Ministrat e Financave gjermanë dhe francezë thanë të hënën se fuqitë evropiane nuk do të shantazhohen dhe se do të ketë një përgjigje të qartë dhe të bashkuar ndaj kërcënimeve të presidentit të SHBA-së, Donald Trump, për tarifa më të larta mbi Grenlandën.
Trump u zotua të shtunën të zbatojë një valë tarifash në rritje mbi importet nga aleatët evropianë derisa Shtetet e Bashkuara të lejohen të blejnë Grenlandën, duke intensifikuar një mosmarrëveshje mbi të ardhmen e ishullit të madh Arktik të Danimarkës.
"Gjermania dhe Franca bien dakord: Ne nuk do të lejojmë veten të shantazhohemi", tha Ministri gjerman i Financave, Lars Klingbeil në ministrinë e tij, ku u takua me homologun e tij francez.
"Shantazhet midis aleatëve prej 250 vitesh, shantazhet midis miqve, janë padyshim të papranueshme", tha ministri francez i Financave, Roland Lescure në të njëjtin aktivitet.
Udhëheqësit e BE-së do të diskutojnë opsionet në një samit emergjent në Bruksel të enjten. Një opsion është një paketë tarifash mbi 93 miliardë euro (107.7 miliardë dollarë) të importeve amerikane, që mund të hyjnë automatikisht në fuqi më 6 shkurt pas një pezullimi gjashtëmujor.
"Ne evropianët duhet ta bëjmë të qartë: Kufiri është arritur. Dora jonë është shtrirë, por nuk jemi të përgatitur të shantazhohemi", tha Klingbeil.
Opsioni tjetër është "Instrumenti Kundër-Shtrëngimit", i patestuar deri më tani, i cili mund të kufizojë qasjen në tenderët publikë, investimet ose aktivitetin bankar ose të kufizojë tregtinë e shërbimeve, në të cilat SHBA-të kanë një suficit me bllokun, duke përfshirë shërbimet digjitale.
Lescure tha se megjithëse instrumenti kundër-shtrëngimit i BE-së ishte mbi të gjitha një pengesë, ai duhet të merret në konsideratë në rrethanat aktuale.
"Franca dëshiron që ne ta shqyrtojmë këtë mundësi, duke shpresuar sigurisht që parandalimi do të mbizotërojë", tha Lescure.
Ai shtoi se shpresonte që marrëdhënia transatlantike të rikthehet në "miqësore dhe të bazuar në negociata dhe jo në një marrëdhënie të bazuar në kërcënime dhe shantazh".
Klingbeil tha se nuk ishte i interesuar për përshkallëzim, pasi kjo do të vinte në kurriz të ekonomive në të dy anët e Atlantikut.
Klingbeil dhe homologu amerikan i Lescure, Scott Bessent, thanë të dielën se "dobësia" evropiane e bëri të domosdoshme kontrollin amerikan të Grenlandës për stabilitetin global.
"Objektivi ynë në ditët, javët, tremujorët dhe vitet në vijim është ta bindim me mirësjellje, por me vendosmëri Scott Bessent se ai gabon", tha Lescure.
Lescure tha se Evropa duhej të miratonte reforma për të rritur avantazhin dhe produktivitetin e saj teknologjik, në mënyrë që të provonte se Evropa ishte vërtet e fortë.
Klingbeil tha se me 27 vende evropiane dhe 450 milionë qytetarë, BE duhet të zhvillojë forcë - ekonomikisht, në politikën e sigurisë dhe politikisht - në mënyrë që askush të mos dyshojë se Evropa është e dobët.
"Ajo që pres nga ne si evropianë është që për një çështje që ka të bëjë me integritetin dhe sovranitetin e një vendi, ne të vendosim shumë qartë një shenjë ndalimi dhe të themi: Ne nuk do të ndjekim këtë rrugë", tha Klingbeil. /Telegrafi/
Donald Trump thotë se Evropa duhet të përqendrohet te lufta në Ukrainë, jo te Grenlanda, dhe këmbënguli se do të ndjekë planin e tij tarifor.
Në një intervistë të shkurtër telefonike me NBC News, Trump tha se do t'i godasë "100%" kombet evropiane me tarifa nëse nuk mund të arrihet një marrëveshje për Grenlandën.
"Evropa duhet të përqendrohet te lufta me Rusinë dhe Ukrainën, sepse, sinqerisht, e shihni se çfarë ka marrë kjo, ata", tha Trump.
"Kjo është ajo në të cilën Evropa duhet të përqendrohet - jo te Grenlanda", shtoi presidenti amerikan, transmeton Telegrafi.
I pyetur nëse do të përdorte forcën për të pushtuar Grenlandën, presidenti tha: "Pa koment".
Trump gjithashtu hodhi poshtĂ« idenĂ« se Norvegjia nuk ka ndikim mbi konkursin e Ămimit Nobel pĂ«r Paqen, dhe se vendimi varet tĂ«rĂ«sisht nga komiteti.
Ai mĂ« parĂ« i dĂ«rgoi njĂ« letĂ«r tĂ« habitshme kryeministrit norvegjez, duke kĂ«mbĂ«ngulur se nuk ndihet mĂ« i detyruar "tĂ« mendojĂ« thjesht pĂ«r paqen" sepse nuk i ishte dhĂ«nĂ« Ămimi Nobel pĂ«r Paqen.
âNorvegjia e kontrollon plotĂ«sisht, pavarĂ«sisht asaj qĂ« thonĂ«. Atyre u pĂ«lqen tĂ« thonĂ« se nuk kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« fare me tĂ«, por kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« plotĂ«sisht me tĂ«â, tha Trump. /Telegrafi/
Sekretari i Thesarit i Donald Trump ka paralajmëruar se hakmarrja evropiane ndaj tarifave të presidentit të SHBA-së, do të ishte "shumë e pamatur".
Scott Bessent gjithashtu i kërkoi Evropës të mos dyshojë në qëllimet e Trumpit mbi Grenlandën, transmeton Telegrafi.
"Kam udhëtuar, kështu që nuk kam qenë në kontakt (me zyrtarë evropianë), por kam folur me presidentin Trump dhe me sa duket ka shumë vizitorë që vijnë, dhe mendoj se të gjithë duhet ta besojnë presidentin për fjalën e tij", u tha ai gazetarëve në Forumin Ekonomik Botëror në Davos të Zvicrës.
Bessent gjithashtu e quajti njĂ« "tregim tĂ« plotĂ«" (njĂ« thashethem tĂ« rremĂ« ose tĂ« pabazuar) tĂ« mendosh se veprimi i Trumpit mbi GrenlandĂ«n Ă«shtĂ« pĂ«r shkak tĂ« dĂ«shtimit tĂ« tij pĂ«r tĂ« fituar Ămimin Nobel pĂ«r Paqenâ.
Ndryshe Trump po këmbëngul të marrjes nën kontroll të Grenlandës nga SHBA-të, duke theksuar se nëse nuk ndërmerret një veprim i tillë, ky ishull kërcënohet nga Kina dhe Rusia.
Presidenti i SHBA-sĂ«, Donald Trump, ka thĂ«nĂ« se nuk ndihet mĂ« i detyruar tĂ« mendojĂ« vetĂ«m pĂ«r paqen pasi nuk mori Ămimin Nobel pĂ«r Paqen, ndĂ«rsa pĂ«rsĂ«riti pĂ«rsĂ«ri kĂ«rkesĂ«n e tij pĂ«r kontrollin e GrenlandĂ«s.
Në një mesazh drejtuar kryeministrit të Norvegjisë, Jonas Gahr StÞre, Trump fajësoi vendin që nuk ia dha çmimin, transmeton Telegrafi.
NĂ« pĂ«rgjigjen e tij ndaj Trump, StĂžre shpjegoi se njĂ« komitet i pavarur, jo qeveria e NorvegjisĂ«, ia dha Ămimin Nobel pĂ«r Paqen nĂ« tetor udhĂ«heqĂ«ses sĂ« opozitĂ«s sĂ« VenezuelĂ«s, MarĂa Corina Machado.
"Duke marrĂ« parasysh qĂ« vendi juaj vendosi tĂ« mos mĂ« japĂ« Ămimin Nobel pĂ«r Paqen pĂ«r ndalimin e mbi tetĂ« luftĂ«rave, nuk ndiej mĂ« detyrim tĂ« mendoj vetĂ«m pĂ«r Paqen, megjithĂ«se ajo do tĂ« jetĂ« gjithmonĂ« mbizotĂ«ruese, por tani mund tĂ« mendoj pĂ«r atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« e mirĂ« dhe e pĂ«rshtatshme pĂ«r SHBA-nĂ«", tha Trump nĂ« mesazhin e marrĂ« nga mediat amerikane.
"Bota nuk është e sigurt nëse nuk kemi kontroll të plotë dhe total të Grenlandës", shtoi ai.
Kryeministri StÞre tha se e kishte marrë mesazhin të dielën në përgjigje të një mesazhi që ai dhe presidenti i Finlandës, Alexander Stubb, i kishin dërguar Trump.
StÞre tha se ata kishin përcjellë kundërshtimin ndaj rritjes së propozuar të tarifave për shkak të mosmarrëveshjes së Grenlandës dhe theksuan nevojën për të ulur tensionet, duke propozuar një telefonatë trepalëshe po atë ditë.
Trump nuk e ka mbajtur sekret dëshirën e tij për t'u vlerësuar me çmimin vjetor. Ai ka këmbëngulur gjithnjë e më shumë se SHBA-të duhet të marrin Grenlandën për arsye sigurie kombëtare.
Ishulli Arktik me popullsi të rrallë, por i pasur me burime, është i pozicionuar mirë për sistemet e paralajmërimit të hershëm në rast të sulmeve me raketa dhe për monitorimin e anijeve në rajon.
Trump ka përsëritur se dëshiron që SHBA-të ta blejnë Grenlandën, dhe nuk e ka përjashtuar përdorimin e forcës ushtarake kundër një anëtari të aleancës së sigurisë së NATO-s për ta marrë atë.
Gjatë fundjavës, ai tha se do të vendoste një tarifë prej 10% për mallrat nga tetë aleatë të NATO-s duke filluar nga shkurti nëse ata kundërshtojnë marrjen e tij të propozuar dhe kërcënoi ta rriste atë në 25% deri në qershor.
Në mesazhin e tij drejtuar StÞre, Trump tha se Danimarka nuk mund ta mbrojë Grenlandën nga Rusia apo Kina, dhe vuri në dyshim "pse ata kanë një të drejtë pronësie gjithsesi, nuk ka dokumente të shkruara, vetëm se një anije zbarkoi atje qindra vjet më parë, por edhe ne kishim anije që zbarkuan atje".
"Unë kam bërë më shumë për NATO-n se çdo person tjetër që nga themelimi i saj dhe tani, NATO duhet të bëjë diçka për Shtetet e Bashkuara", përfundoi ai. /Telegrafi/
Modeli i AI-së i Elon Musk, Grok, nuk do të jetë më në gjendje të modifikojë fotot e njerëzve të vërtetë për t'i treguar ata me veshje zbuluese në juridiksione ku kjo është e paligjshme, pas shqetësimit të përhapur në lidhje me deepfake-t e seksualizuara të AI-së.
"Ne kemi zbatuar masa teknologjike për të parandaluar që llogaria Grok të lejojë modifikimin e imazheve të njerëzve të vërtetë me veshje zbuluese", thuhet në një njoftim në X.
Duke reaguar ndaj ndalimit, qeveria e Mbretërisë së Bashkuar pretendoi "justifikim", pasi kryeministri Keir Starmer i bëri thirrje X të kontrollojë mjetin e saj të AI-së, transmeton Telegrafi.
Ndryshimi u njoftua disa orë pasi prokurori kryesor i Kalifornisë tha se shteti po hetonte përhapjen e deepfake-ve të seksualizuara të AI-së, përfshirë ato të fëmijëve, të gjeneruara nga modeli i AI-së.
"Tani ne gjeobllokojmë aftësinë e të gjithë përdoruesve për të gjeneruar imazhe të njerëzve të vërtetë me bikini, të brendshme dhe veshje të ngjashme përmes llogarisë Grok dhe në Grok në X në ato juridiksione ku kjo është e paligjshme", tha X në një deklaratë të mërkurën.
Gjithashtu përsëriti se vetëm përdoruesit me pagesë do të jenë në gjendje të modifikojnë imazhet duke përdorur Grok në platformën e saj.
Kjo do të shtojë një shtresë shtesë mbrojtjeje, duke ndihmuar në sigurimin që ata që përpiqen të abuzojnë me Grok për të shkelur ligjin ose politikat e X të mbahen përgjegjës, sipas deklaratës.
Me cilësimet NSFW (jo të sigurta për punë) të aktivizuara, Grok supozohet të lejojë "zhveshjen e sipërme të trupit të njerëzve të rritur imagjinarë (jo të vërtetë)" në përputhje me atë që mund të shihet në filmat me vlerësim R, shkroi Musk në internet të mërkurën.
"Ky është standardi de facto në Amerikë. Kjo do të ndryshojë në rajone të tjera sipas ligjeve në bazë vendi pas vendi", tha multimiliarderi i teknologjisë.
Më parë Musk kishte mbrojtur X, duke postuar se kritikët "thjesht duan të shtypin lirinë e fjalës" së bashku me dy imazhe të gjeneruara nga IA të kryeministrit të Mbretërisë së Bashkuar, Keir Starmer me bikini.
Në ditët e fundit, udhëheqësit në mbarë botën kanë kritikuar funksionin e redaktimit të imazheve të Grok.
Gjatë fundjavës, Malajzia dhe Indonezia u bënë vendet e para që ndaluan mjetin AI të Grok pasi përdoruesit thanë se fotot ishin ndryshuar për të krijuar imazhe eksplicite pa pëlqimin.
Rregullatori i medias në Britani, Ofcom, tha të hënën se do të hetojë nëse X nuk kishte përmbushur ligjin e Mbretërisë së Bashkuar në lidhje me imazhet seksuale.
Nëse zbulohet se ka shkelur ligjin, Ofcom mund ta gjobisë X-in deri në 10% të të ardhurave të saj në të gjithë botën ose 18 milionë paund, cilado që të jetë më e madhe.
Dhe nëse X nuk përmbush detyrimet, Ofcom mund të kërkojë një urdhër gjykate për të detyruar ofruesit e shërbimeve të internetit të bllokojnë plotësisht qasjen në faqe në Mbretërinë e Bashkuar. /Telegrafi/
Shtetet e Bashkuara kanë përfunduar shitjen e parë të naftës venezuelase, me vlerë 500 milionë dollarë, sipas një zyrtari të administratës.
Shitje të tjera të naftës priten në ditët dhe javët në vijim, shtoi zyrtari, transmeton Telegrafi.
Në ditët që kur Shtetet e Bashkuara sulmuan Venezuelën dhe kapën presidentin e saj, Nicolås Maduro, në fillim të këtij muaji, presidenti amerikan Donald Trump e ka bërë të qartë se planifikon të shfrytëzojë rezervat e mëdha të naftës së vendit.
Trump tha të premten se industria e naftës do të investojë të paktën 100 miliardë dollarë për të rindërtuar sektorin e energjisë të dëmtuar të Venezuelës - megjithëse nuk është e qartë se nga erdhi ky numër.
Planet e administratës për të përfituar nga nafta e Venezuelës, u pritën me skepticizëm nga drejtuesit e energjisë amerikane në Shtëpinë e Bardhë të premten.
"ĂshtĂ« e painvesueshme," u tha zyrtarĂ«ve CEO i ExxonMobil, Darren Woods, kur diskutuan pengesat pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« biznes nĂ« VenezuelĂ«.
"Ekzistojnë një numër kornizash ligjore dhe tregtare që do të duhej të krijoheshin për të kuptuar edhe se çfarë lloj kthimesh do të merrnim nga investimi", shtoi ai.
Disa drejtues të tjerë shprehën gjithashtu ngurrim për të bërë biznes në vendin e Amerikës Latine të sforcuar. Pas një takimi të gjatë në Shtëpinë e Bardhë të premten, Trump dhe ndihmësit e tij kryesorë kishin dalë pa ndonjë angazhim të madh nga kompanitë për të investuar miliarda dollarë në vend.
Detajet rreth shitjes së parë të naftës ishin të paqarta të mërkurën, por në një deklaratë, zëdhënësi i Shtëpisë së Bardhë, Taylor Rogers, tha se "ekipi i presidentit Trump po lehtëson diskutime pozitive dhe të vazhdueshme me kompanitë e naftës që janë të gatshme dhe të vullnetshme të bëjnë investime të papara për të rivendosur infrastrukturën e naftës së Venezuelës".
Të mërkurën, Reuters raportoi se nafta bruto e Venezuelës po ofrohej me një zbritje për tregtarët krahasuar me naftën konkurruese nga vende të tjera, të tilla si Kanadaja. /Telegrafi/
Ministri i Jashtëm i Danimarkës ka thënë se ka një "mosmarrëveshje themelore" me SHBA-në për Grenlandën, pas bisedimeve në Shtëpinë e Bardhë.
Lars Lokke Rasmussen tha se takimi me zëvendëspresidentin JD Vance dhe Sekretarin e Shtetit, Marco Rubio të mërkurën kishte qenë "i sinqertë, por konstruktiv".
Por ai shtoi se presidenti i SHBA-së po këmbëngulte në "pushtimin" e Grenlandës, gjë që ishte "krejtësisht e papranueshme".
"Ne e bëmë shumë, shumë të qartë se kjo nuk është në interes të Danimarkës", tha ai, transmeton Telegrafi.
Trump më pas përsëriti interesin e tij për të blerë ishullin e pasur me burime, një qëndrim që ka tronditur aleatët në të gjithë Evropën dhe ka nxitur tensione me NATO-n.
Takimi njëorësh midis SHBA-së, Danimarkës dhe Grenlandës nuk arriti të sjellë një përparim të madh, megjithëse të gjitha palët ranë dakord të ngrinin një grup pune të nivelit të lartë për të diskutuar të ardhmen e territorit autonom danez.
Rasmussen tha se kishte "vija të kuqe" që SHBA-të nuk mund t'i kalonin dhe grupi i punës do të takohej në javët e ardhshme në një përpjekje për të gjetur një kompromis.
Ai shtoi se Danimarka dhe Grenlanda ishin të hapura ndaj mundësisë që SHBA-të të hapin më shumë baza ushtarake në ishull.
Rasmussen tha gjithashtu se kishte një "element të së vërtetës" në pikëpamjen e Trump, se siguria duhet të forcohet për të kundërshtuar interesat ruse dhe kineze në Arktik.
Por ai tha se komentet e presidentit në lidhje me praninë e anijeve luftarake ruse dhe kineze rreth Grenlandës "nuk ishin të vërteta".
Pavarësisht se është një territor me popullsi të pakët, vendndodhja e Grenlandës midis Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën atë të pozicionuar mirë për sistemet e paralajmërimit të hershëm në rast të sulmeve me raketa dhe për monitorimin e anijeve në rajon.
Trump ka thënë vazhdimisht se blerja e saj është jetike për sigurinë kombëtare të SHBA-së.
SHBA-të tashmë kanë më shumë se 100 personel ushtarak të stacionuar përgjithmonë në bazën e tyre Pituffik në skajin veriperëndimor të Grenlandës, një strukturë që është operuar nga SHBA-të që nga Lufta e Dytë Botërore.
Sipas marrëveshjeve ekzistuese me Danimarkën, SHBA-të kanë fuqinë të sjellin sa më shumë trupa që duan në Grenlandë.
Pas bisedimeve të mërkurën, Ministrja e Punëve të Jashtme e Grenlandës, Vivian Motzfeldt, tha se territori ishte i hapur për një bashkëpunim më të madh me SHBA-në, por gjithashtu kundërshtoi një pushtim.
"Ne kemi treguar se ku janë kufijtë tanë", tha Motzfeldt.
Vance dhe Rubio nuk komentuan menjëherë pas takimit. Ndërkohë, Trump u tha gazetarëve në Zyrën Ovale: "Ne kemi nevojë për Groenlandën për sigurinë kombëtare".
"Problemi është se nuk ka asgjë që Danimarka mund të bëjë në lidhje me këtë nëse Rusia ose Kina duan të pushtojnë Grenlandën, por ka gjithçka që mund të bëjmë", tha ai, duke shtuar se nuk beson se SHBA-të mund të mbështeten te Danimarka për të mbrojtur ishullin.
Bisedimet erdhën ndërsa aleatët në Evropë vepruan shpejt për të treguar mbështetje për Grenlandën. Suedia të mërkurën u zotua të dërgojë forca të armatosura në territor me kërkesë të Danimarkës.
Gjermania tha në një deklaratë të dhënë për BBC se do të dërgonte një "ekip zbulimi" në Grenlandë, për të "shqyrtuar kushtet e përgjithshme për kontribute të mundshme ushtarake për të mbështetur Danimarkën në sigurimin e sigurisë në rajon".
Duke folur në Suedi të mërkurën në mbrëmje, Sekretari i Mbrojtjes i Mbretërisë së Bashkuar, John Healey, tha se pas një kërkese nga Danimarka, Mbretëria e Bashkuar do të dërgonte një oficer ushtarak si pjesë të ekipit të zbulimit.
Ministri i Jashtëm i Francës tha se vendi planifikonte të hapte një konsullatë në ishull muajin e ardhshëm.
Presidenti francez, Emmanuel Macron, tha se vendi i tij do të merrte pjesë gjithashtu në ekipin e zbulimit dhe se "elementët ushtarakë francezë" ishin tashmë në rrugë drejt Grenlandës.
Danimarka tha se zgjerimi i saj ushtarak në Grenlandë do të zhvillohet "në bashkëpunim të ngushtë me aleatët".
Zyrtarët e inteligjencës serbe testuan topa zanorë te qentë në bashkëpunim me shërbimin famëkeq të sigurisë të Rusisë, sipas dokumenteve qeveritare të para nga POLITICO.
Dokumentet serbe konfirmojnë se administrata e presidentit Aleksandar Vuçiq kreu eksperimente me altoparlantë me fuqi të lartë të njohur në gjuhën e folur si topa zanorë, dy javë pasi një demonstratë antiqeveritare në Beograd u ndërpre nga ajo që protestuesit e përshkruan si një shpërthim zanor paralizues, transmeton Telegrafi.
Testimi i përbashkët i armëve zanore te kafshët nxjerr në pah thellësinë e bashkëpunimit të sigurisë midis Rusisë - kundërshtares më të ashpër të BE-së - dhe Serbisë, një kandidate e bllokuar e BE-së, qeveria e së cilës po përballet me një sfidë serioze.
Pajisjet Akustike me Rreze të Gjatë (LRAD) tregtohen për komunikim në distancë të gjatë, por kur përdoren në distancë të afërt, ato mund të rrezikojnë dëmtimin e dëgjimit. Ato janë raportuar gjithashtu se shkaktojnë dhimbje koke, marramendje dhe të përziera. Qeveria ka mohuar vendosjen e topave zanorë te demonstruesit.
Serbia është në kthetrat e lëvizjes së saj më të madhe protestuese në dekada. Për më shumë se një vit, dhjetëra mijëra njerëz - herë pas here qindra mijëra qytetarë - kanë dalë në rrugë në të gjithë vendin, duke organizuar tubime të rregullta mbarëkombëtare që pasqyrojnë zemërimin në rritje ndaj qeverisë.
Më 15 mars 2025, gjatë njërës prej demonstratave më të mëdha, një zhurmë e papritur dhe therëse përshkoi bulevardin kryesor të Beogradit, duke bërë që një valë njerëzish të fshiheshin.
Videot e filmuara nga kënde të shumta tregojnë trazirat që përshkojnë turmën e mbushur plot e për së gjati, përpara se njerëzit të largoheshin me panik.
Demonstruesit që mbërritën në dhomat e urgjencës së Beogradit raportuan të përziera, të vjella, dhimbje koke dhe marramendje. Ata raportuan se kishin dëgjuar një zhurmë si "një grup motoçiklistësh" ose një "lokomotivë" që po shkonte në drejtim të tyre.
Pasi fillimisht hodhi poshtë akuzat se autoritetet kishin vendosur një top zëri, Vuçiq tha se "një hetim i plotë do të kryhet brenda 48 orëve dhe më pas të gjithë ata që janë përgjegjës për trillime dhe gënjeshtra të tilla brutale do të mbahen përgjegjës para autoriteteve".
Ministri i Brendshëm, Ivica Daçiq gjithashtu mohoi çdo shkelje, duke këmbëngulur se Serbia "nuk përdori asnjë mjet të paligjshëm, përfshirë një të ashtuquajtur top zëri".
Një muaj pas protestës, agjencia e inteligjencës serbe, BIA, publikoi një raport që e kishin porositur nga Shërbimi Federal i Sigurisë (FSB) i Rusisë, duke pohuar se pajisjet me decibel të lartë "nuk u përdorën gjatë protestave" dhe duke arritur në përfundimin se nuk kishte pasur ndonjë "ndikim masiv psikologjik, moral dhe fizik tek njerëzit".
Testet në kafshë u kryen si pjesë e hetimit pas protestës, sipas dokumenteve të para nga POLITICO, të cilat u prodhuan nga BIA dhe një ministri qeveritare.
Qëllimi ishte të vlerësohej nëse simptomat e përshkruara nga protestuesit ishin në përputhje me efektet e topave zanorë, të cilët zyrtarët serbë kishin pranuar më parë se policia i zotëronte.
Rreth dy javë pas protestës, specialistët e inteligjencës serbe dhe ruse mblodhën një grup qensh në një vend testimi të BIA-s, për të vlerësuar "efektin e emetuesve në objektet biologjike". Qentë u zgjodhën si subjekte testimi për shkak të "ndjeshmërisë së tyre të lartë ndaj efekteve akustike".
KafshĂ«t u testuan me dy modele LRAD â LRAD 100X MAG-HS dhe LRAD 450XL â tĂ« prodhuara nga kompania me seli nĂ« Kaliforni, Genasys, nĂ« "diapazone prej 200, 150, 100, 50 dhe 25 metrash", sipas dokumenteve.
Fletët e të dhënave për modelet e vendosura tregojnë se ato mund të lëshojnë tinguj deri në 150 decibel, ekuivalenti i një motori reaktiv në ngritje.
Dokumentet gjithashtu sugjerojnë se testet mund të jenë kryer pa miratimet e kërkuara për eksperimentet në kafshë.
"Ministria e Bujqësisë, Pylltarisë dhe Menaxhimit të Ujërave nuk ka informacion nëse janë kryer teste të efekteve të LRAD 100H dhe LRAD 450XL, si dhe teste të tjera të efekteve të pajisjeve të tjera te qentë", thuhet në dokumente.
"Kjo Ministri nuk ka marrë kurrë një kërkesë për miratim për të kryer teste te kafshët, dhe për këtë arsye nuk është lëshuar asnjë vendim që miraton testin në fjalë, si dhe teste të tjera të ngjashme", vazhduan ata.
Danilo Qurçiq, avokat serb i tĂ« drejtave tĂ« njeriut, tha se qentĂ« iu ânĂ«nshtruan ose eksperimenteve ose abuzimitâ, siç pĂ«rcaktohet sipas Aktit tĂ« MirĂ«qenies sĂ« KafshĂ«ve tĂ« SerbisĂ«.
Ai tha se ligji serb kĂ«rkon qĂ« eksperimentet nĂ« kafshĂ« tĂ« regjistrohen paraprakisht dhe tĂ« miratohen nga organet kompetente - duke pĂ«rfshirĂ« shqyrtimin nga njĂ« komision etik - dhe ndalon nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« qartĂ« testimin nĂ« kafshĂ« pĂ«r âtestimin e armĂ«ve dhe pajisjeve ushtarakeâ.
Radomir Lazoviq, njĂ« politikan i opozitĂ«s, i pĂ«rshkroi testet si âpjesĂ« tĂ« njĂ« fushate nga Aleksandar Vuçiq pĂ«r tĂ« mbuluar pĂ«rdorimin e topave zanorĂ« kundĂ«r popullit tĂ« tij nĂ« protestat e marsitâ.
âMijĂ«ra njerĂ«z ndjenĂ« efektet masive tĂ« kĂ«saj arme zanore nĂ« lĂ«kurĂ«n e tyre vitin e kaluarâ, tha ai.
NĂ« raportin e tyre nĂ« lidhje me eksperimentet me qen, FSB kĂ«mbĂ«nguli: âKur transmetuan sinjalet bazĂ« dhe tĂ« testimit, objektet biologjike (qentĂ«) nuk ndjenĂ« shqetĂ«sim (ndryshime nĂ« sjellje) nĂ« distancĂ«n nĂ«n hetim. QentĂ« u kontrolluan 3 ditĂ« pas testeve dhe nuk treguan ndonjĂ« ndryshim nĂ« gjendjen e tyreâ. /Telegrafi/
Nuk ka diskutim: Chevrolet Corvette ZR1X është zyrtarisht makina më e shpejtë e prodhimit serik në Amerikë.
Prodhuesi i automjeteve e testoi supermakinën e saj në tetor, ku e përfundoi çerek miljen në 8.675 sekonda me 250 kilometra në orë.
Në të njëjtën garë, ZR1X përshpejtoi nga zero në 100 kmh në 1.68 sekonda. Sipas Chevy, Corvette arriti 100 kmh në më pak se 100 metra, duke gjeneruar 1.75G forcë përshpejtimi. Mbresëlënëse, transmeton Telegrafi.
Corvette ZR1X çiftëzon një motor LT7 V8 me dy turbo 5.5 litra me një motor elektrik në boshtin e përparmë, duke prodhuar një fuqi të kombinuar prej 1,250 kuaj-fuqi.
Fuqia shkon në të katër rrotat. Chevrolet e përfundoi garën në konfigurimin e saj standard aerodinamik dhe rregullimin me gomat standarde Michelin Pilot Sport 4S të pajisura.
Koha nën 9.0 sekonda nuk ishte thjesht një rastësi e vetme. Chevy pretendon se Corvette ZR1X "përfundoi disa vrapime radhazi prej një çerek miljeje, të gjitha në më pak se 8.8 sekonda".
"Kur bëmë kalimin revolucionar në një platformë me motor në mes, ky ishte lloji i performancës që e dinim se ishte i mundur", tha presidenti i General Motors, Mark Reuss.
ZR1X është Corvette-ja e fundit që arrin një kohë prej 0-100 km/orë nën 3.0 sekonda. Corvette Stingray me Paketën e Performancës Z51 mund të arrijë 100 km/orë në vetëm 2.9 sekonda. ZR1-shit i duhen vetëm 2.3 sekonda për të arritur 100 km/orë. /Telegrafi/
Nëse keni pritur me durim që Google Pixel 10a të dalë në treg, jeni me fat pasi me sa duket keni vetëm rreth një muaj kohë për të pritur. Sigurisht, kjo nëse thashethemet e fundit vërtetohen.
Telefoni thuhet se do të jetë në dyqane rreth mesit të shkurtit. Do të ofrohet në katër ngjyra: Obsidian, Berry, Fog dhe Lavender, me 128GB dhe 256GB hapësirë ruajtjeje, transmeton Telegrafi.
Sipas një rrjedhjeje të mëparshme, Pixel 10a ka një ekran AMOLED 6.28 inç me rezolucion FHD+ dhe shpejtësi rifreskimi 120Hz, një kamerë kryesore 48MP, një kamerë ultra të gjerë 13MP, një kamerë selfie 13MP, 8GB RAM dhe një bateri 5,100 mAh.
Nëse kjo është e saktë, duket se e vetmja gjë e re në lidhje me Pixel 10a krahasuar me paraardhësin e tij do të jenë ato ngjyra - domethënë, nëse ai fuqizohet edhe nga Tensor G4 SoC siç përflitet.
Ndoshta ka ende një shans që të marrë Tensor G5 nga Pixel 10, edhe nëse është një version me performancë më të ulët siç përflitet rreth një vit më parë. /Telegrafi/
Amerikani Kris Horn i cili garonte me sajë i mbijetoi një momenti të frikshëm në Zvicër të dielën, pasi tre shokët e tij të ekipit nuk arritën të hipnin në sajën e tyre për katër persona në fillim të një gare të Kupës së Botës.
Horn, piloti, u fut i pari në pistë në St. Moritz, siç është e zakonshme. Por tre shokët e tij të ekipit - Ryan Rager, Hunter Powell dhe Caleb Furnell - patën të gjithë vështirësi ta bënin këtë, duke e lënë atë të rrëshqiste në pistë pa asnjë peshë tjetër në sajë dhe pa askënd që të tërhiqte frenat në fund.
Rager dukej se ishte i pari që u pengua, dhe efekti domino mori përsipër që nga aty. Powell më pas u duk se u hodh disi dhunshëm drejt murit të pistës, duke goditur shpinën në sipërfaqen e akullt të fortë pasi nuk mundi të hipte në sajë, dhe Furnell nuk mundi të hynte në vendin e tij.
Asnjë nga rrëshqitësit amerikanë nuk pësoi lëndime serioze pasi nuk arritën të hipnin në sajë dhe të gjitha rrezet X të marra dolën negative, tha ekipi.
'Pak i lënduar. Do të jem mirë pas disa ditësh', tha Powell pas aksidentit.
Pa asnjë peshë në sajë, Horn praktikisht u përplas përgjatë pistës, por arriti një shpejtësi prej rreth 120 km/orë gjatë që zgjati pak më shumë se një minutë.
Horn e drejtoi sajën përtej vijës së finishit, pastaj pati qetësinë të shkonte drejt pjesës së pasme të sajës dhe të tërhiqte dorezat e frenave. /Telegrafi/
Ministri i sapoemëruar i Mbrojtjes i Ukrainës ka thënë se ushtria e saj dëshiron dy milionë rekrutë.
Mykhailo Fedorov tha gjithashtu gjatë një fjalimi në parlament se rreth 200,000 ushtarë ukrainas kishin humbur jetën, raportoi agjencia e lajmeve Interfax e Ukrainës.
34-vjeçari, i emëruar në rolin e tij të ri nga parlamenti këtë mëngjes, premtoi të nxisë inovacionin dhe reformën për të forcuar ushtrinë në një fazë kritike të luftës, transmeton Telegrafi.
Fedorov mbajti role të mëparshme si zëvendëskryeministër i parë dhe ministër i Transformimit Digjital, dhe ka qenë një figurë e rëndësishme në formësimin e përgjigjes kibernetike të Ukrainës ndaj pushtimit.
Në mënyrë specifike, ai ndihmoi në përmirësimin e lidhjes për forcat e vendit në vijën e parë të frontit duke vendosur terminalet Starlink të Elon Musk.
Ai gjithashtu luajti një rol udhëheqës në krijimin e një 'linje dronësh' mbrojtës, që synon të shkaktojë dëme maksimale trupave të Moskës. /Telegrafi/
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, shprehu mbështetje për Grenlandën të mërkurën, duke thënë se ishulli Arktik që presidenti i SHBA-së, Donald Trump, është zotuar ta pushtojë "i përket popullit të tij".
"Për mua është e rëndësishme që grenlandezët ta dinë dhe e dinë këtë me vepra, jo vetëm me fjalë, se ne i respektojmë dëshirat e grenlandezëve dhe interesat e tyre dhe se ata mund të mbështeten tek ne", tha ajo në një konferencë për shtyp në Bruksel.
Komentet e saj vijnë ndërsa Zëvendëspresidenti i SHBA-së, JD Vance, dhe Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, do të presin ministrat e Jashtëm danezë dhe grenlandezë në Shtëpinë e Bardhë më vonë të mërkurën, transmeton Telegrafi.
Ministri i Jashtëm i Danimarkës, Lars Lokke Rasmussen, u tha gazetarëve se ai dhe homologia e tij grenlandez, Vivian Motzfeldt, kishin kërkuar një takim me presidentin e SHBA-së, Donald Trump, pasi ai përshkallëzoi kërcënimet e tij për të aneksuar territorin vetëqeverisës danez.
"Arsyeja jonë për të kërkuar takimin që na është dhënë tani ishte që të zhvendosnim të gjithë këtë diskutim në një sallë takimi ku mund të shohim njëri-tjetrin në sy dhe të flasim për këto gjëra", tha Rasmussen të martën në Kopenhagë.
Tensionet janë rritur ndjeshëm midis SHBA-së, Danimarkës dhe Grenlandës këtë muaj, ndërsa Trump dhe administrata e tij vazhdojnë ta shtyjnë përpara çështjen.
Presidenti amerikan ka refuzuar vazhdimisht të përjashtojë përdorimin e forcës ushtarake për të marrë ishullin.
Trump tha të mërkurën se kontrolli amerikan i Grenlandës ishte "jetik" për sistemin e tij të planifikuar të mbrojtjes ajrore dhe raketore Golden Dome.
"Shtetet e Bashkuara kanĂ« nevojĂ« pĂ«r GrenlandĂ«n pĂ«r qĂ«llime tĂ« SigurisĂ« KombĂ«tare. ĂshtĂ« jetike pĂ«r Golden Dome qĂ« po ndĂ«rtojmĂ«", shkroi Trump nĂ« njĂ« postim nĂ« mediat sociale.
"NATO bĂ«het shumĂ« mĂ« e fuqishme dhe efektive me GrenlandĂ«n nĂ« duart e Shteteve tĂ« Bashkuara. Ădo gjĂ« mĂ« pak se kjo Ă«shtĂ« e papranueshme", shtoi ai.
Ministri i Mbrojtjes i Danimarkës tha të mërkurën se do të "forcojë" praninë e saj ushtarake në territorin e Arktikut dhe ishte në dialog me aleatët në NATO.
"Ne do të vazhdojmë të forcojmë praninë tonë ushtarake në Grenlandë, por gjithashtu do të kemi një fokus edhe më të madh brenda NATO-s në më shumë ushtrime dhe një prani të shtuar të NATO-s në Arktik", tha Troels Lund Poulsen. /Telegrafi/
Të paktën 32 persona kanë humbur jetën dhe 66 të tjerë janë lënduar pasi një vinç ndërtimi ra mbi një tren në lëvizje në Tajlandën verilindore.
Vinçi nxori trenin nga shinat dhe shtypi disa nga vagonët e tij, njëri prej të cilëve u përfshi nga flakët, transmeton Telegrafi.
Një njëvjeçar dhe një 85-vjeçar janë midis të plagosurve, ndërsa shtatë persona janë në gjendje kritike, sipas autoriteteve.
Zyrtarët thonë se rreth 171 pasagjerë kishin qenë në tren kur ndodhi aksidenti rreth orës 09:00.
Hekurudha shtetërore e Tajlandës ka nisur një hetim për incidentin, dhe njoftoi se po ndërmerr veprime ligjore kundër kompanisë së ndërtimit përgjegjëse për vinçin.
Italo-Thai Development Public Company Limited tha se shprehu keqardhje dhe se do të ofronte kompensim dhe ndihmë për familjet e atyre që vdiqën ose u lënduan.
Treni po udhëtonte nga Bangkoku në provincën verilindore Ubon Ratchathani kur ndodhi aksidenti, duke transportuar kryesisht nxënës dhe punëtorë që udhëtonin për në shkollë dhe punë në rrethe të tjera.
Media lokale The Nation raportoi se incidenti ndodhi ndërsa vinçi po ngrinte një pjesë të madhe betoni e cila ra mbi tren, duke shkaktuar daljen nga shinat e disa vagonëve.
Një i mbijetuar, anëtari i stafit të trenit Thirasak Wongsoongnern, i tha medias lokale se ai dhe pasagjerët e tjerë u hodhën në ajër pasi vinçi ra mbi ta. /Telegrafi/
Një punëtor në fabrikën Ford në Michigan u pezullua, por tha se nuk ndien "asnjë keqardhje", pasi akuzoi Donald Trump se ishte një "mbrojtës i pedofilëve" gjatë një vizite të martën.
TJ Sabula, një punëtor 40-vjeçar në linjë, u ndëshkua pasi Trump e shau dhe i tregoi gishtin e mesëm ndërsa vizitonte fabrikën, sipas The Washington Post.
"Sa i përket kritikës ndaj tij, padyshim që nuk kam asnjë keqardhje", i tha Sabula gazetës, transmeton Telegrafi.
"Nuk mendoj se fati të shikon shpesh, dhe kur të shikon, më mirë të jesh gati ta shfrytëzosh rastin. Dhe sot mendoj se e bëra këtë", shtoi ai.
Një video tregon presidentin duke ecur nëpër një korridor ndërsa tregon një që të ngacmonte poshtë, duke thënë me zë të lartë, "shko në djall".
Trump më pas i tregon Sabulës gishtin e mesëm ndërsa largohet. Më parë, personi që ngacmonte mund të dëgjohej duke e quajtur presidentin një "mbrojtës të pedofilëve", një referencë e dukshme për sagën e Jeffrey Epstein.
âNjĂ« i çmendur po bĂ«rtiste me tĂ«rbim fjalĂ« tĂ« pista nĂ« njĂ« shpĂ«rthim tĂ« plotĂ« tĂ« zemĂ«rimit, dhe presidenti dha njĂ« pĂ«rgjigje tĂ« pĂ«rshtatshme dhe tĂ« qartĂ«â, tha zĂ«dhĂ«nĂ«si i ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ«, Steven Cheung.
âNjĂ« nga vlerat tona thelbĂ«sore Ă«shtĂ« respekti dhe ne nuk e tolerojmĂ« askĂ«nd qĂ« thotĂ« diçka tĂ« papĂ«rshtatshme si kjo brenda ambienteve tona. Kur kjo ndodh, ne kemi njĂ« proces pĂ«r ta trajtuar, por nuk hyjmĂ« nĂ« çështje specifike tĂ« personelitâ, tha zĂ«dhĂ«nĂ«si i Ford. /Telegrafi/
Presidenti amerikan Donald Trump ka thënë se SHBA-të do të ndërmarrin "masa shumë të forta" kundër Iranit nëse ekzekuton protestuesit, pasi grupet e të drejtave thonë se më shumë se 2,400 demonstrues antiqeveritarë janë vrarë në një shtypje të dhunshme nga autoritetet iraniane.
Të afërmit e 26-vjeçarit Erfan Soltani, i cili u ndalua javën e kaluar, i kanë thënë BBC Persian se ai do të ekzekutohet të mërkurën, transmeton Telegrafi.
Një përfaqësues nga Organizata Hengaw për të Drejtat e Njeriut i tha gjithashtu BBC-së, se ata "nuk kishin parë kurrë një çështje kaq të lëvizur shpejt".
"Nëse i varin, do të shihni disa gjëra. Ne do të ndërmarrim masa shumë të forta nëse bëjnë një gjë të tillë", tha Trump për ekzekutimet e mundshme.
Një i afërm i Soltanit i tha BBC Persian se një gjykatë iraniane kishte lëshuar një dënim me vdekje, "në një proces jashtëzakonisht të shpejtë, brenda vetëm dy ditësh".
Ata ishin "thellësisht të shqetësuar se ai mund të ekzekutohej pa asnjë njoftim paraprak", duke pasur parasysh se kontakti me Iranin është prekur nga mbyllja e internetit.
Paraburgimi i Soltanit tregoi se qeveria iraniane po përpiqej "të kontrollonte popullsinë, të mos lejonte të zhvilloheshin protesta të tjera", tha përfaqësuesi i Hengaw, Awyar Shekhi, për programin Radio 4 Today të BBC-së të mërkurën.
Motra e Soltanit - e cila është avokate, u përpoq të ndërhynte në çështjen e tij, por autoritetet i thanë se nuk kishte asgjë për të ndjekur, shtoi Shekhi.
Të burgosurve të dënuar me vdekje në Iran zakonisht u jepen momentet e fundit me të dashurit e tyre. Ndërsa autoritetet iraniane i kanë thënë familjes se do të lejojnë një takim me Erfanin para ekzekutimit të tij, tha Shekhi, atij nuk i është lejuar asnjë kontakt me familjen e tij që nga arrestimi i tij.
Një zyrtar iranian i tha Reuters se 2,000 njerëz ishin vrarë, por se "terroristët" ishin fajtorë.
Trump më parë tha se planifikonte të merrte pjesë në një takim në Shtëpinë e Bardhë të martën në mbrëmje për të diskutuar situatën në Iran, duke u zotuar të merrte "shifra të sakta" mbi numrin e të vdekurve nga protestat. /Telegrafi/
Një duet sureal me bateri midis dy udhëheqësve botërorë të Azisë Lindore, ka ndezur internetin dhe ka vënë në qendër të vëmendjes marrëdhëniet diplomatike midis Japonisë dhe Koresë së Jugut.
Të veshur me xhaketa blu të njëjta, presidenti i Koresë së Jugut, Lee Jae Myung dhe kryeministrja e Japonisë, Sanae Takaichi luajtën të martën bateri me ritmet e hiteve të K-pop - duke përfshirë Dynamite nga BTS dhe Golden nga filmi hit KPop Demon Hunters.
Performanca, një kujtim për jetën e kaluar të Takaichi si baterist në një grup heavy metal, përmbylli vizitën zyrtare të Lee në Japoni këtë javë.
ĂshtĂ« gjithashtu pjesĂ« e ofertave diplomatike tĂ« Lee ndaj fuqive rajonale, pĂ«rfshirĂ« JaponinĂ«, me tĂ« cilĂ«n Koreja e Jugut ka njĂ« histori tĂ« tensionuar, por ndan njĂ« aleancĂ« sigurie.
Seanca e baterisë e së martës, të cilën Lee e përshkroi si "pak të ngathët", tani është bërë virale, transmeton Telegrafi.
Gjatë vizitës së Lee në Nara, qytetin e lindjes së Takaichi, ai i dhuroi kryeministres japoneze një set baterish. Të dy udhëheqësit shkëmbyen gjithashtu shkopinj baterie të firmosur pas performancës së tyre. /Telegrafi/
Presidenti amerikan Donald Trump tha se çdo gjë më pak se kontrolli amerikan i Grenlandës do të ishte "e papranueshme" në një paralajmërim për aleatët e NATO-s në lidhje me sigurinë në Arktik, përpara një takimi në Shtëpinë e Bardhë me Danimarkën të mërkurën për të diskutuar ishullin strategjikisht të rëndësishëm, një territor gjysmëautonom danez.
"Shtetet e Bashkuara kanĂ« nevojĂ« pĂ«r GrenlandĂ«n pĂ«r qĂ«llime tĂ« sigurisĂ« kombĂ«tare. ĂshtĂ« jetike pĂ«r KupolĂ«n e ArtĂ« qĂ« po ndĂ«rtojmĂ«. NATO duhet tĂ« udhĂ«heqĂ« rrugĂ«n qĂ« ne ta marrim atĂ«", shkroi Trump nĂ« njĂ« postim nĂ« Truth Social.
"NĂ«se nuk e bĂ«jmĂ«, Rusia apo Kina do tĂ« ndodhĂ«, dhe kjo nuk do tĂ« ndodhĂ«. Ushtarakisht, pa fuqinĂ« e madhe tĂ« Shteteve tĂ« Bashkuara, pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« sĂ« cilĂ«s e ndĂ«rtova gjatĂ« mandatit tim tĂ« parĂ«, dhe tani po e çoj nĂ« njĂ« nivel tĂ« ri dhe edhe mĂ« tĂ« lartĂ«, NATO nuk do tĂ« ishte njĂ« forcĂ« ose pengesĂ« efektive - As afĂ«r! Ata e dinĂ« kĂ«tĂ«, dhe unĂ« gjithashtuâ, shtoi presidenti amerikan, transmeton Telegrafi
"NATO bĂ«het shumĂ« mĂ« e frikshme dhe efektive me GrenlandĂ«n nĂ« duart e Shteteve tĂ« Bashkuara. Ădo gjĂ« mĂ« pak se kaq Ă«shtĂ« e papranueshme", theksoi ndĂ«r tjera Trump.
Ndryshe, në Shtëpinë e Bardhë pritet të zhvillohet një takim mes liderëve danezë dhe ata të Grenlandës, që do të diskutojnë qështje të ndjeshme me JD Vance dhe Marco Rubio. /Telegrafi/
Një ishull turistik danez, afërsisht sa madhësia e Ibizës, po përgatitet në rast se një armik vendos të sulmojë.
Më shumë ushtarë kanë mbërritur në muajt e fundit. Hangarë të rinj po ndërtohen në bazën ushtarake, transmeton Telegrafi.
Javën e kaluar, u vendosën 11 automjete të reja të blinduara, të destinuara për të penguar çdo përpjekje pushtimi.
Danimarka është një vend i vogël dhe nuk dëshiron të rrezikojë që një fuqi bërthamore të pushtojë një pjesë të territorit të saj.
"Ne po përgatitemi më mirë gjatë gjithë kohës dhe tashmë kemi arritur një nivel të caktuar", tha gjenerali Peter Boysen, kreu i ushtrisë daneze, për El Pais.
"Ne do të luftojmë me atë që kemi, por duhet të përshpejtojmë dhe përforcojmë forcat tona dhe kjo është ajo që po bëjmë", shtoi ai.
Ishulli Bornholm, në Detin Baltik, është pika më lindore e Danimarkës. Rusia është 300 kilometra larg dhe aty buron kërcënimi për të cilin shqetësohet gjenerali Boysen.
Por danezët përballen me një rrezik tjetër në të njëjtën kohë. Në anën tjetër të mbretërisë, pika e saj më perëndimore, dhe në një ishull 3,700 herë më të madh se Bornholm, kërcënimi vjen nga aleati i saj më i ngushtë, Shtetet e Bashkuara, dhe presidenti i saj, Donald Trump, i cili synon ta pushtojë Grenlandën "në mënyrën e lehtë ose në mënyrën e vështirë".
Dhe kështu Danimarka dhe këto dy ishuj - Bornholm i vogël dhe Grenlanda, më të mëdhenjtë në botë - e gjejnë veten të zënë midis Rusisë, rivalit të vjetër të Luftës së Ftohtë, dhe SHBA-së, fuqisë mbrojtëse (teorikisht).
"Për herë të parë në 80 vjet, ne jemi të kërcënuar nga të dyja palët. Ne jemi në një botë në prag të kolapsit", vëren Jonas Parello-Plesner, drejtor ekzekutiv i Fondacionit të Aleancës së Demokracive dhe një ish-diplomat danez, nga Kopenhageni.
Fluturimi për në Bornholm - i vendosur në jug të Suedisë dhe në veri të Polonisë - nga Kopenhaga zgjat 25 minuta.
Jehona e Grenlandës arrin në kryeqytet, RÞnne, një laborator për rimilitarizimin e Evropës, ku njerëzit thonë, gjysmë me shaka, "shpresoj që Trump të mos e vërë në shënjestër këtë ishull".
Kryetari i bashkisĂ«, Frederik Trolstrup, flet mĂ« seriozisht: "Shtetet e Bashkuara dikur ishin njĂ« forcĂ« e dobishme nĂ« botĂ«. Tani ata duan njĂ« pjesĂ« tĂ« kĂ«saj mbretĂ«rie. ĂshtĂ« e trishtueshme".
Almegaards Kaserne, kazerma e cila, që nga vera e kaluar, ka strehuar regjimentin Bornholm. Atë ditë, në Uashington, Trump përsëriti se nuk e përjashton përdorimin e forcës për të pushtuar Grenlandën.
Ndërkohë, në një nga hangarët e kazermave, ende në ndërtim e sipër, automjetet e sapoardhura Patria 6x6 po u prezantohen shtypit dhe autoriteteve ushtarake.
Këto janë automjete luftarake këmbësorie të prodhuara në Finlandë, të destinuara për të mbrojtur ishullin nga një president tjetër me ambicie territoriale: Vladimir Putin.
âNa duhen ushtarĂ« nĂ« ishullin Bornholm. ĂshtĂ« pika mĂ« e afĂ«rt nĂ« mbretĂ«ri me armikunâ, thotĂ« koloneli Lars Nygaard, komandanti i regjimentit.
âKjo Ă«shtĂ« si njĂ« aeroplanmbajtĂ«se, por e palĂ«vizshmeâ, thotĂ« shefi i shtabit tĂ« ushtrisĂ«, gjenerali Boysen, duke shtuar: âJemi nĂ« mes tĂ« Detit Baltik. ĂshtĂ« njĂ« zonĂ« e ndjeshme. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r ne tâi tregojmĂ« çdo armiku tĂ« mundshĂ«m se jemi tĂ« pĂ«rgatitur tĂ« mbrojmĂ« Bornholminâ.
Ishulli Bornholm ka qenĂ« gjithmonĂ« njĂ« zonĂ« e ndjeshme. GjatĂ« viteve tĂ« pushtimit nazist, ishte ânjĂ« vend i qetĂ«, me mĂ« shumĂ« kuaj sesa makinaâ, siç e pĂ«rshkruan Ken Follett nĂ« romanin e tij âFluturimi me Hornetâ (2002), i cili zhvillohet gjatĂ« asaj kohe dhe nĂ« kĂ«tĂ« vend.
Me humbjen e Adolf Hitlerit, ishulli ra nën kontrollin sovjetik.
âNĂ« selinĂ« sovjetike nĂ« Roenne kishte fotografi tĂ« Mbretit Kristian dhe MbretĂ«reshĂ«s Aleksandrine, por asnjĂ« tĂ« Stalinitâ, raportoi njĂ« korrespondent i The New York Times nĂ« vitin 1945.
âDanezĂ«t mbajnĂ« administratĂ«n civile nĂ« Bornholm, por kontrolli i rusĂ«ve mbi tĂ« gjitha çështjet ushtarake Ă«shtĂ« i barabartĂ« me sovranitetin e MoskĂ«s mbi ishullinâ, shtoi ai.
Quhej âDanimarka Ruseâ dhe zgjati pĂ«r 10 muaj, midis viteve 1945 dhe 1946, derisa sovjetikĂ«t ranĂ« dakord tĂ« largoheshin dhe ta kthenin atĂ« nĂ« KopenhagĂ«.
Nga ajo epokë mbetet një varrezë ruse dhe vetëdija se një ditë kjo mund të bëhej përsëri një lidhje e dobët në Mbretërinë Daneze.
Në fund të Luftës së Ftohtë, prania ushtarake daneze u zvogëlua. Por me pushtimin e Ukrainës nga Rusia në vitin 2022, tensionet u rikthyen në Detin Baltik.
Shenjat ishin të dukshme: shpërthimi, në shtator të atij viti, i tubacionit rus të gazit Nord Stream, disa kilometra nga Bornholm; afërsia me enklavën ruse të Kaliningradit; dhe flota fantazmë që lundron fshehurazi në këto ujëra.
Në kazermën Almegaards, ku po ndërtohen hangarë, mbërrijnë ushtarë dhe automjetet Patria 6x6 po testohen për herë të parë.
Gjenerali Boysen hipĂ«n pas timonit tĂ« njĂ«rĂ«s prej tyre dhe na çon me makinĂ« nĂ«pĂ«r terrenin e pjerrĂ«t, tĂ« akullt dhe me gropa. Pasi u kthye nĂ« kazermĂ«, ai shpjegon: "Nuk ka kĂ«rcĂ«nime tĂ« drejtpĂ«rdrejta kundĂ«r Bornholmit pĂ«r momentin, por duhet tĂ« jemi gati. ĂshtĂ« mĂ«nyra mĂ« e mirĂ« pĂ«r tĂ« shmangur luftĂ«n".
Kur e pyetĂ«n pĂ«r GrenlandĂ«n, Boysen pĂ«rgjigjet: âĂshtĂ« njĂ« çështje politike, kĂ«shtu qĂ« do tĂ« pĂ«rmbahem nga diskutimi i sajâ.
Kur pĂ«rmendet Dekreti MbretĂ«ror i vitit 1952, i cituar nĂ« shtypin danez, i cili i detyron ushtarĂ«t danezĂ« tĂ« luftojnĂ« nĂ«se territori i tyre sulmohet (dhe kjo vlen edhe nĂ«se agresori Ă«shtĂ« njĂ« aleat), ai deklaroi: âNĂ«se je ushtar, kudo, dhe sulmohesh nga njĂ« vend i huaj, ke tĂ« drejtĂ« tĂ« mbrosh veten dhe vendin tĂ«ndâ.
Danimarka, pas Luftës së Dytë Botërore, nuk ishte as neutrale, si fqinja e saj Suedia, as pacifiste. Një vizitë në memorialin e luftës në Citadelën e Kopenhagës është e mjaftueshme për ta kuptuar këtë.
Lista e emrave e pasqyron këtë, ashtu si edhe vendet ku ata ranë, nga Gaza në vitet 1950 deri në Afganistan dhe Irak, ku vdiqën 52 ushtarë - një dëshmi e çmimit të besnikërisë ndaj Shteteve të Bashkuara.
Por sot, Shtëpia e Bardhë po i bën presion Danimarkës dhe përparësia e forcave të armatosura nuk janë më luftërat e largëta, por mbrojtja e sovranitetit kombëtar.
âNe i kushtuam shumĂ« pak vĂ«mendje mbrojtjes territorialeâ, tha Parello-Plesner.
âTani, papritmas, me UkrainĂ«n, nuk jemi nĂ« vijĂ«n e parĂ« [kundĂ«r RusisĂ«], por jemi nĂ« vijĂ«n e dytĂ«, pikĂ«risht nĂ« Bornholm. Dhe nĂ« anĂ«n tjetĂ«r, nĂ« perĂ«ndim, ishim mĂ«suar tĂ« kishim mikun, partnerin dhe aleatin tonĂ«â, shtoi ai. /Telegrafi/
Projektimi i një makine pa xham të pasmë mund të duket i çmendur në fillim, por në fakt po bëhet më realiste nga sa do të prisnit.
Falë kamerave më të mira të pasme dhe ekraneve më të mëdha dhe më të mprehta brenda kabinës, diçka që dikur dukej e pamundur tani është plotësisht e realizueshme: heqja dorë plotësisht nga xhami i pasmë.
Polestar 4 është makina e parë e prodhimit serik që i përkushtohet plotësisht kësaj ideje, por nuk është e vetmja. Makinat konceptuale nga Jaguar dhe Audi - dhe madje edhe disa Ferrari ultra të rralla - tregojnë se ky nuk është një eksperiment i vetëm. Xhamat e pasmë mund të jenë vërtet duke u zhdukur.
Dhe arsyet pas këtij ndryshimi janë shumë më interesante (dhe teknike) sesa duken në shikim të parë, transmeton Telegrafi.
Polestar 4: Udhëheqja e avancimit
Polestar 4 është makina e parë e prodhimit serik që eliminon plotësisht xhamin e pasmë. Nuk ka xham, asnjë hapje të fshehur - vetëm një seksion të pasmë të fortë.
Në vend të kësaj, Polestar mbështetet në një kamerë HD me kënd të gjerë që ushqen një imazh të drejtpërdrejtë pasqyrës digjitale të pasme.
ĂshtĂ« njĂ« veprim i guximshĂ«m, por i nxitur nga praktikaliteti dhe jo nga vlera tronditĂ«se. Pa njĂ« dritare tĂ« pasme, projektuesit mund ta zgjasin vijĂ«n e çatisĂ«, tĂ« pĂ«rmirĂ«sojnĂ« aerodinamikĂ«n dhe tĂ« krijojnĂ« mĂ« shumĂ« hapĂ«sirĂ« pĂ«r kokĂ«n e pasagjerĂ«ve tĂ« pasmĂ«.
Forma fastback duket më e pastër, sigurisht - por gjithashtu përmirëson dukshmërinë. Kamera nuk bllokohet nga pasagjerët, mbështetëset e kokës, shiu ose vetë forma e karrocerisë, që do të thotë se pamja nga mbrapa është në fakt më e qartë se më parë.
Jaguar Type 00: Stili në rend të parë
Koncepti Type 00 i Jaguar, i zbuluar nĂ« vitin 2024, shkaktoi shumĂ« debate - dhe pĂ«r njĂ« arsye tĂ« mirĂ«. ĂshtĂ« njĂ« shembull i shkĂ«lqyer se si heqja e dritares sĂ« pasme mund ta ndryshojĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« dramatike pamjen e njĂ« makine, veçanĂ«risht diçkaje sportive.
Pjesa e pasme është plotësisht e mbyllur, me elementë horizontalë të dizajnit të integruar në pjesën e poshtme të bishtit. Kjo nuk ka të bëjë me funksionin e pastër - është një deklaratë dizajni.
Ăatia rrjedh pastĂ«r nĂ« pjesĂ«n e pasme pa ndĂ«rprerje vizuale, dhe kamerat trajtojnĂ« tĂ« gjithĂ« dukshmĂ«rinĂ« e pasme, ashtu si nĂ« Polestar.
Type 00 tregon se çfarë është e mundur kur projektuesit heqin një rregull që ka ekzistuar për më shumë se një shekull. Nëse Jaguar i zbaton këto ide në makinat e prodhimit është ende një pyetje e hapur.
Audi & Ferrari: Funksioni takon dramën
Koncepti C i Audi-t ndjek një qasje paksa të ndryshme. Në vend të një xhami tradicional të pasmë, ai përdor tre hapësira të ngushta horizontale.
Nuk ka asnjë sipërfaqe të madhe xhami - qëllimi është një pjesë e pasme më e lëmuar dhe më aerodinamike, me kamera që bëjnë punën në vend të kësaj.
Kjo lë të kuptohet se ku mund të shkojë Audi dhe përshtatet mirë me fokusin e gjatë të markës në aerodinamikë dhe dizajn të pastër. Se sa prej saj arrin në prodhim mbetet për t'u parë.
Ferrari, siç pritej, shkon edhe më tej. 812 Competizione heq tërësisht xhamin e pasmë, duke e zëvendësuar atë me një panel të fortë alumini të kompletuar me gjeneratorë vorbullash për të menaxhuar rrjedhën e ajrit dhe për të rritur forcën poshtë.
Nuk ka asnjë transparencë - vetëm dizajn i fokusuar në performancë dhe shikueshmëri e bazuar në kamera.
E njëjta mënyrë e të menduarit vlen edhe për modelet unike SP38 dhe SP48 Unica të Ferrarit, ku pjesët e pasme trajtohen si sipërfaqe të skalitura, të pandërprera të formuara tërësisht nga aerodinamika.
Edhe 12Cilindri më i ri ndjek këtë trend. Ndërsa teknikisht ende ka xham të pasmë, ai pothuajse është gëlltitur nga dizajni - përdoret më shumë si një element vizual sesa si një dritare.
Kamerat po ndryshojnë dizajnin e makinës
Ky largim nga dritaret e pasme nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« truk futuristik. ĂshtĂ« rezultat i dy teknologjive qĂ« mĂ« nĂ« fund janĂ« mjaftueshĂ«m tĂ« mira: kamerat e jashtme HD dhe ekranet e brendshme me rezolucion tĂ« lartĂ«. Pasi dukshmĂ«ria tĂ« mos varet mĂ« nga xhami, projektuesit janĂ« tĂ« lirĂ« tĂ« rimendojnĂ« tĂ« gjithĂ« pjesĂ«n e pasme tĂ« makinĂ«s.
Përfitimet janë të dukshme: aerodinamikë më e mirë, më shumë liri dizajni, më pak kompromise strukturore dhe asnjë panel xhami i brishtë në pjesën e pasme.
Se si duket në të vërtetë një e ardhme pa dritare të pasme është ende në ajër - por është qartësisht më afër nga sa mendonim. /Telegrafi/
Login
