Një kompani greke transportoi më shumë se një të tretën e eksporteve të gazit rus të Arktikut këtë vit. Anijet e lidhura me Dynagas transportuan 53 ngarkesa në portet e BE-së midis janarit dhe korrikut, me një vlerë prej 2.35 miliardë eurosh.

Shifrat vijnë nga analiza e të dhënave të transportit nga firma konsulente Kpler.

Greqia vonoi miratimin e paketës së 21-të të sanksioneve të BE-së, duke argumentuar se një ndalim total i transportit të LNG-së ruse në vendet e treta do ta shkatërronte Dynagas dhe do të detyronte shitjen e anijeve të saj të specializuara kundër akullit.

Sipas një kompromisi të ndërmjetësuar në korrik 2026, BE bëri një përjashtim të rinovueshëm, njëvjeçar, që u lejon operatorëve të transportit detar me bazë në BE, si Dynagas, të transportojnë LNG, gazin e lëngshëm rus, sipas kontratave afatgjata në vendet e treta jo-anëtare të BE-së, të kufizuara në nivelet e vëllimit të vitit 2025. Të dhënat e fundit nga organizatat e ndjekjes tregojnë se anijet e lidhura me Dynagas kanë vazhduar operacionet aktive, duke lëvizur vëllime të konsiderueshme nga impianti rus i LNG-së Arctic Yamal.

Objekti rus i LNG-së “Yamal” ndodhet në Sabetta, një port i ndërtuar posaçërisht në bregun verilindor të gadishullit Yamal, përballë Gjirit të Ob në Oqeanin Arktik, ku trashësia e akullit mund të arrijë dy metra gjatë muajve të dimrit.

Vetëm anijet cisternë të specializuara të klasit Arc7 mund të çajnë akullin dhe të ngarkojnë atje gjatë gjithë vitit./mxh

Rusia po përdor gjithnjë e më shumë një armë të re, të quajtur Banderol, në sulmet ndaj Ukrainës. Bëhet fjalë për një municion relativisht të lirë, i cili ka një kokë luftarake më të vogël se raketat tradicionale, por që mund të detyrojë Ukrainën të përdorë sistemet e saj të kushtueshme të mbrojtjes ajrore.

Forcat Ajrore të Ukrainës thanë se Banderolët u përdorën gjatë një sulmi të madh rus të enjten në mbrëmje, së bashku me raketa të tjera dhe dronë të tipit Shahed. Banderol, i njohur edhe si S8000, u identifikua për herë të parë në Ukrainë në pranverën e vitit 2025. Ai është një municion i vogël me motor reaktiv, që kombinon disa karakteristika të raketave të lundrimit dhe dronëve sulmues.

Arma mund të udhëtojë me shpejtësi mbi 500 kilometra në orë dhe ka një rreze veprimi deri në 500 kilometra. Për shkak të rrezes së kufizuar, Rusia po e përdor kryesisht nga Krimea e pushtuar për të goditur objektiva në rajonin e Odesës. Sipas Vladyslav Vlasiuk, i dërguari i presidentit ukrainas për politikën e sanksioneve, Banderolët përdoren në rreth 80% të sulmeve ruse ndaj infrastrukturës së Odesës.

Banderoli mbart një kokë luftarake prej 114 kilogramësh, me deri në 50 kilogramë eksploziv. Kjo është shumë më pak se ngarkesa e raketave ruse Kh-101 dhe Iskander-K, të cilat mund të mbajnë koka luftarake prej rreth 400 deri në 500 kilogramë. Megjithatë, problemi kryesor për Ukrainën nuk është vetëm fuqia shkatërruese e kësaj arme, por kostoja e mbrojtjes ndaj saj.

Sipas vlerësimeve, një raketë ruse e lundrimit mund të kushtojë rreth 685 mijë euro për t’u prodhuar, ndërsa Banderoli kushton nga rreth 42 mijë deri në 127 mijë euro, në varësi të pjesëve të përdorura. Kjo i jep Rusisë mundësinë të përdorë një armë relativisht të lirë dhe të detyrojë Ukrainën të shpenzojë sisteme shumë më të kushtueshme për ta rrëzuar.

Ndryshe nga dronët Shahed, të cilët mund të goditen gjithnjë e më shumë me dronë interceptues me kosto më të ulët, Banderoli është më i shpejtë dhe kërkon sisteme më të avancuara të mbrojtjes ajrore, të ngjashme me ato që përdoren kundër raketave të lundrimit.

Kjo strategji mund të lejojë Rusinë të godasë objektiva, por edhe të lodhë dhe të dobësojë mbrojtjen ajrore ukrainase, duke krijuar probleme për mbrojtjen ndaj raketave më të fuqishme. Banderoli përdor navigimin satelitor dhe mund të ndikohet nga lufta elektronike, por ka edhe një sistem autonom navigimi.

Sipas inteligjencës ushtarake ukrainase, arma përmban një motor reaktiv të prodhuar në Kinë, një bateri japoneze dhe kryesisht komponentë elektronikë të prodhuar në SHBA. Kjo tregon gjithashtu se Rusia vazhdon të sigurojë teknologji të huaja për industrinë e saj ushtarake, pavarësisht sanksioneve dhe kufizimeve të eksporteve./mxh

Europa humbi pjesërisht mundësinë për të përfituar nga revolucioni i parë dixhital dhe nuk duhet të bëjë të njëjtin gabim me inteligjencën artificiale (AI), deklaroi presidentja e Bankës Qendrore Europiane, Christine Lagarde.

Duke folur në Këshillin Ndërkombëtar të Biznesit të Forumit Ekonomik Botëror në Gjenevë, Lagarde tha se Europa ka potencial të konkurrojë me Shtetet e Bashkuara dhe Kinën, por duhet të përfundojë tregun e përbashkët dhe të integrojë më mirë tregjet e kapitalit.

“Europa në masë të madhe humbi mundësinë për të përfituar nga revolucioni i parë dixhital. Nuk mund të përballojmë ta përsërisim këtë përvojë me inteligjencën artificiale, revolucionin e dytë dixhital”, tha ajo.

Sipas Lagardes, një nga problemet kryesore të Europës është mungesa e aksesit të mjaftueshëm në kapital. Kompanitë europiane mbështeten kryesisht te kreditë bankare, ndërsa tregjet e kapitalit mbeten të fragmentuara nga një shtet në tjetrin.

Kjo situatë krijon kosto dhe vonesa për kompanitë që duan të zgjerohen në vende të tjera të BE-së. Sipas Lagardes, një kompani europiane përballet me më shumë pengesa për t’u rritur sesa një kompani amerikane dhe në disa raste detyrohet të kërkojë financim jashtë Bashkimit Europian.

“Shkalla është veçanërisht e rëndësishme pasi teknologjitë e reja po ndryshojnë burimet e rritjes së produktivitetit”, tha Lagarde.

Megjithatë, ajo theksoi se Europa ka kapacitetin për të përfituar nga teknologjitë e reja dhe se ka shenja pozitive për investimet në inteligjencën artificiale.

“BE-ja përfaqëson rreth 6% të popullsisë së botës, por ka deri në 15% të kërkuesve të saj. Gjithashtu, ajo prodhon pothuajse një të pestën e publikimeve shkencore më të cituara në botë”, tha presidentja e BQE-së.

Lagarde shtoi se kompanitë e eurozonës pritet të investojnë mesatarisht rreth 9% të investimeve të tyre totale në inteligjencën artificiale gjatë këtij viti. Sipas saj, sfida kryesore është kthimi i këtij potenciali shkencor dhe teknologjik në sukses ekonomik dhe në përdorim më të gjerë të AI-së në të gjithë ekonominë europiane.

Lagarde kërkoi gjithashtu përshpejtimin e reformave që po diskutohen në Bruksel, veçanërisht Bashkimin e Kursimeve dhe Investimeve dhe nismat për integrimin e tregut të përbashkët. Bashkimi i Kursimeve dhe Investimeve synon të krijojë tregje kapitali më të integruara në Europë, duke u dhënë kompanive më shumë mundësi për financim dhe investime.

Ndërkohë, iniciativa “EU Inc.” synon të krijojë një strukturë të përbashkët europiane për kompanitë, e cila do ta bëjë më të lehtë dhe më të lirë krijimin, zgjerimin dhe operimin e bizneseve në vende të ndryshme të BE-së./mxh

Një postim i fundit i G-Banit në Instagram ka mjaftuar për të nxitur aludimet e ndjekësve rreth jetës së tij private.

Reperi ka publikuar në Story një fotografi ku shfaqen dy duar të kapura, ndërsa sytë e ndjekësve janë fokusuar menjëherë te një unazë që shihet në dorën e vajzës pranë tij.

Pa dhënë asnjë shpjegim dhe pa e shoqëruar foton me ndonjë përshkrim, G-Bani ka lënë gjithçka në pikëpyetje. Për shkak të detajit të unazës, shumë prej ndjekësve kanë nisur të aludojnë se reperi mund të jetë fejuar.

Megjithatë, deri tani nuk ka asnjë konfirmim nga vetë G-Bani se bëhet fjalë për një fejesë. Reperi ka zgjedhur gjithmonë ta mbajë larg vëmendjes publike pjesën sentimentale të jetës së tij, ndaj edhe ky postim ka ngjallur më shumë kuriozitet.

Nëse unaza është vërtet një shenjë fejese apo thjesht një detaj që ka shkaktuar keqinterpretim, mbetet për t’u parë. Për momentin, G-Bani i ka lënë ndjekësit të bëjnë vetë “detektivin”./mxh

Pas rreth tetë muajsh lidhje, aktorja amerikane Dakota Johnson raportohet se i ka dhënë fund marrëdhënies me muzikantin 29-vjeçar Role Model.

Aktorja 36-vjeçare, e njohur së fundmi për rolin në filmin “Materialists”, ishte në një lidhje me Role Model, me të cilin e ndante një diferencë moshe prej shtatë vitesh. Dyshja u fotografua për herë të parë së bashku më 29 dhjetor, teksa po darkonin në Los Angeles.

Sipas një burimi të cituar nga revista People, Johnson dhe muzikanti kanë vendosur të ndjekin rrugë të ndara prej disa kohësh.

Ndarja vjen vetëm dy javë pasi Role Model e konfirmoi publikisht lidhjen me aktoren përmes albumit të tij të ri, “Chuck Timely & the Hourglass”.

Në këngën “Love I You”, muzikanti dëgjohet duke i thënë Johnson: “Hej, mendoj se je perfekte”, ndërsa ajo i përgjigjet: “Ua thua këtë të gjithave?”.

“Mirë atëherë, a funksionon?”, e pyet ai, ndërsa aktorja përgjigjet: “Po, por mos ia thuaj askujt”.

Në një intervistë për Rolling Stone të dielën e kaluar, Role Model tha se ky dialog në këngë ishte mënyra përmes së cilës ai “e konfirmoi publikisht lidhjen e tyre”, edhe pse fillimisht kishte hezituar ta bënte publike.

“Mendoj se mbajtja e këtyre gjërave të ndara është ndoshta diçka e mirë”, u shpreh muzikanti.

Dakota Johnson është e njohur ndërkombëtarisht sidomos për rolin e Anastasia Steele në trilogjinë “Fifty Shades of Grey”. Ajo është shfaqur gjithashtu në filma si “The Social Network”, “How to Be Single”, “Suspiria” dhe së fundmi në “Materialists”. Johnson është vajza e aktorëve Don Johnson dhe Melanie Griffith dhe vjen nga një familje e njohur e Hollywood-it./mxh

Situata e tensionuar në Lindjen e Mesme ka sjellë anulimin e dy eventeve të mëdha muzikore në Abu Dhabi, ku pritej të performonin Shakira dhe Christina Aguilera.

Festivali Offlimits, ku Shakira ishte planifikuar të ngjitej në skenë më 21 nëntor, është anuluar nga organizatorët. Ata kanë bërë të ditur se biletat do të rimbursohen, ndërsa kanë lënë të hapur mundësinë që festivali të rikthehet në vitin 2027.

Në të njëjtën kohë, është anuluar edhe koncerti i Christina Aguilera, i cili ishte parashikuar për 25 shtator. Edhe në këtë rast nuk është njoftuar një datë e re.

Të dyja performancat ishin shtyrë më herët për shkak të situatës së sigurisë dhe vështirësive të krijuara në udhëtimet ajrore. Festivali Offlimits fillimisht ishte planifikuar për 4 prill, ndërsa koncerti i Aguilera-s për 24 prill.

Anulimet vijnë në një periudhë tensionesh të larta në rajon, ndërsa Emiratet e Bashkuara Arabe janë përballur me sulme me raketa dhe dronë. Pavarësisht se intensiteti i sulmeve është ulur, situata vijon të ndikojë në organizimin e aktiviteteve ndërkombëtare në vend./mxh

Koreja e Jugut ka shprehur publikisht mbështetjen për përpjekjet e presidentit amerikan Donald Trump për të hapur dialog me liderin e Koresë së Veriut, Kim Jong Un, përfshirë nismën e tij për të reduktuar manovrat e përbashkëta ushtarake mes Seulit dhe Uashingtonit.

Presidenti i Koresë së Jugut, Lee Jae Myung, deklaroi në platformën X se vendi i tij mbështet përpjekjet e presientit Trump për të krijuar kushtet e nevojshme për dialog dhe vendosjen e një regjimi paqeje në Gadishullin Korean, edhe nëse kjo nënkupton reduktimin e stërvitjeve ushtarake me Shtetet e Bashkuara.

Lee tha gjithashtu se e mbështet plotësisht qëndrimin e Trump se Koreja e Jugut duhet të marrë më shumë përgjegjësi për sigurinë në Gadishullin Korean.

Rreth 28 500 trupa amerikane janë të dislokuara në Korenë e Jugut.

Që prej Luftës së Koresë, e cila zgjati nga viti 1950 deri në vitin 1953, Seuli është mbështetur fuqishëm te prania ushtarake amerikane për të parandaluar kërcënimet e jashtme.

Presidenti Trump deklaroi gjatë fundjavës se do të reduktonte ndjeshëm stërvitjet ushtarake të përbashkëta me Korenë e Jugut, duke iu referuar marrëdhënies së tij “shumë të mirë” me Kim Jong Un.

Sipas presidentit amerikan, stërvitjet dërgonin një sinjal “të papërshtatshëm dhe armiqësor” ndaj Koresë së Veriut.

Stërvitja e përbashkët “Ulchi Freedom Shield”, e cila nisi të hënën, do të zgjasë vetëm gjysmën e kohës së planifikuar fillimisht dhe do të përfundojë të premten.

Shtabi i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura të Koresë së Jugut tha se vendimi për shkurtimin e saj u mor me kërkesë të palës amerikane.

Mediat koreano-jugore raportuan se kjo ishte hera e parë që kjo stërvitje e madhe vjetore shkurtohej në këtë mënyrë.

Ministri i Jashtëm i Koresë së Jugut, Cho Hyun, tha se qeveria e tij nuk ishte informuar paraprakisht për vendimin përpara se Trump ta publikonte atë në rrjetet sociale.

Koreja e Veriut ka kritikuar ashpër stërvitjet ushtarake. Kim Yo Jong, motra e liderit Kim Jong Un, deklaroi dje, sipas agjencisë shtetërore KCNA, se reduktimi i përmasave dhe kohëzgjatjes së stërvitjeve nuk ndryshonte karakterin e tyre “provokues dhe ofensiv”./mxh

Qeveria ukrainase planifikon të shkarkojë kryetarin e bordit mbikëqyrës dhe drejtorin ekzekutiv të një banke shtetërore, pas nisjes së një hetimi të ri nga autoritetet kundër korrupsionit.

Kryeministri Serhiy Koretskyi deklaroi në Telegram se faktet e bëra publike nga agjencitë kundër korrupsionit kërkonin një reagim të përshtatshëm dhe nuk mund të injoroheshin.

Autoritetet ukrainase kundër korrupsionit njoftuan më herët se kishin kryer kontrolle në banesat e personave nën hetim dhe kishin nisur një operacion të posaçëm.

Hetuesit po shqyrtojnë dyshimet për pastrim parash, që përfshin miliona dollarë.

Hetimi ka prekur gjithashtu Iryna Mudrën, zëvendësshefen e zyrës së presidentit Volodymyr Zelensky.

Disa orë pas njoftimit për hetimin, Zelensky e shkarkoi Mudrën nga detyra, pa dhënë një arsye për vendimin.

Mudra konfirmoi në Facebook se banesa e saj ishte kontrolluar gjatë mëngjesit dhe tha se po bashkëpunonte me hetuesit. Ajo bëri gjithashtu të ditur se kishte paraqitur dorëheqjen.

Zyra e presidentit ukrainas është përballur edhe më parë me vëmendjen e autoriteteve kundër korrupsionit.

Në një rast të mëparshëm, Zelensky shkarkoi Andriy Yermak, i cili në atë kohë drejtonte zyrën presidenciale.

Presidenti Zelensky ka premtuar një luftë të ashpër kundër korrupsionit, përfshirë përpara partnerëve të Ukrainës në Bashkimin Evropian, ndërsa Kievi përpiqet të avancojë procesin e anëtarësimit në BE.

Pavarësisht reformave të ndërmarra vitet e fundit, Ukraina konsiderohet ende ndër vendet më të korruptuara në Evropë.

Hetimet e reja vijnë në një moment të ndjeshëm për qeverinë, e cila synon të bindë partnerët evropianë për forcimin e institucioneve dhe sundimit të ligjit./mxh

Numri i infeksioneve me virusin e Nilit Perëndimor në Greqi është rritur ndjeshëm, me 157 raste të regjistruara në mbarë vendin që nga fillimi i vitit dhe 13 viktima, njoftuan autoritetet shëndetësore.

Sipas agjencisë greke të shëndetit publik EODY, numri i rasteve është pothuajse katërfishuar brenda pak javësh. Në fund të korrikut ishin raportuar vetëm 42 raste.

Disa prej pacientëve kanë zhvilluar forma të rënda të sëmundjes që prekin sistemin nervor qendror, përfshirë encefalitin, meningjitin dhe komplikacione të tjera neurologjike.

Shumica e rasteve janë identifikuar në zonën e Athinës, ndërsa autoritetet kanë shtuar vëmendjen ndaj përhapjes së virusit gjatë periudhës së aktivitetit të lartë të mushkonjave.

Virusi i Nilit Perëndimor transmetohet kryesisht përmes pickimit të mushkonjave të infektuara.

Në pjesën më të madhe të rasteve, infeksioni nuk shkakton simptoma ose shkakton vetëm simptoma të lehta.

Megjithatë, format e rënda prekin më shpesh personat e moshuar dhe njerëzit me disa probleme shëndetësore ekzistuese.

Rritja e rasteve në Greqi vjen në një kohë kur edhe vende të tjera të Evropës Jugore po raportojnë shtim të infeksioneve me virusin e Nilit Perëndimor.

Organizata Botërore e Shëndetësisë ka bërë thirrje për vigjilencë të shtuar dhe masa për të kufizuar ekspozimin ndaj mushkonjave./mxh

Stuhi të fuqishme shkaktuan dëme të shumta në disa pjesë të Gjermanisë gjatë natës, duke lënë të paktën një person të vdekur dhe disa të plagosur, ndërsa dhjetëra ndërtesa u dëmtuan.

Shërbimi Meteorologjik Gjerman (DWD) paralajmëroi se moti i keq mund të rikthehet, veçanërisht në landet jugore Baden-Vurtemberg dhe Bavari.

Në Waldorf, në landin Renania-Palatinat, një grua humbi jetën dhe një tjetër, u plagos rëndë pasi një pemë u shkul nga erërat e forta dhe ra mbi një strehë ku ato ishin futur për t’u mbrojtur nga stuhia.

Në zona të tjera të Renanisë-Palatinatit, stuhia shkuli pjesë të mureve të banesave dhe rrëzoi pemë, ndërsa elementë fasadash dhe mbetje të marra nga era shkaktuan dëme të tjera.

Një tornado goditi qytetin Furstenvalde/Spree, në Brandenburg, landi që rrethon Berlinin.

DWD-ja konfirmoi se bëhej fjalë pa dyshim për një tornado, ndërsa pamje të publikuara në rrjetet sociale treguan fenomenin atmosferik.

Policia në Potsdam raportoi dëme të shumta, përfshirë pemë të rrëzuara mbi automjete. Nuk kishte raportime për persona të plagosur.

Disa pemë u shkulën nga rrënjët dhe të paktën një ndërtesë humbi çatinë. Në një fotografi, trungu i një peme shihej i futur përmes tavanit të kuzhinës së një banese.

Ekipet e emergjencës patën dhjetëra ndërhyrje gjatë natës edhe në Hesë, Turingi dhe Bavari. Dëmet varionin nga tjegulla të shkulura deri te çati të tëra të rrëmbyera nga era.

Në disa raste, banesat u bënë të pabanueshme, ndërsa autoritetet vijojnë të vlerësojnë dëmet dhe të përgatiten për stuhi të tjera të mundshme./mxh

Shtegu ”Peaks of the Balkans”, që përshkon malet e Shqipërisë, Malit të Zi dhe Kosovës, po tërheq gjithnjë e më shumë vizitorë nga vende të ndryshme të botës, duke promovuar peizazhet alpine, traditat dhe mikpritjen e zonave të thella të Ballkanit, shkruan Lianne Kolirin për CNN.

Itinerari rreth 120 milje (rreth 192 kilometra) kalon përmes Alpeve Shqiptare dhe përfshin disa nga destinacionet më të njohura malore të Shqipërisë, mes tyre Thethin, Valbonën dhe Çeremin.

Sipas përshkrimit të itinerarit, një nga segmentet e para të shtegut lidh Thethin me Valbonën, në një distancë prej rreth 13,9 kilometrash, ndërsa më pas rruga vijon nga Valbona drejt Çeremit, për rreth 19,8 kilometra.

Zona, e njohur për majat gëlqerore, liqenet akullnajore, livadhet alpine dhe pyjet, ka një terren të thyer që kërkon përgatitje fizike dhe pajisje të përshtatshme për ecje në mal.

Një tjetër element që shoqëron udhëtimin në territorin shqiptar është historia e izolimit të rajonit gjatë periudhës së Luftës së Ftohtë.

Peizazhi në Shqipëri është i ndërthurur me bunkerë të braktisur prej betoni, të ndërtuar gjatë regjimit komunist të Enver Hoxhës.

Për më shumë se katër dekada, Shqipëria ishte e izoluar nga pjesa tjetër e botës, ndërsa banorët përballeshin me politika të ashpra izoluese.

Kjo histori, sipas përshkrimit të shtegut, mbetet e dukshme në disa prej zonave të përshkuara nga itinerari.

Shtegu “Peaks of the Balkans” u konceptua edhe si një “shteg paqeje”, me synimin për të ndryshuar perceptimin ndërkombëtar për Ballkanin dhe për të krijuar lidhje të reja mes komuniteteve të vendeve që dikur ishin të ndara nga konfliktet dhe kufijtë politikë.

Një prej ndalesave të rëndësishme në Shqipëri është Çeremi, ku mikpritja tradicionale është shndërruar edhe në një burim të ri të ardhurash për banorët vendas.

Kujtim Gocaj, i cili administron një bujtinë në fshatin e largët të Çeremit, ka zhvilluar aktivitetin e tij turistik prej vitesh.

Bujtina, e zgjeruar ndër vite, ofron ambiente për deri në 36 persona, në dhoma private dhe ambiente të përbashkëta.

Rritja e numrit të turistëve ka sjellë përfitime jo vetëm ekonomike, por edhe sociale për komunitetet lokale.

“Mësojmë shumë nga të gjithë njerëzit që vijnë këtu nga e gjithë bota”, shprehet Gocaj në material.

Sezoni kryesor i ecjeve në këtë rajon shtrihet nga qershori deri në shtator, ndërsa maji dhe tetori mbeten alternativa të mundshme, por me rrezik më të lartë për dëborë dhe me më pak mundësi për akomodim e ushqim.

Pavarësisht vështirësive të terrenit dhe kushteve të paparashikueshme të motit, zhvillimi i turizmit malor përgjatë “Peaks of the Balkans” po u jep një mundësi të re komuniteteve të zonave të thella shqiptare, duke ndërthurur natyrën, historinë dhe traditat lokale me një formë të qëndrueshme të turizmit ndërkufitar./mxh

Çmimet e naftës u rritën sot, pasi tregjet reaguan ndaj kërcënimeve të reja të presidentit amerikan Donald Trump, i cili premtoi një luftë ekonomike dhe izolim të Iranit në një shkallë të paprecedentë.

Çmimi i naftës “Brent” u rrit me 2,46%, në 93,87 dollarë për fuçi, ndërsa nafta amerikane “West Texas Intermediate” (WTI) fitoi 2,12%, duke arritur në 87,65 dollarë për fuçi.

Rritja e çmimeve lidhet me shqetësimet e tregjeve se masat e reja amerikane kundër Iranit mund të ndikojnë më tej në furnizimin global me naftë, veçanërisht në një kohë kur tensionet në Lindjen e Mesme mbeten të larta.

Presidenti Trump njoftoi një fushatë të re ekonomike kundër Iranit, të cilën e përshkroi si operacionin ekonomik “më shkatërrues” të ndërmarrë ndonjëherë kundër një vendi.

Ai paralajmëroi gjithashtu pasoja të rënda ekonomike për shtetet, kompanitë dhe institucionet financiare që vazhdojnë të kenë marrëdhënie ekonomike me Teheranin.

Presidenti amerikan kërkoi ndërprerjen e asaj që ai e cilësoi si kontrabandë të naftës iraniane, transfertat financiare, përdorimin e kompanive guackë dhe mekanizmave të tjerë që i mundësojnë Iranit të vazhdojë të gjenerojë të ardhura nga nafta.

Tregjet e energjisë po ndjekin me vëmendje zhvillimet, pasi çdo kufizim i mëtejshëm ndaj eksporteve iraniane mund të shtojë presionin mbi furnizimin global dhe të mbajë çmimet e naftës në nivele të larta./mxh

Një tregim i Pëllumb Kullës për vjedhjet gjatë komunizmit, me një personazh me emrin Braush Emini, është bërë shkak për një përplasje mes tij dhe aktorit të njohur Nikoll Llambro.

Kulla është mërzitur, pse Llambro i ka ka thënë që të shkruajë edhe për hajdutët e sotëm.

Debati

Nikolla Llambro: Urime Pëllumb! Kishte shumë Braushër atëhere vërtet. Po sot Mjeshtër si i vjedhin dhe ku i mësuesin milionat????

Pellumb Kulla: Edhe ti, o Nikolla Llambro?! Mire ca prej komentatorëve që nuk më njohin, po edhe ti, o miku im?!!! Ata kerkojne qe unë të shkruaj “sipas kërkesave të lexonjësve” por edhe ti që e di se unë kam shkruar edhe postuar në faqet e fejsbukut mijëra e mijëra shkrime për vjedhjet e piramidave, për pensionet e pamjaftueshme (komeditë “Milioneri”, “Dikush duhet të vdesë” qe janë ně youtube).

Kam shkruar e filmuar për skafistët që u pasuruan duke hedhur mijëra kinezë në Itali (shih Youtube) dhe blinin sy, se i kishin humbur në përleshje me trafikantët e tjerë (Kanani (Agron Llakaj) kërkon sy”) Po artikujt “Pse 140 deputetë dhe jo vetëm Dy?!”, -“Enveri më mirë të na kish lënë komunizmin, se na la komunistët!” -“Shëndetësia është falas, veçsee shërimi kushton shumë shtrenjt”, – “Deri më sa Lazaratër lejon Kushtetuta jonë?”, -“Kriminelët i kërkon populli e i fsheh policia.” Këto I kam shkruar unë! Dhe 20 herë kaq!

Faqja e fejsbukut Tim është e Imja dhe unë ve çfarë dua unë, jo çfarë duan lexuesit e revoltuar nga vjedhjet e sotme, si zotërinjtë Xhelali, Marqeshi e Bubraku. Atyre unë u jam mirënjohës që më lexojnë, por nuk kanë pse të më fyejnë, kur nuk më njohin. E pakta, le të shkruajnë vetë.

Unë nxjerr në fb ca vjedhje, shkruar më 1984 dhe botuar pas 1990… Dhe i nxjerr se ato, të paktën, të bëjnë për të qeshur. Vjedhja e floririt të Kërrabës nuk të bën për të qeshur, se ajo nuk do penë do mitroloz!

E unë atë mitroloz nuk e kam.

Në fejsbukun tim postoj ato që dua unë, Nikolla i dashur!

Nikolla Llambro: Miku im i Vyer! Kurrsesi nuk doja të të fyej dhe aq më tepër të të diktoj të shkruash ato që duam “ne…” . Shkrimi më pëlqeu aq shumë sa qesha me zë. Sigurisht tani gjykoj, se pyetja që të bëra ,për hajdutët e sotëm, nuk duhej. Mbase do doja Miku im të lexoja ndonjë histori me humorin e hollë e të këndshëm, siç di vetëm ti ta bësh.

Ke shkruar e di, se kam lexuar vetëm titujt e librave. Them titujt, dhe kjo është një mangësi e madhe, por nuk është as për neglizhencë dhe as mungesë dëshire për të lexuar veprat e tua të vyera. Kjo, për të vetmen arsye, të mungesës sime 35 vjeçare si emigrand në Greqi, ku informacioni, mundësit komunikuese reale dhe ardhja në Shqipëri për vetëm disa ditë,nga pamundësia e angazhimeve profesionale e kushteve Familjare, më ka privuar mundësinë e informacionit, të furnizimit të plotë me literaturën që egziston e qarkullon në Shqipëri.Mbase do ta quash neglizhenc, indiferentizëm …mbase…por unë e kam vuajtur dhe e vuaj këtë mungesë, se shpesh konstatoj që, në vetvete, kam mbetur shumë në haresë. FB nuk mjafton dhe shpesh ai bën dëm në informacion jo të saktë e thashethemnajë…

Në se të kam prekur, të kërkoj ndjes, por kurrsesi nuk kam dashur të të fyej. Zaten, se kam as zakon, por dhe s’kam fuqi ta bëj karshi personalitetit tënd si njeri, si krijus dhe si artist.

Pëllumb Miku im! Ti nuk mund ta imagjinosh se sa dëshirë, sa nevojë kam pasur e kam të lexoja e të lexoj krijimtarinë tënde letrare!!!

Të kam ndjekur e të ndjek në fb, por a mjafton kjo??…Ë??..

Nejse…edhe një herë të kërkoj ndjesë. Nuk e fsheh e të them me sinqeritet që u mërzita shumë, jo pse më bëre vrejtje, joooo…U mërzita me veten time, që u tregova i pa vëmëndshëm dhe i pa kujdesshëm. Lajthitje e pa lejuar e çastit!

Uroj të jeni shumë mirë familjarisht dhe suksese në krijimtari. Të fala të sinqerta koleges sonë Z.Xhuli!

José Mourinho është një nga personazhet më të mëdhenj dhe më polarizues të futbollit modern, por dokumentari i ri me tri pjesë i Netflix përpiqet të shkojë përtej trajnerit që publiku ka parë për dekada. Pas egos, konflikteve, deklaratave të forta dhe trofeve që kanë përcaktuar karrierën e tij, seriali përpiqet të zbulojë njeriun që fshihet pas personazhit.

Në një intervistë për The Guardian, regjisori Joe Pearlman tregon se e dinte që bisedat me Mourinhon do të ishin intensive. Sipas tij, trajneri portugez kishte një dëshirë të fortë për ta kontrolluar mënyrën se si tregohej historia e tij. Dështimet priren të shpjegohen përmes rrethanave ose njerëzve të tjerë, ndërsa sukseset përdoren si argument për të justifikuar vendimet dhe sjelljen e tij. Për Mourinhon, në fund, ajo që ka më shumë rëndësi është rezultati.

Megjithatë, dokumentari zbulon edhe një anë më personale. Pearlman tregon se Mourinho nuk ka dashur të ndalet gjatë te fëmijëria e tij, duke argumentuar se ajo nuk ka lidhje me njeriun që është bërë sot. Për regjisori, kjo është interesante, sidomos duke pasur parasysh reputacionin e Mourinhos si një trajner jashtëzakonisht i aftë për të kuptuar dhe menaxhuar njerëzit.

Mourinho u rrit si djali i Félix Mourinhos, një trajner i respektuar në Portugali. Që në fëmijëri ai e përjetoi veten si një të huaj, pasi shpesh njihej përmes babait të tij. Më vonë, kur zgjodhi rrugën e trajningut pa pasur një karrierë të rëndësishme si futbollist profesionist, ndërtoi identitetin e tij përmes dijes, ambicies dhe rezultateve. Futbolli i dha hapësirën për të krijuar një personazh që ishte shumë më i madh se rrethanat nga të cilat kishte ardhur.

Një nga momentet më të forta të dokumentarit lidhet me vdekjen e babait të tij në vitin 2017. Kur Mourinho flet për Félix, emocionohet dhe përlotet. Pearlman beson se kjo është një dhimbje që trajneri nuk e ka përpunuar plotësisht. Në vend që të ndalej për të kuptuar humbjet e së kaluarës, Mourinho ka zgjedhur vazhdimisht të shikojë përpara, drejt sfidës së ardhshme.

Regjisori e përshkruan këtë barrë emocionale si një “çantë dhimbjeje” që Mourinho e ka mbajtur mbi shpinë për pjesën më të madhe të jetës. Në të janë grumbulluar humbjet, zhgënjimet, fjalët, golat dhe vendimet që nuk kanë shkuar sipas dëshirës së tij. Edhe në momentet më të mëdha të karrierës, duket se Mourinho ka pasur gjithmonë sytë te beteja e ardhshme.

Kjo ndihmon për të kuptuar edhe personazhin që ai ndërtoi në futboll. Egoja, vetëbesimi, karizma, intuita dhe aftësia taktike janë të gjitha pjesë e Mourinhos, por Pearlman sugjeron se egoja ka shërbyer edhe si një lloj mekanizmi mbrojtës. Futbolli i dha mundësinë të krijonte versionin e vetes që kishte dashur të bëhej dhe të përdorte atë personazh për të fituar kontrollin mbi ambientin rreth tij.

Konflikti ishte pjesë e kësaj formule. Mourinho shpesh e ka trajtuar futbollin si një luftë në të cilën rivaliteti, provokimi dhe presioni psikologjik janë pjesë e lojës. Dokumentari sugjeron se ai ende nuk ndien pendesë të madhe për disa nga përplasjet më të bujshme të karrierës së tij. Për të, ato i përkasin një bote të veçantë, ku objektivi kryesor mbetet fitorja.

Por pas gjithë kësaj ekziston edhe një dëshirë e fortë për t’u dashur dhe admiruar. Sipas Pearlman, Mourinho duket se ka nevojë për vëmendjen që sjell konflikti dhe për ndjesinë se po lufton për një kauzë të drejtë. Kjo mund të shpjegojë pjesërisht përse ai ka qenë gjithmonë kaq i aftë për ta kthyer vëmendjen e publikut drejt vetes.

Jashtë futbollit, portreti ndryshon. Në shtëpi, Mourinho shfaqet më i qetë dhe më i rezervuar. Ai pranon se karriera e ka mbajtur larg familjes për një pjesë të madhe të jetës dhe se, në njëfarë mënyre, familjarët e tij e kanë më të lehtë kur ai nuk është pranë. Për Pearlman, ky është një nga momentet më të dhimbshme të dokumentarit, sepse tregon koston personale të një jete të ndërtuar rreth futbollit.

Në fund, sipas regjisorit, dokumentari është një histori për fitoren me çdo kusht dhe për atë që ndodh kur një njeri e lidh identitetin e tij pothuajse tërësisht me suksesin. Mourinho del njëkohësisht si hero dhe antagonist i historisë së vet: një lider me aftësi të jashtëzakonshme për të motivuar njerëzit, por edhe një njeri që ka ndërtuar rreth vetes një personazh të vështirë për t’u depërtuar.

Dokumentari nuk arrin domosdoshmërisht ta zhbëjë mitin e José Mourinhos. Përkundrazi, e bën atë më kompleks. Pas trofeve, rivaliteteve dhe deklaratave që kanë bërë xhiron e botës, mbetet një njeri që duket se ka mbajtur për vite me radhë një barrë emocionale të pashprehur dhe që vazhdimisht ka kërkuar sfidën e radhës.

Sipas Pearlman, vitet e fundit të Mourinhos, përfshirë periudhat te Roma dhe Benfica, nuk e kishin treguar një njeri veçanërisht të lumtur apo të kënaqur. Rikthimi në Madrid duket se ka ndryshuar diçka. Mourinho është përsëri në një vend me të cilin ka një lidhje të veçantë dhe ku beson se ka ende një histori për të shkruar.

Në fund, ndoshta kjo është ajo që dokumentari tregon më qartë: José Mourinho nuk ka ditur kurrë të jetojë pa një betejë përpara. Dhe për sa kohë që ekziston një e tillë, personazhi i tij mbetet po aq i fuqishëm sa gjithmonë.

Burimi: The Guardian, intervista me Joe Pearlman-ad

Përshkallëzimi i qëllimshëm i tensioneve me Turqinë nuk është thjesht një veprim i pamatur, është një budallallëk deklaroi ish-kryeministri i Izraelit Ehud Barak, i cili nuk ia kurseu kritikat pasardhësit Benjamin Netanyahu.

Sipas tij, veprimet e Netanyahut i japin “një shtysë të fortë të motivit politik” për të shkuar drejt zgjedhjeve, duke krijuar një sërë tensionesh të sigurisë që mund të nxisin ankthin në publik. Turqia nuk është “as Irani dhe as Siria e Assadit” dhe se problemet me Ankaranë mund të trajtohen përmes diplomacies, theksoi ai.

“Nuk ka asnjë problem strategjik me Turqinë që nuk mund të zgjidhet, zbutet ose shtyhet në planin afatgjatë përmes kontakteve diskrete, të koordinuara me SHBA-në, si dhe përmes ndikimit amerikan në Turqi dhe Siri. Netanyahu ka dalë plotësisht nga binarët”, tha Barak.

Ish-kryeministri izraelit argumentoi se Netanyahu nuk është i përqendruar te siguria e Izraelit, por te mbijetesa e tij politike, duke e krahasuar me “një kumarxhi të fiksuar pas fatit”.

“Sjellja e tij e pamatur po alarmon thellësisht aleatët dhe miqtë tanë të paktë të mbetur në mbarë botën dhe në rajon”, paralajmëroi Barak./ad

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve do të pajisë me formularët tip nismëtarët e referendumit për ligjin e zonave të mbrojtura.

Në mbledhjen e zhvilluar sot, KQZ përcaktoi edhe afatet për mbledhjen e 50 mijë nënshkrimeve të nevojshme për vijimin e nismës. Grupi nismëtar do të mund të nisë mbledhjen e firmave nga dita kur vendimi merr fuqi juridike dhe deri më 31 mars, ndërsa procesi do të pezullohet gjatë periudhës 1 deri më 31 dhjetor.

Pas përfundimit të afatit, nënshkrimet do t’i nënshtrohen procedurave përkatëse të verifikimit, në përputhje me legjislacionin zgjedhor. /ad

Rumania ngriti në ajër avionët luftarakë të NATO-s pasi një dron hyri në hapësirën e saj ajrore gjatë një sulmi të madh rus me raketa dhe dronë ndaj Ukrainës fqinje.

Ministria e Mbrojtjes e Rumanisë tha se radari ushtarak zbuloi një grup objektivash ajrorë pranë kufirit ukrainas, në veri të qarkut lindor të Tulceas, në orën 02:23 sipas kohës lokale të enjten.

Dy avionë luftarakë spanjollë F-18 në Rumani, si pjesë e misionit të patrullimit ajror të NATO-s, u ngritën në ajër për të monitoruar situatën, ndërsa një helikopter ushtarak rumun IAR-330 SOCAT u dërgua në një mision zbulimi. Autoritetet lëshuan gjithashtu një alarm për njerëzit në zonën e prekur.

Ministria tha se në orën 03:21 një dron kaloi në hapësirën ajrore rumune rreth 13 kilometra në lindje të Galațit, një qytet afër kufijve me Ukrainën dhe Moldavinë.

Tre minuta më vonë, ekuipazhi i helikopterit rumun raportoi se droni ishte rrëzuar rreth katër kilometra në verilindje të fshatit Grindu në Qarkun Tulcea.

Përplasja shkaktoi një zjarr, i cili u shua vetë. Nuk u raportuan viktima apo dëme dhe një ekip ushtarak u dërgua për të siguruar vendin e rrëzimit.

Incidenti vjen vetëm katër ditë pasi një avion spanjoll F-18 rrëzoi një tjetër dron pasi ai hyri në hapësirën ajrore rumune nga Moldavia.

Rumania nuk e identifikoi as atë avion, megjithëse një zëdhënës i NATO-s tha se dukej të ishte rus. Në atë kohë u raportua se ishte droni i katërt i rrëzuar mbi Rumani këtë vit, pasi avionët rumunë F-16 interceptuan tre dronë rusë në korrik.

Rumania, anëtare e NATO-s dhe e Bashkimit Evropian, ndan një kufi të gjatë me Ukrainën dhe ka raportuar vazhdimisht për dronë rusë që kanë hyrë në hapësirën e saj ajrore ose për mbeturina që kanë rënë në territorin e saj që kur Moska nisi pushtimin e saj në vitin 2022.

Polonia gjithashtu mobilizoi avionë ushtarakë dhe aktivizoi sistemet e mbrojtjes ajrore gjatë sulmeve ruse të së enjtes në Ukrainë, veçanërisht në zonat afër kufirit të saj./ad

Zjarret pyjore pritet të përfshijnë 39% më shumë territor të Europës deri në fundin e këtij shekulli, nëse nuk merren masa për menaxhimin më të mirë të tyre, e kjo sipas një studimi të fundit, do të ndodhë edhe në skenarin më optimist për ndalimin e ngrohjes së planetit.

I nxehtit ekstrem, dhe moti i thatë dhe me erë që i bën edhe zjarret më të vogla të kthehen në një ferr të furishëm flakësh, pritet të prekë një pjesë akoma edhe më të madhe të Europës. Në skenarin më të keq të modeluar nga studiuesit, ku ngrohja globale do të arrinte 3.6°C mbi nivelet paraindustriale, sipërfaqja e djegur do të pothuajse trefishohet.

Studimi zbuloi se përmirësimet në menaxhimin e zjarreve mund ta zbusin këtë rritje me më shumë se 70%, por nuk do të mund ta eliminojnë plotësisht. “Investimet në menaxhimin e zjarreve mund të ndihmojnë deri në një pikë, por nëse vazhdojmë në një rrugë me emetime të larta, përsëri do të shohim rritje të mëdha të sipërfaqes së djegur”, tha Maik Billing, studiues i ekosistemeve në Institutin e Potsdamit për Kërkimin e Ndikimit Klimatik (PIK) dhe autori kryesor i studimit.

“Menaxhimi i zjarreve nuk mund të zëvendësojë masat për frenimin e ndryshimeve klimatike.” Kërkimi vjen në një kohë kur zjarret vazhdojnë të shkatërrojnë pjesë të Evropës, me vatra të mëdha zjarri që kanë goditur vende të Evropës veriore si Britania e Madhe, Belgjika dhe Gjermania, pas disa javësh gjatë të cilave Franca, Spanja, Italia, Kroacia dhe Greqia u përballën me zjarre gjigante.

Në të gjithë BE-në, ky sezon zjarresh pritet të bëhet i treti më i keq i regjistruar, pas viteve 2025 dhe 2022, sipas të dhënave të publikuara sot nga Shërbimi Evropian i Informacionit për Zjarret në Pyje. Deri tani janë djegur më shumë se 600,000 hektarë, ndërsa në Belgjikë, Francë dhe Sllovaki janë thyer rekordet për këtë periudhë të vitit./ad

Last Updated on 20/08/2026 by Anisa

Gazeta prestigjioze spanjolle “El País” i ka kushtuar një profil të gjatë kryeministrit Edi Rama, duke u ndalur te ndërthurja e karrierës së tij politike me atë artistike.

Artikulli fokusohet te ekspozita e tij e fundit në Berlin, “Chrysalizing”, por rikthen edhe rrugëtimin e kryeministrit Rama nga studimet në Akademinë e Arteve gjatë komunizmit, te transformimi i Tiranës si kryebashkiak dhe më pas karriera politike si kryeministër.

Në intervistë, Rama flet gjithashtu për marrëdhënien mes artit dhe politikës, si dhe për mënyrën se si vazhdon të krijojë vepra arti gjatë angazhimeve të tij qeveritare.

“Arti është një përpjekje për të mos u çmendur, sepse politika mund të jetë një çmenduri. Dhe rreziku për t’u budallallepsur është i menjëhershëm kur merresh me politikë”, shprehet kryeministri për ‘El Pais’.

Artikulli i plotë:

Edi Rama, kryeministri i Shqipërisë dhe artisti që ekspozon në Paris dhe Nju Jork Kreu i qeverisë së vendit kandidat për në BE sapo ka prezantuar në Berlin një ekspozitë me skulptura bronzi të krijuara nga printime 3D.

“Arti është një përpjekje për të mos u çmendur, sepse politika mund të jetë një çmenduri. Dhe rreziku për t’u budallallepsur është i menjëhershëm kur merresh me politikë.”

Edi Rama (Tiranë, 62 vjeç), autori i këtij pohimi, e di mirë se për çfarë flet. Që prej vitit 2013 është kryeministër i Shqipërisë, autoriteti më i lartë ekzekutiv i këtij vendi të vogël ballkanik (2,75 milionë banorë) dhe i vetmi që ka siguruar katër mandate radhazi. Ai është gjithashtu kryetar i Partisë Socialiste dhe më parë ka qenë ministër i Kulturës, Rinisë dhe Sporteve dhe kryetar i Bashkisë së Tiranës. Mbi të gjitha, ai e përkufizon veten si artist.

Është formuar si piktor në Akademinë e Arteve të Bukura të Tiranës, ku më pas u bë edhe pedagog, ndërsa sot veprat e tij janë të pranishme në galeri me ndikim si Marian Goodman (Nju Jork dhe Paris), Nuno Centeno (Porto) apo Société në Berlin, ku takohemi në një 1 maj me diell. Është mëngjesi pas hapjes së ekspozitës së tij të parë në këtë galeri, me titull “Chrysalizing”, ku ka paraqitur skulpturat e tij të reja në bronz.

Titulli i ekspozitës evokon transformimin e praktikës së tanishme artistike të Ramës: një kalim nga piktura, disiplinë për të cilën deri tani njihej më shumë nga publiku dhe kritika, drejt këtyre skulpturave me forma zoomorfe, por që nuk i përkasin asnjë taksonomie biologjike të njohur. Dhe e gjithë kjo duke shmangur batutën e famshme të artistit konceptual amerikan Ad Reinhardt: “Skulptura është ajo gjë me të cilën përplasesh kur ecën mbrapsht për të admiruar një pikturë”.

Për Ramën, “është diçka që lindi natyrshëm”. Ai është ulur i shpenguar në një divan, me këmbët zbathur mbi tapetin e njërës prej sallave të Société, galeria që e ka sjellë në Berlin për Gallery Weekend, vorbullën e madhe artistike vjetore të kryeqytetit gjerman.

“Për më tepër, të gjitha këto vepra vijnë nga pikturat e mia të mëparshme, të cilat janë shndërruar në skulptura. Me anë të inteligjencës artificiale krijoj një model digjital dhe, prej tij, realizoj një printim 3D. Më pas punoj me dorë”.

I veshur me të zeza, përveç atleteve të bardha që qëndrojnë pranë kolltukut, Rama duket disi imponues, jo vetëm për shkak të gjatësisë së tij (1,98 metra) dhe trupit të fuqishëm, por edhe për seriozitetin fillestar. Një solemnitet që nis të shkrihet kur kujton vitet universitare në Akademinë e Arteve të Tiranës gjatë regjimit diktatorial të Enver Hoxhës, një prej regjimeve më të mbyllura dhe më kriminale të botës komuniste.

“Ishte një shkollë e bazuar në disiplinën dhe metodën e programeve sovjetike”, kujton ai. “I kushtohej shumë rëndësi vizatimit realist, pikturës dhe kompozimit. Profesionalisht ishte një shkollë shumë solide, por nuk kishte liri.

“Kishte vetëm realizëm socialist, pikë”.

Ndryshe nga ç’ndodhte në shtete të tjera komuniste, në Shqipëri arti i shekullit XX ishte i ndaluar. “Në fakt, në vitin 1986, kur përfundova studimet, historia e artit në Akademi pushonte së qeni vizuale te Gustave Courbet.

Imazhi i fundit që na tregonin ishte vepra e tij ‘Atelier-i i piktorit’, e vitit 1855. Pas kësaj kishte vetëm leksione pa imazhe, vetëm akuza dhe qortime ndaj artistëve të degjeneruar dhe asaj shoqërie të degjeneruar që e kthente jashtëqitjen në art”.

Paralelisht me studimet, Rama ndërtoi një karrierë modeste si basketbollist gjysmëprofesionist. “Gjatësia ime ishte vendimtare”, pranon ai. “Përveç kësaj, vuaja nga astma dhe prindërit e mi menduan se do të ishte mirë të merresha me ndonjë sport. Dhe kështu përfundova në ekipin kombëtar në moshën 20-vjeçare”.

Megjithatë, arsyeja kryesore për të luajtur basketboll ishte dëshira për të udhëtuar jashtë vendit.

“Një nga mënyrat e pakta për të dalë nga vendi ishte duke praktikuar sport në arenën europiane. Dhe unë doja të dilja për të vizituar muze. Ky ishte objektivi im”.

Por plani nuk i shkoi siç e kishte menduar. Në vitin 1984, destinacioni i tij i parë ndërkombëtar ishte Paderborni, pranë Dyseldorfit. “Bëmë ndalesë në Vjenë sepse nuk kishte fluturime direkte. Pasdite u largova fshehurazi nga hoteli për të vizituar Muzeun e Historisë së Artit”, kujton.

“Nuk dija si të orientohesha, nuk kisha as hartë. Nuk doja as të merrja autobusin nga frika se mos humbisja. Ishte nëntor dhe binte borë, ndaj vazhdova të ecja pa pushim, duke pyetur njerëzit në rrugë si mund të shkoja te muzeu. Po errësohej kur mbërrita. U afrova te ajo derë e madhe dhe gjeta një tabelë ku shkruhej: ‘E martë, mbyllur’. M’u desh të prisja edhe pesë vjet”.

Pas asaj vizite të dështuar, e kompensoi në vitin 1989 në Galerinë e Arteve të Bremenit, sërish gjatë një udhëtimi për një aktivitet sportiv.

“Ishte mahnitëse, sikur të takoja fantazmat për të cilat kisha ëndërruar gjithmonë. Në hyrje kishte disa shkallë që i ngjita duke u dridhur dhe, kur arrita lart, u gjenda përballë një skulpture të Rodin-it dhe një pikture të Picasso-s. Ishte si të ishe i virgjër dhe të hyje në një bordello. Ishte një ndjesi shumë erotike, shumë intensive”.

“Ishte sikur të takoja fantazmat për të cilat kisha ëndërruar gjithmonë.”

Pas rënies së Perdes së Hekurt, në vitin 1994 u zhvendos në Paris me bursë në Cité Internationale des Arts. “Objektivi im ishte të shëtisja botën. Kështu që, për njëfarë kohe, e vetmja gjë që bëja ishte të shisja piktura, të blija bileta avioni dhe të qëndroja në shtëpitë e të njohurve”.

Në vitin 1998, administrata e re shqiptare trokiti në derën e tij duke i ofruar Ministrinë e Kulturës. “Politika ka shumë kuptim dhe është për të ardhur keq që e ka humbur”, kundërshton ai.

“Është forma më e lartë e angazhimit dhe e procesit intelektual: duhet të bësh që gjërat të ndodhin, jo me bojë, as me piano, por me njerëz. Dhe kjo është shumë e vështirë. Është një luftë për të sjellë ndryshim”.

Tre vjet më vonë mori drejtimin e Bashkisë së Tiranës, qytet që e qeverisi për një dekadë. Në atë periudhë transformoi disa ndërtesa të epokës komuniste, duke u dhënë fasada gjeometrike plot ngjyra.

“Kryeqyteti ishte i shkatërruar dhe ne nuk kishim para. Tirana kishte vetëm 78 shtylla ndriçimi funksionale. Disa pulsonin dhe të tjerat nuk shërbenin për asgjë. Situata ishte e tmerrshme. Kudo kishte ndërtime pa leje. Për më tepër, i gjithë buxheti ynë për investime ishte vetëm 6,3 milionë dollarë”. Atëherë i folën për një projekt për restaurimin e trotuareve dhe fasadave.

“Me çfarë ngjyrash do t’i lyeni shtëpitë?”, pyeta.

“Me ngjyrat origjinale”, më thanë. “Por ndërtesat nuk ishin më origjinalet!”. Blloqet ishin deformuar nga ndërhyrjet e banorëve: dritare të zmadhuara, kate shtesë të ngritura nga hiçi, ballkone të mbyllura në çfarëdo mënyre.

“Deri atëherë unë punoja vetëm bardh e zi. Dhe ai ishte momenti kur ngjyrat erdhën në tryezën time të punës për të pikturuar pjesët e jashtme dhe për t’u dhënë jetë”, përshkruan ai.

Tregon se ajo ndërhyrje përmbysi prirjen e viteve nëntëdhjetë në qytet për të menduar vetëm për hapësirën private dhe jo për atë të përbashkët. “Gjatë pesë dekadave të mëparshme, qytetarët nuk kishin pasur pronë private; u thoshin se gjithçka ishte e tyre, por në të vërtetë nuk zotëronin asgjë.

Prandaj ndien nevojën të pohonin të drejtat e tyre individuale”. Hapësira publike ishte kthyer në një vend për t’u zaptuar ose për të hedhur mbeturina. Por kjo dinamikë ndryshoi me ato fasada të pazakonta shumëngjyrëshe. Kur Tirana në tërësi arrinte të mblidhte vetëm 4% të tarifave, në rrugët ku ishte ndërhyrë, mbledhja e tyre arriti në 100%. “Njerëzit filluan të paguanin taksat sepse kuptuan se Bashkia po bënte diçka për ta”, shpjegon.

“Dhe u përmirësua edhe siguria. Mësova se bukuria dhe pastërtia janë më imponuese se policia. Nëse dëshiron që njerëzit të jenë më pak agresivë ndaj pronës publike, sigurohu që estetika e saj t’u imponojë respekt”.

“Mësova se bukuria dhe pastërtia janë më imponuese se policia.”

Në vitin 2013, Rama u bë kryeministër i Shqipërisë, kulmi i karrierës së tij politike, pa e braktisur megjithatë anën e tij si artist. Këtë e dëshmojnë pjesëmarrjet e tij në Bienalen e Venecias në vitet 2003 dhe 2017. Një aktivitet që këtë vit nisi mes polemikave, pasi juria vendosi të përjashtonte Rusinë dhe Izraelin nga gara për çmimet zyrtare. Pas refuzimit të organizatorëve për të ndaluar pavijonet e të dy vendeve, juria dha dorëheqjen në bllok.

“Politika nuk duhet të përzihet me artin”, thotë prerë ai. “Dhe vendimi nëse një vend duhet pranuar apo jo në Bienale nuk i takon jurisë. Ky vendim u takon organizatorëve. Dhe nëse ata duan që ato vende të jenë të pranishme në Bienale, duhet të jenë. Funksioni i jurisë është të gjykojë artin, jo politikën botërore. As të përcaktojë kush është i miri dhe kush është i keqi në këtë planet”.

Kur kryeministri pyetet nëse nuk mendon se arti duhet të përfshihet në këto çështje, përgjigjet prerë: “Qëllimi i artit nuk është të ndryshojë botën. Ai duhet të ndryshojë këndvështrimin e njerëzve dhe të krijojë një hapësirë ku ata të mund të përpunojnë idetë e tyre dhe të përparojnë. Nuk ka misionin të ndalojë luftërat apo të lëshojë dënime dhe nuk duhet të ofrojë zgjidhjet që i takojnë politikës. Përzierja e të dyja fushave është e tmerrshme”.

Por si ndihet ai për momentin aktual?

“Ndihem i bekuar që nuk jam mes atyre që ndodhen në vendin nga ku merren sot vendimet e mëdha. Shqipëria është aq e vogël sa askush nuk pret që unë të marr ndonjë vendim të madh për planetin. Dhe kjo është fat, sepse nuk kam asnjë ide se çfarë do të bëja apo çfarë mund të bëja. Gjërat po shkojnë mjaft keq në këtë anë të botës, po”.

“Qëllimi i artit nuk është të ndryshojë botën. Ai duhet të ndryshojë këndvështrimin e njerëzve.”

Megjithatë, në rastin e Ramës, arti i tij është politik, të paktën në mënyrë të tërthortë, sepse një pjesë të pikturave i krijon gjatë konferencave zyrtare dhe mbledhjeve në Kryeministri, selia e qeverisë shqiptare. Rrjedhë e vetëdijes? Krijime nënndërgjegjshme? “Nuk e di. E gjithë ajo terminologji nuk është për mua”, përgjigjet. “E bëj sepse më bën të ndihem mirë. Është e ngjashme me atë që më ndodh kur duhet të marr infuzione për të lehtësuar migrenën. Është një mënyrë për t’u detoksifikuar, për të holluar helmin e politikës”.

Megjithatë, ai është skeptik ndaj imazhit sipas të cilit politikanët janë të ligj, ndërsa artistët qenie drite. “Nuk është e vërtetë. Artistët mund të jenë të këqij dhe politikanët engjëj”. Një dualitet, art/politikë, që për të nuk është problematik.

“E vetmja gjë që nuk bëj është t’ua shes veprat e mia shqiptarëve ose dikujt që ka biznese në Shqipëri”, shpjegon. “Çështja është të verifikohet kushdo që dëshiron të blejë një nga veprat e mia. Nëse ndonjë nga galeritë me të cilat punoj merr një kërkesë për blerje, ma përcjell dhe kontrollohen të dhënat e atij personi për t’u siguruar që nuk ekziston asnjë lidhje me punën time qeveritare”.

Ndërkohë, pikturat e tij, një lloj shkarravinash jashtëzakonisht shumëngjyrëshe, vazhdojnë të grumbullohen në muret e zyrës së tij në kryeqytetin shqiptar, një ndalesë pothuajse e detyrueshme për udhëheqësit botërorë gjatë vizitave zyrtare.

“Nëse pendohem për diçka, është që nuk i kam filmuar”, bën shaka ai. “Fillova ta bëja shumë vonë. Ka nga të gjitha llojet e reagimeve dhe është shumë argëtuese. Do të kishte dalë një film i jashtëzakonshëm. Mendoj se kam të regjistruar John Kerry-n dhe Mark Rutte-n”. Dhe gjithashtu Pedro Sánchez-in.

“Ka shije të shkëlqyer. Dhe organizoi samitin më të paharrueshëm të NATO-s në histori në Muzeun Prado! Është diçka që nuk do ta harroj kurrë”, thekson ai.

Në kabinetin e tij, përpara këtyre krijimeve, disa udhëheqës sillen normalisht, të tjerë shfaqen të habitur dhe pjesa tjetër mbetet duke menduar se çfarë të thotë. “Njëri prej tyre, nuk do t’ia them emrin, nuk ndihej shumë rehat”, pranon ai. “Papritur më pyeti: ‘Ku është zyra juaj?’. I thashë: ‘Kjo është zyra ime’. ‘Po këto çfarë janë?’, këmbënguli.

I shpjegova se ishin vizatimet e mia. ‘Pikturoni mbi mur?’, më pyeti. I sqarova se i bëj mbi tavolinën e punës dhe më pas prodhoj letër-muri që vendoset në mure. Ai thirri: ‘Ju jeni një njeri i çuditshëm, Edi Rama. Mendova se ky ishte vendi ku kujdesen për fëmijët e punonjësve kur nuk mund t’i çojnë në çerdhe’. Unë vetëm munda t’i përgjigjesha: ‘Jo, i vetmi fëmijë këtu jam unë’”. “Jo, i vetmi fëmijë këtu jam unë.”

“Jo, i vetmi fëmijë këtu jam unë.”/ad