Vendet e Bashkimit Evropian arritën një marrëveshje për një hua prej 90 miliardë eurosh për të mbuluar nevojat financiare dhe ushtarake të Ukrainës për vitet 2026 dhe 2027.
Brukseli planifikon të bëjë pagesën e parë në fillim të prillit për të siguruar vazhdimësinë e ndihmës së huaj për Kievin, shkruan Euronews.
Ambasadorët e vendeve anëtare ranë dakord për tekstet ligjore të mërkurën pasdite, pasi Qiproja, që kryeson Këshillin, prezantoi një version të ri të propozimit.
âMarrĂ«veshja e sotme tregon se BE-ja vazhdon tĂ« veprojĂ« me vendosmĂ«ri nĂ« mbĂ«shtetje tĂ« UkrainĂ«s dhe popullit tĂ« saj. Financimi i ri do tĂ« sigurojĂ« njĂ« rezistencĂ« tĂ« fortĂ« tĂ« vendit ndaj agresionit rusâ, deklaroi ministri i Financave i Qipros, Makis Keravnos.
âNĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, ne dĂ«rgojmĂ« njĂ« mesazh tĂ« qartĂ« se sovraniteti dhe integriteti territorial i shteteve duhet tĂ« respektohet plotĂ«sisht, nĂ« pĂ«rputhje me tĂ« drejtĂ«n ndĂ«rkombĂ«tareâ, shtoi ai.
Hua prej 90 miliardĂ« eurosh, pĂ«r tĂ« cilĂ«n u arrit marrĂ«veshje politike nĂ« samitin e Brukselit, do tĂ« financohet pĂ«rmes emetimit tĂ« borxhit tĂ« pĂ«rbashkĂ«t, ku buxheti i BE-sĂ« do tĂ« shĂ«rbejĂ« si garanci pĂ«r investitorĂ«t. Sipas marrĂ«veshjes, Hungaria, Sllovakia dhe Ăekia do tĂ« jenĂ« plotĂ«sisht tĂ« pĂ«rjashtuara nga tĂ« gjitha detyrimet financiare, duke pĂ«rfshirĂ« pagesat vjetore tĂ« interesave.
Komisioni Evropian vlerëson se 24 shtetet e tjera anëtare do të duhet të kontribuojnë çdo vit midis dy dhe tre miliardë eurosh për të mbuluar kostot e lidhura.
Shuma prej 90 miliardë eurosh do të ndahet në dy pjesë kryesore: 30 miliardë euro për mbështetje buxhetore dhe 60 miliardë euro për ndihmë ushtarake për blerjen e armëve dhe municioneve. Ky raport mund të ndryshojë nëse lufta përfundon.
Blerja e armĂ«ve ishte pika e fundit e diskutueshme gjatĂ« negociatave tĂ« ambasadorĂ«ve. Franca, si pĂ«rkrahĂ«se e politikĂ«s âProdhim nĂ« EvropĂ«â, insistoi qĂ« tĂ« kufizohej sa mĂ« shumĂ« blerja jashtĂ« kontinentit.
NĂ« fund u vendos qĂ« fondet tĂ« pĂ«rdoren sipas parimit tĂ« prioriteteve: armĂ«t do tĂ« blihen sĂ« pari brenda UkrainĂ«s, pastaj nĂ« Bashkimin Evropian dhe nĂ« IslandĂ«, Lihtenshtajn, Norvegji dhe ZvicĂ«r. VetĂ«m nĂ«se pajisjet nuk janĂ« tĂ« disponueshme nĂ« kĂ«to tregje, Kievit do tâi lejohet tĂ« blejĂ« nga furnizues tĂ« tjerĂ«, si Shtetet e Bashkuara.
Vendet qĂ« kanĂ« partneritete sigurie dhe mbrojtjeje me BE-nĂ«, si MbretĂ«ria e Bashkuar, Japonia, Koreja e Jugut dhe Kanadaja, gjithashtu do tĂ« kenĂ« prioritet pĂ«r blerje nĂ«se kontribuojnĂ« ândershĂ«m dhe proporcionalishtâ nĂ« kostot e huasĂ«. Kjo marrĂ«veshje pĂ«rputhet me afrimin mes Brukselit dhe LondrĂ«s.
Paratë do të paguhen gradualisht dhe do të jenë subjekt i kushteve të rrepta. Për shembull, çdo hap prapa në luftën kundër korrupsionit në Ukrainë mund të shkaktojë pezullimin e ndihmës.
Ukraina do të detyrohet të kthejë 90 miliardë euro vetëm nëse Rusia ndalon luftën dhe pranon të kompensojë dëmet Kievin. Duke qenë se Moska e ka përjashtuar qartë mundësinë e pagesës së reparacioneve, pritet që Brukseli të shtyjë kthimin e borxhit për kohë të pacaktuar.
Tekstet ligjore të dakorduara të mërkurën duhet të miratohen ende nga Parlamenti Evropian, i cili ka premtuar një procedurë të shpejtuar. Qëllimi është që pagesa e parë të bëhet në fillim të prillit, që është edhe afati që vet Kievi ka propozuar. /Telegrafi/
Në një zbulim të ri nga dosjet e fundit të Jeffrey Epstein, i ndjeri dhe i dënuari për shfrytëzim seksual, ka lënë një mesazh shqetësues.
Sipas njĂ« emaili tĂ« datĂ«s 24 prill 2009, Epstein shkruan se âi pĂ«lqeu videoja e torturĂ«sâ, shkruan skynews.
Emaili i dërguar një personi të panjohur nuk ka asnjë kontekst të mëtejshëm, por vjen si pjesë e një serie dokumentesh që po publikohen nga arkivat e Epstein, duke hedhur dritë aktiviteteve të tija të errëta dhe rrjetet e shfrytëzimit seksual që ai menaxhonte.
EkspertĂ«t e ligjit dhe shoqĂ«ria civile e kanĂ« cilĂ«suar mesazhin âshqetĂ«sues dhe alarmantâ, duke paralajmĂ«ruar se kĂ«to dokumente mund tĂ« ofrojnĂ« prova tĂ« reja pĂ«r hetime tĂ« mĂ«tejshme.
Ndërkohë, së fundi janë publikuar disa dokumente të reja rreth vdekjes së pedofilit.
Sipas raportit kryesor, Epstein u shpall i vdekur në orën 7:36 të mëngjesit më 10 gusht 2019, në spitalin New York Presbyterian Lower Manhattan, i njohur si Beekman. Ai ishte gjetur i pajetë në qelinë e tij të burgut. /Telegrafi/
MercedesâBenz ka zbuluar njĂ« gjeneratĂ« tĂ« re tĂ« kamperit tĂ« njohur Marco Polo, i cili do tĂ« jetĂ« nĂ« dispozicion nga viti 2026. Ky kamper luksoz sjell njĂ« sĂ«rĂ« pĂ«rmirĂ«simesh qĂ« e bĂ«jnĂ« mĂ« komod dhe praktik pĂ«r udhĂ«time tĂ« gjata pushimesh.
Versioni i bazuar nĂ« VâClass Ă«shtĂ« projektuar qĂ« tĂ« jetĂ« i pĂ«rshtatshĂ«m pĂ«r tĂ« gjithĂ« pushimin tuaj veror.
Ndër risitë kryesore është një çati e re nga alumini që jep 10 cm lartësi shtesë, ndriçim ambjentik LED me skenarë të ndryshëm dritash, dhe një çati e lëvizshme që lejon më shumë dritë natyrale dhe pamje mbi qiellin e yjeve.
Kamperit i janĂ« shtuar edhe pĂ«rmirĂ«sime praktike: tendĂ« e re qĂ« mund tĂ« montohen dhe çmontohen lehtĂ«sisht, çarje magnetike pĂ«r errĂ«sim nĂ« kabinĂ«, si dhe njĂ« sistem zĂ«rimi me tetĂ« altoparlantĂ« dhe âsubwooferâ.
Gjithashtu Ă«shtĂ« pĂ«rditĂ«suar sistemi MercedesâBenz Advanced Control (MBAC), i cili e bĂ«n kamperin njĂ« âshtĂ«pi inteligjente me rrotaâ.
Prodhimi i ri i Marco Polo do tĂ« bĂ«het nĂ« fabrikĂ«n e MercedesâBenz nĂ« Ludwigsfelde, Gjermani, duke siguruar standarde tĂ« larta cilĂ«sie dhe shpĂ«rndarje mĂ« tĂ« shpejtĂ«.
Premiera e automjetit pritet tĂ« bĂ«het nĂ« Caravan Salon DĂŒsseldorf nga 28 gushti deri mĂ« 6 shtator. MercedesâBenz gjithashtu ka njoftuar se deri nĂ« fund tĂ« dekadĂ«s, tĂ« gjithĂ« kamperĂ«t e tyre do tĂ« bazohen nĂ« arkitekturĂ«n modulare MercedesâBenz Van Architecture, duke pĂ«rfshirĂ« edhe modele elektrike nĂ« tĂ« ardhmen. /Telegrafi/
NjĂ« burrĂ« 49âvjeçar ka vendosur tĂ« qĂ«ndrojĂ« i mbyllur nĂ« dhomĂ«n e gjumit pĂ«r njĂ« vit, duke shmangur çdo kontakt me botĂ«n e jashtme, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tâi ndryshojĂ« zakonet e jetesĂ«s nĂ« tĂ« mirĂ«.
MĂ« 10 shkurt, Skip Boyce, njĂ« ishâpronari i njĂ« kompanie ndĂ«rtimi nga Utah, u pĂ«rshĂ«ndet me gruan dhe vajzĂ«n e tij, hyri nĂ« dhomĂ«n e gjumit dhe mbylli derĂ«n, duke filluar projektin e quajtur âViti i Izolimitâ. Ai planifikon tĂ« qĂ«ndrojĂ« atje pĂ«r 365 ditĂ« dhe tĂ« transmetojĂ« gjithĂ« eksperiencĂ«n drejtpĂ«rdrejt nĂ« YouTube.
Rregullat janĂ« tĂ« thjeshta: ai nuk del dot nga dhoma dhe transmetimi live Ă«shtĂ« aktiv 24/7. Ai nuk sjell argĂ«tim tĂ« jashtĂ«m apo ndĂ«rveprime tĂ« paplanifikuara â gjithçka qĂ« ndodh Ă«shtĂ« e dukshme pĂ«r shikuesit. GjatĂ« ditĂ«s ai jeton, fle, stĂ«rvitet, lexon, shkruan dhe i kalon kohĂ«n brenda njĂ« dhome tĂ« vetme, raporton odditycentral.
Skip thotë se dhoma është e ndarë fizikisht nga pjesa tjetër e shtëpisë dhe se ai ka gjithçka që i nevojitet për të mbijetuar, përfshirë banjo me dush dhe vaskë, një palestër të improvizuar dhe disa dollapë, si dhe një pajisje për transmetim.
Ai shpjegon se transmetimi live e bën gjithçka të sinqertë, sepse nuk ka mundësi të ndalojë apo të ndryshojë historinë më vonë. Arsyeja për këtë izolim është që të largohet nga stimujt e vazhdueshëm dhe të rindërtojë disiplinën, fokusin dhe zakonet e shëndetshme, duke eliminuar zakonet e këqija.
PĂ«r afĂ«r tre javĂ« qĂ« nga fillimi i âViti i Izolimit,â Skip thotĂ« se ka parĂ« ndryshime pozitive nĂ« stilin e tij tĂ« jetesĂ«s â ai stĂ«rvitet mĂ« shumĂ«, ka njĂ« dietĂ« mĂ« tĂ« shĂ«ndetshme dhe ndjen pĂ«rmirĂ«sim tĂ« shĂ«ndetit mendor. MegjithatĂ«, disa njerĂ«z kanĂ« shprehur shqetĂ«sime se izolimi pĂ«r njĂ« vit mund tĂ« jetĂ« i dĂ«mshĂ«m pĂ«r shĂ«ndetin pa dritĂ« natyrale, ajĂ«r tĂ« pastĂ«r dhe ndĂ«rveprime sociale.
Ai ende beson se mbyllja e vetes deri më 10 janar 2027 është mënyra më e mirë për të përmirësuar jetën e tij. /Telegrafi/
Elon Musk u bë personi i parë në histori me pasuri neto që tejkalon 800 miliardë dollarë.
Ky është një moment historik jo vetëm për miliarderin, por edhe për historinë e pasurisë dhe teknologjisë, duke e vendosur atë në një nivel krejtësisht të ri në botën e miliarderëve.
Ky rekord erdhi pas një lëvizjeje të rëndësishme biznesi: SpaceX, kompania hapësinore e Musk, bleu xAI, që përfshin edhe X (ish-Twitter).
Vlerësimi i kompanisë së kombinuar pas kësaj marrëveshjeje arriti rreth 1.25 trilion dollarë, një shifër astronomike që tregon ndikimin e jashtëzakonshëm të këtyre kompanive teknologjike në ekonominë globale, shkruan forbes.
Vetëm kjo marrëveshje i shtoi rreth 84 miliardë dollarë pasurisë së Musk, duke e shtyrë atë përtej pragut historik të 850 miliardë dollarëve.
Për ta vendosur këtë në perspektivë, personi i dytë më i pasur në botë, Larry Page, themeluesi i Google, ka një pasuri neto rreth 280 miliardë dollarë - që do të thotë se Musk ka mbi 570 miliardë dollarë më shumë se ai.
Kjo diferencë masive tregon jo vetëm fuqinë financiare të Muskut, por edhe ndikimin e jashtëzakonshëm në industrinë e teknologjisë dhe hapësirës, duke i dhënë atij një rol që pak njerëz në histori e kanë arritur. /Telegrafi/
Presidenti amerikan, Donald Trump, ka lëshuar një kërcënim të ri ndaj Iranit, duke paralajmëruar se çdo përpjekje e re nga ana e Teheranit do të përballet me një reagim të ashpër nga Uashingtoni. Deklaratat u bënë në kuadër të komenteve të tij lidhur me protestat dhe zhvillimet e fundit në Iran.
Trump theksoi se Shtetet e Bashkuara kanë pasur një rol vendimtar në situatën aktuale në Iran, duke thënë se vendi ndodhet në kaos pikërisht për shkak të ndërhyrjeve amerikane.
âNe i kemi mbĂ«shtetur ata dhe ai vend Ă«shtĂ« rrĂ«mujĂ« tani pĂ«r shkakun tonĂ«â, u shpreh ai.
Lideri amerikan paralajmëroi se Irani kishte tentuar të rikthehej në një lokacion të mëparshëm strategjik, por pa sukses.
âAta u pĂ«rpoqĂ«n tĂ« ktheheshin nĂ« vendin e ngjarjes. Nuk mundĂ«n as tâi afroheshin. Ishte shkatĂ«rrim i plotĂ«â, deklaroi 79-vjeçari, duke sugjeruar se infrastruktura nĂ« fjalĂ« ishte asgjĂ«suar plotĂ«sisht.
Sipas tij, autoritetet iraniane kishin menduar të ndërtonin një objekt të ri në një pjesë tjetër të vendit, por kjo përpjekje u zbulua nga inteligjenca amerikane.
Nuclear talks with the United States are scheduled to be held in Muscat on about 10 am Friday.
I'm grateful to our Omani brothers for making all necessary arrangements. â Seyed Abbas Araghchi (@araghchi) February 4, 2026
Trump tha se i kishte paralajmĂ«ruar drejtpĂ«rdrejt se ânĂ«se e bĂ«ni kĂ«tĂ«, do tâju bĂ«jmĂ« gjĂ«ra shumĂ« tĂ« kĂ«qijaâ.
I pyetur nga gazetarĂ«t nĂ«se lideri suprem i Iranit ka arsye pĂ«r shqetĂ«sim nĂ« kĂ«tĂ« moment, Trump u pĂ«rgjigj shkurt dhe prerĂ« âai duhet tĂ« jetĂ« shumĂ« i shqetĂ«suarâ.
Ndryshe, ministri i Jashtëm iranian, Seyed Abbas Araghchi ka deklaruar se "bisedimet bërthamore me Shtetet e Bashkuara janë planifikuar të mbahen në Muskat rreth orës 10:00 të mëngjesit të së premtes, /Telegrafi/
Q: Should the Supreme Leader in Iran be worried right now?
Shumë pronarë të qenve e njohin këtë situatë: sapo shkojnë në banjë, qeni i tyre i ndjek besnikërisht.
Por pse e bëjnë këtë? Ekspertët thonë se nuk është vetëm kënaqësi për pronarin.
QentĂ« janĂ« kafshĂ« sociale dhe instinkti i tyre i âecjes nĂ« grupâ i bĂ«n tĂ« qĂ«ndrojnĂ« pranĂ« familjes sĂ« tyre njerĂ«zore.
Ata ndjekin pronarin edhe për shkak të lidhjes emocionale, por edhe për të ofruar mbrojtje në momentet kur ndihen se pronari është i pambrojtur.
Disa ekspertë shtojnë se kjo sjellje mund të lidhet edhe me ankthin e ndarjes: qeni nuk do të humbasë kontaktin me pronarin, edhe për pak sekonda.
Organizata RSPCA thekson se qentë thjesht dëshirojnë shoqëri dhe ndihen më të sigurt kur janë pranë nesh.
Megjithatë, nëse ndjekja bëhet obsesive, mund të jetë tregues i ankthit dhe kërkon vëmendje më të madhe nga pronari ose veterineri.
Në fund, ndjekja e qentë është një kombinim i kureshtjes, instinkteve të çoporit dhe dashurisë pa kushte për pronarin. /Telegrafi/
Edhe pse është e qartë se Samsung do të prezantojë serinë Galaxy S26 më 25 shkurt, ende nuk ka konfirmim zyrtar nga kompania koreano-jugore. Megjithatë, kanë dalë videot e shkurta zyrtare që paralajmërojnë pajisjet e ardhshme.
Samsung ka njoftuar për përmirësime në zmadhimin dhe kapacitetet e regjistrimit të videos në kushte me dritë të dobët për serinë Galaxy S26. Në videon e parë, përdoruesi zmadhon një qen që qëndron në veturë dhe regjistrimi sugjeron nivele zmadhimi shumë mbi 10x.
Thuhet se Galaxy S26 Ultra do të ketë një lente telefoto periskopike 50 MP me zmadhim optik 5x dhe një lente tjetër telefoto 10 MP me zmadhim optik 3x. Nga ana tjetër, spekulimet thonë se Galaxy S26 dhe Galaxy S26+ ose do të marrin një kamerë telefoto të përmirësuar 12 MP me zmadhim optik 3x, ose do të ruajnë njësinë telefoto 10 MP nga seria Galaxy S25.
Në dy videot e tjera promovuese, duket se Samsung thekson performancën e përmirësuar të regjistrimit të videos në kushte me dritë të dobët.
ĂshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« pĂ«rmendet se supozohet se Galaxy S26 Ultra do tĂ« ketĂ« njĂ« kamerĂ« kryesore tĂ« pĂ«rmirĂ«suar pasme 200 MP me diafragmĂ« f/1.4.
Galaxy S26, Galaxy S26+ dhe Galaxy S26 Ultra pritet të prezantohen më 25 shkurt, ndërsa shitja pritet të nisë në mars. Varësisht nga rajoni, pajisjet e Samsung mund të funksionojnë me procesorin Snapdragon 8 Elite Gen 5 ose Exynos 2600. /Telegrafi/
Një ngjarje e pazakontë dhe e rrezikshme është regjistruar në Indi, ku një burrë pësoi lëndime të rënda pasi një bateri shpërtheu brenda gojës së tij.
Sipas raportimeve lokale, incidenti ndodhi teksa burri po qëndronte në një dyqan dhe po kalonte kohën.
Në rrethana ende të paqarta, ai kafshoi një bateri, duke shkaktuar menjëherë një reagim të dhunshëm. Bateria shpërtheu dhe mori flakë brenda gojës së tij, duke i shkaktuar djegie serioze.
I lënduari u transportua me urgjencë në spital, ku mori ndihmën mjekësore të nevojshme. Burimet bëjnë me dije se gjendja e tij është stabilizuar dhe se ai i shpëtoi për pak pasojave fatale.
Autoritetet kanë përdorur rastin për të apeluar për kujdes maksimal në përdorimin dhe trajtimin e baterive, duke theksuar se ato përmbajnë substanca shumë të rrezikshme dhe nuk duhet të manipulohen në asnjë rrethanë.
Ngjarja ka shkaktuar reagime të shumta në rrjetet sociale, ku përdoruesit e kanë cilësuar incidentin si një shembull ekstrem të pakujdesisë njerëzore. /Telegrafi/
Ryan Routh u dënua të mërkurën nga një gjykatë federale në Fort Pierce, Florida, me burgim të përjetshëm, për përpjekjen e tij për të vrarë presidentin amerikan, Donald Trump, gjatë një incidenti që ndodhi në një teren golfi në Florida në vitin 2024.
Ky rast ka tërhequr vëmendje të madhe, duke nxitur shqetësime për sigurinë e figurave publike dhe masat e rrepta që autoritetet marrin ndaj kërcënimeve të tilla.
Sipas aktakuzës dhe provave të paraqitura në gjykatë, Routh kishte kaluar javë të tëra duke planifikuar atentatin.
Ai u fsheh në gjelbërim me një armë gjysmëautomatike, duke qëndruar i papërfillshëm për të kapur momentin kur Trump do të ishte i dukshëm në fushën e golfit. Ngjarja ndodhi më 15 shtator 2024, në klubin e tij të golfit në West Palm Beach, Florida, ku Trump po luante si pjesë e rutinës së tij publike dhe aktiviteteve sportive.
Një agjent i Shërbimit Sekret vuri re Routhin para se Trump të bëhej i dukshëm dhe veproi menjëherë.
Agjenti hapi zjarr, duke e detyruar Routhin të linte armën dhe të largohej pa pasur mundësi të shkaktonte ndonjë dëm. Ky veprim shpëtoi jetën e presidentit dhe nxori në pah rëndësinë e pranisë dhe vigjilencës së shërbimeve të sigurisë në mbrojtjen e figurave publike.
Routh u gjet fajtor për pesë akuza federale, përfshirë tentativën për vrasje të një kandidati presidencial dhe shkelje të ndryshme të ligjit mbi armët. Gjykata vendosi që ai të kalojë pjesën tjetër të jetës në burg, duke dhënë një mesazh të qartë kundër akteve të dhunshme kundër liderëve politikë.
Rasti ka nxitur debat në publik për sigurinë e figurave politike dhe për mënyrën se si përgatiten dhe zbatojnë autoritetet federale strategjitë mbrojtëse ndaj kërcënimeve të mundshme.
Përveç aspektit ligjor, ngjarja thekson edhe rreziqet me të cilat përballen politikanët në aktivitetet e përditshme publike dhe rëndësinë e masave parandaluese për të parandaluar tragjedi të mundshme. /Telegrafi/
Ămimi i arit u rikthye mbi 5,000 dollarĂ« pĂ«r ons tĂ« mĂ«rkurĂ«n, pasi investitorĂ«t qĂ« pĂ«rfitojnĂ« nga rĂ«niet e tregut filluan tĂ« blejnĂ« sasi mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« metalit tĂ« çmuar pas humbjes historike tĂ« javĂ«s sĂ« kaluar.
Gjatë orëve të para të tregtimit, ari arriti të tregtohej deri në 5,091.89 dollarë për ounce, përpara se të binte paksa.
Edhe çmimi i argjendit u rrit, duke arritur rreth 92 dollarë për ounce, para se të stabilizohej, raportojnë mediat.
Bullioni ka rikuperuar pothuajse gjysmën e humbjeve nga rënia e papritur e së premtes, kur çmimet ranë deri në 12 për qind, humbja më e madhe që prej vitit 1980.
Para kësaj rënie, çmimi i arit ishte rritur vazhdimisht, duke shënuar fitime të konsiderueshme gjatë vitit.
Analistët theksojnë se, me gjithë luhatjet afatshkurtra, faktorët themelorë që mbështesin çmimin e arit - si kërkesa e lartë e investitorëve dhe pasiguria globale - mbeten të fortë.
Disa banka të mëdha parashikojnë se çmimi mund të arrijë edhe nivele më të larta gjatë vitit. /Telegrafi/
Një shpërthim i fuqishëm ka ndodhur në rajonin Tambov të Rusisë, pasi disa vagonë transportues të karburantit u rrëshqitën nga shinat.
Autoritetet lokale kanë njoftuar se shpërthimi shkaktoi dëme të konsiderueshme dhe po punohet për të siguruar zonën dhe për të shmangur rreziqe të tjera.
Shkaqet e rrëshqitjes dhe të shpërthimit po hetohen, ndërsa ekipet e emergjencës janë duke punuar për të menaxhuar situatën dhe për të ndihmuar të prekurit.
Ndërkohë, kanë përfunduar për sot bisedimet trepalëshe mes SHBA-së, Ukrainës dhe Rusisë në Abu Dhabi.
Kështu ka deklaruar zëdhënësi i sekretarit të sigurisë kombëtare ukrainase, Rustem Umerov.
Diana Davitian shtoi se ato do të rifillojnë gjatë ditës së nesërme. /Telegrafi/
Programet arsimore të Pekinit po riformësojnë perceptimet te të rinjtë e Ballkanit, përderisa fuqia e butë shtrihet përtej infrastrukturës.
Përderisa investimet e mëdha të Kinës po vihen nën vëzhgim në mbarë Evropën, Pekini po i drejtohet një forme më të butë ndikimi në Ballkan: bursa, shkëmbime universitare dhe studentë të rinj që ndajnë jetën në Kinë me audiencat në vendet e tyre.
Kjo përfshin mundësi studimi të financuara nga Kina, e cila ofron bursa për shkollim, pagesa mujore dhe qasje në universitete me rritje të shpejtë. Shumë prej këtyre studentëve kanë ndarë, gjithashtu, përvojat e tyre në rrjetet sociale, ku kanë një numër të konsideruar ndjekësish, ndërsa të tjerë janë paraqitur në media ose në institucione zyrtare kineze.
âAplikova pĂ«r qejf [nĂ« kursin e gjuhĂ«s kineze], ngaqĂ« ishte njĂ« gjuhĂ« e re qĂ« nuk e kam mĂ«suar asnjĂ«herĂ«", i tha Radios Evropa e LirĂ« (REL), Era KĂ«rnaja, njĂ« 24-vjeçare nga veriu i ShqipĂ«risĂ« qĂ« tani studion shkenca kompjuterike nĂ« Universitetin e ShkencĂ«s dhe TeknologjisĂ« Kunming, nĂ« provincĂ«n Yunnan tĂ« KinĂ«s.
âNĂ«se dikush do ta ma bĂ«nte njĂ« pyetje para tre vjetĂ«sh, unĂ« do tĂ« thosha qĂ« Kina Ă«shtĂ« komunizĂ«m, vend i mbyllur, kaq. Por, tani mĂ« ka ndryshuar [mendimi] 360 shkallĂ«â, tha ajo.
Derisa Pekini njihet më së shumti në rajon për projekte infrastrukturore në vlera miliarda dollarëshe, kredi dhe partneritete teknologjike, arsimi është shfaqur si një kanal më i butë përmes të cilit Kina po i formëson perceptimet.
Kjo është veçanërisht e theksuar te brezat më të rinj, për të cilët sondazhet tregojnë se janë më të hapur ndaj portretizimit që Pekini i bën vetes si një fuqi e mirë dhe e përgjegjshme.
âDoja tâua ndryshoja mendimin qĂ« kanĂ« shqiptarĂ«t pĂ«r KinĂ«n dhe tâju tregoja qĂ« mos besoni nĂ« çdo gjĂ« qĂ« shikoni", tha KĂ«rnaja, e cila qĂ« nga viti 2023 - kur nisi tĂ« jetonte nĂ« KinĂ« - ka filluar tĂ« postojĂ« pĂ«r pĂ«rvojĂ«n e saj nĂ« llogarinĂ« e saj nĂ« TikTok dhe tani ka mĂ« shumĂ« se 8 mijĂ« ndjekĂ«s.
Për Pekinin, thonë analistët, këto programe i shërbejnë një qëllimi afatgjatë: kultivimin e rrjeteve personale, narrativave të favorshme dhe profesionistëve të ardhshëm që kanë përvojë të drejtpërdrejtë nga Kina dhe janë të gatshëm ta ndajnë atë në vendet e tyre.
Kjo shtytje e fuqisë së butë përbën një plotësim të rëndësishëm të ndikimit politik dhe ekonomik në rritje të Kinës në Ballkan dhe mund të sjellë audienca më të hapura ndaj përpjekjeve të Kinës për të zgjeruar shtrirjen e saj ekonomike dhe për t'i shtyrë interesat e saj.
âPekini ka interes tĂ« dĂ«rgojĂ« sa mĂ« shumĂ« studentĂ« dhe shkencĂ«tarĂ« ndĂ«rkombĂ«tarĂ« nĂ« KinĂ«", i tha REL-it Stefan Vlladisavljev, ekspert pĂ«r rolin e Pekinit nĂ« Ballkan pranĂ« Fondacionit BFPE, njĂ« institut kĂ«rkimor me seli nĂ« Beograd.
âAjo [Kina] po pĂ«rpiqet tĂ« pozicionohet si njĂ« ofruese e zhvillimit [dhe] tĂ« qenit e pranishme nĂ« EvropĂ« Ă«shtĂ« njĂ« aspekt shumĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m i shtrirjes globale".
Përvoja e Kërnajës pasqyron një prirje më të gjerë që po zhvillohet në Ballkan, ku mundësitë arsimore kineze kanë ngjallur interes edhe në vende si Shqipëria dhe Kosova, të cilat mbeten fuqishëm pro perëndimore në orientimin e tyre politik, për shkak të mbështetjes historike amerikane për shtetësinë dhe demokracinë e tyre.
ShqipĂ«ria dhe Kosova â tĂ« lidhura nga lidhje tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta politike, gjuhĂ«sore dhe kulturore â janĂ« vende mĂ« tĂ« vĂ«shtira pĂ«r depĂ«rtimin kinez nĂ« Ballkan.
Ndikimi rajonal i Pekinit është zgjeruar përgjithësisht nga Serbia, ku Beogradi ka joshur miliarda dollarë investime dhe ka ndërtuar lidhje të thella politike.
Serbia dallohet si partneri më i avancuar arsimor i Kinës në rajon, ku janë vendosur tri institute Konfuci që mbështesin mësimin e gjuhës kineze në dhjetëra shkolla. Në historinë 20-vjeçare të Institutit në Serbi, numri i pjesëmarrësve është rritur nga disa dhjetëra në disa qindra çdo vit dhe bashkëpunimi arsimor është forcuar nga disa marrëveshje të reja mes dy shteteve të nënshkruara në vitin 2018.
âNĂ«se Kina ka njĂ« bastion nĂ« Ballkanin PerĂ«ndimor, ajo ka edhe njĂ« bastion nĂ« EvropĂ«", tha Vlladisavljev.
Por, fuqia e butë kineze, kryesisht përmes programeve arsimore dhe përhapjes në rrjetet sociale, po shënon gjithashtu disa suksese të hershme edhe gjetkë në rajon.
Instituti Konfuci në Shqipëri, ku Kërnaja mësoi gjuhën kineze dhe mori udhëzime për të aplikuar për bursën e saj, është një nga kanalet më të dukshme të shkëmbimit arsimor brenda Universitetit të Tiranës.
Ai e pĂ«rshkruan veten si njĂ« âinstitut arsimor joqeveritar, jofitimprurĂ«s", i bashkorganizuar me Universitetin e Studimeve tĂ« Huaja tĂ« Pekinit, qĂ« ofron mĂ«sime tĂ« gjuhĂ«s kineze dhe programe kulturore. Gjithashtu ofron bursa dhe ndihmon studentĂ«t tĂ« aplikojnĂ« nĂ« nivele tĂ« ndryshme, pĂ«rfshirĂ« nĂ« universitete individuale ose nĂ« nivel federal dhe kombĂ«tar brenda KinĂ«s.
Këto institute ekzistojnë kudo në Ballkanin Perëndimor, përveç Kosovës, pavarësia e së cilës nuk njihet nga Kina dhe si rrjedhojë nuk ka përfaqësim zyrtar nga Pekini.
Institutet Konfuci janë nën vëzhgim gjithnjë e më të madh në të gjithë Evropën, derisa disa qeveri i kanë mbyllur ato për shkak të shqetësimeve lidhur me lirinë akademike dhe ndikimin politik.
Por, në pjesën më të madhe të Ballkanit, ato po shihen gjithnjë e më shumë nga të rinjtë si platforma të vlefshme fillestare për të ndjekur mundësi ekonomike dhe arsimore.
Ekspertët që ndjekin angazhimin kinez në rajon thonë se historitë dhe përvojat personale të ndara nga studentë vendas që studiojnë në Kinë kanë ndikim dhe duket se po ndjekin një model të kopjuar nga vende të tjera perëndimore, përfshirë Shtetet e Bashkuara.
âKina po merr njĂ« faqe nga libri i vendit qĂ« e ka bĂ«rĂ« mĂ« sĂ« miri fuqinĂ« e butĂ« â Shtetet e Bashkuara", tha Vlladisavljev.
Bursa, shkëmbime dhe të dhëna të kufizuara
Angazhimi arsimor i Kinës në Ballkan ndërtohet mbi një mozaik programesh: bursa të Qeverisë kineze, grante të lidhura me institutet Konfuci, marrëveshje në nivel universitetesh dhe kurse trajnimi afatshkurtra.
MeqĂ« programet ndryshojnĂ« shumĂ« sipas vendit dhe vitit â dhe meqĂ« institucionet kineze dhe ato ballkanike nuk publikojnĂ« tĂ« dhĂ«na gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se â nuk ka njĂ« regjistĂ«r tĂ« qartĂ« publik qĂ« tĂ« tregojĂ« se sa studentĂ« ballkanikĂ« kanĂ« studiuar nĂ« KinĂ« ndĂ«r vite.
Radio Evropa e Lirë gjeti se disa studentë shqiptarë që studiojnë në Kinë janë shfaqur gjithashtu në mediat shtetërore kineze, përfshirë Radio Kina Ndërkombëtare (CRI), që është botimi shqip i transmetuesit kryesor shtetëror kinez (CGTN), ku kanë ndarë rrëfime shumë pozitive për përvojat e tyre.
Sondazhet e opinionit publik në Shqipëri, përfshirë Barometrin e Sigurisë së Shqipërisë, tregojnë se pikëpamjet ndaj Kinës mbeten kryesisht neutrale, megjithëse perceptimet pozitive janë rritur lehtë vitet e fundit.
NdĂ«rkohĂ«, pavarĂ«sisht mungesĂ«s sĂ« bashkĂ«punimit institucional nĂ« KosovĂ«, studentĂ« individualĂ« â shpesh nga diaspora e shpĂ«rndarĂ« nĂ« EvropĂ« dhe AmerikĂ«n e Veriut â kanĂ« gjetur rrugĂ«n drejt KinĂ«s dhe ndajnĂ« pĂ«rvojat e tyre me popullsinĂ« e re nĂ« vend.
Vlera Kelmendi, e lindur në Kosovë dhe e migruar në Norvegji, i tha televizionit lokal kosovar ATV, në një intervistë në vitin 2025, se zgjodhi Kinën nga kureshtja, duke përshkruar një përvojë shumë pozitive atje.
Kelmendi, e cila refuzoi të fliste për REL-in, dokumenton jetën e saj në Kinë në llogarinë e saj publike në TikTok me më shumë se 16 mijë ndjekës, duke arritur audienca në Kosovë, ku opinioni publik ndaj Kinës mbetet kryesisht negativ.
Në anën tjetër, ndonëse nuk ka kurse zyrtare kineze në Kosovë, zyrtarët në Institutin Konfuci në Tiranë thanë se kanë vërejtur interes në rritje nga studentët e Kosovës.
âDo tĂ« donim shumĂ« tĂ« shihnim studentĂ« nga Kosova qĂ« tĂ« mĂ«sojnĂ« gjuhĂ«n kineze", i tha Radios Evropa e LirĂ«, Zheng Baoguo, drejtori i Institutit Konfuci nĂ« TiranĂ«.
âDo tĂ« pĂ«rpiqemi maksimalisht tĂ« krijojmĂ« mundĂ«si pĂ«r ta, nĂ«se ata janĂ« tĂ« gatshĂ«m.â
Kur studimi jashtë vendit bëhet komunikim digjital
Më pak se dy orë larg Kosovës, Kadir Ismajli, një student 26-vjeçar nga Maqedonia e Veriut, pati një rrugë shumë më të drejtpërdrejtë drejt Kinës.
Ndërsa fillimisht po kërkonte të studionte diku tjetër, studenti me nacionalitet shqiptar tha se mori një bursë shtetërore kineze për një diplomë master në provincën Yunnan, ku mori ndihmë edhe nga ambasada në procesin e aplikimit.
Ashtu si të tjerët, Ismajli ka ndërtuar një numër ndjekësish në TikTok me më shumë se 31 mijë persona, ku veç tjerash, poston edhe për jetën e tij në Kinë.
âE fillova TikTok-un pĂ«r biznes, por kur shoh diçka interesante kĂ«tu, e postoj", tha ai.
âNĂ« shtĂ«pi njerĂ«zit mĂ« thonĂ« se nuk e kemi ditur si ishte nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« Kina".
NjĂ« studim mbi ndikimin kinez nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut, i kryer nga organizata Estima me seli nĂ« Shkup, zbuloi se âperceptimi i reputacionit tĂ« KinĂ«s nĂ« MaqedoninĂ« e Veriut Ă«shtĂ« njĂ« tablo e pĂ«rzier qĂ« ka tendencĂ« tĂ« jetĂ« mĂ« pozitive te njerĂ«zit qĂ« kanĂ« pasur pĂ«rvojĂ« dhe ndĂ«rveprim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« me KinĂ«n dhe aktorĂ«t kinezĂ«".
Sipas të dhënave të Estima-s nga viti 2005, numri i bursave kineze për studentët e Maqedonisë së Veriut ka qenë në rritje.
Programet e edukimit të gjuhës kineze po depërtojnë gjithashtu edhe në vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor.
Mali i Zi ka pasur një institut Konfuci që nga viti 2015 dhe ka dërguar më shumë se 100 studentë në Kinë gjatë kësaj periudhe, sipas një raporti nga Qendra për Analiza të Politikave Evropiane (CEPA).
Në Bosnje-Hercegovinë ekziston një marrëveshje formale për shkëmbime arsimore me Kinën dhe programet e financuara nga Kina vazhdojnë të rriten, veçanërisht përmes Universitetit të Sarajevës Lindore, ku më shumë se 170 studentë kanë marrë pjesë në programe shkëmbimi në Kinë.
Mes këtij grupi është edhe Ana Jasarevic, një 23-vjeçare që studionte në departamentin e gjuhës kineze të Universitetit të Sarajevës Lindore.
Ajo kaloi vitin e kaluar në Universitetin e Vuhanit me disa kolegë të tjerë nga fakulteti.
âKur mbĂ«rritĂ«m, ishte pak tronditje kulturore sepse Ă«shtĂ« krejtĂ«sisht ndryshe", tha ajo.
Pas diplomimit, ajo tani thotë se planifikon të regjistrohet në një program të nivelit master në Kinë.
âMĂ« pĂ«lqeu atje, megjithĂ«se e kuptoj qĂ« shumĂ« njerĂ«z nuk e pĂ«lqejnĂ« mĂ«nyrĂ«n se si funksionojnĂ«", tha ajo. âKam qenĂ« nĂ« shumĂ« qytete, kam udhĂ«tuar nĂ«pĂ«r vend dhe jam ndier e sigurt kudo".
Dy raporte të deklasifikuara të FBI-së mbi vdekjen e Jeffrey Epstein në burg janë bërë publike së fundmi, duke hedhur dritë mbi rrethanat e fundit të jetës së tij.
Dokumentet, mbi 500 faqe, përfshijnë raportet e hetimit, regjistrat e mbikëqyrjes për vetëvrasje, vlerësimet psikologjike, regjistrat dentarë dhe fotot nga vendi i ngjarjes.
Sipas raportit kryesor, Epstein u shpall i vdekur në orën 7:36 të mëngjesit më 10 gusht 2019, në spitalin New York Presbyterian Lower Manhattan, i njohur si Beekman.
Ai ishte gjetur i pajetë në qelinë e tij të burgut, shkruan skynews.
Raporti tjetër i FBI-së përfshin foto që tregojnë stafin mjekësor dhe punonjësit e burgut duke i dhënë ndihmë trupit të Epstein menjëherë pas vdekjes, duke përfshirë përpjekje për CPR.
Sipas dokumenteve, këto foto janë bërë më shumë se 40 minuta para shpalljes zyrtare të vdekjes së tij.
Disa nga imazhet shfaqen gjithashtu në raportet e tjera zyrtare, përfshirë ato nga Zyra e Mjekut Kryesor Ekzekutiv në New York dhe Byroja Federale e Burgjeve.
Publikimi i këtyre dosjeve vjen ndërkohë që teori të ndryshme mbi rrethanat e vdekjes së Epstein vazhdojnë të jenë subjekt diskutimi dhe spekulimi në opinionin publik. /Telegrafi/
Kanë përfunduar për sot bisedimet trepalëshe mes SHBA-së, Ukrainës dhe Rusisë në Abu Dhabi.
Këtë e njoftoi për gazetarët Diana Davitian, sekretarja për shtyp e shefit të delegacionit ukrainas.
âBisedimet pĂ«r sot kanĂ« pĂ«rfunduar,â tha Davitian, raporton Ukrinform.
NdĂ«rkohĂ«, shefi i delegacionit ukrainas, Sekretari i KĂ«shillit tĂ« SigurisĂ« dhe Mbrojtjes KombĂ«tare, Rustem Umerov ka deklaruar se âpuna ishte e thelluar dhe produktive, e fokusuar nĂ« hapat konkret dhe zgjidhje praktikeâ ndĂ«rsa nuk ka zbuluar se çfarĂ« mund tĂ« jenĂ« kĂ«to hapa.
Umerov pohoi se delegacioni amerikan përfshinte përfaqësuesin Steve Witkoff, dhëndrin e Donald Trumpit, Jared Kushner, Josh Gruenbaum, Daniel Driscoll dhe gjeneralin Alex Grynkewich.
Ai thotë se rusët ishin përfaqësuar në një nivel të lartë ushtarak.
Umerov thotĂ« se po pĂ«rgatit njĂ« raport pĂ«r tâia dĂ«rguar presidentit ukrainas, Volodymyr Zelensky. Parashikohet qĂ« negociatat tĂ« vazhdojnĂ« nesĂ«r.
Siç raportoi më parë Ukrinform, presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky, miratoi kornizën e diskutimeve dhe objektivat specifike për ekipin ukrainas të negociatave para raundit të ri të takimeve trepalëshe në Emiratet e Bashkuara Arabe.
Takimi i mĂ«parshĂ«m nĂ« Abu Dhabi mes UkrainĂ«s, SHBA-sĂ« dhe RusisĂ« u zhvillua mĂ« 23â24 janar dhe u fokusua nĂ« parametrat pĂ«r pĂ«rfundimin e luftĂ«s. PĂ«rfaqĂ«suesit ushtarakĂ« gjithashtu paraqitĂ«n listĂ«n e çështjeve qĂ« do tĂ« trajtohen nĂ« takimet e ardhshme. /Telegrafi/
Më shumë se 160 persona u vranë në fshatin Woro në perëndim të Nigerisë nga sulmues të armatosur, duke u bërë sulmi më vdekjeprurës i këtij viti.
Banorët thanë se viktimat u mblodhën, iu lidhën duart dhe më pas u qëlluan. Sulmuesit dogjën edhe shtëpi dhe dyqane, raporton theguardian.
Disa banorë u arratisën në pyll me plagë nga armët, ndërsa disa, përfshirë sundimtarin e fshatit, janë të zhdukur. Banorët raportuan se sulmuesit ishin xhihadistë që kërkuan që ata të pranonin Sheriatin.
Kur banorët refuzuan, sulmuesit hapën zjarr gjatë predikimit. Policia konfirmoi sulmin, por nuk ka dhënë shifra të sakta, raporton theguardian.
Guvernatori i Kwara e dënoi si një akt frikacak të terrorizmit. Ushtria njoftoi se kishte neutralizuar 150 banditë dhe kishte pastruar strehimoret e tyre.
Nigeria po përballet me dhunë xhihadiste, grabitje dhe konflikte etnike në shumë rajone.
Ministri serb i Kulturës, Nikola Selakoviq, dhe tre zyrtarë të tjerë janë përballur me gjykatën nën akuza për shpërdorim detyre dhe falsifikim dokumentesh, me qëllim hapjen e rrugës për një projekt ndërtimi që duhej të financohej nga kompania e Jared Kushnerit, dhëndrit të presidentit amerikan, Donald Trump.
Projekti parashikonte ndërtimin e një kompleksi luksoz në vendin e ish-Shtabit të përgjithshëm të ushtrisë në qendër të Beogradit, por Kushner më pas u tërhoq nga investimi, raporton nova.rs.
Plani ishte mbështetur nga presidenti Aleksandar Vuçiq, i cili e paraqiti atë si një hap për forcimin e marrëdhënieve me SHBA-në, por ai u kundërshtua fuqishëm nga publiku dhe organizatat për mbrojtjen e trashëgimisë kulturore.
Ndërtesa e Shtabit të Përgjithshëm, vepër e arkitektit Nikola Dobroviq, konsiderohet monument i arkitekturës moderniste dhe është e mbrojtur ligjërisht.
Të akuzuarit dyshohet se në vitin 2024 kanë hequr në mënyrë të paligjshme statusin e mbrojtjes së objektit.
Ata rrezikojnë deri në tre vjet burg dhe janë deklaruar të pafajshëm. Gjyqi zhvillohet në një klimë tensionesh politike, protestash masive dhe shqetësimesh për cenimin e pavarësisë së drejtësisë në Serbi. /Telegrafi/
Video të reja nga Irani tregojnë se forcat e sigurisë nuk janë mjaftuar vetëm me përdorimin e armëve të zjarrit për të shtypur protestat kundër regjimit, por kanë ushtruar dhunë ekstreme edhe duke i shtypur protestuesit me automjete.
Këto pamje tronditëse vijnë nga qyteti i Ardabilit dhe janë pjesë e një vale më të gjerë provash vizuale që dokumentojnë brutalitetin e autoriteteve iraniane ndaj qytetarëve të tyre.
Protestat në Iran shpërthyen si reagim ndaj represionit shtetëror, shkeljeve të të drejtave të njeriut dhe kufizimeve të rënda ndaj lirive personale, veçanërisht ndaj grave dhe të rinjve.
Ato u përhapën shpejt në shumë qytete të vendit, duke përfshirë studentë, punëtorë dhe aktivistë civilë.
Përgjigjja e regjimit ka qenë e ashpër: arrestime masive, përdorim force vdekjeprurëse, mbyllje të internetit dhe censurë të mediave, me qëllim shtypjen e zërit kundërshtues.
Pamjet dhe dĂ«shmitĂ« qĂ« dalin nga Irani, pavarĂ«sisht pĂ«rpjekjeve pĂ«r tâi fshehur, kanĂ« shkaktuar reagime tĂ« forta ndĂ«rkombĂ«tare dhe kanĂ« rritur thirrjet pĂ«r llogaridhĂ«nie dhe hetime mbi krimet e kryera ndaj protestuesve paqĂ«sorĂ«.
Në thelb, këto protesta përfaqësojnë një rezistencë të gjerë popullore kundër frikës dhe dhunës shtetërore, si dhe një kërkesë të qartë për dinjitet, liri dhe drejtësi. /Telegrafi/
Një ekip kinez ka prezantuar një robot humanoid me madhësi të plotë, i cili mund të vrapojë me shpejtësi deri në 10 metra në sekondë, më i shpejtë se shumica e njerëzve.
Roboti quhet âBoltâ, nĂ« nder tĂ« legjendĂ«s sĂ« sprintit, Usain Bolt, dhe Ă«shtĂ« zhvilluar nga Instituti pĂ«r Inovacionet Humanoide nĂ« Universitetin Zhejiang, nĂ« lindje tĂ« KinĂ«s, nĂ« bashkĂ«punim me kompanitĂ« Mirror Me dhe Kaierda nga qyteti Hangzhou.
Sipas krijuesve, ky është një hap i rëndësishëm për kontrollin e lëvizjes së robotëve, balancën dinamike dhe sistemet e fuqisë me performancë të lartë.
NĂ« njĂ« video tĂ« publikuar nĂ« YouTube dhe platforma tĂ« tjera, themeluesi dhe drejtori ekzekutiv i Mirror Me, Vang Hongtao, garon nĂ« tredmil me robotin e kuq âBoltâ.
Edhe pse robotit i nevojiten hapa më të shkurtër se Vangut, ai ndërmerr hapa më të shpeshtë dhe arrin të lëvizë më shpejt mbi tredmil.
KinezĂ«t mĂ« parĂ« kishin vendosur edhe rekordin e shpejtĂ«sisĂ« pĂ«r robotĂ« katĂ«rkĂ«mbĂ«sh, me modelin âBlack Pantherâ, i cili ka arritur mbi 10 metra nĂ« sekondĂ«.
NĂ« gusht tĂ« kaluar nĂ« Pekin u mbajt kampionati i parĂ« botĂ«ror pĂ«r robotĂ« humanoidĂ«, ku modeli âTien Kungâ fitoi garĂ«n e 100 metrave me kohĂ«n 21.5 sekonda.
Sprinteri jamajkan Usain Bolt mban rekordet botërore në 100 metra (9.58 sekonda) dhe 200 metra (19.19 sekonda), vendosur në Kampionatin Botëror të Berlinit në vitin 2009. /Telegrafi/
Pse gratë janë më skeptike ndaj inteligjencës artificiale se burrat? Një studim i ri sugjeron se kjo mund të lidhet me aversionin ndaj rrezikut dhe nivelin e ekspozimit ndaj tij.
Që nga përshpejtimi i përdorimit të inteligjencës artificiale (AI) në mbarë botën, gratë shpesh janë përballur më shumë me pasojat e saj.
QĂ« nga âdeepfakeâ me pĂ«rmbajtje seksuale deri te shkarkimet e nxitura nga AI nĂ« vendin e punĂ«s, disa nga efektet mĂ« tĂ« dĂ«mshme tĂ« inteligjencĂ«s artificiale kanĂ« ndikuar nĂ« mĂ«nyrĂ« disproporcionale tek gratĂ«.
Nuk është befasi që gratë janë më skeptike ndaj teknologjisë së re se burrat, raporton euronews.
Hulumtimet tregojnë se gratë adoptojnë mjetet e inteligjencës artificiale (IA) me një ritëm 25 për qind më të ulët se burrat, dhe përbëjnë më pak se 1 në 4 profesionistë të IA-së në mbarë botën.
Por njĂ« studim i ri nga Universiteti Northeastern nĂ« Boston pĂ«rpiqet tĂ« shpjegojĂ« se çfarĂ« shqetĂ«son saktĂ«sisht gratĂ« pĂ«r AI â dhe studiuesit zbuluan se kjo lidhet kryesisht me rrezikun.
Duke analizuar sondazhe të rreth 3,000 kanadezëve dhe amerikanëve, studiuesit zbuluan se ekzistojnë dy faktorë kryesorë që ndikojnë në qëndrimet e ndryshme të burrave dhe grave ndaj inteligjencës artificiale në punë: toleranca ndaj rrezikut dhe ekspozimi ndaj tij.
Gjetjet e tyre u botuan këtë muaj në revistën PNAS Nexus, transmeton Telegrafi.
PĂ«rgjigjĂ«sit gra ishin pĂ«rgjithĂ«sisht mĂ« âtĂ« kujdesshme ndaj rrezikutâ se burrat â ato kishin mĂ« shumĂ« gjasa tĂ« zgjidhnin njĂ« shumĂ« tĂ« garantuar prej 1000 dollarĂ«sh (842 euro) sesa tĂ« merrnin njĂ« shans 50 pĂ«r qind pĂ«r tĂ« fituar 2000 dollarĂ« (1,684 euro) ose tĂ« mos merrnin asgjĂ«.
Ky hendek gjinor u shfaq edhe nĂ« qĂ«ndrimet ndaj AI-sĂ« â gratĂ« ishin rreth 11 pĂ«r qind mĂ« tĂ« prirura se burrat tĂ« thoshin se rreziqet e IA-sĂ« tejkalojnĂ« pĂ«rfitimet e saj.
Kur u pyetën me pyetje të hapura për rreziqet dhe përfitimet e AI-së, gratë kishin më shumë gjasa se burrat të shpreheshin me pasiguri dhe skepticizëm.
Megjithatë, studiuesit zbuluan se ky hendek gjinor zhdukej kur eleminohet elementi i pasigurisë.
Nëse fitimet nga punësimi i drejtuar nga AI do të ishin të garantuara, gratë dhe burrat reaguan pozitivisht në mënyrë të barabartë.
Gratë që ishin më pak të kujdesshme ndaj rrezikut në sondazh gjithashtu shprehën një nivel skepticizmi të ngjashëm me burrat kur bëhej fjalë për AI-në.
âNĂ« thelb, kur gratĂ« janĂ« tĂ« sigurta pĂ«r efektet nĂ« punĂ«sim, hendeku gjinor nĂ« mbĂ«shtetje pĂ«r AI-nĂ« zhduket,â tha Beatrice Magistro, profesoreshĂ« asistente e qeverisjes sĂ« AI-sĂ« nĂ« Universitetin Northeastern dhe bashkĂ«autore e studimit.
âPra, duket se gjithçka ka tĂ« bĂ«jĂ« me aversionin ndaj pasigurisĂ«â, shtoi ajo.
Studiuesit thanë se ky skepticizëm lidhet pjesërisht me faktin që gratë janë më të ekspozuara ndaj rreziqeve ekonomike që sjell AI-ja.
âGratĂ« pĂ«rballen me njĂ« ekspozim mĂ« tĂ« lartĂ« ndaj AI-sĂ«, si nĂ« rolet me pĂ«rputhshmĂ«ri tĂ« lartĂ« qĂ« mund tĂ« pĂ«rfitojnĂ« nga AI-ja, ashtu edhe nĂ« rolet me rrezik tĂ« lartĂ« zhvendosjeje, megjithĂ«se pasojat afatgjata tĂ« AI-sĂ« mbeten thelbĂ«sisht tĂ« pasigurta,â shkruajnĂ« studiuesit.
Ata sugjeruan që politikanët të marrin parasysh këto qëndrime kur hartojnë rregulloret për AI-në, për të siguruar që AI-ja të mos lërë gratë pas.
âKjo mund tĂ« pĂ«rfshijĂ« zbatimin e politikave qĂ« ulin rreziqet e lidhura me AI-nĂ«, si mbrojtje mĂ« tĂ« forta kundĂ«r humbjes sĂ« vendeve tĂ« punĂ«s, skema kompensimi dhe masa pĂ«r tĂ« reduktuar paragjykimet gjinore nĂ« sistemet e AI-sĂ«,â thanĂ« studiuesit. /Telegrafi/
Login
