rvitjes. Siç ke disiplinĂ« nĂ« palestĂ«r, ashtu bĂ«j edhe me ushqimin pas saj./KM




















