NjĂ« traktor u bllokua tĂ« premten nĂ« vendin e quajtur âBishti i NartĂ«sâ, nĂ« lumin Devoll, duke vĂ«nĂ« nĂ« rrezik jetĂ«n e tre personave.
Menjëherë pas njoftimit, drejt vendngjarjes u nisën ekipet e Shërbimit të Mbrojtjes nga Zjarri dhe Shpëtimit të Bashkisë Gramsh, të cilat ndërhynë për evakuimin e tyre.
Falë ndërhyrjes së shpejtë, u shpëtuan tre persona, një i moshuar, nipi i tij dhe drejtuesi i traktorit.
Sipas zjarrfikësve, mjeti kishte mbetur i bllokuar në lumë dhe ishte zhytur deri në lartësinë e kabinës.
Shërbimi Zjarrfikës i Gramshit u bën apel qytetarëve të shmangin hyrjen në lumin Devoll, pasi prurjet e papritura të ujit nga diga e Moglicës e bëjnë zonën tepër të rrezikshme dhe mund të krijojnë situata me rrezik për jetën./kb
Ish-ministri i ShĂ«ndetĂ«sisĂ«, Ilir Beqaj, Ă«shtĂ« liruar nga burgu pas dy vitesh nĂ« qeli pĂ«r tĂ« vijuar me masĂ«n e sigurisĂ« âarrest nĂ« shtĂ«piâ.
Vendimi Ă«shtĂ« marrĂ« nga GJKKO pas shqyrtimit tĂ« kĂ«rkesĂ«s sĂ« Beqajt pĂ«r shuarjen e masĂ«s âarrest nĂ« burgâ, me argumentin se janĂ« tejkaluar afatet e paraburgimit.
âKĂ«rkuesi, i pandehuri Ilir Beqaj me datĂ« 30.07.2026 ka paraqitur pranĂ« GjykatĂ«s kĂ«rkesĂ«n me objekt: âKonstatimi i humbjes sĂ« fuqisĂ« sĂ« paraburgimit dhe shuarja e masĂ«s sĂ« sigurimit âarrest nĂ« burgâ; lirimi i menjĂ«hershĂ«m; subsidarisht caktimi i njĂ« mase mĂ« tĂ« butĂ« sigurimi.â. 2. NĂ« pĂ«rfundim tĂ« gjykimit, Gjykata e Posaçme e ShkallĂ«s sĂ« ParĂ« pĂ«r Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar me trup gjykues tĂ« pĂ«rbĂ«rĂ« nga gjyqtarja Elsa Ulliri, me vendimin nr. 550, datĂ« 31.07.2026, vendosi: 1. Pranimin e kĂ«rkesĂ«s. 2. Konstatimin e humbjes sĂ« fuqisĂ« sĂ« masĂ«s sĂ« sigurimit âArresti nĂ« burgâ, caktuar ndaj tĂ« pandehurit Ilir Beqaj me anĂ« tĂ« vendimit me Nr. 65, datĂ« 03.07.2024 tĂ« GjykatĂ«s sĂ« Posaçme tĂ« ShkallĂ«s sĂ« ParĂ« pĂ«r Korrupsion dhe Krimin e Organizuar, pĂ«r shkak tĂ« kalimit tĂ« afatit tĂ« paraburgimit. 3. Caktimin e masĂ«s sĂ« sigurimit âArresti nĂ« shtĂ«piâ, parashikuar nga neni 237 i K.Pr.Penale, ndaj tĂ« pandehurit Ilir Beqaj. 4. UrdhĂ«rohet i pandehuri Ilir Beqaj tĂ« mos largohet nga banesa e tij, e ndodhur nĂ« ****, Rruga ****, Pallati ****, sheshi **** ap. ****. 5. UrdhĂ«rohet lirimi i menjĂ«hershĂ«m i tĂ« pandehurit Ilir Beqaj nĂ«se nuk mbahet i dĂ«nuar, i arrestuar apo i ndaluar pĂ«r ndonjĂ« vepĂ«r tjetĂ«r penale. 6. Ngarkohet Prokuroria e Posaçme kundĂ«r Korrupsionit dhe Krimit tĂ« Organizuar dhe Policia GjyqĂ«sore pĂ«r ndjekjen edhe zbatimin e kĂ«tij vendimi. 7. KundĂ«r kĂ«tij vendimi lejohet ankim nĂ« GjykatĂ«n e Posaçme tĂ« Apelit pĂ«r Korrupsionin dhe Krimin e Organizuar, brenda 5 ditĂ«ve, duke filluar ky afat nga e nesĂ«rmja e komunikimit tĂ« vendimit tĂ« arsyetuarâ, thuhet nĂ« vendimin e GJKKO.
Ilir Beqaj ishte arrestuar në korrik 2024 me urdhër të SPAK dhe që prej atëherë ndodhej në paraburgim. Më herët, GJKKO dhe Apeli i GJKKO-së kishin rrëzuar disa kërkesa të tij për ndryshimin e masës së sigurisë./kb
Një ngjarje e pazakontë është regjistruar në plazhin e Marina di Raguzës, në Siçili, ku qindra mijëra euro të gatshme përfunduan në det pasi u hodhën nga një motoskaf që po i afrohej Roja Bregdetare italiane.
Sipas autoriteteve italiane, gjithçka nisi kur motoskafi mbeti pa karburant pranë portit të Marina di Raguzës. Në bord ndodheshin katër persona, ndërsa dy prej tyre zbritën në breg për të siguruar karburant. Në anije mbetën një burrë dhe një i mitur.
Teksa mjeti lundrues po afrohej drejt bregut i shtyrĂ« nga rrymat, qytetarĂ«t njoftuan RojĂ«n Bregdetare, duke menduar se motoskafi ishte nĂ« vĂ«shtirĂ«si. Por, sapo patrulla iu afrua pĂ«r tâi ndihmuar, dy personat nĂ« bord nisĂ«n tĂ« hidhnin nĂ« det dhjetĂ«ra pako me kartĂ«monedha.
Rrymat detare i nxorĂ«n pakot nĂ« plazh, ku pushuesit nxituan tâi merrnin. Pak mĂ« vonĂ«, nĂ« vendngjarje mbĂ«rritĂ«n Policia, KarabinierĂ«t dhe Garda Financiare, tĂ« cilĂ«t rrethuan zonĂ«n, sekuestruan paratĂ« dhe identifikuan personat qĂ« kishin marrĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« kartĂ«monedhave.
Sipas mediave italiane, paratë ishin të ndara në tufa me kartëmonedha nga 5 deri në 100 euro. Deri tani autoritetet kanë sekuestruar afro 700 mijë euro, ndërsa nuk përjashtohet mundësia që një pjesë e shumës të mos jetë gjetur ende.
Motoskafi u sekuestrua dhe u transportua në port për kontrolle të mëtejshme, ndërsa tre persona u arrestuan në kuadër të hetimeve. Në bord ndodhej edhe një i mitur, i cili, sipas autoriteteve, nuk ka lidhje me tre të arrestuarit.
Hetimet vijojnë për të zbuluar origjinën e parave dhe lidhjet e mundshme të tyre me aktivitete të krimit të organizuar./kb
Ndërsa bombardimet ukrainase e kanë rikthyer Krimenë në qendër të zhvillimeve ndërkombëtare, historia e këtij gadishulli tregon se ai ka qenë gjithmonë një territor i lakmuar. Gjeografikisht pjesë e Ukrainës, Krimea ka kaluar nën sundimin e shumë popujve dhe perandorive. Në lashtësi, grekët e quanin Tauridë dhe ajo luajti një rol kyç në ekuilibrat gjeopolitikë të Evropës Lindore.
Banorët e parë të njohur ishin Taurët, të cilët u vendosën në Krime në fillim të Epokës së Hekurit. Historiani Herodot i përshkruan si një popull luftarak që jetonte nga plaçkitjet dhe kryente flijime njerëzore. Nga shekujt VIII-VII para Krishtit, grekët nisën kolonizimin e brigjeve të Detit të Zi dhe themeluan koloni edhe në Krime. Pas një periudhe përplasjesh, Taurët dhe grekët krijuan marrëdhënie tregtare që u sollën përfitime të mëdha të dyja palëve.
GrekĂ«t kĂ«rkonin grurĂ«, bagĂ«ti dhe skllevĂ«r nga fushat pjellore tĂ« UkrainĂ«s. NjĂ« rol tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m nĂ« kĂ«tĂ« tregti kishin SkitĂ«t, njĂ« popull nomad i njohur pĂ«r kalorĂ«sinĂ« e tij tĂ« fuqishme. Rreth vitit 480 para Krishtit, kolonitĂ« greke u bashkuan nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bosforit Kimerian, e cila u bĂ« njĂ« nga qendrat mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme tregtare tĂ« rajonit dhe bashkoi grekĂ«, taurĂ« e skitĂ«. NĂ« shekullin IV para Krishtit, SkitĂ«t u zĂ«vendĂ«suan nga SarmatĂ«t, njĂ« popull tjetĂ«r luftarak qĂ« kĂ«rcĂ«noi vazhdimisht mbretĂ«rinĂ«. PĂ«r tâu mbrojtur, sundimtarĂ«t kĂ«rkuan ndihmĂ«n e MbretĂ«risĂ« sĂ« Pontit tĂ« Mitridatit VI, i cili pushtoi KrimenĂ« nĂ« vitin 107 para Krishtit. Pas humbjes sĂ« tij ndaj RomĂ«s, gadishulli mbeti nĂ«n ndikimin romak si njĂ« mbretĂ«ri vasale, pa u shndĂ«rruar kurrĂ« nĂ« provincĂ«. PĂ«r mĂ« shumĂ« se tre shekuj, Roma kontrolloi rrugĂ«t tregtare tĂ« Detit tĂ« Zi pĂ«rmes KrimesĂ« dhe ndĂ«rhyri shpesh nĂ« politikĂ«n e saj. Stabiliteti u prish nĂ« shekullin III pas Krishtit, kur nĂ« rajon mbĂ«rritĂ«n GotĂ«t, tĂ« ndjekur mĂ« pas nga HunĂ«t. KĂ«to pushtime shĂ«nuan rĂ«nien e MbretĂ«risĂ« sĂ« Bosforit Kimerian dhe dobĂ«simin e ndikimit greko-romak. NĂ« vitin 527, perandori Justinian e riktheu pĂ«rkohĂ«sisht KrimenĂ« nĂ«n PerandorinĂ« Romake tĂ« Lindjes, por pak mĂ« shumĂ« se njĂ« shekull mĂ« vonĂ« gadishulli u pushtua nga proto-bullgarĂ«t me origjinĂ« turke. KĂ«shtu mori fund lidhja e drejtpĂ«rdrejtĂ« e KrimesĂ« me botĂ«n greko-romake, pas mĂ« shumĂ« se njĂ« mijĂ« vitesh histori tĂ« pĂ«rbashkĂ«t./kb
Aktori i famshëm i humorit, Sejfulla Myftari, i njohur si Cekja, është aksidentuar me makinë në aksin Gjirokastër-Tepelenë, në kthesën e fshatit Hormovë.
Automjeti që drejtonte Cekja, tip Mercedes-Benz, me targa AA 139 MO, është përplasur me një automjet tip Ford, me targa AB 025 OB, që drejtohej nga Sheh Ali Hormova, klerik bektashian.
Përplasja ka qenë jo frontale, çka ka shmangur lëndimin e aktorit të humorit. Përveç dëmeve materiale të shënuara, as Cekja dhe as drejtuesi i automjetit Ford nuk kanë pësuar lëndime.
Policia Rrugore e Gjirokastrës ndodhet në vendngjarje për të hetuar rrethanat e aksidentit. /kb
Kreu i PD-së, Sali Berisha, në një konferencë për mediat, ka folur për Reformën Territoriale.
Sipas Berishës, mazhoranca kërkon të heqë 15 bashki dhe të ketë në dorë vendin me qëllim shpopullimin.
âReforma Territoriale ka ngjallur njĂ« pakĂ«naqĂ«si tĂ« madhe. U tĂ«rhoq nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« anshme, tĂ« padenjĂ«, paraqiti nĂ« Parlament njĂ« raport qĂ« nuk e paraqiti nĂ« komision. Me krimin kundĂ«r shqiptarĂ«ve nuk ndalen, do tĂ« heqĂ« edhe 15 bashki tĂ« tjera nĂ« vendin mĂ« malor tĂ« EuropĂ«s, njĂ« vend qĂ« 80 % tĂ« sipĂ«rfaqes e ka male dhe kodra kĂ«rkojnĂ« ta pĂ«rqendrojnĂ« nĂ« pĂ«llĂ«mbĂ«n e zezĂ« tĂ« dorĂ«s pĂ«r qĂ«llime shpopullimi dhe pasurimiâ, tha Berisha./Kb
Gazetari Elton Qyno Ă«shtĂ« dhunuar nga shtetasja Rosela Nallbati alias Ăapja, bashkĂ«shortja e Florenc Ăapjas, njĂ« personazh i botĂ«s sĂ« krimit i dĂ«nuar me burgim tĂ« pĂ«rjetshĂ«m.
Ngjarja ka ndodhur nĂ« njĂ« spital, ku gazetari ka shkuar pĂ«r tĂ« kontaktuar me njĂ« mjek dhe mĂ« pas Ă«shtĂ« sulmuar nga shtetasja Rosela Ăapja.
Policia ka shpallur nĂ« kĂ«rkim Rosela Ăapjan sĂ« bashku me babain e saj Romir Nallbatin.
Komisioni Evropian ka nisur një proces rekrutimi për të rritur numrin e stafit në njësitë përgjegjëse për mbikëqyrjen dhe zbatimin e rregullave të reja të Bashkimit Evropian për inteligjencën artificiale.
Ekzekutivi i BE-së bëri të ditur se po kërkon agjentë me kontratë për dy njësi të Zyrës së Inteligjencës Artificiale, e cila është krijuar dy vite më parë dhe funksionon brenda departamentit të teknologjisë së Komisionit Evropian, DG Connect.
Zgjerimi i stafit vjen në një moment kur zyra merr kompetenca më të mëdha për zbatimin e Aktit të Inteligjencës Artificiale të BE-së, përfshirë mundësinë e vendosjes së sanksioneve ndaj kompanive që nuk respektojnë kërkesat e reja.
Njëra prej njësive që kërkon punonjës merret me rregullimin dhe pajtueshmërinë e sistemeve të inteligjencës artificiale, ndërsa tjetra fokusohet në monitorimin e rreziqeve që lidhen me modelet e avancuara të IA-së, përfshirë sulmet kibernetike dhe humbjen e kontrollit mbi këto teknologji.
Aktualisht, dy njësitë kanë një staf të përbashkët prej 71 personash, ndërsa Komisioni Evropian synon të hapë rreth 40 vende të reja pune gjatë vitit 2027.
Me hyrjen nĂ« fuqi tĂ« kompetencave tĂ« reja, Zyra e IA-sĂ« do tĂ« ketĂ« autoritet mĂ« tĂ« madh pĂ«r tĂ« kontrolluar mĂ«nyrĂ«n se si kompanitĂ« kryesore tĂ« inteligjencĂ«s artificiale menaxhojnĂ« rreziqet e modeleve tĂ« tyre. NĂ« raste shkeljesh, ajo mund tĂ« vendosĂ« gjoba ose tâu kĂ«rkojĂ« ofruesve tĂ« tĂ«rheqin modele tĂ« caktuara nga tregu.
Përpara zgjerimit të kompetencave, disa politikëbërës të BE-së dhe ekspertë të fushës kishin shprehur shqetësime nëse Zyra e Inteligjencës Artificiale kishte kapacitetet e nevojshme për të mbikëqyrur modelet më të fuqishme të IA-së./kb
Në Kinë janë zbuluar 241 fragmente të qelibarit fosil, të cilat rezultojnë 65 milionë vjet më të vjetra se rekordi i mëparshëm. Studimi, i publikuar në revistën Science Advances, sugjeron se bimët prodhonin rrëshirë mbrojtëse shumë kohë përpara shfaqjes së insekteve të mëdha barngrënëse.
Qelibari Ă«shtĂ« njĂ« nga fosilet mĂ« tĂ« çmuara, jo vetĂ«m pĂ«r bukurinĂ« e tij, por edhe sepse ruan pĂ«r miliona vite gjurmĂ« tĂ« jetĂ«s sĂ« lashtĂ«. Brenda tij mund tĂ« ruhen gjethe, polen, insekte dhe madje edhe vertebrorĂ« tĂ« vegjĂ«l, duke u kthyer nĂ« njĂ« âkapsulĂ« koheâ tĂ« historisĂ« sĂ« TokĂ«s. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, zbulimi i qelibarit mĂ« tĂ« vjetĂ«r tĂ« njohur deri mĂ« sot nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« rekord i ri, por mund tĂ« ndryshojĂ« mĂ«nyrĂ«n se si shkencĂ«tarĂ«t e kuptojnĂ« origjinĂ«n dhe funksionin e kĂ«saj rrĂ«shire fosile.
Qelibari Ă«shtĂ« rrĂ«shirĂ« e fosilizuar, e prodhuar nga pemĂ«t pĂ«r tĂ« mbyllur plagĂ«t nĂ« lĂ«vore dhe pĂ«r tâu mbrojtur nga insektet e parazitĂ«t. Me kalimin e kohĂ«s, ajo ngurtĂ«sohet dhe fosilizohet, duke bllokuar organizma ose materiale organike.
Deri më tani, qelibari më i vjetër datonte rreth 325 milionë vjet më parë, gjatë periudhës së Karboniferit. Për këtë arsye besohej se prodhimi i rrëshirës ishte një përshtatje evolutive që lindi si përgjigje ndaj shfaqjes së insekteve që ushqeheshin me bimë.
Ekipi i Akademisë Kineze të Shkencave zbuloi 241 fragmente në një shtresë qymyri në veriperëndim të Kinës. Datimi fillestar tregoi se ato ishin rreth 385 milionë vjeçare, aq të vjetra sa studiuesit menduan se nuk bëhej fjalë për rrëshirë fosile. Megjithatë, analizat kimike konfirmuan se fragmentet ishin qelibar i vërtetë, duke e shtyrë rekordin botëror me 65 milionë vjet.
ShkencĂ«tarĂ«t ende nuk kanĂ« identifikuar llojin e pemĂ«s qĂ« prodhoi kĂ«tĂ« rrĂ«shirĂ«, por besojnĂ« se ajo kishte funksion mbrojtĂ«s. Edhe pse insektet nuk ishin ende shumĂ« tĂ« pĂ«rhapura, ekosistemi i asaj kohe pĂ«rballej me kĂ«rcĂ«nime si kĂ«rpudhat parazitare dhe zjarret e shpeshta. Kjo tregon se rrĂ«shira mund tĂ« ketĂ« evoluar fillimisht pĂ«r tâu mbrojtur nga kĂ«ta faktorĂ«.
Sipas autorëve të studimit, ky zbulim e shtyn historinë e evolucionit të pemëve me të paktën 65 milionë vjet më herët nga sa mendohej. Ata besojnë se format e para të prodhimit të rrëshirës mund të jenë edhe më të lashta, duke datuar deri rreth 540 milionë vjet më parë.
Deputeti i Partisë Demokratike, dhe njëherazi nënkryetari i Kuvendit, Agron Gjekmarkaj ka reaguar lidhur me debatet për reformën e re territoriale, duke deklaruar se kundërshtimet që po vijnë nga Poliçani, Klosi, Divjaka dhe Prrenjasi dëshmojnë se nuk bëhet fjalë për pakënaqësi të izoluara. Protesta masive janë zhvilluar në Poliçan e Prrenjas, ndërsa në Klos administrata e bashkisë bojkotoi punën. Edhe në Divjakë banorët kanë kundërshtuar shkrirjen e bashkisë së tyre dhe bashkimin me Lushnjen.
Sipas deputetit demokrat, ndryshimet e propozuara nga mazhoranca pĂ«r hartĂ«n e re territoriale, duke shkrirĂ« 15 bashki, rrezikojnĂ« ta fusin ShqipĂ«rinĂ« nĂ« njĂ« krizĂ« tĂ« thellĂ« institucionale dhe sociale, ndĂ«rsa thekson se, nĂ«se nuk reflektohet, qytetarĂ«ve nuk do tâu mbetet rrugĂ« tjetĂ«r veç protestĂ«s.
Reagimi i plotë
Protesta si zgjidhje per reformen territoriale!
Ajo që Partia Socialiste po e paraqet si reformë territoriale nuk duhet të jetë një ushtrim për vizatimin e kufijve në hartë, por një reformë e vërtetë në shërbim të qytetarëve dhe demokracisë vendore.
Pushteti vendor ekziston pĂ«r tĂ« afruar shtetin me qytetarin, jo pĂ«r ta larguar atĂ«. Ădo ndryshim i hartĂ«s administrative duhet tĂ« ketĂ« si pikĂ«nisje pĂ«rfaqĂ«simin, cilĂ«sinĂ« e shĂ«rbimeve publike dhe zhvillimin e komuniteteve, jo interesa tĂ« momentit apo llogari elektorale. Reformat e PS dhe te Edi RamĂ«s lene shumicen e shqiptarve pamperfaqesim, ato bazohem mbi hilen dhe jo zhvillimin!
Nuk është rastësi që kundërshtimet po vijnë nga Poliçani, Klosi, Divjaka, Prrenjasi dhe nga bashki të tjera ku qytetarët po shprehin shqetësimin se po humbasin zërin dhe identitetin e tyre institucional. Kjo tregon se nuk kemi të bëjmë me një pakënaqësi të izoluar, por me një debat që prek vetë mënyrën se si organizohet shteti.
ShqipĂ«ria ka njĂ« antropologji kulturore tĂ« veçantĂ«. Identiteti krahinor, historia, traditat dhe lidhja e njerĂ«zve me vendlindjen janĂ« ende shumĂ« tĂ« forta. PikĂ«risht pĂ«r kĂ«tĂ« arsye, vendi ynĂ« ka nevojĂ« pĂ«r njĂ«si vendore funksionale, mĂ« pranĂ« qytetarĂ«ve dhe mĂ« tĂ« afta pĂ«r tâiu pĂ«rgjigjur nevojave tĂ« tyre, jo pĂ«r bashki gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« mĂ«dha qĂ« rrezikojnĂ« tĂ« zbehin pĂ«rfaqĂ«simin. Modeli qĂ« propozon PD Ă«shtĂ« afer ketij realiteti!
Një reformë territoriale nuk mund të matet vetëm me numrin e bashkive. Ajo duhet të matet me aftësinë për të garantuar demokraci vendore, pjesëmarrje qytetare dhe zhvillim të balancuar. Përndryshe, rrezikojmë të krijojmë struktura administrative më të mëdha, por me qytetarë gjithnjë e më larg vendimmarrjes, me abuzime, korrupsion e anarki!
ShqipĂ«ria nuk ka nevojĂ« pĂ«r njĂ« reformĂ« tĂ« ndĂ«rtuar mbi kalkulime elektorale, por pĂ«r njĂ« reformĂ« qĂ« respekton historinĂ« e komuniteteve, identitetin e tyre dhe tĂ« drejtĂ«n e çdo qytetari pĂ«r tâu pĂ«rfaqĂ«suar. Demokracia vendore forcohet duke afruar pushtetin me njerĂ«zit, jo duke e pĂ«rqendruar atĂ«. Ky duhet tĂ« jetĂ« parimi qĂ« udhĂ«heq çdo reformĂ« territoriale serioze. Kjo reforme e fut ShqiperinĂ« nĂ« krize dhe le si zgjidhje vetem protesten!/kb
NĂ« librin tim âShoqĂ«ria Piramidaleâ (Botimet Papirus), tĂ« botuar pak vite mĂ« parĂ« argumentoj teorikisht dhe me argumenta praktike se :
1. Bashkitë e mëdha janë institucione që bëjnë të mundur që ndërtuesit e mëdhenj të sundojnë qytetarin!
2. Futja e popullsive periferike brenda administratës së bashkisë së qytetit të madh është mënyra që popullsia e qendrës urbane të sundojë dhe shfrytëzojë popullsinë që jeton në periferi. U merr taksa dhe nuk u jep investimet e duhura!
3. Heqja e komunave dhe futja e popullsive rurale brenda administrimit të bashkisë urbane është mekanizmi kur popullsia urbane sundon dhe shfrytëzon popullsinë rurale, fshatarësinë!
4. Organizimi bashkiak bĂ«n qĂ« ndĂ«rtuesit tĂ« sundojnĂ« qytetarĂ«t, qytetarĂ«t e qendrĂ«s tĂ« sundojnĂ« ata qĂ« banojnĂ« nĂ« periferi, popullsitĂ« urbane tĂ« shtypin ato rurale, kuptohet qĂ« tĂ« gjithĂ« tĂ« shtypurit sâkanĂ« rrugĂ« tjetĂ«r veçse tĂ« ikin nga sytĂ« kĂ«mbĂ«t! Ata qĂ« mbesin nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«rzĂ«nĂ« ata qĂ« ikin!
Këto janë katër shtresat e shfrytëzimit dhe shtypjes politike në Shqipëri!
I di komisioni i reformës territoriale këto apo jo???
Kryeministri Edi Rama tha se deri nĂ« 2028 ShqipĂ«ria do tĂ« ketĂ« tĂ« gjithĂ« kapacitetin ushtarak dhe Forcave tĂ« Armatosura nuk do tâu mungojĂ« asgjĂ«, qĂ« nga makinat mĂ« tĂ« lehta deri te armĂ«t mĂ« tĂ« sofistikuara.
âUshtria shqiptare qĂ« nga â92 dhe deri para se tĂ« hynim nĂ« kĂ«tĂ« fazĂ«, ka vajtur pĂ«r mjete. 5 sot, 6 nesĂ«r, 3 u prishĂ«n, 2 janĂ« nĂ« mirĂ«mbajtjeâŠ
Plani ynĂ« qĂ« folĂ«m edhe me shefin e shtabit, Ă«shtĂ« brenda 2028 ushtria shqiptare do kĂ«tĂ« tĂ« gjitha mjete, qĂ« nga makina mĂ« e lehtĂ« deri te armĂ«t mĂ« tĂ« sofistikuara. Nuk do ketĂ« asnjĂ« katĂ«rrrotak qĂ« do tâi mungojĂ« FA, do ketĂ« flotĂ« mjetesh tĂ« madhe sipas standardeve tĂ« NATO.
NdĂ«rkohĂ« do tĂ« jetĂ« e pajisur me shumëçka tjetĂ«r qĂ« ka nisur tĂ« projektohet dhe prodhohet nĂ« vendâ, tha Rama gjatĂ« fjalĂ«s sĂ« tij nĂ« eventin pĂ«r marrjen nĂ« dorĂ«zimin nga Forcat e Armatosura, tĂ« 40 mjeteve tĂ« para taktike tĂ« prodhuara nĂ« ShqipĂ«ri me standardet e NATO-s nga kompania âTimak Defenceâ.
E ndĂ«rkohĂ« Rama foli edhe pĂ«r njĂ« ambicie mĂ« tĂ« madhe, kur tha se nuk duhet tĂ« çuditemi nĂ«se njĂ« ditĂ« furnizojmĂ« edhe ushtrinĂ« e SHBA me âmade in Albaniaâ.
âKemi marrĂ«veshje me kolosĂ« tĂ« industrisĂ« ushtarake dhe mos u çudisni kur njĂ« ditĂ« tĂ« vijmĂ« pĂ«rsĂ«ri kĂ«tu dhe tĂ« ekspozojmĂ« gjĂ«ra tĂ« prodhuara kĂ«tu qĂ« do i japim edhe ushtrisĂ« amerikane, prodhime made in Albania. Parafytyroni njĂ« ushtar tĂ« SHBA me njĂ« prodhim made in Albania, kush do e imagjinonte vite mĂ« parĂ«. Kjo Ă«shtĂ« ShqipĂ«ria tjetĂ«r qĂ« kemi ndĂ«rtuar dhe do fillojĂ« tĂ« jap tĂ« tjera rendimente dhe produkteâ, tha ai./ad
Një zyrtar i lartë i Hamasit tha se grupi palestinez nuk do të ndërmarrë asnjë hap drejt çarmatimit përpara se forcat izraelite të tërhiqen nga Rripi i Gazës, transmeton Anadolu.
Ghazi Hamad, një anëtar i delegacionit negociues të Hamasit, tha se çështja e çarmatimit është e lidhur me tërheqjen e Izraelit nga Gaza dhe rindërtimin e territorit. Në komente për kanalin Al Jazeera me bazë në Katar, Hamad tha se Izraeli nuk do të kishte asnjë rol në procesin e çarmatimit, i cili në vend të kësaj do të kryhet nga një komitet kombëtar palestinez.
Ai theksoi se Hamasi nuk do tĂ« zbatojĂ« asnjĂ« masĂ« çarmatimi nĂ«se Izraeli fillimisht nuk pĂ«rmbush detyrimet e tij sipas marrĂ«veshjes. Hamad i pĂ«rshkroi negociatat si âtĂ« vĂ«shtiraâ, duke thĂ«nĂ« se Hamasi u pĂ«rpoq tĂ« siguronte rezultatin mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« mundshĂ«m duke mbetur i pĂ«rkushtuar pĂ«r tĂ« mbrojtur tĂ« drejtat e popullit palestinez.Ai falĂ«nderoi gjithashtu Egjiptin, Katarin dhe TurqinĂ« pĂ«r pĂ«rpjekjet e tyre ndĂ«rmjetĂ«suese pĂ«r tĂ« ndihmuar arritjen e marrĂ«veshjes.
Vërejtjet e Hamadit erdhën pasi presidenti i SHBA-së, Donald Trump njoftoi se ishte arritur marrëveshje për çarmatimin e plotë të Hamasit dhe grupeve të tjera të armatosura në Gaza, me forcat izraelite të vendosura të tërhiqen në faza ndërsa procesi ecën përpara./ad
Analisti Martin Leka ka komentuar deklaratat e kryeministrit Edi Rama për një reflektim të ri brenda Partisë Socialiste, duke e cilësuar atë si një autokritikë dhe një mesazh për strukturat drejtuese të partisë.
NĂ« njĂ« intervistĂ«, nĂ« âOra e Funditâ nĂ« ABC News Leka u shpreh se Rama ka adresuar kritika tĂ« drejtpĂ«rdrejta pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si duhet tĂ« veprojnĂ« drejtuesit e PS-sĂ« nĂ« mandatin e katĂ«rt qeverisĂ«s, duke theksuar se ky mandat do tĂ« jetĂ« mĂ« i vĂ«shtirĂ« pavarĂ«sisht fitores me 83 mandate.
âMendoj qĂ« Rama nĂ« kĂ«tĂ« reflektim, pĂ«rveç autokritikĂ«s, u ka bĂ«rĂ« tĂ« vetĂ«ve njĂ« kritikĂ« tĂ« adresuar nĂ« mĂ«nyrĂ« direkte pĂ«r hapat qĂ« duhet tĂ« marrin gjithsecili nĂ« mandatin e katĂ«rt tĂ« PS-sĂ«. Edhe pse Rama ka fituar me 83 mandate, tregon qĂ« mandati i katĂ«rt do tĂ« jetĂ« njĂ« mandat shumĂ« i vĂ«shtirĂ«â, u shpreh Leka.
Leka vlerësoi se mesazhi i Ramës lidhet edhe me nevojën për një administratë më të dëgjueshme ndaj qytetarëve dhe për më shumë debat brenda strukturave të partisë.
Duke folur pĂ«r protestat e opozitĂ«s, Leka tha se ato sipas tij kanĂ« degraduar, duke i cilĂ«suar disa prej zhvillimeve si njĂ« âluftĂ« tĂ« ftohtĂ«â me elementĂ« tĂ« dhunĂ«s psikologjike dhe retorikĂ«s sĂ« ashpĂ«r.
Ndërsa lidhur me mundësinë e një dorëheqjeje të kryeministrit Rama, analisti u shpreh se një veprim i tillë nuk është i nevojshëm.
âMendoj qĂ« Rama nĂ« kĂ«tĂ« reflektim pĂ«rveç autokritikĂ«s, u ka bĂ«rĂ« tĂ« vetĂ«ve njĂ« kritikĂ« tĂ« adresuar nĂ« mĂ«nyrĂ« direkte pĂ«r hapat qĂ« duhet tĂ« marrin gjithsecili nĂ« mandatin e 4 tĂ« PS. Edhe pse Rama ka fituar me 83 mandate, tregon qĂ« mandati i 4 do tĂ« jetĂ« njĂ« mandat shumĂ« i vĂ«shtirĂ«. KĂ«tĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« e bĂ«n gjithĂ« kompleksi i situatĂ«s. Kemi njĂ« pushtet tĂ« gjatĂ« tĂ« PS, dhe pĂ«rveç konsumimit moral qĂ« Ă«shtĂ« ai kohor, vjen edhe ai konsumimi pĂ«r shkak tĂ« defekteve. NjĂ« nga kĂ«to Ă«shtĂ« edhe korrupsioni. Rama ka paralajmĂ«ruar se humbja e aftĂ«sisĂ« pĂ«r tĂ« dĂ«gjuar njerĂ«zit Ă«shtĂ« kĂ«rcĂ«nim, kjo Ă«shtĂ« nĂ«nkuptuar nga vetĂ« narrativa e zotit Rama. Pra dhe situata duhet marrĂ« me shumĂ« seriozitet nga gjithĂ« ekipi drejtues i PS. NĂ« forumet e zotit Rama duhet tĂ« shohim mĂ« tepĂ«r debat e diskutime. UnĂ« mendoj qĂ« piramida e PS Ă«shtĂ« ajo tek e cila duhet kĂ«rkuar gjithĂ« defekti i PS dhe gjithĂ« ato kritika qĂ« bĂ«n zoti Rama pĂ«r tĂ« vetĂ«t. Baza Ă«shtĂ« themeli dhe nuk mund tĂ« fajĂ«sohet nĂ« kĂ«to raste. Por duhet thĂ«nĂ« qĂ« protesta Ă«shtĂ« shndĂ«rruar nĂ« njĂ« âluftĂ« tĂ« ftohtĂ«â qĂ« Ă«shtĂ« dhunĂ« nga disa mediokĂ«r, e sharlatanĂ«. Sepse protesta nga fillimet e veta ka degraduar, jo vetĂ«m nĂ« dhunĂ«n e tĂ« ashtĂ«-quajturĂ«n e vezĂ«ve, por nĂ« tĂ« gjithĂ« kuptimin e fjalĂ«ve, dhunĂ« psikologjike, apo fletĂ«rrufeâŠLidhur me dorĂ«heqjen mendoj qĂ« nuk Ă«shtĂ« e nevojshme pasi qeveria ka mandatin popullor pĂ«r qeverisjen e venditâ, tha ai./ad
Qemali kishte filluar të ndihej evropian. Në jetën e tij nuk kishte ndryshuar ndonjë gjë e dukshme, por qeveria e siguronte çdo ditë se Shqipëria ishte shumë pranë Bashkimit Evropian. Qemali nuk e dinte sa pranë, sepse largësia ndryshonte sipas kanalit, emisionit, ministrit dhe orës së lajmeve, por ishte bindur se duhej vetëm pak durim.
Ădo mĂ«ngjes ulej nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kafene, porosiste kafenĂ« dhe hapte lajmet nĂ« telefon. DĂ«gjonte pĂ«r kapituj tĂ« hapur dhe kapituj tĂ« mbyllur. Nuk e kuptonte mirĂ« se çfarĂ« pĂ«rmbante njĂ« kapitull, por kjo nuk e pengonte tĂ« ishte optimist. PĂ«rderisa nĂ« televizor shfaqeshin flamuj evropianĂ« dhe ministra tĂ« buzĂ«qeshur, puna duhej tĂ« ishte nĂ« rrugĂ« tĂ« mbarĂ«.
Sipas përfytyrimit të tij, anëtarësimi në Bashkimin Evropian do të sillte një ndarje të re dhe shumë më të drejtë të punës. Gjermanët do të ndërtonin rrugët, francezët do të rregullonin spitalet, italianët do të merreshin me shtëpitë, holandezët me kanalet, suedezët me drejtësinë, austriakët me hekurudhat dhe danezët me pastërtinë e mjedisit.
Grekëve u kishte lënë ullinjtë, jo për ndonjë arsye të veçantë, por sepse mendonte se kishin përvojë.
Qemali do të vazhdonte të pinte kafe. Pas kafesë mund të pinte edhe një gotë raki, sepse integrimi kërkonte durim dhe ai po jepte kontributin e vet duke pritur.
Ai mendonte se puna ishte ndarë në mënyrë të arsyeshme. Evropianët kishin para, makineri dhe specialistë. Shqipëria kishte nevoja. Ata do të punonin, ndërsa shqiptarët do të përfitonin. Ky ishte, sipas Qemalit, kuptimi praktik i solidaritetit evropian.
Kur dëgjoi se Bashkimi Evropian do të financonte bujqësinë, iu kujtua një copë tokë që kishte trashëguar në fshat. Nuk kishte shkuar atje prej vitesh, por kjo nuk e pengoi të mendonte se së shpejti mund të bëhej fermer evropian.
Nuk e pastroi tokën, nuk bleu farë dhe nuk kërkoi informacion për ndonjë program. Kishte dëgjuar ministrin e Bujqësisë, që kishte thënë se fondi duhej të vinte i plotë, bashkë me traktorin, plehun kimik, karburantin dhe një specialist gjerman që ta vinte gjithë sistemin në punë.
Qemali ishte i gatshëm të ndihmonte duke treguar kufijtë e pronës. Pjesa tjetër ishte përgjegjësi e Evropës.
Kur kryeministri, pas një vizite shumë të suksesshme në Bruksel, njoftoi se do të kishte investime në infrastrukturë, ai mendoi për rrugën e fshatit, e cila ishte plot me gropa. Më pas i shkoi mendja te ura e dëmtuar, te çatia e shtëpisë së vjetër dhe te oborri që ishte mbushur me ferra.
NĂ« fillim mendoi se Evropa do tâi riparonte tĂ« gjitha. Pastaj arriti nĂ« pĂ«rfundimin se nuk kishte kuptim tĂ« rregullohej njĂ« shtĂ«pi e vjetĂ«r, kur mund tĂ« ndĂ«rtohej njĂ« vilĂ« e re.
Vila mund të përfshihej në zhvillimin rural. Pishina mund të paraqitej si investim për menaxhimin e ujit. Panelet diellore do të hynin te energjia e gjelbër. Garazhi mund të quhej qendër lokale transporti, ndërsa dhoma e miqve mund të shërbente për shkëmbime kulturore.
Qemali po mësonte shpejt të mendonte në mënyrë evropiane.
Edhe reforma nĂ« drejtĂ«si e qetĂ«sonte. Ai kishte kuptuar se do tĂ« vinin disa specialistĂ« tĂ« huaj, do tĂ« hynin nĂ« gjykata, do tĂ« rregullonin dosjet, do tĂ« largonin tĂ« korruptuarit dhe do tĂ« vendosnin drejtĂ«sinĂ« nĂ« punĂ«. Nuk e shihte tĂ« nevojshme qĂ« vetĂ« institucionet shqiptare tĂ« ndryshonin shumĂ«. GjyqtarĂ«t mund tĂ« vazhdonin me ritmin e zakonshĂ«m, SPAK-u do tĂ« bĂ«nte ca arrestime pĂ«r tâu shfaqur nĂ« televizor. RĂ«ndĂ«si kishte qĂ« Evropa po e kontrollonte procesin.
Kur një gjyq zgjaste dhjetë vjet, Qemali mendonte se ekspertët suedezë nuk kishin mbërritur ende. Kur një zyrtar kapej duke vjedhur, faji ishte i vonesës së projektit kundër korrupsionit. Kur një tender shkonte te miku i ministrit, kjo ndodhte sepse edhe në Evropë kishte korrupsion.
Duke dëgjuar deklaratat e qeverisë, Qemali kishte krijuar një përfytyrim të qartë për Bashkimin Evropian. Evropa ishte një kompani e madhe shërbimesh, e cila një ditë do të mbërrinte me kamionë, kompjuterë, mjekë, gjyqtarë, inxhinierë, infermierë dhe specialistë të administratës. Ata do të shpërndaheshin nëpër vend dhe do të rregullonin gjithçka që shqiptarët nuk kishin rregulluar gjatë dekadave.
Qemali mund tâu tregonte ku ishin problemet. KĂ«tĂ« pjesĂ« e njihte mirĂ«, sepse prej vitesh i kishte analizuar nga tavolina e kafenesĂ«.
Kur dëgjoi se anëtarësimi do të hapte vende të reja pune, nuk mendoi se duhej të mësonte ndonjë profesion ose të përmirësonte aftësitë e veta. Sipas tij, puna evropiane duhej të vinte vetë.
Ndoshta ndonjĂ« kompani franceze do ta punĂ«sonte si kĂ«shilltar pĂ«r zakonet vendase. Ai njihte mirĂ« kafenetĂ«, rakinĂ« dhe mĂ«nyrĂ«n se si shtyhej njĂ« punĂ« nga e hĂ«na pĂ«r tĂ« premten. PĂ«r kĂ«tĂ« pĂ«rvojĂ« kĂ«rkonte pagĂ« gjermane, por orarin dĂ«shironte ta mbante shqiptar: nuk kishte ndĂ«rmend tĂ« fillonte punĂ« herĂ«t. NĂ« drekĂ« do tâi duhej pushim i gjatĂ«. TĂ« premten nuk ia vlente tĂ« niste ndonjĂ« detyrĂ« tĂ« re, ndĂ«rsa tĂ« hĂ«nĂ«n duhej pak kohĂ« pĂ«r tâu pĂ«rshtatur me javĂ«n.
Kur një shok i tha se në Gjermani dhe Francë të shuanin me taksa, Qemali e quajti këtë një qëndrim intrigues të taksapaguesve francezë dhe gjermanë, që edhe shqiptarët të jetonin si ata. Ai nuk e shihte arsyen pse Shqipëria duhej të merrte nga Evropa edhe punën, edhe disiplinën, edhe rregullat. Paratë i dukeshin të mjaftueshme.
Në mendjen e tij, marrëdhënia me Bashkimin Evropian ishte e thjeshtë. Evropa jepte fondet, Shqipëria i merrte. Evropa ndërtonte, Shqipëria përuronte. Evropa kontrollonte, qeveria raportonte sukses. Nëse mbetej ndonjë problem, hapej një projekt tjetër.
Një ditë kryeministri njoftoi mbylljen e tre kapitujve të parë me Bashkimin Evropian. Qemali porositi një raki dhe e shënoi ngjarjen si një hap të madh drejt përfundimit të punimeve në vilën e tij të ardhshme.
Nuk e dinte çfarë përmbanin kapitujt, çfarë detyrash duhej të plotësonte Shqipëria. Kryeministri la të kuptohej se çdo gjë që mbyllej duhej të sillte para.
Askush nuk thoshte se fondet kĂ«rkonin projekte tĂ« hartuara mirĂ«, administratĂ« tĂ« aftĂ«, kontroll, auditim dhe llogaridhĂ«nie. Gjithçka qĂ« thuhej ishte se do tĂ« futeshin nĂ« EvropĂ« dhe, pas kĂ«saj, çdo gjĂ« do tĂ« ishte e zgjidhur si sâka mĂ« mirĂ«.
Qemali nuk donte një Evropë që kërkonte punë, taksa, standarde, konkurrencë dhe përgjegjësi. Ai donte një Evropë që paguante faturat dhe nuk bënte shumë pyetje. Dhe ishte i frikësuar se gjithë ky përparim mund të prishej. Dëgjoi kryeministrin që tha se integrimi evropian ishte i rrezikuar seriozisht nga protesta.
Qytetarët dilnin çdo ditë në bulevard dhe kërkonin dorëheqjen e qeverisë, drejtësi të pavarur, institucione funksionale dhe ndryshimin e sistemit politik.
Qemali nuk ishte i shqetësuar nga problemet që ngrinin protestuesit. E shqetësonte zhurma, e shqetësonte se mund të pengohej integrimi. Dëgjoi disa përfaqësues të qeverisë të thoshin se protesta dëmtonte imazhin e Shqipërisë, trembte turistët dhe largonte investitorët. Qemali arriti në përfundimin se protestuesit po rrezikonin anëtarësimin në Bashkimin Evropian.
Kur hapte televizorin pĂ«r tĂ« dĂ«gjuar lajmet pĂ«r integrimin, nĂ« sfond dĂ«gjoheshin thirrjet nga bulevardi. Kjo i prishte qetĂ«sinĂ« dhe e pengonte tĂ« ndiqte me vĂ«mendje njoftimet pĂ«r kapitujt. Ia prishte Ă«ndrrat pĂ«r vilĂ«n qĂ« pritej tâi ndĂ«rtohej nĂ« fshat.
Sipas tij, Evropa kërkonte qetësi. Nuk kishte shumë rëndësi nëse gjykatat vononin, nëse tenderët i fitonin të njëjtët njerëz, nëse administrata mbushej me militantë dhe nëse të rinjtë largoheshin. Këto mund të rregulloheshin më vonë nga gjermanët, francezët dhe suedezët. Problemi i menjëhershëm ishte që protestuesit po bërtisnin.
Qemali nuk e kundërshtonte të drejtën e protestës në parim. Mendonte vetëm se ajo duhej ushtruar në një vend ku nuk dëgjohej, në një orar që nuk pengonte lajmet dhe pa kërkuar dorëheqjen e askujt. Ai besonte se Shqipëria do të hynte më shpejt në Evropë po të rrinte e qetë. Qytetarët duhej të prisnin, ashtu siç priste ai prej vitesh në kafene.
Në fund të mbrëmjes, pronari i solli faturën. Qemali e pa, e shtyu në anën tjetër të tavolinës dhe i tha ta mbante shënim.
Pastaj tregoi nga protestuesit dhe shpjegoi se, po tĂ« mos ishin ata, ShqipĂ«ria mund tĂ« kishte hyrĂ« tashmĂ« nĂ« Bashkimin Evropian dhe ndonjĂ« gjerman mund tĂ« kishte ardhur pĂ«r tâia paguar kafenĂ«.
Ditën e djeshme socialistët dorëzuan në Kuvend draftin e tyre të propozimit për reformën administrativo-territoriale. Sipas këtij propozimi, raportohet se do të jenë 15 bashki që shkruhen duke e çuar kështu numrin nga 61 në 46. Mirëpo ky propozim i PS ka hasur kundërshtinë e e banorëve të shumë qyteteve, një rej tyre edhe Klosi.
Ku administrata e bashkisë Klos, mësohet se mëngjesin e sotëm ka bojkotuar punën në shenjë proteste për propozimin e Partisë Socialiste, sipas raportimeve protesta e tyre ka zgjatur për rreth 10 minuta.
Kujtojmë se sipas hartës së re territoriale, bashkia e Klosit do të shkrihet me atë të Matit, duke u qaujtur kështu Bashkia Mat. Ndërsa ditën e djeshme banorët e Poliçanit u ngritën në protestë kundër shkrirjes së bashkisë së tyre me Beratin, ndërsa që prej fillimit edhe banorët e Prrenjasit kanë kundërshtuar reformën territoriale./ad
Shqipëria do të jetë edhe sot nën ndikimin e masave ajrore të qëndrueshme dhe të nxehta, duke sjellë mot kryesisht të kthjellët në të gjithë territorin. Vranësirat do të jenë të pakta dhe kalimtare, pa ndikim në kushtet e përgjithshme atmosferike.
Temperaturat do të mbeten shumë të larta, me vlerat maksimale që pritet të arrijnë deri në 41°C në qarqet e Elbasanit dhe Beratit.
Në Gjirokastër termometri do të shënojë deri në 40°C, ndërsa në Fier deri në 38°C. Në bregdet, temperaturat maksimale do të variojnë nga 36°C në Sarandë deri në 37°C në Vlorë, ndërsa në Korçë priten deri në 34°C.
Era do të fryjë nga kuadrati i veriut me shpejtësi mesatare rreth 5 m/s, ndërsa herë pas here në zonat bregdetare dhe në lugina do të forcohet deri në 10 m/s.
Deti parashikohet të jetë i qetë, me valëzim 1-2 ballë.
MĂ« 31 mars 1492, nĂ« fund tĂ« njĂ« prej periudhave mĂ« tĂ« lavdishme dhe mĂ« tĂ« trazuara tĂ« historisĂ« spanjolle, mbretĂ«rit katolikĂ« tĂ« SpanjĂ«s, Izabela I e Kastiljes dhe Ferdinandi II i AragonĂ«s, nĂ«nshkruan atĂ« qĂ« do tĂ« njihej si Dekreti i AlhambrĂ«s â urdhri pĂ«r dĂ«bimin e hebrenjve nga territoret e tyre.
Ky vendim ndryshoi përgjithmonë historinë e Spanjës, të komuniteteve hebraike në Evropë dhe të diasporës hebraike në Mesdhe. Ai shënoi fundin e një bashkëjetese shekullore dhe fillimin e një periudhe dëbimesh, shpërnguljesh dhe humbjesh kulturore.
Në vitin 1492, Spanja sapo kishte përfunduar një nga ngjarjet më të rëndësishme të historisë së saj: Rënien e Granadës, më 2 janar të atij viti, kur mbretëria e fundit myslimane në Gadishullin Iberik iu dorëzua kurorës spanjolle. Pas afro tetë shekujsh të pranisë myslimane në pjesë të mëdha të Spanjës, monarkia katolike kërkonte të krijonte një shtet të bashkuar nën një identitet të vetëm fetar.
Hebrenjtë kishin jetuar në Gadishullin Iberik prej shumë shekujsh. Në periudha të ndryshme, veçanërisht gjatë sundimit mysliman të Al-Andalusit, disa komunitete hebraike kishin përjetuar një lulëzim të madh në shkencë, filozofi, mjekësi, tregti dhe kulturë. Qytete si Kordoba, Toledo dhe Sevilja ishin qendra ku ndërthureshin tradita të ndryshme fetare dhe kulturore.
Por marrëdhëniet mes hebrenjve dhe shumicës së krishterë ishin përkeqësuar gjatë shekujve XIV dhe XV. Në vitin 1391, një valë dhune dhe pogromesh goditi komunitetet hebraike në shumë qytete spanjolle. Shumë hebrenj u detyruan të konvertoheshin në katolicizëm për të shpëtuar jetën. Këta të konvertuar njiheshin si konversos ose të krishterë të rinj (cristianos nuevos).
Megjithëse shumë prej tyre u integruan në shoqërinë e krishterë, një pjesë u akuzua se vazhdonte të praktikonte fshehurazi fenë hebraike. Kjo solli krijimin e Inkuizicionit Spanjoll në vitin 1478, një institucion që synonte të kontrollonte ortodoksinë fetare dhe që u bë një nga mekanizmat më të frikshëm të kohës.
Dekreti i Alhambrës u dha hebrenjve një afat të shkurtër: ata duhej të largoheshin nga mbretëritë e Kastiljes dhe Aragonës brenda katër muajve ose të pranonin pagëzimin e krishterë. Në dokument thuhej se prania e hebrenjve po konsiderohej si një ndikim i rrezikshëm mbi të konvertuarit dhe si një kërcënim për unitetin fetar të mbretërisë.
Numri i hebrenjve të dëbuar mbetet objekt debati mes historianëve. Vlerësimet variojnë nga dhjetëra mijëra deri në qindra mijëra persona. Shumë prej tyre u vendosën në Perandorinë Osmane, në Afrikën e Veriut, në Itali, Portugali dhe territore të tjera mesdhetare. Ata ruajtën gjuhën e tyre, një formë të vjetër të spanjishtes të njohur si ladino, si dhe traditat kulturore të Spanjës së tyre të humbur.
Dëbimi i vitit 1492 solli pasoja të mëdha edhe për vetë Spanjën. Një pjesë e elitave tregtare, intelektuale dhe profesionale u largua. Edhe pse monarkia e kohës e shihte vendimin si një hap drejt unitetit fetar, në perspektivë historike ai shihet si një nga shembujt më të rëndësishëm të intolerancës fetare në Evropën e mesjetës së vonë.
PĂ«r shekuj me radhĂ«, çështja e hebrenjve sefardikĂ« â pasardhĂ«sve tĂ« atyre qĂ« u dĂ«buan nga Spanja â mbeti njĂ« plagĂ« historike. NjĂ« ndryshim i rĂ«ndĂ«sishĂ«m erdhi nĂ« shekullin XX. MĂ« 16 dhjetor 1968, nĂ« kuadĂ«r tĂ« ndryshimeve tĂ« klimĂ«s fetare pas KĂ«shillit tĂ« DytĂ« tĂ« Vatikanit, u hoqĂ«n zyrtarisht nga qĂ«ndrimet institucionale tĂ« KishĂ«s Katolike akuzat historike ndaj hebrenjve pĂ«r pĂ«rgjegjĂ«si kolektive nĂ« vdekjen e Krishtit. Ky zhvillim nuk ishte njĂ« shfuqizim ligjor i Dekretit tĂ« AlhambrĂ«s nga Vatikani, pasi dekreti ishte njĂ« akt shtetĂ«ror spanjoll, por shĂ«noi njĂ« kthesĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme nĂ« marrĂ«dhĂ«niet mes katolicizmit dhe judaizmit.
Një tjetër hap simbolik erdhi në kohët moderne. Në vitin 2014, parlamenti spanjoll miratoi një ligj që u jepte mundësi pasardhësve të hebrenjve sefardikë të dëbuar në vitin 1492 të kërkonin shtetësinë spanjolle, edhe pas shumë brezash largimi. Ligji u pa si një përpjekje për të njohur padrejtësinë historike dhe për të rindërtuar lidhjet me një komunitet që kishte qenë pjesë e rëndësishme e historisë së Spanjës.
Dekreti i Alhambrës mbetet një kujtesë se identiteti kombëtar, kur ndërtohet mbi përjashtimin fetar apo kulturor, mund të lërë pasoja që zgjasin për shekuj. Një urdhër i nënshkruar në një pallat mbretëror në vitin 1492 nuk dëboi vetëm njerëz nga një tokë; ai shpërndau një kulturë, një kujtesë dhe një pjesë të vetë historisë së Spanjës nëpër brigjet e Mesdheut.
Mbretëria e Bashkuar ka njoftuar një investim prej 8.4 miliardë paundësh (9.8 miliardë euro) për fazën e ardhshme të programit të nëndetëseve bërthamore të klasës Dreadnought, në kuadër të forcimit të kapaciteteve të saj mbrojtëse.
Sipas qeverisĂ« britanike, pjesa mĂ« e madhe e fondit, rreth 5.9 miliardĂ« paund, do tâi akordohet kompanisĂ« BAE Systems, ndĂ«rsa pjesa tjetĂ«r do tĂ« shpĂ«rndahet nĂ« zinxhirin e furnizimit tĂ« industrisĂ« sĂ« mbrojtjes.
BAE Systems është përgjegjëse për ndërtimin e katër nëndetëseve me energji bërthamore të klasës Dreadnought, të cilat do të zëvendësojnë flotën aktuale dhe do të jenë pjesë e strategjisë së parandalimit bërthamor të Britanisë. Qeveria synon që nëndetësja e parë, HMS Dreadnought, të përfundojë provat detare dhe të hyjë në shërbim me Marinën Mbretërore në fillim të viteve 2030.
Autoritetet britanike theksuan se programi pritet të mbështesë rreth 47 mijë vende pune dhe programe praktikash për të rinjtë gjatë dekadës së ardhshme.
Sekretari i Mbrojtjes, Wes Streeting, deklaroi se investimi konfirmon angazhimin e qeverisë për zhvillimin e nëndetëseve të klasës Dreadnought dhe njëkohësisht për mbështetjen e industrisë britanike të mbrojtjes.
Në total, qeveria britanike ka planifikuar të ndajë mbi 63 miliardë paund gjatë katër viteve të ardhshme për modernizimin e mbrojtjes bërthamore. Fondet do të financojnë programin Dreadnought, si edhe zhvillimin e nëndetëseve të reja sulmuese në kuadër të aleancës ushtarake AUKUS me Australinë dhe Shtetet e Bashkuara./ad
Kryedemokrati Sali Berisha hodhi poshtë pretendimet se e ka vendosur ai Lulzim Bashën në krye të Partisë Demokratike.
NĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r emisionin âOff the Recordâ nga Andrea Danglli nĂ« A2CNN, Berisha tha se nuk ndĂ«rhynte nĂ« vendimmarrjen e BashĂ«s dhe nĂ« çdo rast ai ka mbĂ«shtetur linjĂ«n e partisĂ«, por nuk ka heshtur kurrĂ«.
âBashĂ«n nuk e kam vendosur unĂ«. NĂ« mĂ«nyrĂ« absolute, tĂ« gjithĂ« ata qĂ« mendojnĂ« kĂ«shtu, gabojnĂ«. Po, meqenĂ«se isha ish-kryetar dhe isha i vendosur tĂ« mos i pĂ«rzihesha nĂ« problemet e tij, pĂ«rveçse kur ai kĂ«rkonte kĂ«shillĂ«, nĂ« asnjĂ« rast tjetĂ«r, unĂ« mbĂ«shtesja kryetarin. Kjo Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ«. Mendoja qĂ« detyra ime ishte tĂ« mbĂ«shtes linjĂ«n e partisĂ«, por vet nuk kam heshtur kurrĂ«â, tha Berisha.
Kryedemokrati akuzoi edhe njĂ« herĂ« Lulzim BashĂ«n se ka bashkĂ«punuar me Edi RamĂ«n pĂ«r shpalljen e tij ânon grataâ nga SHBA./ad
Login
