Nuk është vetëm Krahu Lindor i Shtëpisë së Bardhë ai që është shkatërruar nga presidenti amerikan Donald Trump.

Në vitin e tij të parë pas rikthimit në detyrë, ai ka cenuar institucione dhe norma amerikane që kanë ekzistuar për breza dhe që kanë formësuar funksionimin e qeverisë federale. Ritmi i këtyre ndryshimeve ka qenë aq i shpejtë, saqë edhe vëzhguesit më të përvojë të Uashingtonit kanë pasur vështirësi t’i ndjekin zhvillimet.

Që nga inaugurimi i tij një vit më parë, presidenti 79-vjeçar ka shpërbërë në mënyrë të njëanshme agjenci federale, ka vënë në shënjestër kundërshtarë politikë, ka pezulluar financime federale dhe ka përmbysur marrëdhëniet e tregtisë globale.

Ai ka dhënë gjithashtu falje të përgjithshme për kryengritësit e 6 janarit, të cilët sulmuan Kongresin amerikan në përpjekje për të kundërshtuar rezultatet e zgjedhjeve presidenciale të vitit 2020.

Për më tepër, ka dërguar Gardën Kombëtare dhe dhjetëra agjentë të Agjencisë së Imigracionit dhe Zbatimit të Doganave (ICE) në rrugët e qyteteve amerikane, si dhe ka ndërmarrë veprime ushtarake në disa vende.

Sipas ekspertëve, të marra së bashku, këto veprime tregojnë një prirje të qartë dhe të qëndrueshme: përpjekjen për të konsoliduar dhe zgjeruar pushtetin presidencial.

— (@)

Kritikuesit e shohin këtë si një goditje të drejtpërdrejtë ndaj sistemit kushtetues të kontrolleve dhe balancave.

Norman Ornstein, studiues në Institutin Amerikan të Ndërmarrjeve, i tha The Independent se viti i kaluar përfaqësonte “një sprint drejt një autokracie”.

Nga ana tjetër, mbështetësit kundërshtojnë këto akuza, duke argumentuar se presidenti po rimerr me të drejtë kontrollin nga një klasë burokratësh të pazgjedhur dhe të rrënjosur në sistem.

“Trump do të hyjë në histori si presidenti më i suksesshëm dhe më i rëndësishëm në jetën tonë”, u shpreh Drejtori i Komunikimit i Shtëpisë së Bardhë, Steven Cheung, kur u pyet nga The Independent.

“Arritjet e tij në shërbim të popullit amerikan do të nguliten në strukturën e Amerikës dhe do të ndihen nga çdo administratë e ardhshme e Shtëpisë së Bardhë”, shtoi ai.

Më poshtë paraqitet një pasqyrë e disa prej veprimeve të Trump që, sipas kritikëve, kanë tejkaluar kufijtë institucionalë.

Shkatërrimi i agjencive, ngrirja e fondeve

Në frontin e brendshëm, shenjat e para të qasjes së zgjeruar të Trumpit ndaj autoritetit ekzekutiv u shfaqën menjëherë pas inaugurimit të tij. Ai krijoi Departamentin e Efiçiencës së Qeverisë, një strukturë e fokusuar në shkurtimin e kostove.

Ky grup i dha kompetenca të gjera mega-donatorit Elon Musk, njeriut më të pasur në botë, duke e autorizuar të mbyllte agjenci të tëra, përfshirë USAID-in. Si pasojë, rreth 300 mijë punonjës u detyruan të largoheshin nga qeveria federale.

Trump ngriti gjithashtu miliarda dollarë fonde të miratuara nga Kongresi për universitete, kërkime mjekësore dhe ndihmë të huaj. Shumica e këtyre fondeve ishin të destinuara për shtete të udhëhequra nga demokratët.

“Pushteti më qendror dhe më i palëkundur i Kongresit është pushteti i portofolit. Dhe Donald Trump ka refuzuar të shpenzojë paratë që janë miratuar”, tha për The Independent, Larry Jacobs, drejtor i Qendrës për Studimin e Politikës dhe Qeverisjes në Universitetin e Minesotës.

Shumë vëzhgues argumentojnë se veprimet gjithëpërfshirëse të Trumpit përfaqësojnë një ndryshim të thellë krahasuar me mandatin e tij të parë. Sipas tyre, arsyeja kryesore lidhet me ndryshimet në personel.

Gjatë administratës së parë, ai ishte i rrethuar nga njerëz “që punuan për të zbutur impulset e tij më të egra”, tha për The Independent profesoresha e Fakultetit të Drejtësisë në Yale, Oona Hathaway. “Këtë herë, ai e ka lënë mënjanë pjesën më të madhe të establishmentit dhe e ka mbushur Shtëpinë e Bardhë me besnikë”, shtoi ajo.

Një mori urdhrash ekzekutivë dhe faljesh

Gjatë 100 ditëve të tij të para, Trump lëshoi një numër rekord prej 124 urdhrash ekzekutivë. Disa prej tyre u konsideruan jokushtetues nga kritikët dhe gjykatat.

Mes tyre ishte një urdhër që synonte të hiqte shtetësinë bazuar në të drejtën e lindjes dhe një tjetër që kërkonte vërtetim të shtetësisë për regjistrimin e votuesve.

“Këto urdhra janë të jashtëzakonshëm, jo vetëm për numrin e tyre, por edhe për gjerësinë e ndikimit”, tha në prill Rory Little, profesor i drejtësisë në Universitetin e Kalifornisë, San Francisko.

Në mandatin e dytë, Trump ka përdorur në mënyrë agresive fuqinë e tij të faljes.

Ai i ka dhënë mëshirë mijëra njerëzve, përfshirë pothuajse të gjithë 1600 personat e akuzuar për trazirat e 6 janarit në Kapitol, si dhe figura të shumta të dënuara për mashtrim, ryshfet dhe evazion fiskal.

Shumë nga ata që përfituan nga faljet kanë lidhje politike me presidentin.

Përveç kësaj, ai ka përdorur fuqinë e tij për të armatosur Departamentin e Drejtësisë kundër armiqve politikë.

Duke e armatosur Departamentin e Drejtësisë kundër armiqve politikë

Në një tjetër shkelje të dukshme të normave presidenciale, Trump ka ushtruar publikisht presion mbi Departamentin e Drejtësisë për të hetuar kundërshtarët e tij politikë.

Në shtator, ai kritikoi ashpër Prokuroren e Përgjithshme, Pam Bondi, për mungesën e akuzave kundër ish-drejtorit të FBI-së, James Comey, të cilin e quajti “fajtor të tmerrshëm”. Ai sulmoi gjithashtu Prokurores e Përgjithshme të Nju Jorkut, Letitia James, dhe Senatorin Adam Schiff, duke shkruar në Truth Social: “DREJTËSIA DUHET TË VENDOSET.”

Menjëherë pas këtyre deklaratave, si Comey ashtu edhe James u përballën me padi nga juritë e mëdha federale, me akuza për dhënie deklaratash të rreme dhe vepra të tjera penale.

Vendosja e Gardës Kombëtare dhe bastisjet e gjera të imigracionit

Vitin e kaluar, presidenti 79‑vjeçar vendosi Gardën Kombëtare në disa qytete të SHBA‑s si pjesë të një përpjekjeje për të goditur kriminalitetin. Këto masa, shpesh të ndërmarra pa mbështetjen e zyrtarëve shtetërorë ose lokalë, kanë pak precedent historik, sipas The New York Times.

Ai gjithashtu ka rritur ndjeshëm operacionet e ICE‑s, veçanërisht në shtetet e udhëhequra nga demokratët. Të enjten, ai kërcënoi të përdorë Aktin e Kryengritjes – një fuqi emergjente që nuk është përdorur për më shumë se 30 vjet – për të vendosur ushtrinë në Minesota pas protestave kundër veprimeve të ICE‑s atje.

Duke përmbledhur këtë seri veprimesh që tejkalojnë kufijtë tradicionalë, Larry Jacobs tha se “presidenca perandorake është zhvendosur me vendosmëri dhe plotësisht në sferën e politikës së brendshme.”

Megjithatë, për mbështetësit e tij, centralizimi i pushtetit nga Trump nuk shihet si një defekt, por si një tipar pozitiv. Russ Vought, drejtori i Zyrës së Menaxhimit dhe Buxhetit, ka argumentuar se liberalët “e shtrembëruan rrënjësisht” strukturën e qeverisë, duke fuqizuar “ekspertët e karrierës” të pazgjedhur në agjencitë federale.

Sipas tij, zgjidhja është përqendrimi i më shumë pushtetit në ekzekutiv, në përputhje me teorinë e ekzekutivit unitar.

John Bolton, një mbështetës i një ekzekutivi më të fuqishëm, tha se ai beson se shumë nga veprimet e Trump kanë qenë “legjitime”. Por ai shtoi se “përpjekja për të zgjeruar pushtetin mbi jetën e përditshme — si përmes asaj që ai po bën me ICE dhe kështu me radhë — është diçka shumë e ndryshme”.

Nga ana tjetër, Yuval Levin, bashkëpunëtor i lartë në American Enterprise Institute (AEI), mori një qëndrim më nuancues. Ai i tha The New York Times se administrata ka ndërmarrë “shumë veprime”, por ka prodhuar pak “ndryshim të qëndrueshëm në politikat publike”.

Duke nënkuptuar një mandat të tretë jokushtetues

Edhe pse nuk është një veprim zyrtar, Trump ka lënë të kuptohet vazhdimisht se mund të përpiqet për një mandat të tretë në detyrë — diçka që Kushtetuta e Shteteve të Bashkuara e ndalon qartë.

“Shumë njerëz duan që unë ta bëj këtë,” tha presidenti në mars. Në dhjetor, ai deklaroi se një prej donatorëve të tij i kishte ofruar 250 milionë dollarë për të nisur një garë për vitin 2028.

Në një intervistë në janar, teksa fliste për arritjet e tij, Trump tha se “kur e mendon, nuk duhet të kemi as zgjedhje.” Shtëpia e Bardhë më vonë sqaroi se ai po e shprehte këtë në humor.

Konflikte të huaja

Disa vëzhgues thonë se Donald Trump ka shtyrë gjithashtu kufijtë e pushtetit presidencial në politikën e jashtme, duke ndërmarrë veprime ushtarake dhe kërcënuese pa miratimin e Kongresit ose pa konsensus të gjerë ndërkombëtar.

Presidentët amerikanë historikisht kanë ushtruar një liri të konsiderueshme në veprimet ushtarake jashtë vendit, veçanërisht pa një deklaratë zyrtare lufte, dhe shpesh kanë nisur sulme pa autorizim formal nga Kongresi. Megjithatë, kritikët e veprimeve të Trump thonë se ai ka tejkaluar edhe këto precedentë, duke përfshirë ndërhyrjen ushtarake të shkallës së madhe në Venezuelë, transmeton Telegrafi.

Në fillim të janarit 2026, Shtetet e Bashkuara njoftuan se forcat e tyre ushtarake kishin kryer një operacion në Venezuelë, ku presidenti Nicolás Maduro dhe bashkëshortja e tij, Cilia Flores, u kapën dhe u dërguan në New York për t’u gjykuar për akuza federale, përfshirë lidhje me narkotikë dhe terrorizëm.

Kjo ndërhyrje, e koduar si Operacioni Absolute Resolve, përfshiu sulme ajrore dhe operacione tokësore brenda territorit venezuelian dhe përbën një ndërhyrje ushtarake direkte shumë të diskutueshme nga ana e U.S. Presidentit Trump. Kritikët brenda dhe jashtë SHBA-së kanë argumentuar se ky veprim përbën një shkelje të së drejtës ndërkombëtare dhe se ai është kryer pa autorizim të qartë të Kongresit, gjë që ka nxitur debate serioze për kufijtë e pushtetit presidencial në politikën e jashtme.

Administrata gjithashtu ka kryer veprime ushtarake dhe ndërhyrje në Detin Karaibe, duke përfshirë goditje kundër anijeve që SHBA i konsideron të lidhura me trafikun e drogës dhe sekuestrimin e cisternave të naftës përkatëse. Këto masa janë kritikuar si shkelje të së drejtës ndërkombëtare dhe si përdorim të njëanshëm të forcës.

Përveç Venezuelës, Trump ka kërcënuar me veprime të ashpra ndaj Iranit, duke paralajmëruar për “veprime shumë të forta” nëse Teherani ndërmerr veprime represive ndaj protestuesve, dhe duke lënë të kuptohet se SHBA mund të ndërmarrë masa më të gjera kundër regjimit iranian.

Një tjetër çështje që ka ngjallur debat është interesimi i Trump për Grenlandën, të cilën e ka përmendur si objektiv strategjik dhe nuk ka përjashtuar përdorimin e forcës për të siguruar kontrollin e ishullit. Kjo ka shkaktuar shqetësime se një veprim i tillë mund të dëmtonte aleancat historike, përfshirë marrëdhëniet brenda NATO‑s.

Tarifa gjithëpërfshirëse

Një nga lëvizjet më të jashtëzakonshme të politikës së jashtme të Trump ka qenë vendosja e tarifave “reciproke” për dhjetëra vende, duke aplikuar një normë bazë prej 10 për qind për të gjitha importet.

Që nga hyrja e tyre në prill, këto tarifa janë ndaluar, anuluar dhe rivendosur vazhdimisht, duke krijuar një situatë të paparashikueshme në tregjet globale.

Ky vendim përfaqëson një ndryshim të rëndësishëm krahasuar me epokën pas Luftës së Dytë Botërore, kur tarifat zakonisht synonin industri ose vende të veçanta, dhe jo të gjitha importet në përgjithësi.

Michael Kazin, historian në Universitetin Georgetown, tha për The Independent se Trump madje nuk ka përpjekur të fitojë miratimin e Kongresit për shumë nga aktet e tij më të rëndësishme, përfshirë rritjen e tarifave, të cilat zakonisht kërkojnë miratimin e legjislativit.

Vetë Trump e ka bërë të qartë se nuk sheh kufizime të jashtme për pushtetin e tij në arenën ndërkombëtare. Kur u pyet nga The New York Times se me çfarë kufizimesh përballet, ai u përgjigj se “morali im. Mendja ime. Është e vetmja gjë që mund të më ndalojë”.

Publiku duket i kujdesshëm ndaj kësaj agjende të guximshme: një sondazh i fundit i Quinnipiac tregon se 54 për qind e të anketuarve besojnë se Trump ka tejkaluar autoritetin e tij.

Veprimet e administratës Trump në politikën e jashtme kanë nxitur kritika të forta edhe jashtë SHBA-së. Zyrtarë dhe udhëheqës ndërkombëtarë, përfshirë ministrin e Jashtëm rus, Sergey Lavrov kanë akuzuar Shtetet e Bashkuara për shkatërrim të rendit ndërkombëtar dhe për veprime që dëmtojnë besueshmërinë dhe sigurinë globale.

Po ashtu, figura të larta fetare në SHBA kanë shprehur shqetësime morale lidhur me përqendrimin e politikës së jashtme në përdorim të forcës, duke vënë në dukje se diplomacia po merr më pak hapësirë, dhe paralajmëruar për pasoja negative globale.

Në përgjithësi, kritikët paralajmërojnë se këto veprime mund të çojnë vendin drejt një pozicionimi më të ashpër dhe të paqëndrueshëm në arenën ndërkombëtare, ndërsa mbështetësit zakonisht i arsyetojnë ato me nevoja të sigurisë kombëtare dhe mbrojtjes së interesave amerikane.

Përgjigje e heshtur nga Kongresi dhe Gjykata Supreme

Deri më tani, shumë prej këtyre masave dramatike kanë hasur pak kundërshtime - ose madje janë mbështetur - nga Kongresi i kontrolluar nga republikanët, dega e qeverisë që themeluesit e kombit kishin synuar të luante rolin më të fuqishëm të kontrollit dhe balancës.

“Kongresi Republikan nuk ka mbajtur asnjë seancë dëgjimore mbikëqyrëse për asnjë nga mizoritë që kanë ndodhur, dhe kjo përfshin kërcënimet për të pushtuar aleatët tanë të NATO‑s, krimet e qarta të luftës që po ndodhin me sulmet ndaj Venezuelës ose abuzimet e ICE‑s”, tha Norman Ornstein, një vëzhgues i njohur i jetës politike amerikane.

“Ideja se ekziston një Kongres që mundëson gjithçka është e dukshme”, tha Barbara Comstock, ish‑kongresiste republikane. “Ka një frikë të dukshme brenda Kongresit Republikan - veçanërisht në Dhomën e Përfaqësuesve - nga baza e tyre MAGA”, shtoi ajo.

Si shembuj të mosveprimit të Kongresit, ekspertët kanë përmendur disa rezoluta të dështuara lidhur me fuqitë e luftës, të cilat synonin të rivendosnin kontrollin e Capitolit mbi presidentin në politika si ajo ndaj Venezuelës dhe Iranit, por që nuk morën mbështetje të mjaftueshme për t’u miratuar.

Megjithatë, shumë analistë vënë në dukje se një ndryshim mund të vijë pas zgjedhjeve të mesit të mandatit, të cilat historikisht kanë rezultuar në humbjen e vendeve në Kongres nga partia e presidentit.

Gjykata e Lartë ka vepruar gjithashtu me kujdes mes fluksit të veprimeve të profilit të lartë të Trumpit. Në raste të shumta, ajo ka vendosur në favor të administratës, përfshirë lejimin e një ngrirjeje të përkohshme të ndihmës së huaj.

“Gjykata Supreme në thelb i dha atij një leje të lirë,” tha Norman Ornstein.

John Bolton vuri në dukje se procesi gjyqësor ka qenë gjithmonë i ngadaltë:

“Gjykatat janë ende shumë prapa Trumpit, por në mënyrë të pashmangshme, ato fillojnë të arrijnë ritmin.”

Në muajt e ardhshëm, gjykata e lartë pritet të marrë një sërë vendimesh të profilit të lartë, duke përfshirë çështje mbi fuqitë tarifore të Trump dhe urdhrin ekzekutiv mbi shtetësinë në lindje.

Megjithatë, duke marrë parasysh pasigurinë që rrethon këto vendime dhe rezultatin e zgjedhjeve të mesit të mandatit, mbetet e paqartë nëse gjykata dhe Kongresi do të vendosin kufizime domethënëse mbi presidentin. Në fund të fundit, mbeten edhe tre vjet të mandatit të tij. /Telegrafi/

Kryeministri belg, Bart De Wever ka komentuar rreth tërheqjes së vendeve drejt Bashkimit Evropian, duke theksuar dallimin mes BE-së dhe fuqive të tjera globale.

“Populli dëshiron të bashkohet me Bashkimin Evropian. Askush nuk dëshiron të bashkohet me Kinën. Asnjë fqinj i Shteteve të Bashkuara nuk thotë: ‘Dëshirojmë të bashkohemi me Shtetet e Bashkuara.’ Askush nuk e dëshiron”, deklaroi De Wever.

Ai shtoi se arsyeja kryesore pse vendet aspiruese synojnë BE-në është respekti që kjo bashkësi ka fituar ndërkombëtarisht.

“Ata duan të bashkohen me Bashkimin Evropian thjesht sepse ne kemi respekt. Ne kemi sundimin e ligjit. Ne flasim butë”, tha Kryeministri belg.

Komentet vijnë në një kohë kur integrimi evropian dhe marrëdhëniet me fuqitë globale janë në qendër të debatit politik në kontinent.

Ndryshe, SHBA-ja kërkon me këmbëngulje që një ishulli danez i Grenlandës të jetë pjesë e shtetit amerikan. /Telegrafi/

— (@)

Presidenti i SHBA‑s, Donald Trump, në platformën e tij Truth Social ka publikuar një fotografi të një mesazhi privat që, sipas tij, i është dërguar Mark Rutte, kryeministrit të Holandës dhe sekretarit të përgjithshëm të NATO‑s.

Në këtë mesazh, Rutte e lavdëron Trump për rezultatet e arritura nga administrata e tij në Siri dhe thekson se do të përdorë paraqitjet e tij në mediat ndërkombëtare gjatë forumit të Davosit për të nxjerrë në pah punën dhe angazhimin e SHBA‑s në Siri, në Gazë dhe në Ukrainë.

Gjithashtu, Rutte shpreh gatishmërinë e tij për të gjetur një zgjidhje lidhur me Grenlandën, një temë që ka qenë e diskutueshme në skenën ndërkombëtare, dhe shprehet se mezi pret të takohet personalisht me Trumpin për të diskutuar çështjet e hapura dhe mundësitë e bashkëpunimit.

Trump ka bashkëngjitur këtë mesazh me tekstin “faleminderit Mark Rutte, sekretarit të përgjithshëm të NATO‑s!”, duke e shoqëruar me komentet e tij personale se ka pasur një bisedë shumë të mirë telefonike me Rutte për çështjen e Grenlandës dhe se të dy kanë rënë dakord për një takim të ardhshëm me palë të ndryshme gjatë forumit të Davosit, ku do të diskutojnë sfidat dhe mundësitë e bashkëpunimit ndërkombëtar.

Përveç këtij mesazhi, Trump ka publikuar edhe një tjetër që pretendon se i është dërguar nga presidenti francez, Emmanuel Macron, por media ndërkombëtare, përfshirë CNN, nuk ka mundur të verifikojë autenticitetin e këtyre mesazheve. Autoritetet e NATO‑s janë kontaktuar për koment, duke lënë të hapur mundësinë që disa detaje të mos jenë konfirmuar zyrtarisht.

Ky veprim i Trumpit, e cila përfshin publikimin e mesazheve private të liderëve ndërkombëtarë, është parë si një hap i pazakontë në diplomacinë moderne, duke ngritur pyetje rreth transparencës dhe etikës në marrëdhëniet ndërkombëtare, si dhe për ndikimin që ka imazhi publik i presidentit mbi marrëveshjet dhe bisedimet sensitive. /Telegrafi/

Sipas raportimeve të dëshmitarëve dhe videove të publikuara në rrjetet sociale, një raketë ruse e mbrojtjes ajrore goditi një ndërtesë banimi.

Ngjarja ndodhi gjatë një sulmi ukrainas me dronë, për të cilin autoritetet ruse kishin lëshuar paralajmërime të shumta për raketa në rajon.

Banorë raportuan shpërthime gjatë natës, dhe në kanalet ruse në Telegram u publikuan pamje që tregojnë sistemet e mbrojtjes ajrore duke vepruar mbi qytet. Një video thuhet se kap momentin kur raketa ruse bie mbi qytet.

Kryetari i Rostovit të Donit, Alexander Skryabin, konfirmoi një zjarr në një apartament, por tha se shkak ishin fragmente të një droni ukrainas.

Ndërkohë, guvernatori i rajonit të Rostovit, Yuri Slyusar, raportoi se një burrë humbi jetën pasi apartamenti i tij u përfshi nga zjarri, dhe katër persona, përfshirë një fëmijë 4-vjeçar, u plagosën në Rostov dhe periferi.

Rusia më parë ka goditur objektiva brenda territorit të vet gjatë sulmeve ajrore ukrainase, ndërsa Kievi akuzon Moskën se herë pas here inskenon sulme për të përhapur dezinformim. Ushtria ukrainase nuk ka komentuar raportin. /Telegrafi/

Udhëheqësi i Koresë së Veriut, Kim Jong-un, ka shkarkuar zëvendëskryeministrin përgjegjës për inxhinierinë mekanike, Jang Sung Ho, për shkak të problemeve gjatë një projekti modernizimi të fabrikës Ryongsong në veri-lindje të vendit.

Kim e akuzoi zyrtarin se gjatë punimeve shkaktoi “çarje të panevojshme” dhe përmendi se kjo çoi në një “humbje ekonomike jo të vogël”.

Shkarkimi duket se synon disiplinimin e zyrtarëve para kongresit të ardhshëm të Partisë Punëtore, ku pritet të vendosen prioritetet e reja politike dhe ekonomike, raporton skynews.

“Ta them më thjesht dhe në mënyrë figurative, Jang ishte si një dhi e lidhur për të tërhequr një karrocë me lopë. Duhet ta shikojmë këtë si një gabim të rastësishëm në praktikën tonë të emërimeve të kadrove. A mund të presim që një dhi të tërheqë një karrocë të destinuar për një lopë? Nga dita e sotme të shpall të shkarkuar, shoku zëvendëskryeministër”, tha Kim.

Sipas agjencisë shtetërore, Kim e kishte kritikuar Jang edhe vitin e kaluar në një mbledhje partie.

Qortimet publike të tilla janë të rralla, por udhëheqësi verikorean herë pas here përdor këtë formë për të rikthyer disiplinën ose për t’iu kaluar përgjegjësinë zyrtarëve për dështimet ekonomike dhe politikat e dështuara.

Vitet e fundit, Kim Jong-un ka përqendruar përpjekjet e tij për të eliminuar defetizmin, pakujdesinë dhe pasivitetin në sektorët ekonomikë, duke synuar të zgjidhë problemet kronike të ekonomisë, e cila u godit rëndë gjatë pandemisë së COVID-19.

Sipas bankës qendrore të Koresë së Jugut, ekonomia e Koresë së Veriut u rrit me 3.7 për qind në vitin 2024, por analistët paralajmërojnë se rritja e shpejtë do të jetë e vështirë për shkak të centralizimit të ekonomisë, sanksioneve ndërkombëtare dhe fokusit mbi programet e armatimit.

Kongresi i Partisë Punëtore, i pari pas pesë vitesh, pritet të zhvillohet në fund të janarit ose në shkurt, sipas shërbimit inteligjent jugkorean. /Telegrafi/

Astronomët kanë zbuluar për herë të parë dëshmi që Betelgeuze, ylli gjigant i kuq në Orion, ka një yll shoqërues të fshehur.

Shoku misterioz lë një gjurmë të dendur gazi në atmosferën e jashtme të Betelgeuzes, një fenomen që i ka habitur shkencëtarët dhe që shpjegon ndryshimet periodike në shkëlqimin e yllit.

Betelgeuze, një nga yjet më të mëdhenj të njohur, është kaq i madh sa do të mund të përmbante më shumë se 400 milionë Diell.

Shoku i tij, i quajtur Siwarha, është më i vogël dhe orbita e tij e ngushtë shkakton valë në atmosferën e jashtme të yllit gjigant.

“Është pak si një anije që lëviz në ujë”, shpjegon astronomia Andrea Dupree, një nga autorët e studimit.

“Ylli shoqërues krijon një efekt që ne tani mund ta shohim nga Toka”, shtoi ajo, raporton cnn.

Ky zbulim, i botuar në Astrophysical Journal, jo vetëm që konfirmon ekzistencën e shokut të Betelgeuzes, por gjithashtu ndihmon shkencëtarët të kuptojnë më mirë evoluimin e yjeve gjigantë dhe ciklet e tyre të ndritshme, duke u afruar një hap më pranë përgjigjes së misterit pse Betelgeuze herë pas here ndryshon shkëlqimin. /Telegrafi/

Deputetët e pavendosur në Parlamentin Evropian mund të vendosin nëse do të arrihet një marrëveshje për krijimin e zonës më të madhe të tregtisë së lirë në botë, sipas një analize të votimit të publikuar nga Politico.

Kryetarja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe kryetari i Këshillit Evropian, Antonio Costa, nënshkruan marrëveshjen e shumëpritur tregtare me Argjentinën, Brazilin, Paraguain dhe Uruguain me shumë pompë gjatë fundjavës së kaluar.

Marrëveshja Mercosur, e cila është përgatitur për 25 vjet, përfshin 700 milion njerëz, dhe Brukseli e konsideron atë si një mjet kyç strategjik për të forcuar lidhjet tregtare të BE-së me Amerikën Latine, ndërsa marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe Kinën janë përkeqësuar.

Megjithatë, mega-marrëveshja ende duhet të marrë miratimin e Parlamentit Evropian për të hyrë në fuqi, transmeton Telegrafi.

Gazetarët e Politico kontaktuan grupet e partive dhe deputetë individualë dhe përcaktuan qëllimet e votimit të 673 nga 719 deputetë të Parlamentit. Rezultatet tregojnë se marrëveshja rrezikon të ngecë.

Të paktën 301 nga këta deputetë pritet të jenë kundër marrëveshjes Mercosur kur ajo të paraqitet në Parlament, ndërsa 319 deputetë do të votonin për të.

Ky është një numër që deputetët e pavendosur dhe të paqartë mund ta ndryshojnë lehtësisht.

Ky është një moment kyç për marrëveshjen tregtare

Parlamenti nuk do të votojë për marrëveshjen vetë për disa muaj, ndoshta jo para majit. Por të mërkurën deputetët do të vendosin nëse do të dërgojnë tekstin e marrëveshjes për kontroll ligjor në Gjykatën e BE-së.

Ky proces mund të shtyjë vendimin përfundimtar deri në dy vjet.

Ky votim është në thelb një votim provë që tregon se ku do të qëndronte shumica në miratimin përfundimtar. Shumë deputetë që mbështesin marrëveshjen pritet të refuzojnë dërgimin e tekstit në Gjykatë.

Megjithatë, kjo nuk është e vërtetë për të gjithë. Për shembull, 12 deputetë nga Partia e Gjelbër gjermane mbështesin marrëveshjen, por gjithashtu mbështesin dërgimin e tekstit në Gjykatë për të kontrolluar ligjshmërinë e tij, gjë që e bën votimin edhe më të pasigurt.

Në Këshillin e BE-së, degën ndërqeveritare të bllokut, marrëveshja mori shumicë të kualifikuar pavarësisht kundërshtimit të Francës, Polonisë, Austrisë, Irlandës dhe Hungarisë. Belgjika u tërhoq, ndërsa Italia mbështeti marrëveshjen vetëm pasi siguroi mbrojtje dhe angazhime financiare për fermerët e saj.

Një votim i Parlamentit kundër marrëveshjes do të ishte një goditje e madhe për Brukselin dhe fushatën për marrëveshjen që udhëhiqet nga Gjermania.

“Nuk duhet ta humbasim këtë mundësi. Nuk ka nevojë të flasim më shumë për sovranitetin evropian ose për aftësinë e Evropës për të vepruar nëse nuk arrijmë t’i çojmë këto marrëveshje tregtare të lira në një përfundim pozitiv”, tha javën e kaluar ministri i Jashtëm Johann Wadephul, duke ftuar Parlamentin Evropian që të mbështesë marrëveshjen.

Kundërshtimi në Parlament vjen nga drejtime të ndryshme politike: pritet që deputetët e ekstremit të djathtë “Patriots for Europe” dhe grupet e majta të votojnë kundër marrëveshjes.

Grupet e tjera politike janë të ndara. Edhe brenda radhëve të Partisë Popullore Evropiane (EPP) të Ursulas von der Leyen, pritet që një e pesta e deputetëve të votojë kundër tekstit të Mercosur.

Gjithashtu ka përçarje brenda grupit liberal Renew dhe të Gjelbërve, ndërsa analiza tregon se marrëveshja tregtare ndan konservatorët dhe reformistët e djathtë evropianë në mes.

Një pyetje e madhe qëndron mbi delegacionin spanjoll brenda EPP-së. Me 22 deputetë, ata më parë konsideroheshin si një nga promovuesit kryesorë të marrëveshjes. Por, presioni i fermerëve kundër Mercosur para zgjedhjeve rajonale ka vënë në dyshim nëse ata do të qëndrojnë në kampin e marrëveshjes. Zyrtarët e lartë të EPP-së ende mbështeten në mbështetjen e tyre pavarësisht dyshimeve të fundit. /Telegrafi/

Alexander Stubb ka propozuar që homologu amerikan, Donald Trump, të kalojnë së bashku pak kohë në një sauna tradicionale finlandeze, si një mënyrë joformale dhe simbolike për të ndihmuar në zgjidhjen e situatës së ndërlikuar rreth Grenlandës.

Sipas presidentit finlandez, ky ritual tipik nordik shërben jo vetëm për relaksim, por edhe për reflektim të qetë dhe marrje vendimesh më të balancuara.

“Është më mirë të ndalemi për një moment – të shkojmë në sauna, të bëjmë një banjë të mirë me avull – dhe vetëm më pas të kërkojmë një zgjidhje të arsyeshme. Nëse do të arrinim ta bindnim presidentin Trump të shkonte në sauna, mendoj se do të arrinim diçka konkrete,” u shpreh Stubb, duke nënvizuar rëndësinë e qetësimit të tensioneve përpara dialogut politik.

Kjo, megjithatë, nuk është nisma e parë e këtij lloji nga ana e udhëheqësit finlandez.

Stubb është i njohur për promovimin e asaj që ai e quan “qasje finlandeze” ndaj diplomacisë, e cila përfshin pauza të menduara dhe reflektim përpara negociatave të vështira.

Në mars të vitit 2025, ai u kishte bërë thirrje tashmë Donald Trumpit dhe presidentit ukrainas, Volodymyr Zelensky, që të ngadalësonin ritmin e përplasjeve verbale dhe politike, duke u kthyer në tryezën e bisedimeve pas një pauze “në stilin finlandez”, me qëllim gjetjen e një zgjidhjeje më të qëndrueshme dhe afatgjatë. /Telegrafi/

— (@)

Hapet mundësia për të rezervuar një dhomë në hotelin e parë në Hënë – pagesa paraprake 1 milion dollarë.

Një startup me bazë në Kaliforni po sjell një ëndërr të shkencës-fantastikës në realitet: një hotel në Hënë.

Kompania GRU Space, e themeluar nga Skylar Chan, ka nisur të pranojë depozita deri në 1 milion dollarë për ata që duan të jenë ndër udhëtarët e parë që do të qëndrojnë në sipërfaqen hënore.

Hoteli i parë në botë në Hënë pritet të hapë dyert deri në vitin 2032, megjithëse çmimi përfundimtar i dhomave ende nuk është konfirmuar, por pritet të kalojë 10 milionë dollarë.

Pagesa paraprake mund të jetë midis 250 mijë dhe 1 milion dollarë, sipas paketës së zgjedhur, raporton odditycentral.

GRU Space ka një qasje të veçantë ndaj ndërtimit: në vend që të transportojë materiale të rënda nga Toka, kompania planifikon të përdorë robotë dhe blloqe të krijuara nga dheu hënor për të ngritur strukturat e hotelit, të përshtatura për kushtet ekstreme të Hënës.

Nëse gjithçka shkon sipas planit, ndërtimi i hotelit do të fillojë në vitin 2029, duke shënuar një hap historik në turizmin hapësinor dhe duke ofruar mundësinë e rrallë për një eksperiencë unike në një planet tjetër. /Telegrafi/

Presidenti amerikan, Donald Trump deklaroi së fundmi se nuk ka asnjë individ, përfshirë presidentët e tjerë, që ka kontribuar më shumë për NATO-n sesa ai.

“Nëse unë nuk do të isha shfaqur, NATO-ja nuk do të ekzistonte tani! Do të kishte përfunduar në hi të historisë. Trishtueshme, por e vërtetë”, shkroi ai në Truth Social.

Deklarata e liderit amerikan vjen derisa presidenti vazhdon të theksojë rolin e tij në forcimin e marrëdhënieve të aleancës transatlantike gjatë mandatit presidencial.

Ndërkohë, Jens Stoltenberg, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, ka deklaruar në një intervistë për tensionin e fundit midis Donald Trumpit dhe Evropës.

“Nuk mund të premtoj se SHBA-të do të qëndrojnë në NATO. Askush nuk mundet”, tha Stoltenberg, i cili aktualisht shërben si ministër i Financave i Norvegjisë, për revistën gjermane Der Spiegel.

Ndryshe, Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë një nga anëtarët themelues dhe më të rëndësishëm të NATO-s (Organizatës së Traktatit të Atlantikut Verior). /Telegrafi/

Trump sërish ka folur për sovranitetin e shtetit danez mbi Grenlandën.

“Vetëm sepse një anije shkoi atje 500 vjet më parë dhe pastaj u largua, kjo nuk ju jep të drejtë pronësie”, tha presidenti amerikan.

Me këtë deklaratë, Donald Trump ka vënë në pikëpyetje bazën historike të sovranitetit të Danimarkës mbi Grenlandën, duke sugjeruar se zbulimi i hershëm ose prania e përkohshme historike nuk mjafton për të justifikuar kontrollin territorial.

Grenlanda ka qenë nën sundimin danez për shekuj, por sot ajo gëzon autonomi të gjerë, me qeverinë dhe parlamentin e saj, ndërsa Danimarka ruan kontrollin mbi politikën e jashtme dhe mbrojtjen.

Interesi i Trump për Grenlandën u bë publik kohët e fundit, kur ai shprehu idenë e blerjes së ishullit nga Danimarka, një propozim që u refuzua menjëherë nga autoritetet daneze dhe grenlandeze.

Ndryshe, Grenlanda ka rëndësi të madhe strategjike për shkak të pozicionit të saj gjeografik në Arktik, pasurive natyrore, si dhe interesave ushtarake dhe ekonomike në rritje në rajon. /Telegrafi/

— (@)

Një shqetësim i ri ka dalë në pah lidhur me martesat midis qytetarëve të Malit të Zi dhe grave nga Shqipëria.

Në disa mesazhe në rrjetet sociale, disa gra paraqiteshin si “ofertë” për martesë, duke nxitur dyshime për ndërmjetësime të paligjshme.

Policia malazeze ka deklaruar se nuk ka informacion zyrtar për raste të tilla dhe nuk ka pasur raportime që tregojnë përfshirjen e paligjshme të ndërmjetësve.

Sipas Kodit Penal të Malit të Zi, trafikimi i njerëzve dhe shfrytëzimi për qëllime martesore konsiderohen vetëm në rastet kur ekzistojnë detyrim, kërcënim, mashtrim ose shfrytëzim, shkruan vijesti.me.

Sipas të dhënave nga disa komuna, brenda dy viteve të fundit janë regjistruar 16 martesa midis qytetarëve të Malit të Zi dhe shtetaseve shqiptare, me numrin më të madh në Ulqin. Megjithatë, nuk dihet nëse këto martesa janë bërë në kushte të paligjshme apo nën ndonjë formë shfrytëzimi.

Drejtuesja e Qendrës për të Drejtat e Grave, Maja Raiçeviq, ka theksuar se reklamat ku gratë paraqiten si mallra janë shqetësuese dhe thekson se shteti ka detyrimin të parandalojë dhe ndëshkojë çdo formë dhune apo shfrytëzimi në martesa. Ajo shton se gratë nuk duhet trajtuar si objekte dhe se shteti duhet të reagojë ndaj çdo indikacioni të ndërmjetësimeve të paligjshme.

Gazeta Vijesti gjithashtu ka rikujtuar se në vitin 2017 disa burra nga Mali i Zi ishin mashtruar nga persona që pretendonin se do të organizonin martesat me gra shqiptare, duke u kërkuar pagesa të konsiderueshme për shërbime që nuk u realizuan.

Me gjithë këto shqetësime, autoritetet malazeze insistojnë se deri më tani nuk ka fakte konkrete që tregojnë për ndërmjetësime të paligjshme, por rastet e dyshuara duhet të hetohen dhe ndiqen nga prokuroria kompetente nëse paraqiten denoncime të reja. /Telegrafi/

Kili po përballet me zjarre pyjore të një shkalle të paprecedentë, të cilat tashmë kanë marrë jetën e të paktën 19 personave dhe kanë shkaktuar dëme të konsiderueshme materiale.

Rajonet më të goditura nga flakët janë Nuble dhe Biobio, ku zjarret kanë përfshirë sipërfaqe të mëdha pyjore dhe tokash bujqësore.

Në qytetin e Lirquenit, pothuajse asnjë shtëpi nuk ka mbetur e paprekur, ndërsa të paktën 300 ndërtesa banimi janë shkatërruar plotësisht.

Përveç kësaj, rreth 50 mijë njerëz në mbarë vendin janë detyruar të largohen nga shtëpitë e tyre për shkak të rrezikut të flakëve, duke kërkuar strehim në qendra emergjente të vendosura nga autoritetet.

Presidenti i Kilit, Gabriel Boric, ka shpallur gjendjen e jashtëzakonshme dhe ka deklaruar se të gjitha burimet kombëtare janë mobilizuar për të përballuar situatën.

Ai theksoi se forcat e emergjencës, ushtria dhe ekipet zjarrfikëse po punojnë pa ndërprerje për të kontrolluar përhapjen e zjarreve dhe për të mbrojtur jetën dhe pronën e qytetarëve.

Autoritetet gjithashtu kanë bërë apel për solidaritet dhe kujdes maksimal nga qytetarët, duke këshilluar që të shmangen zonat e rrezikuara dhe të ndihmohet në mënyrë të sigurt në procesin e evakuimit.

Situata vazhdon të jetë kritike, ndërsa moti i thatë dhe erërat e forta po favorizojnë përhapjen e flakëve.

Shumë komunitete rurale dhe banorë të zonave periferike po përballen me humbje të mëdha dhe kërkojnë ndihmë emergjente, ndërsa autoritetet paralajmërojnë se rimëkëmbja e plotë do të kërkojë muaj dhe përpjekje të mëdha kombëtare. /Telegrafi/

Ukraina ka propozuar që Evropa të krijojë një Forcë të Përbashkët të Armatosur prej rreth 3 milionë ushtarësh, me qëllim forcimin e mbrojtjes kolektive ndaj kërcënimit nga Rusia.

Kjo ide vjen në një kohë kur siguria evropiane po përballet me sfida serioze, si pasojë e luftës në Ukrainë, tensioneve në rritje në lindje të kontinentit dhe pasigurive mbi angazhimin afatgjatë të aleatëve ndërkombëtarë.

Presidenti ukrainas, Volodymyr Zelensky theksoi se, megjithëse kjo ide është hedhur në tryezë prej më shumë se një viti, nuk ka pasur hapa konkretë drejt realizimit të saj.

“Ka kaluar një vit. Ta them sinqerisht, asnjë hap i vetëm nuk është ndërmarrë drejt kësaj ideje. Ndoshta tani, duke pasur parasysh të gjitha këto sfida, udhëheqësit evropianë do ta marrin seriozisht në shqyrtim”, u shpreh ai.

Sipas Zelenskyt, krijimi i një ushtrie të përbashkët evropiane nuk do të synonte të zëvendësonte NATO-n apo të konkurronte me Shtetet e Bashkuara. Përkundrazi, ai e sheh këtë forcë si një shtyllë shtesë të sigurisë evropiane, që do t’i jepte kontinentit më shumë autonomi strategjike dhe aftësi për të reaguar shpejt ndaj krizave.

“Evropa thjesht do të kishte ushtrinë e saj të veçantë dhe të fortë”, theksoi lideri ukrainas.

Propozimi ka hapur debate brenda Bashkimit Evropian dhe më gjerë, pasi përfshin çështje të ndërlikuara si financimi, komandimi i përbashkët, sovraniteti i shteteve anëtare dhe koordinimi me strukturat ekzistuese të sigurisë. Megjithatë, lufta në Ukrainë ka bërë që gjithnjë e më shumë liderë evropianë të diskutojnë nevojën për një rol më aktiv të Evropës në garantimin e sigurisë së saj, pa u mbështetur plotësisht te aleatët e jashtëm. /Telegrafi/

— (@)

Organizatorët e konferencës së sigurisë në Mynih të Gjermanisë thanë se kanë anuluar ftesat drejtuar qeverisë iraniane për edicionin e këtij viti, nga 13 deri më 15 shkurt, pas represionit ndaj protestuesve, njofton sot agjencia France Presse.

“Para disa javësh u dërguan ftesa për disa përfaqësues të qeverisë iraniane. Në dritën e zhvillimeve aktuale, Konferenca e Sigurisë në Mynih nuk do t’i pranojë këto ftesa”, tha një zëdhënës i ngjarjes për AFP.

Protestat për shkak të kostove të jetesës shpërthyen në Iran më 28 dhjetor dhe u bënë një nga ngjarjet më të mëdha kundër regjimit që nga shpallja e Republikës Islamike në vitin 1979, shkruan reuters.

Organizata joqeveritare norvegjeze Iran Human Rights (IHR) thotë se të paktën 3,428 persona kanë humbur jetën, raste këto të konfirmuara nga IHR ose burime të pavarura.

Vlerësime të tjera flasin për mbi 5000 të vdekur ose edhe disa për 20 mijë, por mungesa e internetit e vështirëson verifikimin nga organizatat joqeveritare dhe mediat.

Më herët, një zëdhënës i Ministrisë së Jashtme të Gjermanisë u pyet për raportimet se ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araqchi ishte ftuar në konferencën e sigurisë në Mynih.

“Duke pasur parasysh përplasjen e përgjakshme me protestuesit, nuk besojmë se pjesëmarrja e tij do të ishte e përshtatshme”, u përgjigj ai.

Ndryshe, konferenca e Sigurisë në Mynih është një ngjarje vjetore në kalendarin diplomatik që tërheq rregullisht politikanët kryesorë botërorë. /Telegrafi/

TikTok do të fillojë në javët e ardhshme të vendosë një teknologji të re për detektimin e moshës në të gjithë Evropën, njoftoi kompania të premten, ndërsa platforma në pronësi të ByteDance po përballet me presione rregullatore për të identifikuar dhe hequr llogaritë e fëmijëve nën 13 vjeç.

Sistemi do të analizojë informacionet në profil, videot e publikuara dhe modelet e sjelljes për të vlerësuar nëse personi pas një llogarie të caktuar është i mitur, shkruan reuters.

Tensionet rriten më tej nga fakti se një gjykatës në shtetin federal të Delaware në Shtetet e Bashkuara do të shqyrtojë të premten kërkesën e TikTok për të hedhur poshtë padinë që prindërit e pesë fëmijëve nga Britania e Madhe e dorëzuan vitin e kaluar, pasi fëmijët vdiqën duke realizuar video “prank” dhe “challenge”.

Në padinë thuhet se algoritmet e TikTok promovuan përmbajtje të rrezikshme për fëmijët, përfshirë sfidën e njohur si “blackout challenge” që inkurajonte vetë-dëmtimin përmes mbytjes.

“ByteDance ka dëmtuar këta fëmijë pasi udhëheqësia e dinte që vendimet e tyre në programim mund të çojnë në vdekje aksidentale të fëmijëve”, thuhet në padinë e dorëzuar në Gjykatën e Delaware.

Disa nga fëmijët ishin nën 13 vjeç.

“Shprehim ngushëllimet tona më të thella këtyre familjeve”, tha një zëdhënës i TikTok, duke shtuar se kompania ndalon rreptësisht përmbajtjen që promovon ose inkurajon sjellje të rrezikshme. /Telegrafi/

Franca po shqetësohet gjithnjë e më shumë për shkak të rritjes së shpejtë të kapaciteteve ushtarake të Gjermanisë, nga frika se kjo mund të ndryshojë jo vetëm ekuilibrin strategjik dhe politik brenda Evropës, por edhe të dobësojë ndikimin tradicional të Parisit në kontinent evropian.

Sipas një raporti të Bloomberg, zyrtarët francezë po ndjekin nga afër atë që është përshkruar si një nismë “historike” e riarmatimit të Gjermanisë, me një përzierje admirimi dhe shqetësimi.

Gjatë dy viteve të fundit, Berlini ka ndërmarrë një forcim të paparë të mbrojtjes, shkaku i luftës në Ukrainë, Zeitenwende, ose “pikës së kthesës”. Gjermania planifikon të shpenzojë mbi 500 miliardë euro për mbrojtje deri në vitin 2029.

Vetëm për vitin 2026, buxheti i saj ushtarak pritet të arrijë rreth 127 miliardë dollarë, duke e bërë një nga shpenzuesit më të mëdhenj të mbrojtjes në nivel global.

Në të njëjtën kohë, Gjermania ka lehtësuar kufijtë kushtetues të huamarrjes, duke i mundësuar të financojë riarmatim me një ritëm që shumë vende evropiane, të kufizuara nga borxhi dhe rregullat fiskale, nuk mund ta arrijnë.

Ndërsa aleatët e NATO-s kanë mirëpritur gjerësisht rikthimin e fokusit të Gjermanisë te mbrojtja, atmosfera në Paris është më e ndërlikuar, transmeton Telegrafi.

Franca prej kohësh i ka kërkuar Gjermanisë të marrë më shumë përgjegjësi për sigurinë e Evropës.

Megjithatë, zyrtarët francezë tani shqetësohen se shkalla dhe shpejtësia e veprimeve të Berlinit mund ta lënë Francën strategjikisht pas. Katër zyrtarë të lartë francezë i thanë Bloomberg se ekziston një “shqetësim i përgjithshëm” lidhur me fuqinë në rritje ushtarake të Gjermanisë dhe ndikimin politik që vjen me të.

Ky shqetësim u shpreh edhe nga ligjvënësi francez François-Xavier Bellamy, i cili paralajmëroi se Franca rrezikon të mbetet pas. “Franca është në një situatë të brishtë, dhe fakti që Gjermania po angazhohet me një vendosmëri të tillë sigurisht krijon një dinamikë që mund të na lërë anash”, tha ai.

Për më tepër, janë shfaqur tensione në disa projekte kyçe të mbrojtjes evropiane. Franca ka shprehur zhgënjim ndaj Iniciativës së Gjermanisë për Mburojat e Qiellit Evropian, një plan mbrojtjeje nga raketat që mbështetet shumë në sistemet amerikane dhe izraelite, dhe i cili u prezantua pa një përfshirje të fortë franceze. Parisi e sheh këtë iniciativë si një minimizim të përpjekjeve për të ndërtuar një arkitekturë më autonome të mbrojtjes evropiane.

Përveç kësaj, vendimi i Gjermanisë për të blerë aeroplanë luftarakë F-35 të prodhuar në SHBA, në vend të alternativave evropiane, ka tensionuar më tej marrëdhëniet.

Franca ka ngritur gjithashtu shqetësime për të ardhmen e Sistemit të Ajrit të Luftimit të Ardhshëm Franko-Gjermano-Spanjoll (FCAS), një projekt i gjeneratës së gjashtë.

Mosmarrëveshjet e zgjatura midis kompanive franceze dhe gjermane mbi ndarjen e punës dhe lidershipin vazhdojnë të rrezikojnë vonesa dhe tejkalime të kostove.

Politika e brendshme në Gjermani shton një shtresë tjetër shqetësimi. Partia e ekstremit të djathtë dhe euroskeptike Alternativa për Gjermaninë (AfD) ka një mbështetje prej rreth 26 për qind në sondazhet e INSA-s në dhjetor. Edhe pse partia mbetet jashtë pushtetit, rritja e saj ka shqetësuar aleatët gjermanë dhe fqinjët, duke pasur parasysh qëndrimin e saj kritik ndaj BE-së dhe NATO-s.

Ndërkohë, Rusia ka reaguar ashpër ndaj riarmatimit të Gjermanisë. Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, akuzoi Berlinin se po lëviz “në rrugën e konfrontimit” dhe paralajmëroi se Gjermania “po bëhet përsëri e rrezikshme”.

Moska gjithashtu i ka hedhur poshtë pretendimet perëndimore se Rusia synon të sulmojë NATO-n si “marrëzi”, duke argumentuar se narrativë e tillë përdoret për të justifikuar shpenzimet ushtarake masive në të gjithë Evropën.

Pavarësisht këtyre tensioneve, analistët vërejnë se përforcimi i Gjermanisë pasqyron ndryshime më të gjera në mjedisin e sigurisë së Evropës pas luftës së Rusisë në Ukrainë.

Megjithatë, sfida për Evropën do të jetë menaxhimi i këtij transformimi pa thelluar rivalitetet e brendshme. Ndërsa Gjermania ripohon veten ushtarakisht, Franca përballet me detyrën e ripërcaktimit të rolit të saj në një peizazh mbrojtës evropian që ndryshon me shpejtësi. /Telegrafi/

Limuzina Honda 0 Series nuk do të dalë në treg këtë vit dhe është shtyrë për vitin 2027, është konfirmuar nga kompania japoneze.

Honda fillimisht kishte njoftuar se do të prezantonte këtë vit tre modele mbi platformën e re Series 0: Acura RSX, Honda 0 Series SUV dhe Honda 0 Series Saloon.

Dy prej tyre janë në rrugë, por pas një viti ndryshimesh rregullatore, doganash dhe heqjes së kredive tatimore, Honda ka shtyrë pak kalendarin.

- YouTube www.youtube.com

RSX do të dalë i pari, në “gjysmën e dytë të vitit 2026”, tha për gazetarët Jessica Fini, ndihmëse e zv/presidentit për komunikim në American Honda.

Më pas, më vonë gjatë vitit do të vijë Honda 0 Series SUV, ndërsa limuzina është “shtyrë për vitin 2027”.

Ajo shtoi se Honda kishte ndarë lajmin për këtë vonesë me gazetarët gjatë panairit të mobilitetit në Japoni, por lajmi nuk u shpërnda gjerësisht.

Faqja fillestare e Honda-s për 0 Series ende tregon se “modelet e prodhimit” SUV dhe limuzina do të dalin në 2026, kështu që kompania nuk ka publikuar zyrtarisht informacionin për këtë vonesë. /Telegrafi/

Prej fillimit të protestave në Iran, regjimi ka nisur një shtypje brutale ndaj demonstruesve, duke përdorur snajperë, armë zjarri, plumba metalikë, gaz lotsjellës dhe ndërhyje të dhunshme, për të shpërndarë turmat paqësore dhe për të frikësuar qytetarët që kërkojnë ndryshim demokratik. Arrestimet masive dhe dhuna sistematike ndaj protestuesve kanë shënuar një nga periudhat më të ashpra të represionit në dekada në Iran.

Së fundi janë shfaqur shumë video të të vdekurve në qeze të zeza të najlonit. Një skenë e tillë është edhe e një nëne iraniane, e cila shihet teksa rënkon mbi trupin e të birit të saj të vrarë.

Ai u ekzekutua nga regjimi islamik ndërsa dilte në rrugë, duke kërkuar liri dhe drejtësi për një Iran të lirë, vetëm për të përballuar urrejtjen dhe dhunën e autoriteteve.

Organizata të të drejtave të njeriut dhe agjenci për mbikëqyrje të krimeve tregojnë se numri i të vrarëve është shumë i lartë dhe vazhdon të rritet. Sipas disa vlerësimeve të pavarura dhe të grupimeve aktiviste, mijëra njerëz janë vrarë në dhunën shtetërore që ka shpërthyer përtej kryeqytetit dhe në qytete të tjera.

Agjencia e të drejtave të njeriut HRANA raporton se më shumë se 3000 persona janë vrarë deri më tani, përfshirë mijëra protestues që dolën në rrugë kundër regjimit.

Vlerësime të tjera, përfshirë disa burime brenda Iranit, flasin për shifra shumë më të larta, deri në dhjetëra mijëra viktima, megjithëse këto shifra janë të vështira për t’u verifikuar për shkak të bllokimit të komunikimit nga autoritetet.

Gjatë këtij shtypje brutale, autoritetet vendosën edhe bllokimin e internetit dhe komunikimit, duke e bërë të vështirë dokumentimin e ngjarjeve dhe raportimin e vërtetë të viktimave dhe arrestimeve dhe duke penguar komunitetin ndërkombëtar të marrë informacion të drejtpërdrejtë.

Ndërkohë media ndërkombëtare dhe organizatat për të drejtat e njeriut po ndjekin me shqetësim zhvillimet, duke bërë thirrje për respektim të të drejtave themelore dhe për një hetim të pavarur ndërkombëtar mbi përdorimin e dhunës ndaj protestuesve. /Telegrafi/

Emmanuel Macron shkoi të mërkurën në punë duke mbajtur syze dielli dhe i kërkoi stafit dhe bashkëpunëtorëve ta “pranonin” kështu, duke ironizuar me situatën.

Kjo shfaqje vjen një ditë pas publikimit të pamjeve ku presidenti francez u shfaq në publik me një sy të kuq dhe të gjakosur, gjë që nxiti kuriozitet dhe shqetësim te qytetarët.

Pallati Elize reagoi menjëherë, duke kërkuar nga njerëzit që të mos shqetësoheshin dhe duke sqaruar se bëhej fjalë për një enë gjaku të çarë në sy.

Zyrtarët theksuan se situata nuk përbënte rrezik për shëndetin e presidentit dhe se ishte një problem i përkohshëm.

Në një ton më lehtësues dhe humoristik, Macron shfrytëzoi rastin për të bërë shaka “tani kam shikimin e një tigri,” u shpreh ai, duke e kthyer problemin e vogël shëndetësor në një moment qesharak.

Shfaqja e tij me syze dielli u prit me buzëqeshje nga stafi dhe komentuesit e mediave sociale, disa prej të cilëve e komentuan se kjo i shton një “aura misterioze dhe sportive” figurës së presidentit. /Telegrafi/