Marrëveshja paraprake midis Iranit dhe Shteteve të Bashkuara sapo kishte hyrë në fuqi kur gjërat gati shkuan keq të premten.
Dhe pĂ«r herĂ« tĂ« dytĂ« nĂ« javĂ«t e fundit, çështja qĂ« kĂ«rcĂ«nonte tĂ« prishte marrĂ«veshjen ishte Libani. Konflikti nĂ« Liban, dikur i parĂ« si njĂ« front dytĂ«sor nĂ« luftĂ«n SHBA-Izrael kundĂ«r Iranit, tani Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« njĂ« nga pengesat kryesore pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« fund armiqĂ«sive, sipas njĂ« analize tĂ« New York Times.
Tensionet midis Izraelit dhe Hezbollahut u përshkallëzuan ndjeshëm të premten, duke çuar në anulimin e një raundi të ri bisedimesh midis zyrtarëve nga Teherani dhe Uashingtoni në Zvicër. Ndërsa asnjëra palë nuk shpjegoi pse u anuluan bisedimet, tre zyrtarë që folën me New York Times thanë se Irani u tërhoq për shkak të sulmeve izraelite ndaj Libanit.
âUdhĂ«heqja e re e Iranit e sheh Libanin si pjesĂ« integrale tĂ« sigurisĂ« sĂ« vet kombĂ«tare, pasi sulmet e mĂ«parshme izraelite ndaj Hezbollahut nĂ« vitin 2024 hapĂ«n rrugĂ«n pĂ«r njĂ« konflikt tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« me Iraninâ, tha Mohanad Haje Ali, njĂ« bashkĂ«punĂ«tor i lartĂ« nĂ« QendrĂ«n Carnegie tĂ« Lindjes sĂ« Mesme nĂ« Bejrut.
âPĂ«r Iranin, qĂ«llimi pĂ«rfundimtar Ă«shtĂ« tĂ«rheqja e Izraelit nga Libaniâ, shtoi ai.
Kjo ishte hera e dytë që bisedimet midis SHBA-së dhe Iranit janë anuluar për shkak të konfliktit në Izrael. Më herët këtë muaj, sulmet izraelite në periferi të Bejrutit e shtynë Iranin të qëllonte me raketa drejt Izraelit, i cili u përgjigj me sulme në të gjithë Iranin.
NdĂ«rprerja e bisedimeve erdhi disa ditĂ« pasi SHBA-ja dhe Irani nĂ«nshkruan njĂ« marrĂ«veshje paraprake pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« fund luftĂ«s sĂ« tyre, e cila parashikon ândĂ«rprerjen e menjĂ«hershme dhe tĂ« pĂ«rhershme tĂ« operacioneve ushtarakeâ nĂ« Liban dhe zotohet tĂ« ruajĂ« âintegritetin dhe sovranitetin territorialâ tĂ« vendit.
Përfshirja e Libanit në marrëveshje u pa si një fitore diplomatike për Iranin, i cili prej kohësh ka këmbëngulur që çdo marrëveshje duhet të përfshijë Libanin, vendin ku ndodhet aleati i tij Hezbollah, i cili sulmoi Izraelin në mars në një shfaqje solidariteti me Teheranin. Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu, i cili nuk ishte i përfshirë në negociata, i kishte kundërshtuar fuqimisht këto kushte dhe u zotua të vazhdonte fushatën ushtarake kundër Hezbollahut.
TĂ« premten, ambasadori i Izraelit nĂ« Shtetet e Bashkuara, Yechiel Leiter, tha se Izraeli ishte zotuar pĂ«r njĂ« armĂ«pushim tĂ« menjĂ«hershĂ«m dhe kishte ândĂ«rprerĂ« tĂ« gjitha operacionet sulmueseâ nĂ« Liban. MegjithatĂ«, ai tha se forcat izraelite ende po vepronin nĂ« Libanin jugor âpĂ«r tĂ« çliruar zonĂ«n nga Hezbollahu dhe pĂ«r tĂ« çmontuar infrastrukturĂ«n e tij terroristeâ, duke shtuar: âNe do tĂ« qĂ«ndrojmĂ« atje derisa tĂ« pĂ«rfundojĂ« ky misionâ.
Kushtet e marrëveshjes SHBA-Iran kanë ngritur pyetje
Megjithatë, kushtet e marrëveshjes midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit kanë ngritur shumë pyetje.
MarrĂ«veshja thuhet se i zgjeron angazhimet e saj ndaj Uashingtonit dhe aleatĂ«ve tĂ« Teheranit, por as Izraeli dhe as Hezbollahu nuk e nĂ«nshkruan memorandumin, dhe deri mĂ« tani nuk ka pasur asnjĂ« shpjegim se si do tâi pĂ«rmbahet secilĂ«s palĂ«. Gjithashtu, ajo dĂ«shton tĂ« zgjidhĂ« dy çështje kyçe nĂ« zemĂ«r tĂ« konfliktit: nĂ«se Izraeli do tĂ« tĂ«rhiqet nga Libani jugor dhe nĂ«se Hezbollahu do tĂ« dorĂ«zojĂ« armĂ«t e tij.
Uashingtoni dhe Izraeli kishin kĂ«rkuar tâi mbanin tĂ« dy konfliktet tĂ« ndara, ndĂ«rsa Teherani e bĂ«ri fushatĂ«n izraelite nĂ« Liban njĂ« pikĂ« presioni nĂ« negociata.
Kjo strategji ka ngritur shqetësime në rritje midis Trump se sulmet e vazhdueshme izraelite mund të rrezikojnë marrëveshjen. Në javët e fundit, presidenti amerikan ka qenë më i zëshëm në zhgënjimin e tij me Netanyahun dhe e ka ushtruar presion mbi të që të zvogëlojë operacionet e tij ushtarake.
Që kur u njoftua marrëveshja, Izraeli ka ndaluar së lëshuari paralajmërime pothuajse të përditshme për evakuim për qytetet dhe fshatrat në të gjithë Libanin jugor. Megjithëse sulmet izraelite vazhduan, shkalla dhe ritmi i tyre ishin ulur ndjeshëm deri të premten.
Hezbollahu tha se i kishte zënë pritë trupave izraelite që përparonin në një kodër me pamje nga Nabatieh, qyteti kryesor në Libanin jugor, në luftimet që vranë katër ushtarë izraelitë, tha ushtria. Izraeli u përgjigj me më shumë se 150 sulme në të gjithë Libanin jugor dhe lindor, duke vrarë të paktën 47 persona, sipas Ministrisë së Shëndetësisë së Libanit.
Assaf Orion, njĂ« gjeneral brigade izraelit nĂ« pension dhe bashkĂ«punĂ«tor nĂ« Institutin e Uashingtonit pĂ«r Near East Policy, tha se ndĂ«rsa Irani âarriti tĂ« lidhĂ« dy frontet dhe tĂ« shfrytĂ«zojĂ« kĂ«to negociata me Trump pĂ«r tĂ« kufizuar sulmet e Izraelitâ, Ă«shtĂ« ende âshumĂ« herĂ«t pĂ«r tĂ« gjykuarâ nĂ«se ky qĂ«ndrim do tĂ« mbahet dhe nĂ«se po, pĂ«r sa kohĂ«.
Një shenjë paralajmëruese për të ardhmen
ArmĂ«pushimi i Libanit me Izraelin, i ndĂ«rmjetĂ«suar nga administrata Trump nĂ« prill, Ă«shtĂ« njĂ« shenjĂ« paralajmĂ«ruese pĂ«r tĂ« ardhmen, komenton New York Times. I ndaloi Izraelit tĂ« kryente operacione ushtarake ofensive, duke ruajtur tĂ« drejtĂ«n e vendit pĂ«r tĂ« marrĂ« âtĂ« gjitha masat e nevojshme tĂ« vetĂ«mbrojtjesâ.
Brenda pak orësh nga njoftimi, Izraeli përdori këtë diskrecion të gjerë për të vazhduar sulmet. Në javët që pasuan, Izraeli gjithashtu zgjeroi pushtimin e tij tokësor pavarësisht armëpushimit. Ashtu si me marrëveshjen SHBA-Iran të shpallur të dielën, Hezbollahu nuk ishte pjesë e saj.
Raundi i ardhshëm i bisedimeve midis Izraelit dhe Libanit që synojnë një zgjidhje më të qëndrueshme në Liban do të zhvillohet javën e ardhshme në Uashington, njoftoi Departamenti Amerikan i Shtetit të premten, pasi Sekretari Amerikan i Shtetit Marco Rubio foli me Presidentin libanez Joseph Aoun.
Ndërsa është e paqartë se deri në çfarë mase Irani ushtron kontroll të drejtpërdrejtë mbi Hezbollahun, analistët argumentojnë se Teherani ka ushtruar ndikim shumë më të fortë mbi organizatën që kur ish-udhëheqësi i saj, Hassan Nasrallah, u vra në sulmet ajrore izraelite në vitin 2024.
Pasi Hezbollahu dhe Izraeli ranë dakord për një armëpushim më vonë atë vit, Hezbollahu u përmbajt nga kthimi i zjarrit, pavarësisht sulmeve ajrore izraelite pothuajse të përditshme, deri në fillimin e luftës SHBA-Izrael kundër Iranit në fund të shkurtit.
Lina Khatib, njĂ« studiuese nĂ« Chatham House nĂ« LondĂ«r, tha se marrĂ«veshja SHBA-Iran âmund tĂ« krijojĂ« kushtet pĂ«r deeskaliminâ nĂ« Liban, por nuk do tĂ« adresojĂ« çështjet kryesore, tĂ« tilla si tĂ«rheqja e Izraelit dhe e ardhmja e arsenalit tĂ« Hezbollahut.
Forcat izraelite mbeten të stacionuara në një pjesë të madhe të Libanit jugor, pushtimi më i gjatë i vendit në më shumë se dy dekada. Sulmet izraelite kanë shkatërruar qytete kufitare dhe kanë detyruar më shumë se një milion njerëz të largohen nga shtëpitë e tyre.
Izraeli ka thënë se nuk ndihet i detyruar nga asnjë marrëveshje mbi Libanin që doli nga bisedimet SHBA-Iran, ndërsa udhëheqësit izraelitë kanë thënë ditët e fundit se nuk kanë ndërmend të tërhiqen nga vendi.
Ky qëndrim e vë në provë të menjëhershme premtimin e marrëveshjes për të ruajtur integritetin territorial të Libanit.
Arsenali i Hezbollahut është në të njëjtën situatë të vështirë. Izraeli ka kërkuar që organizata të çarmatoset përpara se të shqyrtojë tërheqjen. Hezbollahu e citon pushtimin si provë se arsenali i saj është ende i nevojshëm. Qeveria libaneze është zotuar të vendosë të gjitha armët e Hezbollahut nën kontrollin e shtetit, por ka pak aftësi për të siguruar rezultat./ad
Rritja në vazhdimësi e çmimeve të banesave po ndryshon ndjeshëm tregun imobiliar në Shkodër. Sipas agjencive të pasurive të paluajtshme, çmimi i apartamenteve në pallatet e reja variojnë nga 1700 deri në 1900 euro për metër katror, pothuajse dyfish më shumë krahasuar me 4-5 vite më pare.
Edhe tregu i apartamenteve në pallatet ekzistuese ka njohur rritje të konsiderueshme. Në zonat periferike, çmimet variojnë nga 800 deri në 1200 euro për metër katror. Sipas specialistëve të sektorit, një ndër faktorët kryesorë që po ndikon në rritjen e çmimeve është kufizimi i ofertës kryesisht nga mungesa e lejeve të reja të ndërtimit.
âNumri i lejeve tĂ« ndĂ«rtimit nĂ« ShkodĂ«r, tre vitet e fundit nuk kemi shumĂ« leje ndĂ«rtimit. VetĂ«m kĂ«tĂ« vit kemi dy tre pallate qĂ« kanĂ« filluar, por me kĂ«rkesat me kĂ«tĂ« risistemim tĂ« ri tĂ« ShkodrĂ«s Ă«shtĂ« pak problem pĂ«r nĂ« raport me çmiminâ, u shpreh agjenti imobiliar Armndo Lohja.
Ndërkohë rritja e vazhdueshme e çmimeve ka sjellë edhe ngadalësim të numrit të transaksioneve. Agjentët imobiliarë raportojnë se ritmi i shitjeve ka rënie krahasuar me vitet e mëparshme.
âNumri i kĂ«tyre familjeve tĂ« reja tĂ« cilat mĂ« pĂ«rpara kanĂ« qenĂ« tĂ« shumta, kanĂ« pasur mundĂ«si me marrĂ« kredi ka ardhur nĂ« rĂ«nie. Sepse Ă«shtĂ« rrit çmimi dhe rrogat nuk janĂ« rriturâ, tha ai.
Ndërkohe që tendenca e rritjes së çmimeve të banesave vërehet në të gjithë vendin, ku përtej kryeqytetit, krahasuar me qytetet bregdetare si Vlora, Durrësi dhe Saranda, ku çmimet variojne nga 1500 deri në mbi 2500 euro për metër katror, Shkodra duket më e përballueshme në këtë treg megjithëse trendi i rritjes së vlerës së pronave po bëhet gjithnjë e më i dukshëm. /rtsh.al-ad
Kryeministri Rama refuzoi që në mbledhjen e grupit të PS-së të flitej për deputeten e larguar nga grupi parlamentar, Marjana Koçeku.
Burime bëjnë me dije se në fund të mbledhjes së grupit mësohet se Balla ka kërkuar të informojë deputetët për Koçekun, por është ndaluar nga Rama.
âShok dhe shoqe do tâju informoj nĂ« lidhje me njĂ« ish kolegeâ, mĂ«sohet tĂ« ketĂ« thĂ«nĂ« Balla.
NĂ« kĂ«to momente ka ndĂ«rhyrĂ« kryeministri Rama i cili ka kĂ«rkuar tĂ« mos vijonte me kĂ«tĂ« çështje. âLĂ«re, po çfarĂ« ish kolegeâ, mĂ«sohet tĂ« ketĂ« thĂ«nĂ« Rama pĂ«r Koçekun, njĂ« figurĂ« e promovuar prej tij./ad
Fundjava ka sjellë një rritje të ndjeshme të lëvizjeve në pikën kufitare të Morinës, ku mijëra qytetarë nga Kosova janë drejtuar drejt bregdetit shqiptar për të kaluar ditët e pushimit.
Sipas të dhënave të Policisë Kufitare dhe Migracionit në Kukës, gjatë orëve të fundit, nga mëngjesi i së shtunës e deri tani, kanë hyrë në territorin shqiptar 10,874 shtetas të Kosovës, të cilët kanë udhëtuar me 3,712 automjete.
Ky fluks është regjistruar në pikën kufitare të Morinës, që mbetet porta kryesore hyrëse për pushuesit nga Kosova, të cilët zgjedhin destinacione si Durrësi, Shëngjini, Velipoja, Vlora dhe zonat turistike të jugut të vendit.
Komanda më e lartë e përbashkët ushtarake e Iranit, Selia Qendrore Khatam al-Anbiya ka paralajmëruar ditën e sotme se Ngushtica e Hormuzit do të mbyllet për trafikun e anijeve.
Reagimi i ashpër i Khatam al-Anbiya vjen pasi iranianët dyshojnë se po shkelet marrëveshja e armëpushimit nga SHBA-të dhe Izraeli, raporton agjencia shtetërore e lajmeve Mehr e Iranit.
âDuke pasur parasysh keqbesimin e Shteteve tĂ« Bashkuara dhe shkeljen e qartĂ« tĂ« angazhimeve tĂ« tyre duke mos zbatuar nenin e parĂ« tĂ« memorandumit qĂ« i jep fund luftĂ«s, dhe nĂ« pĂ«rgjigje tĂ« shkeljes sĂ« vazhdueshme dhe tĂ« vazhdueshme tĂ« armĂ«pushimit nga regjimi sionist nĂ« Libanin jugor⊠Me anĂ« tĂ« kĂ«saj, SHBA-ja njofton se Ngushtica e Hormuzit do tĂ« mbyllet pĂ«r kalimin e anijeveâ, thuhet nĂ« deklaratĂ«./ad
Trajneri i Universidad de Chile, Fernando Gago, ka pĂ«rjetuar njĂ« moment tĂ« rĂ«ndĂ« shĂ«ndetĂ«sor pas ndeshjes sĂ« zhvilluar kundĂ«r OâHiggins, duke pĂ«suar njĂ« infarkt menjĂ«herĂ« pas konferencĂ«s pĂ«r shtyp.
Ish-futbollisti, tashmë 40-vjeçar, i njohur për karrierën e tij te Real Madridi dhe kombëtarja e Argjentinës, u pa duke shfaqur shenja të forta dhimbjeje gjatë një prej pyetjeve të gazetarëve. Pas një grimase të dukshme në fytyrë, ai piu një gllënjkë ujë dhe u largua menjëherë nga salla e konferencës.
Sipas raportimeve të mediave në Amerikën e Jugut, Gago u transportua me urgjencë në spital, ku gjatë orëve të para të mëngjesit të së premtes iu nënshtrua një ndërhyrjeje kirurgjikale.
Â
Universidad de Chile ka konfirmuar gjendjen e trajnerit përmes një komunikate zyrtare, duke bërë të ditur se ai po kryen ekzaminime kardiovaskulare dhe nuk do të jetë i pranishëm në seancat stërvitore.
âJu informojmĂ« se trajneri ynĂ«, Fernando Gago, po i nĂ«nshtrohet njĂ« sĂ«rĂ« ekzaminimesh kardiovaskulare dhe nuk do tĂ« drejtojĂ« stĂ«rvitjet sot. Fernando Gago ndodhet nĂ« gjendje tĂ« mirĂ« dhe po shoqĂ«rohet nga stafi ynĂ« mjekĂ«sorâ, thuhet nĂ« njoftimin e klubit.
Sipas informacioneve të fundit, gjendja e Gagos është e stabilizuar dhe ai po merr kujdesin e nevojshëm mjekësor./ad
Të paktën 23 persona janë vrarë në Libanin jugor nga sulmet ajrore izraelite, më pak se 24 orë pasi u njoftua një armëpushim i ri mes Izraelit dhe Hezbollahut.
Sipas autoriteteve lokale, 16 persona humbĂ«n jetĂ«n nĂ« distriktin Nabatieh dhe shtatĂ« tĂ« tjerĂ« nĂ« rajonin fqinj tĂ« Saidas, ndĂ«rsa dhjetĂ«ra persona mbetĂ«n tĂ« plagosur. Mediat shtetĂ«rore libaneze raportuan se mes viktimave ishte edhe njĂ« familje me katĂ«r anĂ«tarĂ« â prindĂ«rit dhe dy fĂ«mijĂ«t e tyre â tĂ« cilĂ«t u vranĂ« nĂ« qytetin Barish.
Ushtria izraelite deklaroi se kishte goditur âdhjetĂ«ra objektiva tĂ« Hezbollahutâ nĂ« jug tĂ« Libanit, duke thĂ«nĂ« se operacioni ishte pĂ«rgjigje ndaj mbi 50 raketave dhe predhave tĂ« lĂ«shuara nga grupi shiit ndaj forcave izraelite nĂ« zonĂ«.
Nga ana tjetër, Hezbollahu ka refuzuar armëpushimin e shpallur nga zyrtarët amerikanë. Një zyrtar i grupit tha se organizata nuk e njeh marrëveshjen dhe kundërshton çdo operacion ushtarak izraelit brenda territorit libanez.
Zyrtari i lartë i Hezbollahut, Hassan Fadlallah, deklaroi se grupi ka të drejtë të reagojë ndaj sulmeve izraelite, duke kërkuar që Izraeli të respektojë plotësisht armëpushimin dhe të mos ndërmarrë sulme të reja apo të zgjerojë praninë e tij ushtarake në Libanin jugor.
Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara kanë shprehur shqetësim për vazhdimin e operacioneve ushtarake në Liban, duke paralajmëruar se tensionet mund të rrezikojnë marrëveshjen e paqes të arritur së fundmi me Iranin. Sipas raportimeve, i dërguari amerikan Steve Witkoff pritet të zhvillojë bisedime me zyrtarë iranianë në Zvicër për të konsoliduar marrëveshjen.
Pavarësisht armëpushimit të shpallur, përplasjet vazhdojnë në terren. Ministria libaneze e Shëndetësisë raportoi se vetëm të premten 47 persona u vranë dhe 97 të tjerë u plagosën nga sulmet izraelite, ndërsa ushtria izraelite njoftoi se katër ushtarë të saj humbën jetën.
Konflikti vazhdon të shkaktojë pasoja të rënda humanitare në Libanin jugor, ku qindra mijëra persona mbeten të zhvendosur dhe shumë komunitete janë shkatërruar nga luftimet e muajve të fundit./a.d
Ish vajzat presidenciale Sasha dhe Malia Obama janĂ« shfaqur si rrallĂ«herĂ« nĂ« publik sĂ« bashku gjatĂ« ceremonisĂ« sĂ« pĂ«rurimit tĂ« Obama Presidential Center nĂ« Ăikago.
Ceremonia e madhe e hapjes mblodhi në një vend personalitete të njohura të Hollivudit, figura të botës së artit dhe miq të afërt të familjes Obama, në një ngjarje që shënon një moment të rëndësishëm në trashëgiminë politike dhe publike të Barack Obama, nëntë vite pas largimit të tij nga Shtëpia e Bardhë.
Malia Obama ishte 10 vjeçe kur babai i saj u bë president i SHBA-së, ndërsa Sasha Obama ishte vetëm 7 vjeçe, duke u bërë kështu dy nga fëmijët më të vegjël që kanë jetuar në Shtëpinë e Bardhë në dekadat e fundit.
Prania e tyre e pĂ«rbashkĂ«t nĂ« kĂ«tĂ« event u komentua gjerĂ«sisht, duke tĂ«rhequr vĂ«mendje pĂ«r simbolikĂ«n e rikthimit tĂ« familjes Obama nĂ« qendĂ«r tĂ« njĂ« momenti historik pĂ«r qytetin e Ăikagos dhe mĂ« gjerĂ«.
Kryeministri Edi Rama reagoi në mbledhjen e grupit parlamentar edhe për vargun e makinave me protestues nga diaspora që kanë mbërritur në vend për protestën e kësaj të shtune në orën 19:00.
Në mbledhjen me dyer të mbyllura, Rama u shpreh se autokolonat e makinave që po vijnë në Shqipëri për protestën kanë në bord vetëm shoferët dhe se, sipas tij, gjithçka po bëhet për efekt mediatik dhe viralitet.
âMĂ« vjen njĂ« video ku nĂ« Muriqan po kalojnĂ« autokolona me makina qĂ« kanĂ« brenda vetĂ«m shoferin. ĂshtĂ« e paguar, e bĂ«jnĂ« pĂ«r viralitetâ, mĂ«sohet tĂ« ketĂ« thĂ«nĂ« kreu i qeverisĂ«./ad
Në mbledhjen e Grupit Parlamentar të PS të mbajtur me dyer të mbyllura, mësohet se kryeministri Edi Rama ka kërkuar nga deputetët që të jenë më shumë prezent digjitalisht.
âNe nxjerrim njĂ« punĂ« dhe nuk merr algoritĂ«mâ, mĂ«sohet tĂ« ketĂ« thĂ«nĂ« kryeministri nĂ« mbledhje.
Sipas Ramës deputetët duhet të nxjerrin punët që bën qeveria me argumentat përkatës.
Në një moment Rama i është drejtuar Braçes duke thënë: Nxjerr Erioni koshat e mbushur me mbeturina, por nuk nxjerr koshat e pastra.
Replika e Braçes për këtë çështje drejtuar kryeministrit ka qenë se e bën këtë gjë se nuk ka gjetur zgjidhje.
âE bĂ«j kĂ«tĂ« gjĂ« sepse nuk ka gjetur zgjidhjeâ, mĂ«sohet tĂ« ketĂ« thĂ«nĂ« Braçe./ad
Detaje të reja dalin në lidhje me arrestimin e disa biznesmenëve, mes tyre Artur Shehu, të cilët dyshohet kishin ndërthurur mes tyre tregtinë e drogës dhe pastrimin e parave në vendin tonë.
Autoritetet e drejtësisë spanjolle kanë paraqitur të dhëna në kuadër të një hetimi penal që lidhet me trafikimin ndërkombëtar të kokainës nga Amerika e Jugut drejt Evropës.
Sipas dokumenteve të përfshira në një letërporosi ndërkombëtare, disa persona janë identifikuar si pjesëmarrës në takime të zhvilluara në vende të ndryshme evropiane dhe jashtë saj, të cilat sipas hetuesve lidhen me planifikimin dhe koordinimin e operacioneve të trafikut të drogës.
Përmenden emrat e Artur Shehut, Adrian Ramës, Elton Memetit dhe Erjon Ramës, të cilët sipas autoriteteve spanjolle kanë marrë pjesë në takime të ndryshme në Spanjë, Monako, Gjermani, Belgjikë, Aruba dhe vende të tjera. Hetuesit pretendojnë se në këto takime janë diskutuar dhe planifikuar operacione që lidhen me blerjen, transportimin dhe futjen e sasive të mëdha të kokainës në tregun evropian.
Sipas materialit hetimor, në takime të ndryshme janë përfshirë edhe persona të tjerë. Dokumentet përmbajnë gjithashtu fotografi dhe referenca për takime të zhvilluara në Monako, Antwerp të Belgjikës dhe në Majorka të Spanjës.
Në dokument përmendet gjithashtu komunikimi ndërmjet personave nën hetim dhe organizimi i takimeve në vende të ndryshme, të cilat sipas hetuesve kanë pasur rol në koordinimin e aktivitetit kriminal të dyshuar.
PJESĂ NGA HETIMI â âNga autoritetet e SpanjĂ«s janĂ« paraqitur tĂ« dhĂ«na nĂ« lidhje me personat nĂ«n hetim Artur Shehu, Adrian Rama, Erjon Rama, Elton Memeti pĂ«r shkallĂ«n e pjesĂ«marrjes sĂ« tyre nĂ« takimet e ndryshme tĂ« konstatuara gjatĂ« hetimit, me theks tĂ« veçantĂ« te takimet e zhvilluara nĂ« lidhje me trafikim tĂ« kokainĂ«s nga Surinami nĂ« EvropĂ«. Ai merr pjesĂ« nĂ« disa takime nĂ« BelgjikĂ« me shtetasin Alfredo Hamzai dhe djalin e tij, Arten Hamzai. Edhe nĂ« kĂ«to takime Ă«shtĂ« i shoqĂ«ruar nga personi nĂ«n hetim Elton Memeti.
Personi nën hetim Artur Shehu, është hetuar në kuadër të procedimit penal nr. 1069/2018 si pjesëmarrës në takime të ndryshme të zhvilluara në vende të ndryshme në Evropë dhe Amerikë, me qëllim blerjen, transportimin dhe futjen e sasive të mëdha të drogës në Evropë. Ashtu si Adrian Rama, Artur Shehu merr pjesë në takime në Spanjë, Monako, Gjermani, Aruba, ndër të tjera, në të cilat është planifikuar blerja, transportimi dhe futja e sasive të mëdha të drogës në Evropë. Në këto takime, ndër të tjera dhe në shkallë të ndryshme pjesëmarrjeje, marrin pjesë shtetasi Adrian Rama, Elton Memeti, Erjon Rama, Leonard Bishaj, Bujar Shehaj, Alfredo Hamzai, Pullumb Petriti.
Elton Memeti, Ă«shtĂ« hetuar nĂ« kuadĂ«r tĂ« procedimit penal nr. 1069/2018 si pjesĂ«marrĂ«s nĂ« takime tĂ« ndryshme tĂ« zhvilluara nĂ« vende tĂ« ndryshme nĂ« EvropĂ« dhe AmerikĂ«, me qĂ«llim blerjen, transportimin dhe futjen e sasive tĂ« mĂ«dha tĂ« drogĂ«s nĂ« EvropĂ«. Personi i lidhur direkt me Artur Shehun dhe Adrian RamĂ«n, tĂ« cilĂ«t realizojnĂ« tĂ« shoqĂ«ruar nĂ« takimet e tyre. Ashtu si Adrian Rama, Elton Memeti merr pjesĂ« nĂ« takime nĂ« SpanjĂ«, Monako, Gjermani, Aruba, ndĂ«r tĂ« tjera, nĂ« tĂ« cilat Ă«shtĂ« planifikuar blerja, transportimi dhe futja e sasive tĂ« mĂ«dha tĂ« drogĂ«s nĂ« EvropĂ«âŠ
Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« letĂ«rporosisĂ« sĂ« autoriteteve tĂ« drejtĂ«sisĂ« spanjolle pĂ«rfitohen kĂ«to tĂ« dhĂ«na pĂ«r secilin prej personave nĂ«n hetim: Personi nĂ«n hetim Adrian Rama Ă«shtĂ« hetuar nĂ« kuadĂ«r tĂ« procedimit penal me nr. 1069/2018 si person qĂ« nĂ«pĂ«rmjet ndĂ«rmjetĂ«simit tĂ« Arben Ismailajt, ka komunikuar me Alfredo Hamzain alias Genc Bedini alias Genci Tanasi, me qĂ«llim saktĂ«simin e detajeve tĂ« njĂ« operacioni tĂ« trafikimit tĂ« narkotikĂ«ve. Ai ka marrĂ« pjesĂ« nĂ« takime nĂ« Majorka me shtetasin Bashkim Osmani (shtetas i KosovĂ«s), Toni Lipaj, Artur Shehu, Arben Ismailaj e tĂ« tjerĂ«. Personi nĂ«n hetim Adrian Rama Ă«shtĂ« i shoqĂ«ruar nga personi nĂ«n hetim Elton Memeti, ai ka marrĂ« pjesĂ« nĂ« takimin e zhvilluar nĂ« Monako me Artur Shehun, Arben Ismailajn dhe Alfredo Hamzainâ./ad
Shqipëria u zgjodh anëtare e Komitetit Ndërqeveritar për Trashëgiminë Kulturore Jomateriale të UNESCO-s për periudhën 2026-2030.
Ulësja në këtë tryezë e vendos vendin tonë në një rol aktiv për mbrojtjen dhe promovimin e parimeve të Konventës 2003 të organizatës së Kombeve të Bashkuara.
Ky mandat katër vjeçar sipas zëvendës/ministres së Kulturës, Lira Pipa, ndikon drejtpërdrejt në rritjen e profilit ndërkombëtar të Shqipërisë në bashkëpunimin me shtetet e tjera si dhe në vendimmarrje për të gjitha dosjet që nominohen.
Lira Pipa: Kjo do tĂ« thotĂ« mĂ« shumĂ« prezencĂ« e ShqipĂ«risĂ« nĂ« kĂ«tĂ« tryezĂ« pĂ«r vendimmarrje tĂ« ndryshme tĂ« lidhura me kĂ«to dosje, ofrimin e asistencave tĂ« ndryshme, vendimmarrje qĂ« lidhen me politika pĂ«r trashĂ«giminĂ« jomateriale. Shteti ynĂ« nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« vĂ«zhgues, por vendimmarrĂ«s nĂ« kĂ«tĂ« tryezĂ«â, tha zĂ«vendĂ«s/ministrja.
Ky vendim vjen me sfida pĂ«r vendin tonĂ«, me pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« pĂ«r tâu pĂ«rfaqĂ«suar nga ekspertĂ« tĂ« fushĂ«s, tĂ« kualifikuar pĂ«r vlerĂ«simin e dosjeve tĂ« ndryshme nga gjithĂ« bota.
âNe do tĂ« punojmĂ«, do tĂ« rrisim kapacitetet me UNESCO-n pĂ«r procedurat qĂ« do tĂ« duhet tĂ« ndjekim, angazhimin me universitetet, me ekspertĂ« pĂ«r ta bĂ«rĂ« procesin sa mĂ« tĂ« hapur dhe tĂ« pĂ«rfitojmĂ« sa mĂ« shumĂ« nĂ« kĂ«tĂ« katĂ«r vjeçarâ, tha Pipa.
Ky anëtarësim vjen pak muaj pas nominimeve të dollisë, qeleshes, Festivalit të Gjirokastrës dhe ritet e pranverës së arbëreshëve dhe mund të nxisë më shumë procedurat për pranimin e dosjeve në UNESCO.
ZvendĂ«sministrja Pipa nĂ«nvizoi ndĂ«r tĂ« tjera: Ne synojmĂ« qĂ« deri nĂ« 2030, te kemi dosje tĂ« reja qĂ« tĂ« nominohen dhe tĂ« bĂ«hen pjesĂ« e listĂ«s pĂ«rfaqĂ«suese sepse Ă«shtĂ« njĂ« prestigj tjetĂ«r kur njĂ« praktikĂ« njihet nga UNESCOâ.
Krahas përfitime nga ky anëtarësim, për institucioneve tona mbetet prioritet mbrojtja e trashëgimisë kulturore duke adresuar ndikimet e ndryshimeve klimatike, mbështetja e diversitetit të shprehjeve kulturore apo transformimi digjital./a.d
GjatĂ« njĂ« bashkĂ«bisedimi me ndjekĂ«sit nĂ« rrjete sociale, Sali Berisha, kur u pyet lidhur me thirrjet e protestuesve, âRama nâburg, Berisha nâburgâ, tha se ato bĂ«hen nga opozita e opozitĂ«s duke nĂ«nkuptuar partitĂ« e reja politike.
âUnĂ« dhashĂ« njĂ« shpjegim, kjo Ă«shtĂ« thjesht njĂ« thirrje e atyre qĂ« nuk u bĂ«nĂ« dot opozitĂ« pĂ«r shkak tĂ« lidhjeve me qeverinĂ« dhe bĂ«jnĂ« opozitĂ«n e opozitĂ«s. PĂ«r tĂ« mos thĂ«nĂ« tjetrĂ«n, qĂ« dy ditĂ« mĂ« parĂ«, Taulant Balla Yaris deklaroi se ai Ă«shtĂ« promotori i kĂ«saj thirrje. UnĂ«, natyrisht nuk impresionohem nga njĂ« thirrje e tillĂ«, as nga pĂ«rpjekja pĂ«r tĂ« mbrojtur Edi RamĂ«n duke pĂ«rdorur emrin e Sali BerishĂ«s. KĂ«to janĂ« gjĂ«ra krejtĂ«sisht tĂ« parĂ«ndĂ«sishme nĂ« raport me gjigantin, me uraganin rinor qytetar. Dhe qĂ«ndrimi im ka qenĂ« ndaj tĂ« gjithĂ« demokratĂ«ve, qĂ« kurrĂ« degĂ«zat, gjethet nuk duhet tĂ« na pengojnĂ« tĂ« shohim trungun madhĂ«shtor tĂ« kĂ«saj protesteâ, tha kryedemokrati.
Berisha, deklaroi se mbështet plotësisht protestën masive të qytetarëve që po zhvillohet në Tiranë, duke theksuar se 5 kërkesat e protestuesve përkojnë me betejat e opozitës ndër vite.
Gjatë bashkëbisedimit me qytetarët, ai u pyet lidhur me qëndrimin e tij ndaj protestës dhe pretendimeve për politizim.
âAbsolutisht asnjĂ« pĂ«rpjekje. Garantoj qĂ« nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« asnjĂ« pĂ«rpjekje. Por mos harro njĂ« gjĂ«: kemi 13 vite qĂ« protestojmĂ« kundĂ«r Edi RamĂ«s⊠dhe 5 kĂ«rkesat e protestuesve janĂ« njĂ«kohĂ«sisht edhe kĂ«rkesat tonaâ, tha Berisha.
Ai u bëri thirrje mbështetësve të Partisë Demokratike nga e gjithë Shqipëria që të marrin pjesë në protestë.
âEdhe sot shfrytĂ«zoj rastin tĂ« bĂ«j thirrje anĂ«tarĂ«ve dhe mbĂ«shtetĂ«sve tĂ« PartisĂ« Demokratike nga Pogoni, Kakavija, nĂ« Vermosh dhe nĂ« ValbonĂ«, tĂ« vĂ«rshojnĂ« drejt TiranĂ«s nĂ« protestĂ«n mĂ« madhĂ«shtore tĂ« kombit. Qytetare, rinore, jo partiakeâ, u shpreh Berisha.
I pyetur se si i sheh qendrimet e Ramës ndaj protestave të mbajtura prej më shumë se dy javësh, Berisha i përkufizoi si trillime e se sipas tij, kryeministri ka përgjegjësi direkte lidhur me çështjen e Zvërnecit.
Më tej, Berisha u shpreh se Rama ka dhënë leje ndërtimi pa u bërë vlerësimi i mjedisit, teksa shtoi se fajin nuk e kanë algoritmet apo influencerat (të cilët u prekën nga vetë kryeministri Rama gjatë fjalës së tij në mbledhjen e grupit parlamentar të PS).
NjĂ« betejĂ« e ashpĂ«r urbanistike ka shpĂ«rthyer nĂ« Kalamata, nĂ« bregdetin jugperĂ«ndimor tĂ« Pelonezit, Greqi, lidhur me projektin âNika Bay Kalamataâ â njĂ« mega-resort bregdetar me vlerĂ« 136.5 milionĂ« euro ($158 milionĂ«). Ky projekt ka ndarĂ« nĂ« dysh komunitetin vendas dhe ka nxitur njĂ« pĂ«rplasje tĂ« fortĂ« politike mbi tĂ« ardhmen e pronĂ«s publike, lirinĂ« e aksesit nĂ« bregdet dhe shtrirjen gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« madhe tĂ« kapitalit tĂ« huaj.
Plani i projektit bregdetar në Kalamata
Projekti i korporatĂ«s, i udhĂ«hequr nga âIDM Kalamataâ (njĂ« kompani investimi nĂ« pronĂ«si tĂ« zhvilluesit tĂ« njohur izraelit tĂ« pasurive tĂ« paluajtshme, Pinhas âPinniâ Sarfati) nĂ« bashkĂ«punim me grupin ndĂ«rkombĂ«tar âMagnolia Groupâ, synon tĂ« transformojĂ« rrĂ«njĂ«sisht njĂ« parcelĂ« masive bregdetare prej 205,000 metrash katrorĂ« (rreth 50 hektarĂ«) nĂ« zonĂ«n perĂ«ndimore tĂ« Kordias (konkretisht nĂ« lagjen Bournias).
Plani kryesor parashikon një sipërfaqe totale ndërtimi prej rreth 40,000 metrash katrorë, ku përfshihen:
-Një hotel ultra-luksoz me 5 yje dhe 140 dhoma.
-Një kompleks banimi privat me 248 vila luksoze dhe rezidenca ekskluzive të markave të njohura.
-Restorante të nivelit të lartë, qendra ekskluzive të mirëqenies (wellness), hapësira sportive dhe zona tregtare.
PĂ«r tĂ« pĂ«rshpejtuar hapat, grupi izraelit i ka dorĂ«zuar dokumentet pranĂ« âEnterprise Greeceâ, duke kĂ«rkuar qĂ« projekti tĂ« shpallet zyrtarisht si âInvestim Strategjik i KategorisĂ« 1â. Kjo kornizĂ« e procedurave tĂ« pĂ«rshpejtuara (fast-track) anashkalon proceset e zakonshme burokratike lokale, duke i garantuar kompanisĂ« njĂ« licencim tĂ« menjĂ«hershĂ«m dhe njĂ« Plan tĂ« VeçantĂ« tĂ« Zhvillimit HapĂ«sinor (ESCHASE).
âPrivatizim kolonialistâ: KundĂ«rofensiva lokale
NdĂ«rsa âEnterprise Greeceâ ka nisur fazĂ«n e konsultimit publik pĂ«r projektin, reagimi i grupeve opozitare vendase, mbrojtĂ«sve tĂ« mjedisit dhe mediave kombĂ«tare tĂ« krahut tĂ« majtĂ« ka qenĂ« i menjĂ«hershĂ«m dhe plot indinjatĂ«. KritikĂ«t e kanĂ« cilĂ«suar kĂ«tĂ« fshat luksoz qĂ« po miratohet me procedurĂ« tĂ« pĂ«rshpejtuar si njĂ« âzhvillim zhvatĂ«s tĂ« stilit kolonialâ, duke hequr paralizĂ«m me privatizimet e ngjashme e tĂ« debatueshme qĂ« kanĂ« ndodhur nĂ« mbarĂ« Ballkanin. Rezistenca e komunitetit vendas pĂ«rqendrohet nĂ« tre pika kritike:
-Humbja e aksesit publik: ShqetĂ«simi kryesor i banorĂ«ve tĂ« KalamatĂ«s Ă«shtĂ« rreziku i pashmangshĂ«m i rrethimit dhe izolimit tĂ« bregdetit tĂ« tyre. MbĂ«shtetur nĂ« nenet 5 dhe 6 tĂ« ligjit pĂ«r Investimet Strategjike, investitorĂ«t kanĂ« kĂ«rkuar shprehimisht koncesion ekskluziv dhe pĂ«rdorim privat tĂ« vijĂ«s bregdetare dhe zonĂ«s sĂ« plazhit. Grupet vendase tĂ« qytetarĂ«ve paralajmĂ«rojnĂ« se kjo do ta kthejĂ« njĂ« pasuri natyrore publike nĂ« njĂ« âekosistem tĂ« mbyllur VIPâ, tĂ« rezervuar vetĂ«m pĂ«r elitĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare.
-Sfida kushtetuese: Rezistenca ka marrĂ« njĂ« peshĂ« tĂ« madhe politike pas ndĂ«rhyrjes sĂ« ish-kryetarit tĂ« BashkisĂ« sĂ« KalamatĂ«s, Stavros Benos. NĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« ashpĂ«r publike, Benos e dĂ«noi projektin si âantikushtetues dhe jashtĂ«zakonisht dĂ«mtuesâ. Ai vuri nĂ« dukje se ky resort gjigant shkel hapur Planin e PĂ«rgjithshĂ«m Rregullues (GPS) tĂ« vitit 2011, i cili u miratua me ligj pikĂ«risht pĂ«r tĂ« mbrojtur brezin perĂ«ndimor si njĂ« zonĂ« tĂ« gjelbĂ«r e tĂ« virgjĂ«r bioklimatike, dhe jo pĂ«r ta kthyer atĂ« nĂ« njĂ« kantier masiv ndĂ«rtimi pĂ«r pasuri tĂ« paluajtshme.
-Anashkalimi i demokracisĂ« lokale: AktivistĂ«t po kritikojnĂ« ashpĂ«r manovrat ligjore qĂ« po pĂ«rdoren pĂ«r tâi hequr KĂ«shillit Bashkiak tĂ« KalamatĂ«s tĂ« drejtĂ«n e vetos mbi planifikimin urban. Duke shfrytĂ«zuar ligjet kombĂ«tare pĂ«r procedurat e pĂ«rshpejtuara (fast-track), fuqia vendimmarrĂ«se zhvendoset tĂ«rĂ«sisht nga pĂ«rfaqĂ«suesit e zgjedhur vendas drejt njĂ« rrethi tĂ« mbyllur ministrish dhe aktorĂ«sh korporatash nĂ« AthinĂ«.
Qëndrimi i kompanisë
PĂ«rballĂ« protestave nĂ« rritje dhe pasqyrimit negativ nĂ« media, âIDM Kalamataâ ka kaluar nĂ« defensivĂ«, duke lĂ«shuar njĂ« deklaratĂ« publike nĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« ulur tensionet. Fondi investues pretendon se âNika Bayâ nuk Ă«shtĂ« projektuar si njĂ« kompleks i mbyllur dhe i fortifikuar, por si njĂ« âlagje bregdetareâ e hapur dhe e integruar nĂ« zonĂ«. Ata janĂ« zotuar tĂ« ruajnĂ« hapĂ«sira tĂ« bollshme tĂ« gjelbra pĂ«r publikun, tĂ« garantojnĂ« kalim tĂ« lirĂ« drejt detit dhe tĂ« sjellin vlerĂ« afatgjatĂ« nĂ« ekonominĂ« lokale pĂ«rmes krijimit tĂ« tĂ« paktĂ«n 75 vendeve tĂ« pĂ«rhershme tĂ« punĂ«s.
Megjithatë, për qytetarët e Kalamatës, këto premtime tingëllojnë boshe. Përplasja ligjore dhe sociale që po zien për plazhin e Kordiasit tashmë është shndërruar në një betejë simbolike për një kauzë shumë më të madhe: Kush e zotëron në të vërtetë të ardhmen e bregdetit grek?/ Greek Reporter-ad
Një vatër e madhe zjarri është shfaqur këtë të shtunë në zonën e Karaburunit, ndërsa re të dendura tymi janë bërë të dukshme përgjatë vijës bregdetare, duke tërhequr vëmendjen e pushuesve dhe banorëve të zonës.
Sipas pamjeve , flakët kanë përfshirë një sipërfaqe me shkurre dhe bimësi në shpatet e Karaburunit, ndërsa tymi i dendur është përhapur në një zonë të gjerë, duke qenë i dukshëm edhe nga deti.
Deri tani nuk ka informacion zyrtar për sipërfaqen e përfshirë nga zjarri./ad
âShqipĂ«ria ka qenĂ« e fshehur nĂ«n hundĂ«n tonĂ« gjatĂ« gjithĂ« kĂ«saj koheâ, shkruan Tristan Rutherford, gazetari qĂ« bashkĂ«punon me revista e media prestigjioze ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«r udhĂ«timet, ushqimin dhe yahtet luksoze. VĂ«zhgimin e ka bĂ«rĂ« nĂ« vitin 2018, kur erdhi nĂ« ShqipĂ«ri pasi dĂ«gjoi ish ambasadorin tonĂ« nĂ« LondĂ«r, Qirjako Qirko, qĂ« kishte mbledhur disa biznesmenĂ« dhe u fliste pĂ«r mundĂ«sitĂ« e investimit nĂ« ShqipĂ«ri.
âNjĂ« vijĂ« bregdetare dredha-dredha, e mbushur me plazhe me rĂ«rĂ« tĂ« bardhĂ«, me gjire tĂ« mbrojtura â dhe asnjĂ« superjaht nĂ« horizontâ, shkruan gazetari pĂ«r tĂ« treguar varfĂ«rinĂ« e turizmit elitar nĂ« vendin tonĂ«. âDuke qenĂ« se kjo Ă«shtĂ« ShqipĂ«ria, shumĂ« gjĂ«ra janĂ« tĂ« pagĂ«rmuara, dhe tĂ« mbytura nĂ«n hardhitĂ«, sheshe lojrash arkeologjike tĂ« denja pĂ«r Indiana Jones. UnĂ« hedh njĂ« guralec nĂ« njĂ« pus ende funksional qĂ« ka njĂ« litar tĂ« djegur nĂ« gura nga dymijĂ« vjeçarĂ« qĂ« janĂ« ende nĂ« pĂ«rdorim. I etur pĂ«r tĂ« vizituar bregdetin e Butrintit, tĂ« spĂ«rkatur nga dielli, marr me qira njĂ« motoskaf.
Ămimi prej 140 eurosh duket i lartĂ« pĂ«r kĂ«to anĂ« derisa kuptoj se kam shtuar njĂ« 0. EshtĂ« vetĂ«m 14 euro, gjysma e çmimit tĂ« njĂ« kokteili nĂ« Hotel de Paris nĂ« Monako, pĂ«r tĂ« marrĂ« me qira, si kapitenin, ashtu edhe varkĂ«n. ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« qartĂ« njĂ« komb aq i lirĂ«, sa Ă«shtĂ« i paeksploruarâ. Tristan Rutherford shkroi gjatĂ« pĂ«r vendin, pĂ«r natyrĂ«n, peizazhin, sitet arkeologjike, plazhet e virgjra, rĂ«rĂ«n e bardhĂ«, e nĂ« horizotin e ujrave tĂ« thella blu tĂ« Jonit, asnjĂ« YAHT.
Pas vitit 2015, qeveria ftoi shumë gazetarë të huaj ndërkombëtarë në Shqipëri për të shkruar për vendin, për të hapur sytë për këtë pjesë të pazbuluar të botës, ku mund të pushohej, mirë, lirë dhe virgjër. Pretendohej boom-i turistik në një vend që nuk kishte akoma infrastrukturë rrugore, sepse për transport publik vështirë të flitet sot e kësaj dite.
Vit pas viti, mediat ndërkombëtare kthyen sytë drejt këtij vendi të vogël. Me shkrime, raportime, reportazhe, vëzhgime, intervista, konstatime të virgjërisë së vendit të paeksploruar. E çfarë ndodhi? Kurioziteti u rrit, dhe investitorët filluan të interesohen e të kthejnë sytë në brigjet përballë Korfuzit. Aty ku dukej më së miri Sazani dhe bregdeti shqiptar.
I pari që provoi të vinte në Shqipëri për të investuar, edhe përpara kësaj deklarate të gazetarit të yahteve të shtrenjta, ishte kanadezi me origjinë hungareze Peter Munk, që u nda nga jeta në 2018 në moshën 90 vjeçare. Ai erdhi në Shqipëri në 2006, me idenë për tu paraqitur autoriteteve interesin e tij për të ndërtuar një marine të madhe në portin e Durrësit. Brenda saj, edhe një port për jahte luksoze. Një investim që për kohën ishte sa suprizues, aq edhe i pakuptueshëm sesi njeriu më i madh që kishte një perandori të fuqishme financiare e ekonomike në pasuri të patundshme, industrinë e naftës, farmaceutike e deri tek tregu i aksioneve, të donte të investonte në Shqipëri.
Nuk arriti tĂ« gjente gjuhĂ«n e bashkĂ«punimit me zyrtarĂ«t e kohĂ«s, ndaj âia mbathi me tĂ« katraâ nga ShqipĂ«ria. Por jo nga rajoni. Ndaloi direkt nĂ« Malin e Zi, nĂ« Tivat, ky zyrtarĂ«t fqinjĂ« e pritĂ«n krahĂ« hapur e ndĂ«rtoi marinĂ«n moderne me emrin âPorto Montenegroâ, njĂ« motorr i fuqishĂ«m ekonomik nĂ« vendin fqinjĂ«.
Marina që ndërtoi përfshinte infrastrukturë për jahte luksoze, vila, hotele, resorte, club-e të shtrenjta e superluksoze, ku turistët e pasur nga e gjithë bota vinin e linin aty gjithë paratë e tyre. Marina në Malin e Zi filloi të ndërtohej në 2007, pasi qeveria e Malit të Zi i ofroi miliarderit një bazë të vjetër të ushtrisë jugosllave, të cilën ai e transformoi në një perlë në rajonin e bukur të Mesdheut.
Kryeministri i Malit tĂ« Zi, Gjukanoviç e priti me nderime dhe e shoqĂ«roi me helikopter tĂ« shikonte nga lart ish-Institutin e Remontit Teknik Detar âSava Kovaçeviçâ, i njohur gjerĂ«sisht nga malazezĂ«t si âArsenaliâ. Peter Munk u ndje i respektuar, mori zemĂ«r dhe investoi, sĂ« bashku me njĂ« grup partnerĂ«sh tĂ« huaj.
Porto Montenegro sot, ose ish âArsenaliâ, pranĂ« qytetit tĂ« Tivat-it nĂ« Mal tĂ« Zi, pĂ«rfaqĂ«son njĂ« nga marinat mĂ« luksoze nĂ« Adriatik. Kompleksi pĂ«rmban njĂ« marinĂ« me 450 shtretĂ«r-vende pĂ«r jahte nga 12 deri nĂ« 250 metra tĂ« gjatĂ«, rezidenca, ambiente biznesi, si dhe hotelin me 5 yje âRegent Porto Montenegroâ. Porto Montenegro vijon tĂ« zgjerohet edhe sot e kĂ«saj dite.
Ai përbën një histori suksesi të ekonomisë së Malit të Zi, pse u bë promotorri i rritjes eksponenciale turistike të këtij vendi në vitet 2007-2019, duke kontribuar me të paktën 5 miliardë euro në ekonominë e vendit dhe duke e shndërruar turizmin në shtetin fqinj në industrinë numër një, duke e kaluar me dhjetë herë industrinë e aluminit, që mbizotëronte në ekonominë malazeze në vitet 1990-2000.
Historia e Peter Munk në Durrës dhe e Porto Montenegro-s në Mal të Zi është një kujtesë se zhvillimi ekonomik shpesh varet nga aftësia e drejtuesve për të njohur dhe për të mbështetur mundësitë në kohën e duhur. Ajo nuk duhet parë thjesht si një histori e një investimi të humbur, por si një mësim I vyer për sot. Marina e Porto Montenegro vazhdon e zgjerohet edhe sot e kësaj dite, 18 vite pas fillimit të punimeve, ndërkohë që fuqia punëtore, nuk përfshin vetëm malazezët. Ka shumë shqiptarë që shkojnë atje punojnë sipas kërkesave specifike.
IKJA PA KTHIM E CLUB MED
Julien Renaud Perret, ishte vetëm 38 vjeç kur erdhi në Tiranë në detyrën e zv.presidentit të Club Med për ti treguar kryeministrit të kohës Sali Berisha, në vitin 2006, projektin e Club Med në Kakome. Përpjekjet për të investuar në zonë kishin nisur në qeverinë paraardhëse të Fatos Nanos që në 2003, e ku Club Med e Riviera kishin krijuar shoqërinë e përbashkët për të zhvilluar zonën e Kakomesë. Do të investoheshin gjithsej 38 milionë euro dhe në projekt ishin përfshirë disa banka. Por asnjë nga zyrtarët e kompanisë së huaj private, nuk mund të kishin imagjinuar skenat e fshatarëve të zonës, me sfurqe, lopata, gurë e buldozerë, që morën e hodhën në det çdo lloj fillimi pune e investimi në atë zonë të bukur të bregdetit shqiptar.
Arkitekti spanjoll Patric Genard kishte ide tĂ« qarta. MbĂ«rriti bashkĂ« me investitorĂ«t pĂ«r tĂ« treguar projektin, qĂ« integronte aq mirĂ« pjesĂ«n lokale tĂ« fshatit, me zhvillimin nĂ« zonĂ«n e bregdetit. Club Med kishte ardhur njĂ«herĂ« nĂ« fillim tĂ« vitit 1993, por nuk kishin gjetur as partnerĂ«t e duhur dhe as situatĂ«n pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar tĂ« investonin nĂ« ShqipĂ«ri. Kur erdhĂ«n pĂ«r herĂ« tĂ« dytĂ« njĂ« dekadĂ« mĂ« vonĂ«, menduan se gjithçka do tĂ« ishte mĂ« e lehtĂ«. Por jo. Problemet me pronĂ«sinĂ« e tokĂ«s, me fshatarĂ« qĂ« nxorrĂ«n âfermanĂ«tâ e sulltanit qĂ« nĂ« vitin 1291, duket se ia bĂ«nĂ« tĂ« pamundur investimin.
Club Med, me pronar mazhoritar grupin miliarder Fosun Tourism, pĂ«rfaqĂ«son njĂ« prej markave mĂ« tĂ« njohura botĂ«rore nĂ« turizmin e organizuar tĂ« nivelit mĂ« tĂ« lartĂ« dhe nĂ« resortet turistike luksoze. Club Med, ka ndĂ«rtuar 90 fshatra turistike luksoze kudo nĂ« botĂ« dhe aktualisht operon nĂ« SHBA, MeksikĂ«, Karaibe, AmerikĂ«n e Jugut, EvropĂ«, Azi dhe nĂ« Australi. Sipas projektit tĂ« vitit 2004, firma pĂ«rfaqĂ«suese e Club Med nĂ« ShqipĂ«ri âClub Mediteraneeâ & Riviera sh.p.kâ do tĂ« ngrinte fshatin turistik nĂ« Kakome, i konsideruar si njĂ« nga zhvillimet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r infrastrukturĂ«n e turizmit tĂ« asaj kohe nĂ« vendin tonĂ«.
Zv/Presidenti i Club Med i asaj kohe, Eduardo Silviero, kishte marrĂ« edhe lejen ne 2006 nga kreu i qeverisĂ« shqiptare tĂ« asaj kohe, Sali Berisha, nĂ« njĂ« takim kokĂ« mĂ« kokĂ«, tĂ« zhvilluar nĂ« selinĂ« e kryeministrisĂ« nĂ« TiranĂ«. Rreth 70 ha tokĂ« nĂ« zonĂ«n e KakomesĂ« iu dha firmĂ«s âClub Mediteraneeâ & Riviera sh.p.k.â, ndĂ«rkohĂ« qĂ« sipĂ«rfaqja e ndĂ«rtimit do tĂ« ishte 32,3 ha. Club Med provoi fort nĂ« vitet 2010-2012 tĂ« niste ndĂ«rtimin, por banorĂ«t e fshatit NivicĂ« qĂ« pretendonin njĂ« pjesĂ« tĂ« sipĂ«rfaqes prej 70 ha nuk e lejuan. PĂ«rballĂ« kombinimit tĂ« konflikteve pronĂ«sore, pasigurisĂ« juridike, kundĂ«rshtimeve publike dhe vĂ«shtirĂ«sive administrative, pas tetĂ« vite pĂ«rpjekjesh, Club Med largohet nga ShqipĂ«ria.
Kompani të tjera investuese që e shihnin me interes Shqipërinë, pas dështimit të gjigandit Club Med, u dekurajuan edhe ato. Skenat e fshatarëve që përplaseshin me policinë dhe me rojat private të kompanisë, u bënë lajm i parë jo vetëm në median shqiptare, por edhe në ato ndërkombëtare, më së shumti Greqia, përballë, ku investimi në Kakome, në përmasa të tilla dhe aq modern, do të krijonte probleme për ishullin grek të Korfuzit.
Duke mos pasur asnjë zgjidhje të qëndrueshme, duke parë refuzimin e banorëve që nuk ishin kompensuar për pronat e tyre, zyrtarët e Club Med dolën me deklaratë publike ku deklaronin tërheqjen nga projekti. Iku një shanc i artë për zhvillimin e turizmit në Shqipëri.
ZVĂRNECI, DHE PROJEKTI I TRETĂ
Sot qĂ« ky artikull po shkruhet janĂ« plot 187 milionĂ« euro qĂ« janĂ« derdhur nĂ« llogaritĂ« bankare tĂ« kompanisĂ« investuese nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«r tĂ« blerĂ« tokĂ«n private tĂ« ZvĂ«rnecit nga pronarĂ«t realĂ« tĂ« tyre. NjĂ« ndĂ«r miliarderĂ«t mĂ« nĂ« zĂ« tĂ« Katarit, Moutaz Al Khayyat, bashkĂ«pronar i âUrbanCon Trading and Contractingâ, kompania e 42-ta nĂ« botĂ« nĂ« ndĂ«rtim, nĂ« fillim tĂ« majit depozitoi nĂ« llogaritĂ« shqiptare shumĂ«n e 187 milionĂ« eurove. Fondi i vĂ«nĂ« nĂ« dispozicion, u dha pĂ«r tĂ« blerĂ« 150 hektarĂ«t ku pretendohet tĂ« ndĂ«rtohet kompleksi turistik nĂ« ZvĂ«rnec.
Me një veprim të çuditshëm, SPAK bllokoi paratë në llogarinë e dy vëllezërve Khayyat, por kjo zgjati veç 24 orë, pasi, prokurorët kuptuan gabimin, që nuk mund tia bllokonin lekët atij që po investonte, por duhet të hetonin se kush ishin përfituesit fundorë të këtij fondi.
Fondi qĂ« Ă«shtĂ« liruar tanimĂ«, pret pĂ«rfituesit reale tĂ« tij, qĂ« duhet tĂ« dalin me vendim gjyqi tĂ« formĂ«s sĂ« prerĂ«, pas tĂ« drejtave âçorapâ tĂ« pronĂ«sisĂ« nĂ« rreth 20 pĂ«rqind tĂ« zonĂ«s sĂ« ZvĂ«rnecit â LagunĂ« e NartĂ«s, ose 150 hektarĂ«ve ku do tĂ« shtrihet investimi.
Invesimi që është propozuar të zhvillohet në zonën e Zvërnecit ka marrë vëmendjen për shifrën marramendëse prej 4 miliardë eurosh, ndaj konsiderohet si një nga projektet më ambicioze turistike dhe infrastrukturore në historinë e Shqipërisë. Ky është një investim shumë i madh në raport me madhësinë e ekonomisë shqiptare.
Për krahasim, kjo shumë përfaqëson një pjesë të konsiderueshme të Prodhimit të Brendshëm Bruto të vendit (rreth 14%), i cili sot kap shifrën e 27 miliardë eurove. Projekti mund të krijojë efekte të shumanshme në ekonomi. Një nga përfitimet më të prekshme pritet të jetë krijimi i vendeve të reja të punës. Gjatë fazës së ndërtimit do të angazhohen mijëra punonjës në sektorë të ndryshëm, ndërsa pas përfundimit të projektit do të nevojiten punonjës për hoteleri, turizëm, transport, mirëmbajtje, siguri dhe shërbime të tjera. Kjo mund të sjellë përfitime të drejtpërdrejta për komunitetin e Vlorës dhe zonave përreth, duke rritur të ardhurat familjare dhe aktivitetin ekonomik lokal. Shqipëria ka shënuar rritje të ndjeshme të numrit të turistëve gjatë viteve të fundit, por ende ka hapësira për zhvillimin e turizmit me vlerë të lartë të shtuar.
Investime të kësaj natyre e pozicionojnë Shqipërinë në tregun e turizmit luksoz ndërkombëtar, duke tërhequr vizitorë me fuqi të lartë shpenzuese dhe duke rritur të ardhurat për ekonominë kombëtare.
PSE IA VLEN KY INVESTIM?
Përfshirja e investitorëve të njohur ndërkombëtarisht, si kompania ndërtuese UrbanCon Trading and Contracting, e investuesit miliarder Moutaz Al Khayyat, me interesimin e Jared Kushner, ka sjellë vëmendje të madhe mediatike globale, si dhe xhelozinë e Greqise fqinje, e cila prodhoi dhe lajm të rremë për gjoja kalimin e investimit të Kushner në ishullin grek Mykonos. Këta janë investues që tërheqin fort investues të tjerë të huaj, si dhe ndihmojnë në përmirësimin e perceptimit të vendit si destinacion investimesh strategjike, si dhe në zgjerimin e lidhjeve me tregjet amerikane dhe ndërkombëtare.
Për të siguruar mbështetje të gjerë publike, është e rëndësishme që procedurat qeveritare për miratimin e projektit në Zvërnec të jenë transparente, si dhe të realizohen vlerësime të plota të ndikimit në mjedis. Po ashtu, është thelbësore që komunitetet lokale të konsultohen. Dhuna mbi protestuesit më 30 maj 2026, edhe pse u ndëshkua rreptë nga qeveria, nuk i bën mirë imazhit të projektit.
Nëse realizohet sipas standardeve më të mira ndërkombëtare, investimi prej 4 miliardë eurosh në zonën e Zvërnecit mund të përfaqësojë një nga projektet më transformuese për ekonominë tonë. Por duhet të sigurohemi se do të kemi vërtet një strukturë turistike që do të funksionojë gjatë gjithë vitit, do të krijojë vende pune dhe do të tërheqë vizitorë të rinj. Nuk duhet më të shohim komplekse rezidenciale luksoze, ku pjesa më e madhe e njësive do të shiten si prona private dhe ndikimi turistik do të mbetet minimal. Zverneci është një nga zonat më të veçanta natyrore të Shqipërisë. Laguna e Nartës, pylli bregdetar, ishulli dhe manastiri përbëjnë një pasuri që nuk mund të zëvendësohet. Pikërisht për këtë arsye, çdo zhvillim duhet të justifikohet me përfitime të qarta dhe të matshme për turizmin.
ZvĂ«rneci duhet tĂ« jetĂ« dashuria e mirĂ«filltĂ« turistike e kombit tonĂ«, vĂ«rtet njĂ« âmon amourâ. Sikurse, pĂ«r fat tĂ« keq, ende nuk Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« DurrĂ«si, apo Kakomeja. Turizmi nuk matet me metra katrorĂ« tĂ« ndĂ«rtuar, por me netĂ« qĂ«ndrimi, me shpenzimet e turistĂ«ve nĂ« ekonomi, me punĂ«simin lokal dhe me ndikimin afatgjatĂ« nĂ« destinacion. NjĂ« hotel me qindra dhoma qĂ« operon gjatĂ« sezonit dhe jashtĂ« tij, krijon njĂ« efekt shumĂ« mĂ« tĂ« madh ekonomik, sesa qindra vila private qĂ« pĂ«rdoren vetĂ«m disa javĂ« nĂ« vit nga pronarĂ«t e tyre.
Përfshirja e investitorëve të njohur si Jared Kushner apo vëllezërit Al Khayyat, i jep projektit të Zvërnecit një profil të lartë ndërkombëtar. Suksesi afatgjatë do të varet nga transparenca, respektimi i ligjit, mbrojtja e mjedisit dhe përfitimet reale për qytetarët shqiptarë./newsbomb.al
Niveli i demokracisĂ« qĂ« kemi krijuar pĂ«rgjatĂ« tridhjetĂ« e ca viteve nuk i lejon qytetarĂ«t ta rrĂ«zojnĂ« Edi RamĂ«n nga pushteti, pavarĂ«sisht entuziazmit qĂ« ka ngritur me tĂ« drejtĂ«, çdo natĂ«, protesta madhĂ«shtore nĂ« bulevardin âDĂ«shmorĂ«t e Kombitâ. TheksojmĂ«, niveli i demokracisĂ«, sepse, nĂ«se do kĂ«rkonim bazĂ«n e pushtetit tĂ« tij, qytetarĂ«t do ta gjenin atĂ« tek pushteti i madh ekonomik i tĂ« ashtuquajturve oligarkĂ«; tek pushteti i krimit tĂ« organizuar qĂ« Ă«shtĂ« investuesi kryesor sot nĂ« ekonominĂ« shqiptare; tek pushteti mediatik ku kanĂ« investuar njĂ« pjesĂ« e tĂ« parĂ«ve dhe tĂ« dytĂ«ve; dhe, sĂ« fundi, por ndoshta mĂ« vendimtari: pushteti i atyre qĂ« i quajmĂ« partnerĂ«t tanĂ« strategjikĂ«, SHBA dhe BE. Kuptohet se kĂ«to aleatĂ« tĂ« Edi RamĂ«s, tĂ« cilĂ«t prej 13 vitesh e kanĂ« ngufatur qytetarin shqiptar, nuk duhet harruar asnjĂ«herĂ« se kanĂ« ngulur gishtat, thonjtĂ«, kthetrat e thundrat e tyre nĂ« bazĂ«n e pushtetit, d.m.th., nĂ« ekonomi, nĂ« politikĂ« dhe nĂ« shoqĂ«rinĂ« shqiptare.
Edi Rama do vazhdojĂ« tĂ« qĂ«ndrojĂ« gjatĂ« nĂ« majĂ« tĂ« kĂ«saj autokracie, pavarĂ«sisht koreve qytetare dhe thirrjeve tĂ« vazhdueshme pĂ«r tĂ« dhĂ«nĂ« dorĂ«heqjen. Kjo jo se Ă«shtĂ« mĂ« i zoti, as se Ă«shtĂ« mĂ« i poshtri, edhe pse mĂ« tĂ« poshtĂ«r se ai deri mĂ« tani sâkemi parĂ«, as se Ă«shtĂ« treguar mĂ« i afti pĂ«r tĂ« konverguar e harmonizuar interesat e kĂ«tyre katĂ«r pushteteve, duke i bindur, me fjalĂ«t dhe veprat e tija, se u shĂ«rben mĂ« mirĂ« se kushdo tĂ« katĂ«rve, madje se, sikur ai tĂ« bjerĂ«, kjo do tĂ« ishte edhe rĂ«nie e interesave tĂ« tyre. NĂ« fakt, kĂ«tu qĂ«ndron edhe fatkeqĂ«sia e kĂ«saj proteste, pasi e gjithĂ« kjo pamje e ka njĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« tĂ« madhe.
Loja qĂ« po bĂ«jnĂ« organizatorĂ«t e fshehur tĂ« kĂ«saj proteste, tĂ« cilĂ«t luajnĂ« me entuziazmin e rinisĂ« dhe mĂ« shumĂ« se kaq, tĂ« tĂ« gjithĂ« qytetarĂ«ve nga Vermoshi nĂ« Konispol, nuk mund tĂ« kuptohet jashtĂ« punĂ«s sĂ« tyre dhjetĂ«ra vjeçare pĂ«r tĂ« ruajtur e fuqizuar katĂ«r pushtetet qĂ« e mbajnĂ« Edi RamĂ«n nĂ« ndenjĂ«sen e poltronĂ«s. KĂ«to katĂ«r pushtete, edhe pse po diskreditohen nga apoteozat qytetare tĂ« vazhdueshme nĂ« bulevard, prapĂ«seprapĂ« e kanĂ« fuqinĂ« pĂ«r tâia zgjatur jetĂ«n politike atij dhe pushtetit tĂ« tij. Sepse, asnjĂ« qeverisje nĂ« ShqipĂ«ri, sado e mirĂ« apo e keqe tĂ« jetĂ« ajo, nuk i reziston dot ndikimit tĂ« vendeve tĂ« tjera.
NjĂ« iluzion i krijuar me qĂ«llim nga organizatorĂ«t e fshehur tĂ« protestĂ«s na tregon vazhdimisht se pushteti ngrihet dhe bie vetĂ«m nga zhvillimet e brendshme. Madje, ky nuk Ă«shtĂ« njĂ« mendim i vetĂ«m organizatorĂ«ve tĂ« kĂ«saj proteste, por njĂ« mendim shumĂ« mĂ« i gjerĂ«, qĂ« nis me shkollimin tonĂ« marksist, qĂ« fatkeqĂ«sisht ende nuk Ă«shtĂ« çrrĂ«njosur nga mendimi i shkollĂ«s shqiptare, ku: historinĂ« e bĂ«n populli. Edhe pse, historia jonĂ« politike tregon krejt tĂ« kundĂ«rtĂ«n. Sa herĂ« qĂ« ka ndryshuar pushteti nĂ« ShqipĂ«ri, ndryshimi ka ardhur si pasojĂ« e lĂ«vizjeve mĂ« tĂ« mĂ«dha jashtĂ« saj; nga transformimet nĂ« perandori, nga pĂ«rplasjet mes fuqive tĂ« mĂ«dha, nga ndryshimet e regjimeve nĂ« vendet fqinje apo nga rikonfigurimi i rendit botĂ«ror. ShqipĂ«ria nuk ka qenĂ« kurrĂ« njĂ« fuqi qĂ« pĂ«rcakton vetĂ« ekuilibrat rajonalĂ«. ĂshtĂ« njĂ« vend i vogĂ«l, i vendosur nĂ« njĂ« hapĂ«sirĂ« ku interesat e tĂ« tjerĂ«ve kanĂ« peshuar shpesh mĂ« shumĂ« sesa vullneti i elitave vendase. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, asnjĂ« pushtet shqiptar nuk ka mundur tâu rezistojĂ« pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ« ndryshimeve qĂ« kanĂ« ardhur nga jashtĂ«.
Kjo çfarĂ« shkruhet kĂ«tu, sâmund tĂ« jetĂ« njĂ« fantazi e thjeshtĂ« komploti e shkruesit tĂ« kĂ«tyre radhĂ«ve, edhe pse sa i pĂ«rket fantazisĂ«, shumĂ« kĂ«nd lĂ« mbrapa, por njĂ« analizĂ« e bazuar mbi atĂ« se çfarĂ« ka ndodhur pĂ«rgjatĂ« njĂ« shekulli me historinĂ« e vendit dhe me atĂ« çfarĂ« po ndodh prej njĂ«zet ditĂ«sh nĂ« bulevardin âDĂ«shmorĂ«t e Kombitâ, njĂ« histori sa mbresĂ«lĂ«nĂ«se po aq edhe keqardhĂ«se. NĂ« ShqipĂ«ri, pushteti rrallĂ« humbet vetĂ«m nga vota dhe rrallĂ« mbahet vetĂ«m me votĂ«. Ai mbahet pĂ«r aq kohĂ« sa ruan mbĂ«shtetjen e qendrave tĂ« ndikimit jashtĂ« vendit. Kur kjo mbĂ«shtetje lĂ«kundet, fillon numĂ«rimi mbrapsht. Prandaj, shpeshherĂ« historia politike shqiptare Ă«shtĂ« pĂ«rmbledhur mĂ« saktĂ« nĂ« njĂ« shprehje popullore: mjaftojnĂ« dy gisht kartĂ« nga jashtĂ« dhe njeriu mĂ« i fuqishĂ«m i vendit mund tĂ« mbetet pa pushtet brenda natĂ«s.
Një gjë e tillë mund të tingëllojë krejt cinike, por historia e Shqipërisë duket se e ka konfirmuar vazhdimisht. Kush analizon protestën madhështore të shqiptarëve në bulevard pa parë se çfarë ndodh përtej kufijve, rrezikon të shohë vetëm gishtin që tregon diellin dhe jo këtë të fundit që i verbon sytë. Sepse në vendet e vogla, pushteti nuk kuptohet vetëm nga ajo që ndodh brenda. Shpesh çelësi i tij gjendet jashtë.
ĂfarĂ« ka ndodhur realisht?
PĂ«rballĂ« njĂ« kĂ«rkese tĂ« rĂ«ndĂ«sishme nga Donald Trump, Edi Rama zgjodhi tĂ« mos hynte nĂ« kurs pĂ«rplasjeje me Uashingtonin. Ishte njĂ« zgjedhje pragmatike, e diktuar nga llogaritja e kostove dhe pĂ«rfitimeve politike. Si shpesh nĂ« politikĂ«n shqiptare, rreziku i menjĂ«hershĂ«m u shmang, ndĂ«rsa pasojat afatgjata u lanĂ« pĂ«r tâu pĂ«rballuar mĂ« vonĂ«. Por ky pozicionim duket se ka prodhuar efekte anĂ«sore nĂ« raport me Brukselin nĂ« pĂ«rgjithĂ«si, e nĂ« veçanti me lokomotivĂ«n e EuropĂ«s: GjermaninĂ«! Kjo e fundit ka krijuar pĂ«rshtypjen se ShqipĂ«ria nuk ndjek gjithmonĂ« njĂ« vijĂ« tĂ« parashikueshme dhe tĂ« qĂ«ndrueshme politike dhe, pĂ«r pasojĂ«, kritikat e saj ndaj qeverisĂ« shqiptare pĂ«r korrupsionin, standardet demokratike dhe raportin me institucionet e drejtĂ«sisĂ« janĂ« bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« forta dhe mĂ« pak tolerante.
Ata kanĂ« vazhduar tĂ« ushtrojnĂ« dhe tĂ« nxisin mekanizmat e tyre tĂ« krijuar kĂ«tu e njĂ«zet e ca vite mĂ« parĂ«, por edhe mekanizmat e krijuar sĂ« fundmi, shoqatat mjedisore, elementĂ« tĂ« drejtĂ«sisĂ« sĂ« re, media, liderĂ« tĂ« komunikimit, grupe kulturore, pĂ«r tĂ« shqyer dhe copĂ«tuar elementĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« mazhorancĂ«s qeverisĂ«se, por edhe elementĂ« kaq tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« opozitĂ«s dhe veçanĂ«risht tĂ« PartisĂ« Demokratike. NjĂ« rast i paprecedent mund tĂ« jetĂ« edhe shantazhi qĂ« bĂ«jnĂ« me disa prokurorĂ« tĂ« SPAK-ut, tĂ« cilĂ«t nĂ«n peshĂ«n e pĂ«rgjimeve, shantazhohen pĂ«r tĂ« goditur mbi brez e nĂ«n brez anĂ«tarĂ« dhe ish-anĂ«tarĂ« tĂ« kabinetit qeveritar, nĂ«n moton e famshme: luftĂ« pa kompromis korrupsionit. Si nĂ« rastin e prokurorit tĂ« SPAK-ut, Dritan Premçi. GjermanĂ«t i kanĂ« zbuluar me kohĂ« lidhjet e tij me njĂ« nga anĂ«tarĂ«t e organizatĂ«s âHakmarrja pĂ«r DrejtĂ«siâ, famozin Orik Shyti dhe, duke i ditur lidhjet e tij me tĂ«, e shantazhojnĂ« pĂ«r tĂ« sulmuar anĂ«tarĂ« dhe ish-anĂ«tarĂ« tĂ« kabinetit qeveritar, me shpresĂ«n se kĂ«shtu dhe nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ« mund tĂ« bĂ«jnĂ« kurban kokĂ«n e Edi RamĂ«s nĂ« bulevard.
Edi Rama: I nderuar Grup Parlamentar i Partisë Socialiste dhe anëtarë të kabinetit qeveritar,
Prej 20 ditësh Shqipëria u kthye në syrin e një cikloni digjital, një vorbull shumëfish më e madhe sesa vetë përmasa e vendit tonë, e cila përfshiu bashkëqytetarët tanë, të reja, të rinj, familjarë me karroca fëmijësh, patriotë digjitalë, punonjës të mirëpaguar bankash, komediantë të kthyer në kandidatë, delirantë me qeleshe, intelektualë me kapele republike, njerëz nga çdo anë e botës, media sociale e tradicionale nga të gjitha kontinentet, organizata vendase dhe të huaja, parti politike në Europë dhe në Shtetet e Bashkuara, aktorë të biznesit të turizmit në rajon dhe aktorë shtetërorë malinj ndaj Republikës së Shqipërisë.
Natyrisht, edhe karavidhet opozitare të vendit tonë.
Një grumbullim i hatashëm gjërash që as janë njësoj, as janë bashkë, po u mblodhën së bashku në një prurje që nxori në bregun e gjithë këtij oqeani virtual deri dhe dhëmbë të atyre që e kalëruan këtë parti sa mundën dhe, kur ranë nga kali, filluan të gjuanin me këpucët e blera në shoppingjet majë kali. Befas, Zvërneci u bë kërthiza e botës ku po vendosej fati i ngrohjes globale. Bulevardi i Tiranës u bë sheshi Tiananmen, ku qindra mijëra njerëz, sipas vetë senatorit të nderuar Berni Sanders, iu turrën oligarkisë botërore dhe bota shqiptare u njësua me histerinë e kanaleve sociale, duke bashkuar në një armatë të vetme çlirimtare zogjtë më elegantë të botës, flamingot, me fundin e kanalit digjital, bullistët e terrorit online.
Unë e di që mund të zhgënjej shumë këtu brenda me këndvështrimin tim, por e vërteta është që cikloni i këtyre 20 ditëve nuk është interesant për atë që thotë mbi qeverisjen e Shqipërisë sot; është interesant për atë që thotë mbi kohën ku kemi hyrë, botën ku jetojmë dhe sfidat me të cilat do të përballemi gjithnjë e më shumë edhe ne, Partia Socialiste e Shqipërisë.
Nëse kjo histori do të kishte ndodhur 10 vjet më parë, do të kishte mbetur, në rastin më të mirë, një debat shqiptar; pa protestë, do të kishte pasur mbështetës, do të kishte pasur kundërshtarë, do të kishte pasur sherr, por do të kishte mbetur këtu, brenda kufijve tanë, pavarësisht përfshirjes së amerikanëve, izraelitëve apo të dreqit vetë që u përfshi në këtë histori edhe pa qenë fare pjesë.
Ndërsa sot, 10 vjet më pas, brenda 48 orësh, degradimi i dhunshëm i një sherri vulgar mes rojeve të sigurisë private dhe një protestuesi të marrë zvarrë në një lokalitet të Shqipërisë u bë zanafilla e një lufte globale online, ku nuk mbeti logore mediatike e planetit pa shkrehur municionet përkatëse.
Jo sepse bota u zgjua një mëngjes e alarmuar për fatin e flamingove të Nartës dhe natyrës së Shqipërisë, ku deri dje zhvillohej egërsisht dhe qetësisht, nën hundën e pandjeshme të botës, masakra e përgjakshme e shekullit XX mbi shpendët dhe kafshët e gjora që vriteshin për epshin shtazarak të mijëra gjuetarëve të ardhur nga Perëndimi në këtë tokë pa shtet. Të ishte për botën, Narta mund të kthehej qetësisht 10 vjet më parë, kur flamingot nuk shtegtonin më drejt lagunës së saj, sepse i priste plumbi i kafshëve të dehura me dy këmbë. Bota nuk u zgjua prej fatit të Nartës, por prej emrit të Jared Kushner dhe sigurisht prej hijes së vjehrrit të tij, të cilin e urren për vdekje krejt armata globale online, që kujtoi se gjeti në bulevardin e Tiranës Vaterlonë e Donald Trump dhe, si në një film science fiction, bulevardi përputhi atë armatë të frikshme me krejt armatën e urrejtësve shqiptarë off dhe online, jo ndaj Donald Trump-it, por natyrisht ndaj meje dhe jush, të cilët i gënjeu mendja fuqishëm se çadra globale e kësaj proteste do të bënte mrekullinë që nuk e bëri dot çadra lokale e protestës së Lulit tim dhe kështu, me sqepin e një zogu të vetëm, do të laheshin dy hesape të vjetra; bota e madhe do ta turpëronte Trump-in në betejën e Nartës, fiks 2073 vjet pas betejës së Palasës, ku Cezari turpëroi Pompeun, ndërsa armata shurdhuese e influencer-ëve, followers-ave, analistëve, dialistëve, opinionistëve, urrejtësve kinse patriotikë dhe mercenarëve dixhitalë të vënë në dispozicion gojarisht nga armiqtë e Shqipërisë apo nga konkurrentët e saj të egër në industrinë e turizmit, do ta shpëtonte Shqipërinë nga unë, për llogari të karavidheve të opozitës së dukshme dhe të padukshme, nga llapaqorat e ballibullistët te bllok-revolucionarët e aeroportit dhe deri te lugëndryshkurit e vetë familjes sonë të madhe.
Me befasinë e ngjashme me atë të një aksidenti fatal që ndodh sa hap e mbyll sytë kur ti je aty, miliona njerëz që nuk dinë as ku ndodhet Zvërneci dinin saktësisht se çfarë duhet të mendonin për Zvërnecin. Jo sepse studiuan Shqipërinë, jo sepse lexuan dokumentacionin, jo sepse analizuan projektin, por sepse te brishtësia e bukur e një zogu identifikuan simbolin e një rezistence antikapitaliste, antitrumpiste, duke gjetur te ai zog valvulën e shfryrjes së një mllefi total, ku më bukur se asnjëherë u hap edhe një kanal për mllefin kundër meje, kundër jush dhe kundër Partisë Socialiste të Shqipërisë.
Ky është, sipas meje, mësimi i parë i kësaj historie. Kjo kohë e re, ku edhe një rrahje lokale bëhet përplasje globale, nuk transporton më vetëm mallra, dije, mundësi të reja apo miqësi të reja. Transporton zemërime, transporton identitete politike, fetare, sociale, transporton paragjykime, agresione dhe gënjeshtra shumë më shpejt sesa transporton faktet, arsyetimet e lëre më pastaj mirëkuptimet.
Një projekt zhvillimi në Shqipëri u bë brenda pak ditësh pjesë e një lufte ideologjike që nuk ka lidhje me Shqipërinë dhe, në fakt, nuk ka fare për objekt Shqipërinë. Shqipëria u bë zogu, ne u gjendëm në mes të saj, jo si autorë, as si protagonistë, por thjesht si skenë dhe kjo në vetvete është risia e kohës që ne jetojmë, një kohë ku algoritmet udhëtojnë më shpejt sesa vërtetësia e lajmeve, ku emocionet mbërrijnë përpara fakteve dhe ku shumë shpesh perceptimi bëhet e vërteta, ndërsa e vërteta mbetet krejt jetime.
Kjo është një histori paralajmëruese, jo për mandatin tim, as për mandatin e kësaj shumice qeverisëse, por për demokracinë në epokën e algoritmit, si dhe për nevojën që ne të parët, me përgjegjësinë e atyre që kanë mandatin të udhëheqin Shqipërinë, ta lexojmë këtë histori sa më drejt, për të qenë të përgatitur sa më mirë për çfarë vjen më tutje, sepse ky është vetëm fillimi.
Kjo kohë e ka sjellë këtë mekanizëm në jetën tonë dhe, përballë vështirësisë për të parashikuar zhvillimin e këtij mekanizmi, ne mund të bëjmë vetëm atë që bëhet kur, për të kuptuar politikën sot, nganjëherë është mirë të largohesh pak prej saj dhe të hapësh librat e historisë.
Dhe ka shumë nga kjo e sotmja që filozofë, sociologë, psikoanalistë dhe historianë e kanë përshkruar kohë më parë se të vinim ne dhe pas nesh të vinin Facebook-u, Instagram-i dhe TikTok-u, shumë kohë përpara se bota të kishte internet dhe, aspak çuditërisht, ata mund të na ndihmojnë sot të kuptojmë atë që po ndodh shumë më mirë sesa ata që sot na tregojnë gishtin, ndërkohë që gishti tregon hënën.
NjĂ«ri prej tyre, qĂ« nuk jetoi nĂ« epokĂ«n e internetit, na ndihmon ta kuptojmĂ« shumĂ« mĂ« shpejt sesa çdo pĂ«rpjekje pĂ«r ta kapur nĂ« çfarĂ« shohim rreth e rrotull mekanizmin qĂ« ushqen me kaq sukses histerinĂ« e algoritmeve; shumĂ« kohĂ« pĂ«rpara ai e ka pĂ«rshkruar modelin e biznesit tĂ« rrjeteve sociale, nĂ« njĂ« pĂ«rshkrim qĂ« ai e quan âdiskursi i histerikutâ. Shpesh kjo Ă«shtĂ« keqkuptuar, sikur ai fliste pĂ«r njĂ« tip njeriu. Nuk Ă«shtĂ« kĂ«shtu, ai nuk pĂ«rshkruante njĂ« njeri, por pĂ«rshkruante njĂ« marrĂ«dhĂ«nie, njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tâu marrĂ« me autoritetin, njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tâu marrĂ« me botĂ«n, njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tâu marrĂ« me realitetin. Karakteristika e kĂ«saj mĂ«nyre nuk Ă«shtĂ« ankesa, ankesa Ă«shtĂ« normale; nuk Ă«shtĂ« kritika, kritika Ă«shtĂ« shumĂ« e nevojshme. Ajo Ă«shtĂ« shpesh motori i pĂ«rparimit. Karakteristika e saj Ă«shtĂ« diçka krejt tjetĂ«r, Ă«shtĂ« momenti kur ankesa pushon sĂ« qeni mjet. Dhe kur kritika bĂ«het identitet, dhe kur njeriu nuk lufton mĂ« qĂ« problemi tĂ« zgjidhet, lufton qĂ« problemi tĂ« mos mbarojĂ« kurrĂ«, sepse nĂ« çastin kur problemi zgjidhet, duhet gjetur menjĂ«herĂ« njĂ« problem tjetĂ«r.
Dhe ja njĂ« shembull shumĂ« i zakonshĂ«m. NĂ« njĂ« familje mungon detergjenti, ankesa Ă«shtĂ« krejt e arsyeshme, detergjenti blihet. Por del problemi se nuk Ă«shtĂ« marka e duhur dhe ajo ndĂ«rrohet. Pastaj del problemi se u ble me vonesĂ«. Pastaj del problemi se pse u kĂ«rkua falje, se nuk kishte pse tĂ« kĂ«rkohej falje, nĂ«se nuk do tĂ« ishte blerĂ« me vonesĂ« dhe nuk do tĂ« ishte blerĂ« me vonesĂ« nĂ«se do tĂ« ishte marka e duhur. Pastaj vjen ankesa qĂ« pse duhet thĂ«nĂ« dy herĂ« dhe pastaj pse falja nuk kishte tonin e duhur. NĂ« fund kupton qĂ« detergjenti nuk Ă«shtĂ« problemi. Problemi Ă«shtĂ« nevoja qĂ« ankesa tĂ« vazhdojĂ«, sepse ankesa Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« identitet. Natyrisht, politika sâĂ«shtĂ« kuzhinĂ«, por mekanizmat njerĂ«zorĂ« nuk ndryshojnĂ« aq shumĂ« dhe as ata politikĂ« jo e jo.
NjĂ« pjesĂ« e lĂ«vizjeve politike nuk ndĂ«rtohen mbi atĂ« qĂ« pjesĂ«marrĂ«sit nĂ« to duan tĂ« ndĂ«rtojnĂ«. NdĂ«rtohen mbi atĂ« qĂ« nuk duhet tĂ« pushojnĂ« kurrĂ« sĂ« kundĂ«rshtuari. Objekti ndryshon, mekanizmi mbetet. Sot Ă«shtĂ« njĂ« projekt, nesĂ«r Ă«shtĂ« njĂ« ligj, pasnesĂ«r Ă«shtĂ« njĂ« ministĂ«r, mĂ« pas Ă«shtĂ« njĂ« kryetar bashkie, pastaj vjen njĂ« ambasador, pastaj njĂ« kompani, pastaj njĂ« aleancĂ«, pastaj njĂ« roje apo njĂ« polic i dehur, pastaj njĂ« zonĂ« e mbrojtur, pastaj del dhe njĂ« zog. Nuk ka fare rĂ«ndĂ«si objekti, rĂ«ndĂ«si ka qĂ« motori tĂ« mos fiket dhe zhurma e tij tĂ« mos pushojĂ«, sepse nĂ« çastin kur kundĂ«rshtimi pushon, identiteti sâka mĂ« lĂ«ndĂ« djegĂ«se. Dhe duhet tĂ« jem shumĂ« i qartĂ« kĂ«tu. Kjo nuk Ă«shtĂ« njĂ« kritikĂ« ndaj kritikĂ«s, pĂ«rkundrazi. ShoqĂ«ritĂ« demokratike jetojnĂ« falĂ« kritikĂ«s dhe kundĂ«rshtisĂ«, qeveritĂ« pĂ«rmirĂ«sohen nga kritika dhe nga kundĂ«rshtitĂ«. UnĂ« vetĂ«, ju tĂ« gjithĂ«, kemi ndryshuar mendje shpesh pĂ«r shkak tĂ« kundĂ«rshtisĂ« edhe si rezultat i kritikĂ«s. Problemi fillon nĂ« njĂ« pikĂ« tjetĂ«r; kur objekti i kritikĂ«s bĂ«het mĂ« pak i rĂ«ndĂ«sishĂ«m se vetĂ« nevoja pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« kritikĂ«, kur zgjidhja bĂ«het armiku i kauzĂ«s, sepse njĂ« problem i zgjidhur nuk gjeneron mĂ« zemĂ«rim dhe njĂ« zemĂ«rim qĂ« shuhet nuk prodhon mĂ« identitet. Dhe Ă«shtĂ« tipike, konkrete, qysh nĂ« ditĂ«n e dytĂ«: âNuk duam tĂ« dĂ«gjojnĂ«, nuk duan tĂ« flasin, nuk ka negociataâ. Ky nuk Ă«shtĂ« njĂ« fenomen shqiptar, ky Ă«shtĂ« njĂ« fenomen politik, universal. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse njĂ« pjesĂ« e intelektualĂ«ve tĂ« majtĂ« francezĂ« e pritĂ«n Fransua Miterrand (François Mitterrand) me njĂ« mĂ«rzi aq tĂ« madhe kur u zgjodh president, sa e trajtuan shumĂ« mĂ« armiqĂ«sisht kur ai fitoi sesa kur ai ishte nĂ« opozitĂ«. Pse? Sepse Ă«ndrra revolucionare, sepse nxitja pĂ«r tĂ« pĂ«rmbysur gjithçka Ă«shtĂ« gjithmonĂ« mĂ« e bukur sesa administrimi. NĂ« opozitĂ«, nĂ« kundĂ«rshti, dukesh i pastĂ«r, dukesh i painteresuar pĂ«r vete, por i pĂ«rvuajtur pĂ«r tĂ« tjerĂ«t. NĂ« qeveri duhet kompromis, nĂ« opozitĂ« historia ecĂ«n me kĂ«rcime tĂ« hatashme pĂ«rpara. NĂ« qeveri ecĂ«n me buxhete, me auditime.
NĂ« opozitĂ« e ndryshon botĂ«n edhe me njĂ« fjalim dhe njerĂ«zit kĂ«naqen. NĂ« qeveri ndryshon nene dhe lajmet e mira tâi marrin pĂ«r ofendim.
I vetmi lajm është kur ndokush nuk e voton një nen. Në opozitë mund të premtosh gjithçka dhe nuk mban përgjegjësi për asgjë. Në qeveri duhet të mbledhësh plehrat.
Në opozitë mund të shpëtosh të gjithë zogjtë e botës. Në qeveri do të luftosh me gjahtarët që i vrasin ilegalisht.
NĂ« opozitĂ« mund tâi kthesh tĂ« gjitha pronat, nĂ« qeveri duhet tĂ« bĂ«sh çmos qĂ« tĂ« krijosh kushtet qĂ« prona tĂ« trajtohet drejtĂ«sisht, por njĂ«kohĂ«sisht, kur gjithkush tĂ« marrĂ« atĂ« qĂ« i takon midis tri kategorive tĂ« pronarĂ«ve qĂ« kemi; ata qĂ« janĂ« nĂ«n, me letra tĂ« vjetra; ata qĂ« janĂ« mbi, me legalizime ose kĂ«rkesa pĂ«r legalizime; dhe ata qĂ« janĂ« mbi tĂ« dy, me letrat e kooperativĂ«s.
Dhe patjetĂ«r, qeveria Ă«shtĂ« burimi mĂ« i pasur pĂ«r tĂ« ushqyer zemĂ«rim, edhe sikur qeveria tĂ« jetĂ« e pĂ«rsosur, lĂ«re mĂ« qĂ« nuk ka qeveri tĂ« pĂ«rsosur. Edhe le ta harrojmĂ« qĂ« e jona Ă«shtĂ« njĂ« qeveri qĂ« nuk ka probleme. Por thelbi Ă«shtĂ« qĂ« qeverisja Ă«shtĂ« gjithmonĂ« jo poetike, ndĂ«rsa opozita, sidomos kur merr trajta revolucionare dhe kĂ«rkon qĂ« çdo punĂ« tĂ« fillojĂ« nga e para, duket tĂ«rheqĂ«se. Por nĂ« kohĂ«n e diskursit tĂ« histerikut, ky ishte vetĂ«m njĂ« mekanizĂ«m psikologjik; nĂ« kohĂ«n tonĂ«, tanimĂ«, ne jemi pĂ«rballĂ« njĂ« industrie; njĂ« industri qĂ« Ă«shtĂ« shumĂ« fitimprurĂ«se. Kush mendon se me âlikeâ-t dhe me âfollowersâ-at e vet bĂ«n politikĂ«, ose bĂ«n vetĂ«m politikĂ«, bĂ«n gabim. Me âfollowersâ-at dhe me âlikeâ-t qĂ« ai mbledh, bĂ«n shĂ«rbimin e atyre oligarkĂ«ve mĂ« tĂ« mĂ«dhenj tĂ« planetit, qĂ« pĂ«rmes algoritmit dhe pĂ«rmes platformave, pasurohen eksponencialisht çdo ditĂ«. Algoritmi nuk shpĂ«rblen qetĂ«sinĂ«, e varros, sepse qetĂ«sia Ă«shtĂ« armik i algoritmit. Algoritmi nuk i shpĂ«rblen nuancat, i fsheh, sepse nuancat janĂ« kundĂ«rshtare tĂ« algoritmit. Algoritmi nuk e do arsyen dhe, prandaj, nĂ« tĂ« gjitha studimet e bĂ«ra, tĂ« gjitha postimet nĂ« tĂ« gjitha platformat qĂ« janĂ« tĂ« mĂ«rzitshme sepse janĂ« tĂ« arsyeshme, kanĂ« shpĂ«rndarje shumĂ« mĂ« tĂ« ngadaltĂ« sesa ato qĂ« janĂ« tĂ«rheqĂ«se sepse janĂ« skandaloze.
Algoritmi është aty për të shpërblyer konfliktin dhe çdo qenie konfliktuale që i vihet atij në dispozicion.
Ai shpĂ«rblen indinjatĂ«n dhe ai shpĂ«rblen edhe frikĂ«simin e tĂ« tjerĂ«ve, sepse frikĂ«simi prodhon klikime. Klikimet prodhojnĂ« kohĂ« dhe koha prodhon para dhe kĂ«shtu, pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« histori, ekonomia e vĂ«mendjes Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« ekonomi politike. Sa mĂ« shumĂ« zemĂ«rim, aq mĂ« shumĂ« shikueshmĂ«ri. Sa mĂ« shumĂ« shikueshmĂ«ri, aq mĂ« shumĂ« ndikim. Sa mĂ« shumĂ« ndikim, aq mĂ« shumĂ« pushtet. Mbi kĂ«? Mbi skllevĂ«rit e algoritmeve, mbi tĂ« gjithĂ« ne. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse sot protestat nuk zhvillohen vetĂ«m nĂ« shesh, por ka nevojĂ« pĂ«r njĂ« shesh thjesht si pĂ«rfaqĂ«sim i njĂ« lukunie qĂ« proteston nĂ« algoritĂ«m. Madje, siç ndodhi kĂ«to 20 ditĂ«, sheshi Ă«shtĂ« thjesht njĂ« studio televizive e algoritmit. ĂshtĂ« vendi ku filmohet materiali pĂ«r ta ushqyer algoritmin dhe pĂ«r ta justifikuar atĂ« dhe pikĂ«risht kĂ«tu fillon sfida mĂ« e madhe e demokracive tĂ« sotme.
DemokracitĂ« janĂ« ndĂ«rtuar pĂ«r qytetarĂ«t, jo pĂ«r algoritmet. JanĂ« ndĂ«rtuar pĂ«r njerĂ«zit qĂ« votojnĂ«, jo pĂ«r platformat qĂ« optimizojnĂ« zemĂ«rimin. Kjo Ă«shtĂ« beteja e kohĂ«s sonĂ«. Sâka lidhje mĂ« me tĂ« majtĂ«n dhe me tĂ« djathtĂ«n, me qeverinĂ« dhe me opozitĂ«n, por ka lidhje me konfliktin e hapur midis politikĂ«s nĂ« shĂ«rbim tĂ« njerĂ«zve, nĂ« shĂ«rbim tĂ« vendit, nĂ« shĂ«rbim tĂ« punĂ«s pĂ«r vendin dhe algoritmit.
Politikën në shërbim të njerëzve, politikën në shërbim të vendit, politikën në shërbim të punës së vendit, algoritmi e urren dhe unë kam frikë se edhe unë që po flas, duke qenë prej vitesh shumë i tërhequr nga zhvillimet e asaj bote, nuk e kuptoj sa e madhe është kjo betejë dhe sa monstruoze ajo mund të bëhet për fëmijët tanë. Kush shkon dhe kërkon një like dhe një follower me zemërim, punon kundër fëmijëve të tij.
TĂ« dashurit e mi,
Ădo epokĂ« prodhon njĂ« figurĂ« tĂ« saj karakteristike. UnĂ« nuk dua tĂ« bĂ«j kĂ«tu asgjĂ« pĂ«rveçse tĂ« pĂ«rcjell disa nga ato qĂ« kam mĂ«suar dhe nuk dua qĂ« askush ta marrĂ« me tĂ« madhe çfarĂ« po them. Po nĂ«se shekulli XIX prodhoi proletariatin industrial, shekulli XX prodhoi shoqĂ«rinĂ« e mass media-s. Shekulli XXI po prodhon proletariatin e algoritmit. NjĂ« klasĂ« e re qĂ« nuk e bashkon puna, e bashkon vĂ«mendja; nuk e bashkon fabrika, e bashkon ekrani i celularit; nuk e bashkon prodhimi, e bashkon shija e konsumimit tĂ« vetes dhe tĂ« jetĂ«s nĂ« ekran dhe, mbi tĂ« gjitha, e bashkon njĂ« iluzion shumĂ« i madh, qĂ« sa mĂ« shumĂ« tĂ« dukesh, aq mĂ« shumĂ« autoritet ke.
Unë nuk kam besuar asnjëherë që demokracia është pronë e ekspertëve, e profesorëve apo edhe e politikanëve, sepse është realisht pronë e qytetarëve. Por demokracia nuk ka thënë kurrë se çdo mendim ka të njëjtën peshë mbi çdo çështje. Ajo ka thënë se çdo qytetar ka të drejtën të flasë, por jo se çdo fjali ka të njëjtën vlerë, sepse liria e fjalës në demokracitë funksionale nuk e ka përmbysur kurrë deri më sot ligjin e pashkruar të gravitetit të dijes dhe mbi bazën e dijes së akumuluar për një çështje apo për një tjetër, vendimmarrësit kanë marrë vendime, që nga populli deri tek të zgjedhurit e tij. Demokracia nuk e ka zëvendësuar me diçka tjetër as përvojën, as përgjegjësinë.
Sot, për herë të parë në histori, demokracia po përballet me njeriun që mund të mos ketë ndërtuar kurrë asgjë, që mund të mos ketë asnjë shkollë, që mund të mos ketë asnjë kompetencë për të folur për atë që merr përsipër të flasë, që nuk i ka thënë kush mirëmëngjes, punë e mbarë dhe që nuk ka administruar kurrë asnjë zyrë me tre vetë dhe, megjithatë, ky tip zgjohet në mëngjes me bindjen që e kupton shtetin më mirë se kushdo, edhe pse mund të jetojë në një anë tjetër të globit. Pse? Sepse algoritmi i ka dhënë atij diçka që dikur fitohej vetëm me vite pune: dukjen, vendosjen e vetes në vëmendjen e të tjerëve dhe vendosjen e vetes në vëmendjen e të tjerëve jo me hir, por me pahir. Jo duke bërë ndonjë propozim për atdheun, por duke thirrur vdekje të tradhtarëve të atdheut dhe, në kohën tonë, kjo dukje ngatërrohet çdo ditë e më shumë me autoritetin dhe kjo është një tragjedi e vogël e qytetërimit tonë.
Autoriteti nuk është më ai që e shohin më shumë njerëz.
Autoriteti është ai që mban më shumë përgjegjësi, por algoritmi nuk njeh përgjegjësi. Ai njeh vetëm vëmendje. Ai nuk pyet kush ka ndërtuar, por pyet kush e ndaloi gishtin mbi ekran kur ky budallallëk u shfaq dhe pastaj ti nuk je më i pavarur. Ti kujton se je i pavarur, je i pavarur në raport me ata që kërcënon se nuk kanë çfarë të bëjnë, ndërkohë ti je thjesht një skllav i algoritmit që, duke të shtuar vëmendjen, të nxit që ti të bëhesh më kërcënues dhe nuk ka pikë rëndësie nëse ajo që thuhet është e vërtetë. Nuk ka pikë rëndësie nëse ajo që shpërndahet është e dobishme. Lëre më pastaj të ketë ndonjë rëndësi nëse është e drejtë apo është e padrejtë. Mjafton të jetë e fortë, mjafton të jetë tronditëse, mjafton të jetë zemëruese, mjafton të jetë skandaloze.
Prandaj jetojmĂ« nĂ« njĂ« kohĂ« kur britma udhĂ«ton shumĂ« herĂ« mĂ« shpejt se argumenti. Kur shpifja, jo vetĂ«m udhĂ«ton shumĂ« mĂ« shpejt se pĂ«rgĂ«njeshtrimi, por ndĂ«rkohĂ« qĂ« ti je pĂ«rpjekur tĂ« bĂ«sh pĂ«rgĂ«njeshtrimin, tre shpifje tĂ« tjera tĂ« kanĂ« parakaluar. ĂshtĂ« njĂ« garĂ« komplet e pamundur. Emocioni mbĂ«rrin shumĂ« mĂ« shpejt sesa arsyeja dhe pastaj merr peng followers-at dhe like-at dhe nuk i lĂ« tĂ« shohin arsyet, por thjesht i nxit tĂ« pĂ«rqafojnĂ« emocionin dhe pikĂ«risht nĂ« kĂ«tĂ« klimĂ« ndodh edhe diçka tjetĂ«r.
Sa herë që krijohet një krizë, sado e vogël, shpërthen një ekzaltim kolektiv; pa pritur, të gjithë ndjejnë nevojë të bëhen pjesë e saj. Jo domosdoshmërisht se kanë diçka për të thënë.
Jo domosdoshmĂ«risht se kanĂ« lidhje me arsyen pse ekzaltimi shpĂ«rtheu, por pĂ«r faktin se Ă«shtĂ« krijuar njĂ« skenĂ« pĂ«r tâu dukur dhe pĂ«r tĂ« mbledhur me babĂ«zi, babĂ«zinĂ« qĂ« algoritmi ta nxit njĂ«soj si droga qĂ« nxit dikĂ« tĂ« rrisĂ« dozĂ«n: like-t, followers-at.
Sa herë e keni dëgjuar gjatë gjithë këtyre ditëve nga njerëz që kurrë në jetën e tyre as nuk e kanë imagjinuar që të përzihen me politikë e me protesta, por janë bërë parelinj me shalë edhe me kremra që të shfaqen atje bashkë me shalët dhe kremrat e tyre, sepse është trendi.
KanĂ« frikĂ« tĂ« mbeten jashtĂ« valĂ«s, sepse nĂ« ekonominĂ« e vĂ«mendjes heshtja nuk shpĂ«rblehet. ShpĂ«rblehet vetĂ«m pjesĂ«marrja. ShpĂ«rblehet vetĂ«m ai qĂ« ka kurajĂ«n tĂ« hyjĂ« nĂ« garĂ«, shpĂ«rblehet ai qĂ« bĂ«n videon mĂ« dramatike. Nuk ka pikĂ« rĂ«ndĂ«sie nĂ«se protesta zhvillohet nĂ« njĂ« bregdet tĂ« SpanjĂ«s, mjafton qĂ« ti tâi vendosĂ«sh shenjĂ«n TiranĂ«s. Tirana sâka as det, por kjo nuk ka pikĂ« rĂ«ndĂ«sie, dhe tĂ« vendosĂ«sh aty njĂ« turmĂ« qĂ« diçka thotĂ« nĂ« spanjisht, por me titra lexohet âvdekja e Izraelitâ.
Ai që do të bëjë postimin më të fortë, ai që do të shpallë katastrofën më të afërt, ai që do të lajmërojë ndëshkimin më të egër, ai që do të parashikojë fundin më spektakolar të kujtdo qoftë që është përballë, ai shpërblehet nga algoritmi dhe një protestë nuk është më protestë, është skenë, është treg, një treg emocionesh, klikimesh, një treg morali, madje edhe një treg karrierash.
Po në të gjithë këtë, ata të karrierave janë më qesharakët. Janë qesharakë sepse nuk e kanë marrë vesh akoma që me Partinë Socialiste dhe me ne nuk fitohet duke dalë me lugën e ndryshkur në tregun e karrierave të humbura.
Dhe patjetĂ«r qĂ« algoritmi e ka tĂ« domosdoshme tĂ« shfaqĂ« edhe profetĂ«t qĂ« lajmĂ«rojnĂ« fundin e botĂ«s, analistĂ«t qĂ« bĂ«jnĂ« analiza pa fakte, strategĂ«t qĂ« nuk dinĂ« se çâĂ«shtĂ« tĂ« bĂ«sh njĂ« strategji sektoriale, revolucionarĂ«t qĂ« ushqehen me Ă«ndrrĂ«n e revolucionit, por qĂ« sâkanĂ« lidhje me revolucionin, patriotĂ«t qĂ« nuk ia kanĂ« haberin punĂ«s dhe kronikanĂ«t e kudondodhur, njerĂ«z qĂ« sâkanĂ« ndĂ«rtuar kurrĂ« asgjĂ« dhe qĂ«, po tâi vĂ«sh tĂ« masin njĂ« tavolinĂ«, ngatĂ«rrojnĂ« gjerĂ«sinĂ« me gjatĂ«sinĂ«, sepse pĂ«r ta nuk ka rĂ«ndĂ«si se çfarĂ« ndĂ«rtohet, si ndĂ«rtohet. PĂ«r ta ka rĂ«ndĂ«si vetĂ«m çfarĂ« duhet shembur dhe si ta shembim. Sepse vetĂ«m mbi rrĂ«nojat e punĂ«s sĂ« tĂ« tjerĂ«ve ata mund tĂ« ngrihen nĂ« piedestalin e madhĂ«shtisĂ« sĂ« tyre nĂ« skenĂ«n virtuale, ku marrin like-t, marrin followers, marrin urimet, marrin pĂ«rgĂ«zimet, marrin inkurajimet dhe pĂ«r ta çdo incident Ă«shtĂ« njĂ« revolucion.
Sa vjet kemi, sa vjet kemi qĂ« i dĂ«gjojmĂ« paralajmĂ«ruesit e stuhive tĂ« ardhshme pĂ«r fundin e kĂ«saj force politike nĂ« qeveri dhe çdo protestĂ« Ă«shtĂ« njĂ« rast pĂ«r pĂ«rmbysje, jo pĂ«r temĂ«n. NjĂ« protestĂ« pĂ«r temĂ«n Ă«shtĂ« gjĂ«ja mĂ« legjitime dhe, nĂ« momentin kur ti je gati tâi ofrosh bashkĂ«punim pĂ«r tĂ« trajtuar temĂ«n dhe je gati tĂ« ofrosh diskutim pĂ«r tĂ« kuptuar se si mund tĂ« adresohet tema mĂ« mirĂ«, askush nuk paraqitet, sepse tĂ« jesh pjesĂ« e cunamit Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme se tĂ« jesh pjesĂ« e zgjidhjes pĂ«r temĂ«n dhe çdo ditĂ« Ă«shtĂ« dita e njĂ« gjykimi tĂ« madh.
Dhe humbja e sensit të realitetit bën papritur që nga të katër anët të dalin të gjitha llojet e krijesave që deri në atë moment kanë qenë nëpër cepat e tyre dhe të kërkojnë diçka.
Secili kërkon diçka. Diçka për të cilën mund të ketë të drejtë. Diçka për të cilën mund të mos ketë të drejtë, por të cilën e kërkon pikërisht përmes asaj vale çmendurie, duke ushqyer algoritmin dhe duke ushqyer faktikisht të kundërtën e asaj për të cilën pretendon se është atje.
Dhe pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« tĂ« gjithĂ« kĂ«saj njĂ« kuptim atdhetar, njĂ« pathos revolucionar, njĂ« parafytyrim epik, aty nĂ« sheshin televiziv tĂ« algoritmit fillon refreni: âEdi Rama ka mbaruar, ka mbaruar, ka mbaruarâ.
MirĂ«po puna Ă«shtĂ« qĂ« ikĂ«n mbrĂ«mja dhe vjen mĂ«ngjesi. Aty sâka njeri, sepse sheshi i xhirimeve hapet nĂ« mbrĂ«mje. NdĂ«rkohĂ« qĂ« unĂ« jam kĂ«tu, ne jemi kĂ«tu. E nesĂ«rmja vjen, pastaj vjen njĂ« mbrĂ«mje tjetĂ«r dhe njĂ« e nesĂ«rme tjetĂ«r. Vitet ikin, profecia vazhdon, sepse edhe po sâu bĂ« e vĂ«rtetĂ«, bĂ«het virale. Dhe ja ku jemi sot.
PĂ«r dekada me radhĂ« kemi luftuar pĂ«r lirinĂ« e shprehjes, me tĂ« drejtĂ«. Pa tĂ« sâka demokraci, pa tĂ« sâka opozitĂ«, pa tĂ« nuk ka qytetarĂ« tĂ« lirĂ«, por ka vetĂ«m njĂ« ferr social. Po ndĂ«rkohĂ«, pothuajse pa e kuptuar, kemi hyrĂ« nĂ« njĂ« ferr tjetĂ«r social, nĂ« njĂ« epokĂ« ku problemi nuk u bĂ« mungesa e lirisĂ« sĂ« shprehjes. Problemi Ă«shtĂ« pakufishmĂ«ria e lirisĂ« sĂ« shpĂ«rndarjes, jo tĂ« sĂ« vĂ«rtetĂ«s, por tĂ« gĂ«njeshtrĂ«s, sepse sot sâka mĂ« nevojĂ« tĂ« censurosh faktet. Mjafton tâi mbysĂ«sh. Nuk ka nevojĂ« tâi ndalosh. Mjafton tâi fundosĂ«sh nĂ« njĂ« oqean trillimesh dhe, me tĂ« drejtĂ«n qĂ« tĂ« jep zemĂ«rimi ndaj njĂ« roje sigurie qĂ« tĂ« zvarrit njĂ« protestues, tĂ« krijosh njĂ« ciklon pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar vdekjen e tĂ« gjithĂ« tradhtarĂ«ve.
NĂ« fund, çârĂ«ndĂ«si ka nĂ«se njĂ« fakt Ă«shtĂ« i lirĂ« tĂ« flasĂ«, kur Ă«shtĂ« i rrethuar nga njĂ« milion gĂ«njeshtra? Kush dĂ«gjohet mĂ« shumĂ« nĂ«se ti je aty i lirĂ« tĂ« thuash tĂ« vĂ«rtetĂ«n dhe, ndĂ«rkohĂ«, njĂ« kor bĂ«rtet njĂ« gĂ«njeshtĂ«r nĂ« çdo fjalĂ« qĂ« ti thua? Dhe kjo Ă«shtĂ« njĂ« situatĂ« e re e kohĂ«s sonĂ«, ku fakti dhe gĂ«njeshtra janĂ« thjesht dhe vetĂ«m dy njĂ«si tĂ« mĂ«nyrĂ«s se si funksionon algoritmi, qĂ« nuk pyet kush ka tĂ« drejtĂ«, por pyet vetĂ«m kush e merr peng mĂ« gjatĂ« vĂ«mendjen dhe atij i jep shtysĂ«, tjetrit i ul shpĂ«rndarjen.
Dhe kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse sot sfida e demokracisĂ« nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m tĂ« mbrojĂ« lirinĂ« e fjalĂ«s, Ă«shtĂ« tĂ« mbrojĂ« lirinĂ« e fakteve, ta mbrojĂ« lirinĂ« e fakteve duke insistuar qĂ« faktet tĂ« dĂ«gjohen. Sepse nĂ«se fakti humbet aftĂ«sinĂ« tĂ« depĂ«rtojĂ« nĂ« njĂ« hapĂ«sirĂ« publike, e vĂ«rteta nuk Ă«shtĂ« mĂ« e lirĂ« dhe liria e shprehjes Ă«shtĂ« vetĂ«m teori. ĂshtĂ« si tâi japĂ«sh dikujt tĂ« drejtĂ«n tĂ« flasĂ« nĂ« mes tĂ« njĂ« stadiumi, ku 100 mijĂ« altoparlantĂ« dhe, mĂ« keq akoma, çfarĂ« kemi parĂ« kĂ«to ditĂ« lidhur me ata qĂ« nuk kanĂ« ndarĂ« tĂ« njĂ«jtin mendim me sheshin e xhirimeve, Ă«shtĂ« e frikshme; dhunim i vazhdueshĂ«m online, kĂ«rcĂ«nime. UnĂ« i kam tĂ« panumĂ«rta ankesat e njerĂ«zve qĂ«, pasi kanĂ« mbyllur profilet e tyre, i kanĂ« marrĂ« kĂ«rcĂ«nimet nĂ« telefonat e tyre dhe, natyrisht, ia kam pĂ«rcjellĂ« policisĂ«. Por edhe policia çfarĂ« do tĂ« bĂ«jĂ« me mesazhe qĂ« vijnĂ« nga lloj-lloj drejtimesh tĂ« paditura?
Sfida më e madhe e kohës që jetuam ishte liria e shprehjes. Sfida më e madhe e kësaj kohe është liria e fakteve, sepse demokracitë nuk rrezikohen vetëm nga ata që ndalojnë të vërtetën të flasë; rrezikohen nga ata që e mbysin në një lumë të pafund gënjeshtrash.
Shikojeni Fatos LubonjĂ«n. E kam sjellĂ« nĂ« kĂ«tĂ« mes, si emĂ«r edhe njĂ« herĂ« tjetĂ«r pas shumĂ« e shumĂ« vitesh qĂ« Fatos Lubonja, me tĂ« njĂ«jtĂ«n pafytyrĂ«si tĂ« atyre qĂ« mbronin gĂ«njeshtrĂ«n qĂ« atĂ« e mbajti nĂ« burg dhe i kĂ«rkonin llogari pĂ«r gjĂ«ra qĂ« sâi kishte bĂ«rĂ«, duke i prezantuar dĂ«shmitarĂ« tĂ« rremĂ« dhe duke i ngritur akuza haluçinante, kĂ«rkon llogari nga unĂ« pĂ«r ArubĂ«n.
Unë di që në të gjithë historinë e njerëzimit, që kur janë vendosur rregullat e qytetërimit romak, llogaria jepet mbi bazën e fakteve dhe kurrë nuk i takon atij që akuzohet të provojë që ai nuk është ai për të cilin akuzohet.
ĂfarĂ« vlere ka qĂ« unĂ« tĂ« them: âNuk kam qenĂ« kurrĂ« nĂ« Aruba, nuk e di fare pĂ«r çfarĂ« bĂ«het fjalĂ« se ka ndodhur nĂ« Aruba, nuk kam kĂ«rkuar kurrĂ« njeri tĂ« shkojĂ« nĂ« Arubaâ? Sâka asnjĂ« vlerĂ« fare, sepse ndĂ«rkohĂ« Aruba Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« e vĂ«rtetĂ«. ĂshtĂ« nxjerrĂ« nĂ« kĂ«tĂ« fushĂ«n e algoritmit, Ă«shtĂ« ricikluar nĂ« pafundĂ«si dhe Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« e vĂ«rtetĂ«, siç Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« e vĂ«rtetĂ« qĂ« unĂ« jam njĂ« âkonsumator kokaineâ. Kjo Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« e vĂ«rtetĂ«. Por fjala âdrogaxhiâ, âik, mor drogaxhiâ, âo drogaxhiâ, Ă«shtĂ« njĂ« refren qĂ« mua mĂ« ndjek si njĂ« âe vĂ«rtetĂ«â, siç Ă«shtĂ« âe vĂ«rtetĂ«â qĂ« unĂ« kam akuzuar tim atĂ« pĂ«r marrĂ«dhĂ«nie me time shoqe dhe pĂ«r atĂ«sinĂ« e djalit tim. ĂshtĂ« âe vĂ«rtetĂ«â. ĂshtĂ« bĂ«rĂ« e vĂ«rtetĂ«, çfarĂ«do qĂ« tĂ« them unĂ«. Nuk kanĂ« pasur asnjĂ« rĂ«ndĂ«si tĂ« gjitha letrat qĂ« kanĂ« dalĂ« mĂ« parĂ«, se si Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« gjyqi etj. Nuk kanĂ« fare.
Algoritmi kĂ«tĂ« gjĂ« e ka bĂ«rĂ« pĂ«rfundimisht tĂ« vĂ«rtetĂ«, siç Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« âe vĂ«rtetĂ«â qĂ« unĂ« jam njĂ« âkusarâ qĂ« marr pjesĂ«n time nga çdo gjĂ« qĂ« ndodh nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ«. ĂshtĂ« bĂ«rĂ« e vĂ«rtetĂ«! ĂfarĂ« rĂ«ndĂ«sie ka se çfarĂ« them unĂ«? Natyrisht qĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« arsye unĂ« nuk e them kĂ«tĂ« gjĂ« rregullisht, se sâka asnjĂ« vlerĂ«. JanĂ« bĂ«rĂ« tĂ« gjitha tĂ« vĂ«rteta, sepse nuk jemi mĂ« nĂ« njĂ« marrĂ«dhĂ«nie sociale, politike, demokratike. Jemi nĂ« njĂ« laborator, nĂ« njĂ« laborator ku, nĂ« kohĂ« reale, algoritmi, viraliteti, simbolika dhe gĂ«njeshtra prodhojnĂ« njĂ« realitet paralel qĂ«, shumĂ«, shumĂ« mĂ« shpejt sesa faktet gjejnĂ« rrugĂ«n e tyre, Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« e vĂ«rteta dhe faktet janĂ« pĂ«rpjekje tĂ« dĂ«shpĂ«ruara pĂ«r tĂ« mohuar tĂ« vĂ«rtetĂ«n.
AtĂ«herĂ« çfarĂ« mbetet pĂ«r tâu bĂ«rĂ«? Ajo qĂ« mbetet pĂ«r tâu bĂ«rĂ«, tĂ« dashur, Ă«shtĂ« qĂ« ne tĂ« refuzojmĂ« tĂ« ndjekim çdo dallgĂ«; Ă«shtĂ« qĂ« ne tĂ« qeverisim ShqipĂ«rinĂ« sipas kontratĂ«s qĂ« kemi me popullin shqiptar dhe jo sipas algoritmit. TĂ« bĂ«jmĂ« atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« shumĂ« e vĂ«shtirĂ«, nĂ« fakt, por qĂ« Ă«shtĂ« e vetmja gjĂ« qĂ« ne mund tĂ« bĂ«jmĂ«: tĂ« vazhdojmĂ« pĂ«rpara, tĂ« vazhdojmĂ« tĂ« dĂ«gjojmĂ«, patjetĂ«r tĂ« dĂ«gjojmĂ«. Askush nuk mund ta thotĂ«, unĂ« jo e jo, qĂ« nuk ka shumĂ« tĂ« vĂ«rteta nĂ« ato qĂ« thuhen lidhur me çfarĂ« nuk shkon, lidhur me çfarĂ« duhet bĂ«rĂ« mĂ« mirĂ«, lidhur me si njerĂ«zit duhet tĂ« shĂ«rbehen mĂ« mirĂ«, etj., etj., por zgjedhja jonĂ« Ă«shtĂ« e detyruar, nuk Ă«shtĂ« njĂ« zgjedhje qĂ« Ă«shtĂ« njĂ«ra nga disa zgjedhjet. Zgjedhja jonĂ« Ă«shtĂ« tĂ« bĂ«jmĂ« çmos qĂ« njerĂ«zve tâu japim lajmin e mirĂ«. Cili Ă«shtĂ« lajmi? Jo propaganda, lajmi i mirĂ«. Kemi njĂ« problem me shĂ«rbimet. Kemi patjetĂ«r njĂ« problem me shĂ«rbimet, por ama sot janĂ« mbi 3 milionĂ« shqiptarĂ«, brenda e jashtĂ« vendit, qĂ« 95% tĂ« shĂ«rbimeve i marrin nga celulari, pa takuar asnjĂ«ri dhe pa pasur nevojĂ« tĂ« fusin mik askĂ«nd. 95%!
Kemi te ky 5%-shi njĂ« problem real, serioz, dramatik, po tĂ« doni, nĂ« momente tĂ« caktuara, pĂ«r njerĂ«z qĂ« kanĂ« nevojĂ« pĂ«r legalizime, pĂ«r njerĂ«z qĂ« kanĂ« nevojĂ« pĂ«r njĂ« autorizim, etj., patjetĂ«r, por ama nĂ«se ne e marrim tĂ« mirĂ«qenĂ« qĂ« njerĂ«zit tĂ« cilĂ«t janĂ« nĂ«n âbombardiminâ e pĂ«rditshĂ«m tĂ« algoritmit i dinĂ« ato qĂ« janĂ« bĂ«rĂ«, atĂ«herĂ« ne marrim tĂ« mirĂ«qenĂ« qĂ« njerĂ«zit kujtojnĂ« se ne dimĂ« çfarĂ« bĂ«jmĂ«. Kjo nuk Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ«. TĂ« vazhdojmĂ« tĂ« korrigjojmĂ« gabimet tona, pa diskutim. ĂshtĂ« gjĂ«ja qĂ« jemi pĂ«rpjekur tĂ« bĂ«jmĂ« gjithmonĂ«, Ă«shtĂ« gjĂ«ja qĂ« do tĂ« pĂ«rpiqemi tĂ« bĂ«jmĂ«, do tĂ« vazhdojmĂ« tĂ« mĂ«sojmĂ«, tĂ« mĂ«sojmĂ« shumĂ« nga njĂ«ri-tjetri, patjetĂ«r. TĂ« mĂ«sojmĂ« me njĂ«ri-tjetrin ne tĂ« tjerĂ«t, aty ku mundemi, dhe tĂ« mĂ«sojmĂ« nga tĂ« tjerĂ«t gjithmonĂ«.
Por ne kemi një detyrë që nuk e ka askush tjetër. Gjithë këta të tjerët nuk e kanë këtë detyrë. Ne kemi detyrën të ndërtojmë; shteti nuk ndërtohet duke bërë luftë nëpër kanalet e algoritmeve, në emër të përmirësimit. Shteti ndërtohet, në radhë të parë, duke mos e humbur drejtimin e historisë. Dhe kam pasur shumë mesazhe, nuk e di se për çfarë arsye, si, qysh, tek, mund ta kem lënë edhe përshtypjen që më ka shkuar ndër mend që unë të jap dorëheqjen. Kam pasur shumë mesazhe. Dhe gjithmonë e më shumë, sepse gjithmonë e më shumë njerëz ftillohen, gjithmonë e më shumë njerëz shohin që e gjitha kjo është diçka që nuk rri; që nuk rri as në qiell e as në tokë.
Nuk mundet dot asnjĂ« shqiptar i arsyeshĂ«m, edhe sikur kurrĂ« tĂ« mos na ketĂ« votuar, kurrĂ« tĂ« mos na votojĂ«, qĂ« tĂ« pranojĂ« qĂ« Tirana tĂ« bĂ«het njĂ« territor sfilate pĂ«r njĂ« turmĂ« qĂ« shkon tĂ« bllokojĂ« aeroportin. Nuk e pranon dot mĂ« askush kĂ«tĂ«. ĂshtĂ« e pamundur dhe, natyrisht, tĂ«rheqja pak e nga pak e atyre qĂ« shkuan atje pĂ«r tĂ« dalĂ« nĂ« skenĂ« dhe mbetja e njĂ« grupi ku ka njĂ« pĂ«rzierje tĂ« hatashme, Ă«shtĂ« njĂ« pĂ«rzierje, siç e thonĂ« kĂ«ta âpatriotĂ«t digjitalĂ«â, mbarĂ«kombĂ«tare. VijnĂ« njerĂ«z nga Kosova, vijnĂ« njerĂ«z nga Maqedonia, vijnĂ« njerĂ«z nga territore tĂ« tjera pĂ«r tĂ« âshpĂ«tuarâ ShqipĂ«rinĂ«, nĂ« emĂ«r tĂ« shqiptarĂ«ve. UlĂ«rijnĂ« tĂ« mblidhet kĂ«tu kombi, ndĂ«rkohĂ« qĂ« njerĂ«zit qĂ« funksionojnĂ« me arsye, edhe ata tĂ« bankave, tĂ« mirĂ«paguarit, tĂ« paguarit me meritĂ«n e tyre, e kuptojnĂ« shumĂ« mirĂ« qĂ« kĂ«tu ka diçka qĂ« nuk shkon fare dhe sâi kam dhĂ«nĂ« pĂ«rgjigje kujt, sepse mĂ« Ă«shtĂ« dukur siâŠ, por kur ka momente tĂ« tilla kam shumĂ« kĂ«naqĂ«si tĂ« kujtoj njĂ« hollĂ«si te Homeri, ku Odiseu afrohet pranĂ« sirenave dhe refuzon qĂ« tĂ« mos i dĂ«gjojĂ«. PĂ«rkundrazi, ai insiston qĂ« tâi dĂ«gjojĂ«, sepse vetĂ«m ai qĂ« i dĂ«gjon kupton se sa i madh Ă«shtĂ« tundimi nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« ose nĂ« njĂ« tjetĂ«r. Por ai bĂ«n dhe njĂ« gjĂ« tjetĂ«r. Lidhet shumĂ« fort pas direkut tĂ« anijes. Jo se sâka besim tek vetja, por sepse ai nuk e negocion destinacionin dhe atĂ« qĂ« vetja, nĂ« njĂ« dehje tĂ« vetme, mund tâia bĂ«jĂ« duke e hedhur nĂ« ujĂ« pas sirenave, ai e ndalon me litarĂ«t qĂ« lidhin veten te direku, sepse ai e di qĂ« çdo gjĂ« mund tĂ« ndodhĂ«, por qĂ«llimi Ă«shtĂ« çâka e ka çuar deri aty dhe çâka e çon deri nĂ« fund dhe unĂ« mendoj qĂ« kjo e Odiseut Ă«shtĂ« metafora mĂ« e jashtĂ«zakonshme e lidershipit dhe e qeverisjes.
NjĂ« qeveri nuk ka tĂ« drejtĂ« tâi mbyllĂ« veshĂ«t. PĂ«rkundrazi, njĂ« qeveri duhet tĂ« dĂ«gjojĂ«. NjĂ« qeveri duhet ta dĂ«gjojĂ« dhe, patjetĂ«r, njĂ« grup parlamentar, flas pĂ«r njĂ« grup qeverisĂ«s, duhet ta dĂ«gjojĂ« edhe gjithçka qĂ« thuhet nĂ« atĂ« sheshin e xhirimeve, pra algoritmin, dhe nga diskutimet e para Ă«shtĂ« shumĂ« e qartĂ« qĂ« janĂ« dĂ«gjuar. Duhet tĂ« dĂ«gjojĂ« kritikĂ«n dhe zemĂ«rimin. Nuk Ă«shtĂ« e mundur qĂ« njĂ« qeveri ta skualifikojĂ« duke ia hedhur tĂ« gjithĂ« fajin algoritmit. Nuk Ă«shtĂ« ky rasti. Por ka njĂ« gjĂ« qĂ« njĂ« qeveri nuk mund ta bĂ«jĂ« kurrĂ« nĂ«se Ă«shtĂ« aty me njĂ« destinacion. NjĂ« qeveri nuk e dorĂ«zon kurrĂ« timonin te zhurma. NjĂ« grup udhĂ«heqĂ«s nuk i jepet zhurmĂ«s dhe sa mĂ« shumĂ« zhurma zmadhohet, aq mĂ« shumĂ« njĂ« grup udhĂ«heqĂ«s forcon identitetin e vet, duke bashkuar tĂ« gjithĂ« nĂ« emĂ«r tĂ« destinacionit.
Nuk ndërtohet një shtet si ai që ne po ndërtojmë dhe nuk çohet deri në fund një mision historik si ky që na ra ne ta mbartim për ta bërë Shqipërinë vend anëtar të Bashkimit Europian, duke i dhënë Shqipërisë momentin e dytë më të madh historik pas Lidhjes së Prizrenit, nëse qeveria e tij, grupi i tij udhëheqës, merr drejtim nga fryn era dhe sugjestionohet nga zhurmat, sugjestionohet nga erërat, sugjestionohet nga sirenat, sugjestionohet nga dallgët, me çdo çmim. Një grup udhëheqës që ka një mision shkon deri në fund kundër të gjitha llojeve të parashikimeve dhe jo më pastaj kur parashikimet i ka me vete, si në rastin tonë.
UnĂ« jam shumĂ« aktiv nĂ« rrjetet sociale, e kam ndarĂ« me ju disa herĂ«, e ndaj dhe me ata qĂ« janĂ« mĂ« aktivĂ« kĂ«tu, qĂ« njĂ« nga gjĂ«rat qĂ« unĂ« pres me shumĂ« dĂ«shirĂ« tĂ« mĂ« vijĂ« kur unĂ« tĂ« mos jem mĂ« nĂ« kĂ«tĂ« detyrĂ« Ă«shtĂ« qĂ« tĂ« mos kem mĂ« nevojĂ« tâi trokas algoritmit. Por unĂ« nuk besoj kurrĂ« qĂ« aty, te pasqyra e Facebook-ut, e Instagram-it dhe te komentet, unĂ« i marr, mâi sjellin, i marr, i lexoj, mundohem tĂ« kuptoj, por kurrĂ« nuk besoj qĂ« unĂ« mund tĂ« drejtohem prej zhurmĂ«s, prej erĂ«s dhe prej dallgĂ«ve qĂ« mund tĂ« ngrihen aty.
MĂ« kanĂ« sugjeruar mĂ« tĂ« urtĂ«t, nĂ« kuptimin e mençurisĂ« se unĂ«, âlĂ«ri, mos fol, rri, dĂ«gjo se atjeâ⊠Si atje? Ku atje? UnĂ« mund tĂ« ndihem pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r shumĂ« gjĂ«ra qĂ« duhet tĂ« shkojnĂ« mĂ« mirĂ«. Po unĂ« dhe ju, Partia Socialiste, tĂ« ndihemi me faj se vetĂ«m fajtorĂ«t nuk flasin, tĂ« ndiejmĂ« faj pse mblidhet jo ajo turmĂ«, po pse mblidhet planeti, po tĂ« dojĂ«, qĂ« tĂ« na tregojĂ« dhe tĂ« na imponohet nĂ« pikĂ«n qĂ« tĂ« na detyrojĂ« qĂ« ne tĂ« pranojmĂ« tĂ« jemi skllevĂ«r tĂ« algoritmit edhe si forcĂ« politike, kjo nuk Ă«shtĂ« e mundur tĂ« ndodhĂ« dhe nuk ka pĂ«r tĂ« ndodhur, sepse kjo Ă«shtĂ« tradhtia e vĂ«rtetĂ«, nĂ«se mund tĂ« flasim pĂ«r tradhti kĂ«tu nĂ« kĂ«tĂ« mes.
Prandaj, unĂ« besoj te politika qĂ« zgjohet, jeton dhe shkon tĂ« flejĂ« me njerĂ«zit realĂ«, jo me profilet falso tĂ« ballibullistĂ«ve. BallibullistĂ«t kanĂ« sasinĂ« mĂ« tĂ« madhe tĂ« profileve falso dhe tĂ« ndjekĂ«sve tĂ« blerĂ« dhe ju duhen, ndĂ«rsa nĂ« tĂ« gjithĂ« ndjekĂ«sit e faqes time nuk mund tĂ« gjendet dot njĂ« i blerĂ«, njĂ« i vetĂ«m i blerĂ«. Blihen ndjekĂ«sit, blihen sa tĂ« duash, ka, paguan, por njĂ« i vetĂ«m sâmĂ« Ă«shtĂ« dashur kurrĂ« dhe sâmĂ« duhet. Ne na duhen ata qĂ« nuk jetojnĂ« tek ajo. Na duhen ata qĂ« nuk maten me sa ndjekĂ«s kanĂ«. Ata janĂ« forca jonĂ«. Ata qĂ« bĂ«jnĂ« qĂ« ShqipĂ«ria sot tĂ« ketĂ« parametrat mĂ« tĂ« mirĂ« qĂ« ka pasur ndonjĂ«herĂ« nĂ« çdo aspekt.
Jo mĂ« tĂ« mirat e mundshme, por mĂ« tĂ« mirĂ«t qĂ« ka pasur ndonjĂ«herĂ«. Ata qĂ« bĂ«jnĂ« qĂ« ShqipĂ«ria sot tĂ« jetĂ« njĂ« vend ku, kĂ«tĂ« vit, bizneset e vogla tĂ« hapura deri tani qĂ« flasim janĂ« numri mĂ« i madh i bizneseve tĂ« reja tĂ« krijuara nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n periudhĂ« nĂ« vitet e mĂ«parshme. Ata patjetĂ«r shohin, patjetĂ«r bien edhe pre nĂ« njĂ« moment, por ata duan tĂ« dinĂ« tĂ« tjera gjĂ«ra dhe neve mund tĂ« na bĂ«hen shumĂ« leksione, por tĂ« na bĂ«het neve leksion pĂ«r pensionet, tĂ« na bĂ«het neve leksion pĂ«r universitetetâŠ
U ngrit diaspora. U ngrit diaspora. U mblodhën profesorët, ou. Ka një element që e hoqa sepse u bëheshin shumë. Por ka një element tjetër që e tregon historia dhe që na e tregojnë ata që kanë menduar për si zhvillohet bota përpara se të vinte interneti e të tjerë.
Ky element quhet pakĂ«naqĂ«sia e pritshmĂ«rive. PakĂ«naqĂ«sia e pritshmĂ«rive Ă«shtĂ« shprehja mĂ« kuptimplotĂ« e njĂ« vendi qĂ« ka dalĂ« nga njĂ« fazĂ« dhe ka hyrĂ« nĂ« njĂ« fazĂ« tĂ« re, njĂ« vendi ku pritshmĂ«ritĂ« janĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« larta dhe ku pakĂ«naqĂ«sia e pritshme Ă«shtĂ« diçka jo e lehtĂ« pĂ«r tâu administruar dhe ajo qĂ« na takon Ă«shtĂ« qĂ« ne tĂ« vazhdojmĂ«.
Planet tona janĂ« nĂ« tryezĂ«. UnĂ« e di, ka edhe intelektualĂ« tĂ« familjes sonĂ« politike qĂ« thonĂ«: âKjo karta e BE-sĂ« Ă«shtĂ« kartĂ« e lodhur. ĂshtĂ« edhe njĂ« çikĂ« si shprehje e faktit qĂ« edhe Edi Rama sikur nuk ka më⊠njĂ« çikĂ« e lodhur kjo karta e BE-së⊠duhet⊠ka diçka qĂ«âŠâ
TĂ« gjithĂ« kĂ«ta qĂ« kanĂ« studiuar âkartat e miaâ me kaq pasion i keni atje te sheshi i xhirimit. KĂ«shtu qĂ« kush nuk do tĂ« shkojĂ« te sheshi i xhirimit, se do tĂ« ketĂ« shumĂ« shesh xhirimi kjo kohĂ«, tĂ« rrijĂ« kĂ«tu nĂ« PS dhe tĂ« shikojĂ« mirĂ« qĂ« unĂ« nuk kam kartat e mia.
Karta e BE-sĂ« Ă«shtĂ« karta e historisĂ« sĂ« ShqipĂ«risĂ« dhe karta e BE-sĂ« ka brenda tĂ« gjitha gjĂ«rat pĂ«r tĂ« cilat flasin edhe ata qĂ« janĂ« aty nĂ« protestĂ« pĂ«r arsye genuine, qĂ« ishin. Sâka mĂ« aty pĂ«r arsye genuine. Ata qĂ« ishin aty pĂ«r arsye genuine nuk janĂ« mĂ« aty dhe ne nuk jemi kĂ«tu pĂ«r tĂ« fituar numrin e klikimeve tĂ« ditĂ«s.
Ne jemi këtu për të fituar Shqipërinë 2030 në BE.
Ah, është edhe një thirrje për një marrëveshje të re, për një Shqipëri të re. Dhe kam parë që ka edhe shpirtra të humbur këtu në familjen tonë politike që duan një Shqipëri të re. Fair enough. Mezi pres që të na e sjellin draftin e Shqipërisë së re të shkruar dhe patjetër jemi gati të bëjmë një marrëveshje të re për një Shqipëri të re, por kam frikë se drafti nuk do të vijë kurrë, sepse Shqipëria e re është njësoj si të gjitha siluetat e flamingove, njërën prej të cilave e mbante Fatos Lubonja.
Fatosi poshtĂ« e flamingot lartâŠ
Shqipëria e re!
Do të kritikohemi, do të sulmohemi, por ne kemi detyrimin të mos zgjedhim rrugën më të lehtë, të mos zgjedhim rrugën e zgjidhjeve të përkohshme që na lehtësojnë nga një presion, të mos zgjedhim kurrë të jemi popullorë në një moment kur duhet të jemi të përgjegjshëm, sepse unë, të paktën, ka shumë kohë që nuk ndihem i zgjedhur për të qenë i pëlqyer. Më ka ikur ajo dëshirë për të qenë i pëlqyer.
Qesh Erjoni se e di, mĂ« ka njohur nĂ« atĂ« kohĂ«. Edhe kopertinĂ«n e âZĂ«rit tĂ« Popullitâ, kur unĂ« u zgjodha, e bĂ«ri me njĂ« kujdes tĂ« veçantĂ« qĂ« unĂ« tĂ« ndihesha i pĂ«lqyer. Vuri njĂ« portret shumĂ« larg realitetit, por nuk jemi kĂ«tu pĂ«r tĂ« qenĂ« tĂ« pĂ«lqyer, jemi pĂ«r tĂ« qenĂ« tĂ« dobishĂ«m dhe kĂ«tu ka njĂ« ndryshim shumĂ« tĂ« madh midis tĂ« qenit i pĂ«lqyer dhe tĂ« qenit i dobishĂ«m. Sa janĂ« tĂ« pĂ«lqyer sot nĂ« rrjetet sociale dhe janĂ« krejt tĂ« padobishĂ«m; kurrĂ« mos u bĂ«fshim si ata.
Prandaj ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« e gjitha sot nĂ« duart tona, jo nĂ« kĂ«mbĂ«t e atyre qĂ« bĂ«jnĂ« xhiro. Nuk Ă«shtĂ« njĂ« hashtag ShqipĂ«ria. ShqipĂ«ria nuk Ă«shtĂ« njĂ« flamingo qĂ« merret zvarrĂ« pĂ«r tâu dukur bukur. ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« njĂ« vend qĂ« sot Ă«shtĂ« nĂ« njĂ« luftĂ« tĂ« madhe me vetveten dhe BE-ja Ă«shtĂ« âItakaâ jonĂ«.
Le tĂ« kĂ«ndojnĂ« sirenat, atĂ« punĂ« kanĂ«. Ne kemi punĂ« tjetĂ«r. UnĂ« bashkĂ« me ju. Ne kemi detyrĂ« ta çojmĂ« ShqipĂ«rinĂ« te ai breg me çdo kusht dhe mos u çudisni fare qĂ« nĂ« kĂ«tĂ« rrugĂ« do tĂ« kemi shumĂ« tĂ« tjerĂ« qĂ« do tĂ« na dalin anash, mbrapa, pĂ«rballĂ«, se kjo nuk Ă«shtĂ« punĂ« agjenturash, nĂ« kuptimin klasik. Nuk jemi te âFijet qĂ« pritenâ. Ne kemi fakte sa tĂ« duash.
Jemi nĂ« njĂ« kohĂ« kur, falĂ« algoritmit dhe botĂ«s pa kufij, vijnĂ« âmercenarĂ«t digjitalĂ«â edhe nga vende qĂ« ti nuk e mendon se ishe shĂ«njestĂ«r e tyre, pĂ«r arsye nga mĂ« tĂ« ndryshmet. TĂ« sponsorizuar nga shteti janĂ« tĂ« identifikuar ata qĂ« vijnĂ« nga Irani. TĂ« tjerĂ«t kanĂ« lloj-lloj sponsorĂ«sh, por ne nuk kemi punĂ« me asnjĂ« prej tyre nĂ« kuptimin qĂ« tĂ« intimidohemi apo qĂ« tĂ« kompleksohemi, apo qĂ« tĂ« pĂ«rdredhemi, kĂ«shtu qĂ« kjo Ă«shtĂ« rruga mĂ« e vĂ«shtirĂ« dhe, pikĂ«risht sepse Ă«shtĂ« rruga mĂ« e vĂ«shtirĂ«, Ă«shtĂ« rruga ime, e juaja, e jona, e PartisĂ« Socialiste tĂ« ShqipĂ«risĂ«.
Me një analizë të thjeshtë gjaku mund të zbulohet mosha biologjike dhe jetëgjatësia e 11 organeve të trupit tonë. Testi i ideuar dhe realizuar është krijuar nga Universiteti Stanford dhe mund të jetë në treg brenda 3 viteve.
Gjithashtu, me anĂ« tĂ« kĂ«tij testi do tĂ« jetĂ« e mundur tĂ« pĂ«rcaktohen sĂ«mundjet qĂ« mund tĂ« prekin kĂ«to organe brenda 10 viteve nga kryerja e testit, ku pĂ«rfshihen edhe truri dhe zorrĂ«t.Aktualisht Ă«shtĂ« nĂ« fazĂ« eksperimentale dhe metoda Ă«shtĂ« pĂ«rshkruar nĂ« revistĂ«n shkencore âNature Medicineâ.
Autorët shpjegojnë se çdo organ plaket në kohë të ndryshme dhe qëllimi është vrojtimi i sinjaleve të këtyre ndryshimeve.
Gjatë fazës studimore janë vrojtuar të dhënat e 17 viteve të 600 mijë individëve nga UK Biobank. Mbi këto baza janë vrojtuar në gjak 3 mijë proteina, disa prej të cilave përkojnë me aktivitetin e çdo organi, ndër të cilët truri, muskujt, zemra, mushkëritë, arteriet, mëlçia, veshkat, pankreasi, sistemi imunitar, zorrët dhe indet.
Deri tani ka dalë në pah dhe është konfirmuar diçka mbi trurin, që është rojtari i vërtetë i jetëgjatësisë. Nëse ke një tru të plakur, rriten shumë mundësitë e vdekshmërisë, ndërsa nëse është i ri, aq më shumë zgjatet jeta.
United States Menâs National Soccer Team Ă«shtĂ« kualifikuar nĂ« fazĂ«n me eliminim direkt tĂ« BotĂ«rorit pas fitores 2-0 ndaj Australia national soccer team, duke siguruar gjithashtu vendin e parĂ« nĂ« Grupin D. Skuadra e Mauricio Pochettinos vazhdon tĂ« impresionojĂ« nĂ« turne. Ata kishin nisur fuqishĂ«m me njĂ« fitore 4-1 ndaj Paraguait dhe tani janĂ« tĂ« sigurt nĂ« krye tĂ« grupit, pĂ«rpara ndeshjes sĂ« fundit ku trajneri pritet tĂ« bĂ«jĂ« rotacione, pasi Turqia Ă«shtĂ« eliminuar.
Fitorja ndaj AustralisĂ« erdhi me pak âfatâ: njĂ« autogol i Cameron Burgess dhe njĂ« gol i Alex Freeman pas njĂ« devijimi vendosĂ«n rezultatin. MegjithatĂ«, SHBA tregoi energji dhe kontroll nĂ« njĂ« stadium tĂ« mbushur nĂ« Seattle. NjĂ« shqetĂ«sim pĂ«r amerikanĂ«t mbetet gjendja e Christian Pulisic, i cili u la jashtĂ« ndeshjes pĂ«r shkak tĂ« njĂ« dĂ«mtimi nĂ« pulpĂ«. NdĂ«rkohĂ«, Scotland national football team pĂ«soi njĂ« humbje tĂ« ngushtĂ« 1-0 ndaj Morocco national football team nĂ« Boston. NjĂ« gol i hershĂ«m i Ismael Saibari nĂ« minutĂ«n e dytĂ« mjaftoi pĂ«r marokenĂ«t. Skocia reagoi mĂ« pas dhe krijoi disa raste, por nuk arriti tĂ« shĂ«nojĂ«. MegjithatĂ«, ajo mbetet ende me shpresa pĂ«r kualifikim si njĂ« nga tetĂ« ekipet mĂ« tĂ« mira tĂ« vendeve tĂ« treta, pasi ka tre pikĂ« nga ndeshja e parĂ« kundĂ«r Haitit. NĂ« ndeshjet e tjera, Brazili u rikthye fuqishĂ«m me njĂ« fitore 3-0 ndaj Haitit, me dy gola nga Matheus Cunha dhe njĂ« nga VinĂcius JĂșnior.
Turqia u eliminua pas humbjes 1-0 ndaj Paraguait, në një ndeshje ku Miguel Almirón u bë lojtari i parë që ndëshkohet me karton të kuq sipas rregullit të ri të FIFA-s për mbulimin e gojës gjatë komunikimit me kundërshtarin.
Login
