Shqiptarët po protestojnë çdo ditë kundër një projekti të planifikuar për turizëm luksoz të lidhur me Jared Kushner, dhëndrin e Donald Trump. Për DW kryeministri Rama flet rreth protestave, IA dhe demokracisë.
DW: KryeministĂ«r Edi Rama, jemi kĂ«tu nĂ« âJahrhunderthalleâ dhe sapo ju dĂ«gjova tĂ« mbani njĂ« fjalim kryesor, ku folĂ«t pĂ«r InteligjencĂ«n Artificiale dhe demokracinĂ«, pushtetin dhe qeverisjen. ShqipĂ«ria Ă«shtĂ« nĂ« pritje tĂ« njĂ« prurjeje tĂ« madhe parash. Po flasim pĂ«r 4 miliardĂ« euro qĂ« vijnĂ« nga zhvillimet turistike nĂ« vijĂ«n bregdetare. Mendoj se pyetja ime hapĂ«se Ă«shtĂ« se çfarĂ« roli do tĂ« luajĂ« Inteligjenca Artificiale nĂ« mbikĂ«qyrjen e kĂ«tyre parave?
Edi Rama , Kryeministri i ShqipĂ«risĂ«: Nuk shoh lidhje mes tĂ« dyjave, por ajo qĂ« mund tĂ« them Ă«shtĂ« se pĂ«rmes InteligjencĂ«s Artificiale, ne mund tâi japim vetes çdo ditĂ« mĂ« shumĂ« njohuri dhe mund tĂ« pĂ«rfitojmĂ« nga njĂ« ndihmĂ« qĂ« Ă«shtĂ« absolutisht e paimagjinueshme nĂ« aftĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« na informuar, nĂ« aftĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« na kĂ«shilluar. Pra, aty do tĂ« shkojĂ« gjithçka.
DW: Po nĂ« lidhje me çështjen e besimit? Ju folĂ«t pĂ«r arkitekturĂ«n e pushtetit. PĂ«r momentin, nĂ« ShqipĂ«ri, ka njĂ« thyerje besimi tek ajo âarkitekturĂ«â. Demonstruesit po flasin pĂ«r mungesĂ«n e konsultimit dhe mbikĂ«qyrjes demokratike, mungesĂ«n e konsultimit me publikun dhe mbikĂ«qyrjen. Si do tâi siguroni ata se kjo do tĂ« ndodhĂ«?
Edi Rama, Kryeministri i Shqipërisë: Në Shqipëri nuk është thyer besimi. Në Shqipëri, ekziston një shembull i bukur i lirisë, i demokracisë në veprim, i një bulevardi që u përket njerëzve nga të gjitha sferat e jetës që kanë pikëpamjen e tyre, që duan që zëri i tyre të dëgjohet. Pra, kjo është një meritë për Shqipërinë dhe ky nuk është problem për Shqipërinë. Ky është një shembull i shkëlqyer se sa larg kemi arritur, duke kujtuar se në të njëjtin bulevard, jo një shekull më parë, por vetëm gjatë jetës sonë politike, u vranë njerëz duke protesuar. Pra, do të thoja se ky është një shembull i bukur që Shqipëria po i tregon botës dhe është një shembull shumë unik për rajonin tonë.
DW: Do të doja shumë të flisja me ju për bukurinë, sepse si artist, ju e kuptoni rëndësinë e bukurisë dhe e kuptoni se si transformimi publik i hapësirës mund të ndryshojë mënyrën se si një komb ndihet për veten. Nëse e ardhmja e Shqipërisë duket si një resort luksoz Trump-Kushner, çfarë tregon kjo për Shqipërinë që po krijoni?
Edi Rama , Kryeministri i ShqipĂ«risĂ«: Para sĂ« gjithash, mund tĂ« mĂ« japin leksione pĂ«r shumĂ« gjĂ«ra â pĂ«r ekonominĂ«, pĂ«r çështjet ligjore, pĂ«r bujqĂ«sinĂ«, pĂ«r kujdesin shĂ«ndetĂ«sor â por ka njĂ« gjĂ« pĂ«r tĂ« cilĂ«n askush nuk mund tĂ« mĂ« bĂ«jĂ« leksione dhe kjo Ă«shtĂ« bukuria. Dhe jo sepse jam artist, por sepse kam shĂ«rbyer si ministĂ«r i KulturĂ«s, kam shĂ«rbyer si kryetar bashkie dhe po shĂ«rbej si kryeministĂ«r, duke e bazuar pikĂ«risht tĂ« gjithĂ« mendimin tim te bukuria. Dhe transformimi i hapĂ«sirĂ«s publike dhe transformimi i hapĂ«sirave urbane ka qenĂ« pjesĂ« e rrugĂ«timit tim. Dhe nĂ«se ShqipĂ«ria sot po mirĂ«pret 12 milionĂ« turistĂ«, Ă«shtĂ« falĂ« kĂ«saj pĂ«rpjekjeje. Pra, bukuria Ă«shtĂ« diçka nĂ« tĂ« cilĂ«n besoj, Ă«shtĂ« diçka pĂ«r tĂ« cilĂ«n luftoj. Tani, ju sillni emra kĂ«tu sepse jeni paragjykuese. Nuk jam nĂ« gjendje tĂ« pĂ«rgjigjemâŠ
DW: A është kjo..?
Edi Rama, Kryeministri i ShqipĂ«risĂ«: Jo, jo, mĂ« lejoni tĂ« pĂ«rfundoj. Nuk jam nĂ« gjendje tĂ« pĂ«rgjigjem sepse ju pĂ«rmendni emra. âSi mund tĂ« duket njĂ« projekt nga Trump dhe Kushner?â ĂfarĂ« Ă«shtĂ« kjo pyetje? Si mund tâi pĂ«rgjigjesh? UnĂ« nuk po pĂ«rmend asnjĂ« projekt. Projekti Ă«shtĂ« duke u zhvilluar dhe kur tĂ« jetĂ« gati, atĂ«herĂ« do ta diskutojmĂ« projektin. Nuk do tĂ« diskutojmĂ« pĂ«r njerĂ«z, personazhe dhe beteja ideologjike me njerĂ«z. KĂ«to janĂ« betejat tuaja. Mund tâi bĂ«ni ju, por nuk Ă«shtĂ« beteja ime. Beteja ime Ă«shtĂ« tĂ« sjell nĂ« ShqipĂ«ri investime tĂ« huaja direkte. Beteja ime Ă«shtĂ« tĂ« nxis zhvillime qĂ« do tĂ« jenĂ« absolutisht â jo thjesht tĂ« shkĂ«lqyera pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«, por do tĂ« jenĂ« njĂ« dhuratĂ« pĂ«r EuropĂ«n.
DW: A është privatizimi i hapësirës publike një çmim që jeni të përgatitur ta paguani për këtë transformim?
Edi Rama, Kryeministri i ShqipĂ«risĂ«: Kjo Ă«shtĂ« njĂ« tjetĂ«r gĂ«njeshtĂ«r qĂ« po thuhet shpesh dhe Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« fakt, tĂ« cilin ju tani po e pĂ«rdorni pĂ«r tĂ« ngritur njĂ« pyetje, sepse nuk ka privatizim tĂ« hapĂ«sirĂ«s publike. E thjeshtĂ«! Nuk ka! ĂshtĂ« gĂ«njeshtĂ«r.
DW: Ju mund tĂ« garantoni qĂ« tĂ« gjithĂ« do tĂ« kenĂ« qasjeâŠ
Edi Rama, Kryeministri i ShqipĂ«risĂ«: Nuk Ă«shtĂ« se mund ta garantoj. JetojmĂ« nĂ« njĂ« qytetĂ«rim, i cili qĂ« nga koha e romakĂ«ve ka marrĂ« njĂ« vendim shumĂ« tĂ« thjeshtĂ«: Kushdo qĂ« bĂ«n akuza duhet tĂ« japĂ« prova. Ju jeni gazetare, apo jo? Dhe jeni kĂ«tu pĂ«r tĂ« informuar audiencĂ«n tuaj. Dhe pyetja juaj bazohet nĂ« njĂ« gĂ«njeshtĂ«r. Dhe mĂ« pyesni pĂ«r âgaranciâ, ndĂ«rsa duhet tĂ« mĂ« tregoni se ku Ă«shtĂ« privatizimi dhe ku Ă«shtĂ« ndonjĂ« e dhĂ«nĂ« qĂ« keni gjetur qĂ« ju shqetĂ«son se do tĂ« ketĂ« privatizim tĂ« tokĂ«s publike. Nuk do tĂ« ketĂ«! Nuk ka ndodhur kurrĂ« dhe nuk do tĂ« ndodhĂ«.
DW: Në vitin 2024, ligjet e Shqipërisë për mbrojtjen e mjedisit u ndryshuan me qëllim hapjen e rrugës për turizmin e hoteleve luksoze. Dhe kjo është diçka që i ka shqetësuar njerëzit në Shqipëri, së bashku me shqetësimet e tyre për mungesën e konsultimit publik. Cila është përgjigjja juaj ndaj këtyre shqetësimeve?
Edi Rama, Kryeministri i ShqipĂ«risĂ«: UnĂ« mendoj se, pĂ«rsĂ«ri, faktet janĂ« shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme. Por pĂ«rsĂ«ri, faktet lihen mĂ«njanĂ«. Sepse po, ne kemi bĂ«rĂ« ndryshime nĂ« ligj. Por a e dini çfarĂ«? Ne nuk e ndryshuam thelbin e ligjit dhe ndryshimet tona nuk janĂ« nĂ« shkelje tĂ« standardeve dhe kritereve europiane, tĂ« cilat do tĂ« sigurohemi qĂ« tĂ« verifikohen pĂ«rmes njĂ« procesi qĂ« ka tĂ« bĂ«jĂ« me negociatat tona. Pra, pĂ«rsĂ«ri, paragjykimet nuk janĂ« argumente dhe insinuatat nuk janĂ« fakte. Dhe faktet janĂ« e vetmja gjĂ« qĂ« kam. NĂ«se keni fakte pĂ«r tĂ« sfiduar faktet e mia, ju lutem mâi sillni. Por nĂ«se keni paragjykime dhe nĂ«se keni beteja ideologjike pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« me Trump dhe nĂ«se keni gjĂ«ra tĂ« tjera nĂ« mendje, jeni tĂ« lirĂ« tâi keni ato, por unĂ« nuk mund tâju ndihmoj me pĂ«rgjigjet e mia.
DW: NĂ« fjalimin tuaj ju folĂ«t pĂ«r zemĂ«ratĂ«n digjitale. Ju shpikĂ«t fjalĂ«n âangerithmâ. Dhe gjithashtu folĂ«t pĂ«r pĂ«rvojĂ«n shumĂ« pozitive tĂ« qeverisĂ« suaj me pĂ«rdorimin e AI-sĂ«, duke pĂ«rfshirĂ« edhe futjen nĂ« punĂ« tĂ« njĂ« ministreje qĂ« Ă«shtĂ« edhe vetĂ« njĂ« algoritĂ«m i InteligjencĂ«s Artificiale. NĂ«se jemi nĂ« njĂ« situatĂ« ku kemi pĂ«rdorim tĂ« mirĂ« algoritmik dhe atĂ« qĂ« ju e keni quajtur pĂ«rdorim tĂ« keq algoritmik â ose edhe pĂ«rdorim tĂ« rrezikshĂ«m algoritmik â ku na çon kjo? A na çon kjo nĂ« njĂ« situatĂ« kontrolli qeveritar tĂ« algoritmeve?
Edi Rama, Kryeministri i ShqipĂ«risĂ«: Nuk ka njĂ« gjĂ« tĂ« tillĂ«, pra pĂ«rdorim tĂ« mirĂ« algoritmik, sepse algoritmit nuk i pĂ«lqen e vĂ«rteta e mĂ«rzitshme. Algoritmit i pĂ«lqejnĂ« gĂ«njeshtrat argĂ«tuese. Algoritmi nuk i pĂ«lqen nuancat. Algoritmit i pĂ«lqen skandali. Algoritmit nuk i pĂ«lqen paqja dhe dashuria. Algoritmit i pĂ«lqen zemĂ«rimi dhe frika. Sepse Ă«shtĂ« natyra njerĂ«zore qĂ« tĂ«rhiqet mĂ« shumĂ« nga tĂ« gjitha kĂ«to. Dhe nuk Ă«shtĂ« puna ime tĂ« them se si mund tĂ« zgjidhet kjo, nĂ« njĂ« shoqĂ«ri demokratike, si Europa. Por mendoj se Europa dhe bota demokratike po bĂ«jnĂ« njĂ« gabim, qĂ« njĂ« ditĂ« mund tĂ« jetĂ« arsyeja e fundit tĂ« demokracisĂ«, e cila Ă«shtĂ« pranimi i lirisĂ« sĂ« âreachâ, si njĂ« zgjatim i lirisĂ« sĂ« fjalĂ«s. Liria e âreachâ (shtrirjes) nuk Ă«shtĂ« liri e fjalĂ«s. Liria e shtrirjes Ă«shtĂ« ajo qĂ« diktaturat kishin si armĂ«n e tyre mĂ« vdekjeprurĂ«se kundĂ«r lirisĂ«. TĂ« hyjnĂ« nĂ« tru dhe tĂ« mbjellin atje tĂ« vĂ«rtetĂ«n e tyre, duke shtypur çdo tĂ« vĂ«rtetĂ« tjetĂ«r. Algoritmi nuk ka nevojĂ« tĂ« shtypĂ« me polici sekrete ose me gjyqtarĂ« tĂ« kontrolluar. Algoritmi shtyp pĂ«rmes mbytjes dhe pĂ«rmes amplifikimit. Duke amplifikuar gĂ«njeshtrat, duke mbytur tĂ« vĂ«rtetĂ«n. Ădo studim thotĂ« se ajo qĂ« shpĂ«rblehet nĂ« mediat sociale janĂ« gĂ«njeshtrat. Ajo qĂ« pranohet mĂ« pak, Ă«shtĂ« e vĂ«rteta.
DW: Zoti Rama, protestat në Shqipëri kanë hyrë në muajin e tyre të dytë. Në ditët e para keni thënë që për herë të parë në gjithë këto vite qeverisjeje, ju keni konsideruar, e keni menduar dorëheqjen. Para pak ditësh thatë që ky nuk është një opsion, pasi jeni votëbesuar nga populli shqiptar për ta anëtarësuar Shqipërinë në Bashkimin Europian. Janë dy versione të kundërta. Pas një muaji protestash, cili është qëndrimi juaj?
Edi Rama, Kryeministri i ShqipĂ«risĂ«: Nuk janĂ« dy versione tĂ« kundĂ«rta. UnĂ« kam ndarĂ« nĂ« grupin parlamentar opinionet e mia dhe kam shprehur njĂ« ndjesi lidhur me faktin se unĂ« jam zgjedhur dhe qĂ«ndroj nĂ« detyrĂ« pĂ«r tâi bĂ«rĂ« gjĂ«rat, jo pĂ«r tâu tĂ«rhequr zvarrĂ«. Dhe ndĂ«rkohĂ«, dorĂ«heqja nuk ka qenĂ«, nuk Ă«shtĂ« dhe nuk do tĂ« jetĂ« opsion pĂ«r njĂ« arsye shumĂ« tĂ« thjeshtĂ«: sepse unĂ« jam mandatuar sĂ« bashku me PartinĂ« Socialiste nga 868 mijĂ« shqiptarĂ« pĂ«r tĂ« realizuar misionin e mbylljes sĂ« negociatave pĂ«r anĂ«tarĂ«sim nĂ« Bashkimin Europian. Dhe ky Ă«shtĂ« njĂ« mision historik qĂ« nuk mund tĂ« lihet nĂ« mes pĂ«r asnjĂ« arsye. Dhe pĂ«r mĂ« tepĂ«r pastaj, pĂ«r faktin se njĂ« pjesĂ« e qytetarĂ«ve zgjedhin tĂ« protestojnĂ«. Nga ana tjetĂ«r, protesta Ă«shtĂ« diçka jashtĂ«zakonisht kuptimplotĂ« pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«, pĂ«r nivelin e lirisĂ«, pĂ«r nivelin e demokracisĂ« dhe pĂ«r faktin qĂ« nĂ« ShqipĂ«ri protestohet. NjerĂ«z nga tĂ« gjitha rrugĂ«t e jetĂ«s dalin, kanĂ« gjĂ«rat e tyre pĂ«r tĂ« cilat dalin, ne kemi detyrĂ«n tâi dĂ«gjojmĂ«, kemi detyrĂ«n ta lexojmĂ« çdo mesazh qĂ« ata na japin, dhe kĂ«tĂ« po bĂ«jmĂ«.
DW: Nëse Edi Rama nuk do të ishte në petkun e Kryeministrit, do të kishte dalë të protestonte për spitale më të mira, për ikjen e trurit që vazhdon prej vitesh, për një sistem, për një administratë më të mirë të cilën e akuzuat para pak ditësh, e fajësuat të themi si përgjegjëse?
Edi Rama, Kryeministri i ShqipĂ«risĂ«: UnĂ« nuk kam arsye pĂ«r tĂ« menduar qĂ« do tĂ« dilja aty, nĂ«se do tĂ« bazohesha nĂ« faktet dhe nĂ« informacionin e vĂ«rtetĂ«. NĂ«se do bazohesha nĂ« tĂ« gjitha llojet e manipulimeve, gĂ«njeshtrave dhe amplifikimeve, patjetĂ«r do dilja edhe unĂ« aty. Por faktet dhe informacioni i vĂ«rtetĂ« Ă«shtĂ« ndryshe. Pastaj shĂ«ndetĂ«sia, arsimi edhe tĂ« gjithĂ« tĂ« tjerat kanĂ« problemet qĂ« kanĂ«. Problemet nuk lindĂ«n ditĂ«n qĂ« filloi protesta, problemet kanĂ« qenĂ« aty, janĂ« shtruar nĂ« rrugĂ«n e zgjidhjes, janĂ« zgjidhur pjesĂ«risht. Dhe pĂ«r tĂ« çuar pĂ«rpara zgjidhjen e tyre kemi marrĂ« mandatin e popullit shqiptar me shumicĂ«n mĂ« tĂ« madhe ndonjĂ«herĂ« qĂ« kur unĂ« udhĂ«heq PartinĂ« Socialiste. KĂ«shtu qĂ« nuk mundet dot qĂ« tĂ« çohesh njĂ« ditĂ« tĂ« bukur dhe tĂ« thuash qĂ« âunĂ« dua shĂ«ndetĂ«si mĂ« tĂ« mirĂ« dhe kjo qeveri duhet tĂ« ikĂ«â. Nuk funksionon. Duhet tĂ« presĂ«sh kur tĂ« vijnĂ« zgjedhjet e tjera.
The post Rama: Nuk më japin mua dot leksione për bukurinë, dorëheqja ime nuk është opsion appeared first on Euronews Albania.