Banka e Vatikanit ka lançuar dy indekse aksionesh që përzgjedhin aksionet bazuar në parimet katolike, ku besimtarët mund të investojnë.

Indekset Morningstar IOR Eurozone Catholic Principles Index dhe Morningstar IOR US Catholic Principles Index “janë krijuar për të shërbyer si një pikë reference për investimet katolike në mbarë botën,” tha Instituti për Veprat e Fesë, siç njihet zyrtarisht banka, në një deklarat. Të dy përbëhen nga 50 kompani me kapital mesatar dhe të madh, përfshirë aksione të teknologjisë së madhe dhe sektorit financiar.

Lançimi i indekseve të para të IOR-së vjen në një periudhë të vështirë për produktet e investimeve që marrin parasysh faktorë mjedisorë, socialë dhe të qeverisjes (ESG). Fondet me qëllime investimi ESG panë dalje prej 84 miliardë dollarësh vitin e kaluar, hera e parë që tregu global për këto produkte pësoi tërheqje neto, sipas një raporti të Morningstar Inc. javën e kaluar.

Indekset e IOR-së përballen me konkurrencë të fortë për investitorët katolikë. Një fond i tregtuar në bursë (ETF) i Global X me mbi 1 miliard dollarë asete ndjek S&P 500 Catholic Values Index, i cili u lançua në 2015 dhe përjashton aksionet që nuk janë në përputhje me udhëzimet e Konferencës Amerikane të Ipeshkvijve Katolikë. Kompanitë kryesore përfshijnë Nvidia Corp. dhe Apple Inc. ETF-ja u rrit 16% vitin e kaluar, përafërsisht në linjë me S&P 500.

Sipas burimeve, kompanitë kryesore në indeksin e ri për Amerikën janë Meta Platforms Inc. dhe Amazon.com Inc., ndërsa pesha më e madhe në treguesin e Europës i takon ASML Holding NV dhe Deutsche Telekom AG.

IOR, që ofron shërbime bankare tradicionale dhe mbikëqyr investimet për institucionet e lidhura me kishën, ka punuar prej vitesh për të larguar reputacionin e menaxhimit të dobët që erdhi nga një seri skandalesh financiare. Papa Leo XIV ka ndërmarrë hapa për të kufizuar rolin e IOR-së, përfshirë miratimin e rregullave në tetor të kaluar që shpërndajnë përgjegjësinë për investimin e fondeve të Vatikanit mes institucioneve të ndryshme./Bloomberg

The post Vatikani hyn në bursë: Krijon indekset e aksioneve që ‘përputhen me vlerat katolike’ appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Deputetja demokrate Jorida Tabaku paraqiti në Komisionin e Ekonomisë propozimin e saj për të rikthyer skemën e akcizës së diferencuar për prodhuesit e vegjël të birrës dhe argumentoi se një skemë e tillë tatimi mbron prodhimin vendas “Made in Albania.

Ajo u shpreh se shpesh taksat përdoren si gjoba ndaj bizneseve, për shkak të efektit negativ që japin.

Eksportet shqiptare praktikisht po vdesin, mes tyre edhe produktet “Made in Albania”, duke përfshirë edhe produktin e birrarive të vogla. Kjo vjen si rezultat i dy elementëve kryesorë. I pari lidhet me zhvlerësimin e Euros, çka është diskutuar gjerësisht në këtë komision. Zhvlerësimi i Euros është duke nxjerrë sot nga tregu biznese të tëra që tradicionalisht kanë operuar në Shqipëri. Po lidhet me politikën e gabuar të taksave. Taksa të cilat shpesh herë vendosen si gjobë ndaj bizneseve të vogla. Ndërkohë për oligarkët, kanë favore fiskale. Këto janë gjoba për bizneset që prodhojnë në Shqipëri

Janë gjithsej 9 birrari artizanale që prodhojnë 3985 hekto litra. Duhet që kjo të ishte bazë për turizmin vendas.

Ndryshimet e akcizës për prodhuesit e vegjël, nuk është privilegj, por standard europian. Për mua kjo është taksë fiskale që u vihet bizneseve”, tha ajo.

Deputeti socialistr Erion Braçe, mbështeti propozimin e Tabakut, duke thënë se skema aktuale ka favoizuar klientelizmin në prodhimin e birrës në vend.

“Kjo historia e birrës është edhe histori korrupsioni, edhe histori klientelizmi. Niveli ndryshoj nën 200.000 hektolitra dhe mbi 200.000 hektolitra në varësi të korrupsionit dhe klientelizmit me prodhues birrës. Kur s’kemi me vete e mbajmë regjimin. Kur s’kemi me vete e prishim regjimin. Ndodhi që ua abuzuan me vendin, që ishte vlerësuar 200,000 hektolitrave, për shkak të korrupsionit. Sepse ishte agjenci kryesore zbatuese që merrte atë inspektimin e akcizës, se bëni sikur nuk shikoni që prodhimi ishte mbi 200,000 hektolitra. Propozimi është komplet i arsyeshëm, në qoftë se nuk përton të mendosh. E dyta gjë, kjo s’ka lidhje fare me Bashkimin Europian. Ne nuk jemi vend anëtar i Bashkimit Europian. Ne vazhdojmë t’i shesim turizmit, birrë në italiane, birrë në greke, birrë në serbe, birrë në maqedonase, birrën malazeze”, thotë Braçe.

Nga ana tjetër, Ministria e Financave argumentoi kundër projektligjit dhe komisioni e hodhi poshtë propozimin e demokratëve.

 “Aplikimi i akcizës me dy nivele ka shfaqur probleme të jashtëzakonshme më parë, për këtë arsye ne nuk e mbështesim”, tha zëvendësministri i Financave Endrit Yzeiraj.

Më tej, Yzeiraj deklaroi se brenda vitit, qeveria do të rishikojë edhe TVSH-në edhe akcizë, për të parë cilës sektorë mund të përfitojnë reduktim dhe cilat përjshatime tatimore do të hiqen.

The post Akcizë e diferencuar për prodhuesit e birrës, Braçe mbështet Tabakun. Financa: Problematike! appeared first on Gazeta Si.

Koncerti i Taunton Madrigal Society në nëntor të vitit 1926 ishte një triumf. Salloni në jugperëndim të Anglisë ishte “i mbushur deri në mbipopullim”, shkruante një gazetë lokale. Duartrokitjet ishin të shumta. Megjithatë, ngjarja përfundoi me një nuancë të vogël negative. Kori kishte nevojë urgjente për tenorë, shpjegoi një nga anëtarët e tij. Ndoshta disa nga pjesëmarrësit në audiencë do të donin të bashkoheshin?

“Gjithë jetën time, tenorët kanë qenë grupi më i vogël,” thotë Will Todd, një kompozitor britanik. Por mungesa e tenoreve po bëhet gjithnjë e më shqetësuese. Mungesa e zërave të lartë meshkuj, që shtojnë ngjyrë dhe harmoni në shumë vepra korale, është një problem në rritje për koret amatore dhe ato kishtare. Duke qenë se kori është kaq i përhapur, kjo është një problem për muzikën në përgjithësi.

Gjermania ka të paktën 45,000 kore, rreth 60% e të cilave janë të lidhura me kishat. Një sondazh për Këshillin Muzikor Gjerman zbuloi se 8% e të rriturve këndojnë në një grup ose publikisht, më shumë se sa luajnë në banda ose orkestre. Gratë janë dy herë më shumë se burrat. Rreth i njëjti raport gjinor mbizotëron në Europë, Amerikë dhe madje edhe në Nigeri.

Kur burrat bashkohen me grupe këngësh, shpesh shmangin seksionin e tenorëve. Zëri i tenorëve është “një tingull i kultivuar,” thotë John Potter, autor i një libri mbi këtë temë. Një burrë pa trajnim vokal ka më shumë gjasa të ketë diapazon baritoni (një bas i lartë). Nuk ndihmon as fakti që zëri i tenorëve lidhet me yje operistikë si Luciano Pavarotti, që mund të këndonte nota të larta fuqishëm, të cilat një amator nuk mund t’i arrijë lehtë. Dhe linja e tenorëve në muzikën klasike korale mund të jetë e vështirë, me shumë nota të papritura dhe kërcime të befasishme.

Sonja Greiner, drejtoreshë e Përgjithshme e European Choral Association, këndon në një kor gjerman që ka katër ose pesë tenorë nga rreth 45 këngëtarë, gjysma e sa do të ishte ideale. Edhe korët amatorë më prestigjiozë, që mund të zgjedhin këngëtarët e tyre, janë bërë të pabalancuar. Orpheus Choir, i themeluar në Glasgë në vitin 1906 me 66 këngëtarë, përfshirë 15 tenorë, sot ka 79 këngëtarë duke përfshirë 14 tenorë. Të gjithë përveç njërit janë mbi 60 vjeç.

“Tubimi” i ri i tenorëve është shqetësues. Shumë të rritur mësuan të këndojnë në shkollë ose në kishë. Por korët shkollorë janë po aq të pabalancuar sa ata të të rriturve: një studim i madh i shkollave amerikane nga Kenneth Elpus i Universitetit të Maryland-it gjeti një raport gjinor prej shtatë vajza ndaj tre djemve. Matt Hill nga Universiteti Creighton, që drejton disa kore në Nebraska, thekson se shumë kisha kanë hequr korët dhe i kanë zëvendësuar me “grupe lavdërimi” me instrumente elektrike dhe mikrofonë.

Në shumë kore, disa gra këndojnë pjesën e tenorëve. Kjo nuk ngjall më habi apo revoltën që dikur shkaktonte. Por dirigjentët rrallë e shohin këtë si zëvendësim të përsosur. Kur këndohet nga gratë, notat e ulëta të tenorëve mund të duken të errëta dhe të dobëta. Disa dirigjentë, përfshirë Hill-in, kërkojnë që alto gratë të ndihmojnë tenorët me notat e larta dhe basët meshkuj të ndihmojnë me ato të ulëta. Ai mund të kërkojë gjithashtu nga sopranot, shpesh seksioni më i madh në një kor,  të zvogëlojnë volumet e tyre.

Një zgjidhje më drastike është të rishkruhet muzika ose të shkruhet ndryshe. Formati standard i muzikës korale është SATB (soprano, alto, tenor, bas). Botuesit kanë rregulluar edhe vepra të respektuara si Requiem-i i Mozart-it për zëra SAB (soprano, alto, bas) ose SAM (soprano, alto, meshkuj). Todd, që pyet korët që i porosisin vepra për balancën e zërave, përpiqet të shmangë ndarjen e linjës së tenorëve në një pjesë më të lartë dhe një më të ulët, siç bënin kompozitorët e mëparshëm.

Kjo është e mençur, duke marrë parasysh vështirësitë demografike të korëve. Por mungesa e një zëri ndihet gjithsesi. Në një moment, kori i Greiner-it në Gjermani kishte vetëm tre tenorë,  shumë pak për t’u përballur me një grip të zakonshëm. Kori provonte të përdorte rregullimet SAB, por i gjeti të pakënaqshme. Pjesët dukeshin shumë të ulëta për tenorët e mbetur, por shumë të larta për basët. Pasi situata u përmirësua pak, u kthyen me gëzim te rregullimet tradicionale. Katër ose pesë tenorë janë minimalisht të mjaftueshëm./TheEconomist

The post Bota s’ka më tenorë… appeared first on Gazeta Si.

“Është historia e një burri që po bie nga një ndërtesë 50-katëshe. Në çdo kat, ndërsa bie, ai qetësohet duke përsëritur: jusqu’ici tout va bien (deri këtu gjithçka mirë), jusqu’ici tout va bien, jusqu’ici tout va bien.”

Kështu nis filmi kult francez i vitit 1995, La Haine. Këto fjalë, ky  imazh, janë ngulitur në mendjen time përgjithmonë. Ato më qetësojnë kur ndihem e shqetësuar ose kam dyshime për aftësitë e mia. Sugjerojnë që, duke parë që deri tani më ka shkuar mirë, ndoshta do të vazhdoj kështu.

Deri tani, edhe në botën e Bitcoin, entuziastët e saj kanë arritur të dalin pa pasoja. Sigurisht, Bitcoin ka pasur disa rënie të mëdha, qindra kompani kripto kanë falimentuar, shumë njerëz kanë humbur kursimet e jetës së tyre, por sa herë që bie, gjithmonë është rikuperuar. Ata që mund ta përballojnë, mbajnë pozicionet (ata që nuk mund, humbasin gjithçka), dhe përvoja e fituar nga rikthimi i çon të besojnë se monedha e tyre e shenjtë kripto do të jetojë përgjithmonë.

Le të jem e sinqertë: nuk do të ndodhë. Vetëbesimi i tepruar i Bitcoin-erëve, ose më saktë, besimi që ata projektojnë, i domosdoshëm për funksionimin e gjithë skemës, ka qenë gjithmonë i pabazë, i papërgjegjshëm dhe i rrezikshëm. Që nga krijimi i saj, Bitcoin ka qenë në një udhëtim që do të përfundojë, të shkatërruar në tokë.

Këtë javë, ajo tokë u duk për herë të parë, dhe shpejt. Bitcoin pësoi rënien më të madhe që nga viti 2022, duke rënë deri rreth 60.000 dollarë një moment të premten, duke fshirë të gjitha fitimet që kishte bërë që nga rizgjedhja e Donald Trump në 2024 dhe duke shënuar një rënie mbi gjysmën nga rekordi mbi 127.000 dollarë në tetor të kaluar. Rreth 1.25 miliardë dollarë pozicione bitcoin u likuiduan brenda vetëm 24 orëve, nga e enjtja në të premten, sipas të dhënave të Coinglass.

Dëshpërimi dhe përpjekjet për të mbajtur moralin, siç do të thoshte një “bro”, që nënkupton dikë që është i zhytur në deluzion dhe i vështirë për të pranuar një të vërtetë të dhimbshme, janë të dukshme. “Nuk kam qenë kurrë më i optimist për kripto-n,” shkruante Balaji Srinivasan, një evangjelist i njohur i kriptos dhe ish-shef teknologjie në Coinbase, të enjten. “Sepse rendi i bazuar në rregulla po shembet dhe rendi i bazuar në kod po ngrihet. Pra, çmimi afatshkurtër nuk ka rëndësi.”

Disa e morën me humor ose ironi. “Nëse doni të më blini një dhuratë për ditëlindje, blini pak Bitcoin për veten,” postoi Michael Saylor, njeriu që e ktheu kompaninë e tij, Strategy, në një bast të madh mbi Bitcoin (mban mbi 713,000 BTC, rreth 3.4% të qarkullimit total), të mërkurën. Miliarderi i vogël i ditëlindjes.

Dita tjetër, gjatë një thirrjeje për raportin e fitimeve për tremujorin e katërt të 2025, para rënies më të madhe, por ku Strategy pësoi humbje 12.4 miliardë dollarë , Saylor përdori taktika të tjera bindjeje. “Nuk mendoj se mund të nënvlerësohet rëndësia e mbështetjes për industrinë dhe kapitalin digjital nga nivelet më të larta të strukturës politike,” insistoi ai, duke theksuar se Amerika ka një “president Bitcoin” që synon ta bëjë vendin “kryeqytetin kripto të botës”.

Por këtu nis problemi për planetin e kriptove. Sepse Saylor ka të drejtë, Amerika ka më afër se kurrë një “president Bitcoin”, me interesa familjare në kripto. Dhe megjithatë, pavarësisht krijimit të një “rezervë strategjike Bitcoin”, faljes së kripto-kriminelëve të dënuar, lejes për amerikanët të investojnë kripto në llogaritë pensionale 401(k) dhe pretendimit për t’i dhënë fund “luftës së Biden-it ndaj kriptos” në 200 ditët e para, prania e Trump në Shtëpinë e Bardhë nuk ka arritur të ndalë shitjet. Nëse Bitcoin nuk mund të lulëzojë këtu, kur mundet?

Nuk mund të themi saktësisht se kur do të ndodhë spirala e fundit e vdekjes së bitcoin-it. Të parashikosh fundin e një manie spekulative bazuar vetëm mbi besimin, ose më saktë mbi besimin e të tjerëve, është e vështirë. Bitcoin mund të ketë edhe disa rikthime të tjera (në kohën e shkrimit ishte rritur rreth 70,000 dollarë).

Por besimi po fillon të shterojë. Kjo javë tregoi se burimi i “budallenjve më të mëdhenj” mbi të cilët mbështetet Bitcoin po pakësohet. Tregimet fantastike që e mbajnë kripton në ajër po shfaqen si të rreme. Njerëzit po kuptojnë se nuk ka asnjë bazë reale për një vlerë që mbështetet vetëm në ajër të pastër. Pyesni veten: a do të ekzistojë kjo gjë pas 100 vitesh? Dhe mos harroni: “çfarë vërtet ka rëndësi nuk është si bie, por si përfundon.” Jusqu’ici tout va bien, jusqu’ici tout va bien…

Shkruar nga Jemimma Kelly, kolumniste e “Financial Times”

The post Rënia e Bitcoin po afron dhe do të jetë e dhimbshme! appeared first on Gazeta Si.

Një listë me modelet e makinave më premtuese që pritet të dalin në treg në periudhën 2026-2030.

Alfa Romeo Stelvio (gjenerata e dytë, 2027)
Alfa Romeo Stelvio po rishikohet tërësisht për të krijuar gjeneratën e dytë. Fillimisht pritej në 2026, por debutimi është shtyrë të paktën deri në 2027. SUV-i do të ruajë stilin sensual tipik të markës dhe do të ofrohet me motor hibrid ose elektrik. Stelvio do të kalojë në platformën STLA Large, duke e bërë më të madh dhe më afër kategorisë mesatare. Një variant i performancës, Quadrifoglio, mund të përdorë motorin Hurricane twin-turbo me gjashtë cilindra në linjë, të njëjtin që do të përdorë Dodge Charger në të njëjtën platformë.

Audi TT EV (2028)
Audi po zhvillon një sportiv elektrik bazuar në konceptin Concept C, midis modeleve TT dhe R8. Do të ketë një dizajn të ri me drita të guximshme, sipërfaqe të pastra dhe kabinë luksoze. Do të ndajë platformën me Porsche 718 EV dhe do të ofrohet me një motor dhe tërheqje pasme ose dy motorë dhe tërheqje në të katër rrotat. Pritet të mbërrijë në 2027 me çmim rreth 100.000 dollarë.

BMW 3-Series dhe M3 (2026)
Modeli i ri i 3-Series do të vijë me variante motor me djegie të brendshme dhe elektrik. Versioni elektrik, i3, do të përdorë një platformë EV me 800 volt. Nga ky do të lindë edhe M3 elektrik me katër motorë. i3 pritet në 2026 dhe iM3 në 2027.

Chevy Corvette SUV (2026)
Corvette do të zgjerohet me një SUV performancë. Ai do të përdorë platformën Alpha të GM dhe motorët do të jenë nga katërcilindër turbo tek V8 supercharged 6.2 litër në variantin më të fuqishëm. Data e debutimit nuk është konfirmuar.

Dodge Charger Hellcat V-8 (2027)
Motorët Hemi V8 rikthehen te Dodge Charger, pas dështimit të modelit elektrik Daytona. Motorët do të jenë 5.7 litër, 6.4 litër dhe Hellcat supercharged 6.2 litër, me fuqinë mbi 700 kuaj fuqi. Debutim i pritur në 2026.

Ferrari EV SUV (2026)
Ferrari do të prezantojë një SUV elektrik performancë, duke ruajtur motorët e famshëm V12 për ata që duan traditën. SUV-i do të ketë 4 vende, dhe të gjithë motorët dhe baterinë do t’i zhvillojë vetë Ferrari. Çmimi fillestar mbi 500,000 dollarë, prezantimi në fillim të 2026.

Ford Mustang Dark Horse SC (2026)
Ky model është pasardhës i Shelby GT500 dhe ka motor V8 supercharged 5.2 litër, me rreth 800 kuaj fuqi. Është optimizuar për pistë me aerodinamikë të përmirësuar. Dorëzimet fillojnë këtë verë.

Ford Mustang Raptor (2026)
Version off-road me motor V8 natyralisht aspiruar, tërheqje në të katër rrotat dhe pezullim të ngritur me amortizatorë Fox Live Valve. Çmim fillestar rreth 90.000 dollarë.

Genesis GV90 (2026)
SUV elektrik i madh me 3 rreshta ulësesh, tërheqje në të katër rrotat, autonomi rreth 250 milje dhe interier luksoz si sedan G90. Çmimi në gjashtë shifra.

Genesis GV60 Magma (2027)
SUV elektrik performancë me 601 kuaj fuqi, me funksion boost deri në 641 kuaj fuqi dhe çift rrotullimi 583 lb-ft. Shitjet fillojnë në SHBA në 2026.

Genesis Magma GT (2028)
Coupe me motor V8 twin-turbo mes motorëve me mbi 600 kuaj fuqi, opsional V6 hibrid, variant cabrio dhe për pistë. Prodhimi fillon në fund të 2027.

Toyota GR GT (2027)
Model i parë i pavarur nën markën GR, motor twin-turbo V8 4.0 litër me sistem hibrid, fuqia 641 kuaj fuqi, 627 lb-ft, shpejtësi maksimale 199 mph. Çmimi fillestar rreth 300.000 dollarë.

Infiniti Q50 (2028)
Sedan sportiv me motor twin-turbo V6 mbi 400 kuaj fuqi dhe opsion për kutinë manuale. Çmimi fillestar rreth 60.000 dollarë, debutim në 2027.

Jaguar I-Type (2027)
Grand tourer katër-dyer EV me autonomi 430 milje, dizajn i bazuar te koncepti Type 00, çmim fillestar afërsisht 200.000 dollarë, debutim në fund të 2026.

Kia Telluride (2027)
SUV me motor hibrid: katërcilindër turbo 2.5 litër + dy motorë elektrikë, 329 kuaj fuqi dhe afërsisht 35 mpg. Debutim në tremujorin e parë të 2026.

Lexus LFA (2029)
EV performancë i lartë me autonomi mbi 430 milje, mundësi transmetimi manual, debutim në disa vite.

Mazda CX-5 (2027)
SUV me motor hibrid, katërcilindër 2.5 litër, mbi 30 mpg.

Mitsubishi Montero (2028)
SUV off-road me motor V6 twin-turbo ose hibrid plug-in. Çmimi fillestar rreth 60,000 dollarë, debutim në 2027.

Nissan Xterra (2028)
SUV off-road me motor V6 hibrid dhe tërheqje në të katër rrotat. Çmimi rreth 40,000 dollarë. Polestar 6 (2030)
Cabrio elektrik me 884 kuaj fuqi, 0-60 mph në 3.2 sekonda dhe shpejtësi maksimale 155 mph, platformë e përbashkët me Polestar 5, debutim 2030.

Porsche 718 Boxster dhe Cayman EV (2027)
Modele mid-engine elektrike me performancë të lartë dhe tingull dinamik, debutim në 2027.

Ram 1500 SRT TRX (2027)
Motor Hellcat V8 supercharged 6.2 litër, 777 kuaj fuqi, 680 lb-ft, 0-60 mph në 3.5 sekonda. Çmimi fillestar 102,590 dollarë, debutim gjysma e dytë e 2026.

Ram Dakota (2028)
Rikthim në segmentin mid-size me platformë body-on-frame STLA, motor turbo katërcilindër, opsion hibrid ose Hurricane inline-six. Prodhim 2027.

Rivian R2 (2026)
SUV kompakt elektrik me tre opsione motori, autonomi mbi 300 milje, çmim nën 50,000 dollarë, debutim mes 2026.

Toyota MR2 (2027)
Coupe me motor katërcilindër dhe opsional hibrid, mid-engine, debutim si model GR pa emblemën Toyota.

The post Makinat e reja që pritet të dalin së shpejti në treg appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Në fund të vitit 2025, stoku i kredive të këqija preku nivelin më të ulët historik, 3.8%, duke reflektuar një përmirësim të dukshëm të shëndetit financiar të sistemit bankar.

Normat relativisht të ulëta të interesit kanë kontribuar në uljen e kredive me probleme, ndërsa Banka e Shqipërisë raporton një përmirësim të aftësisë paguese të huamarrësve, si për individët ashtu edhe për bizneset. Ky zhvillim tregon se presionet mbi bilancet familjare dhe ato të kompanive janë zbutur krahasuar me vitet e mëparshme.

Gjatë vitit, Banka e Shqipërisë fshiu nga bilancet bankare një vlerë të konsiderueshme kredish me probleme, përmes proceseve të ristrukturimit dhe pastrimit të portofolit, duke ndikuar drejtpërdrejt në uljen e stokut total të këtij treguesi.

Nga ana tjetër, bankat kanë shtrënguar kriteret e kreditimit, veçanërisht për kreditë për blerjen e banesave. Ky segment ka qenë prej kohësh në fokus të Bankës Qendrore, e cila vendosi kufizime në financim, duke përcaktuar që vlera maksimale e kredisë të mos tejkalojë 80% të çmimit të pronës. Masa synon të kufizojë rrezikun e mbinxehjes së tregut të pasurive të paluajtshme dhe të ruajë stabilitetin financiar në afat të gjatë.

The post Kreditë e këqija në nivelin më të ulët historiK appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Shqipëria ka shënuar hapa pas në luftën kundër korrupsionit, duke u vlerësuar më dobët krahasuar me një vit më parë, sipas Indeksit të Perceptimit të Korrupsionit të publikuar nga Transparency International.

Në raportin për vitin 2025, Shqipëria grumbullon 39 pikë, ose 3 pikë më pak se në vitin 2024, duke reflektuar përkeqësim të perceptimit për korrupsionin në sektorin publik. Në renditjen globale prej 182 vendesh, Shqipëria mban vendin e 91, duke mbetur në gjysmën e poshtme të listës. Vendi jonë mbetet i fundit në rajon.

Raporti evidenton se mungesa e transparencës në vendimmarrjen për projekte investimi me vlerë të lartë është një problem i përhapur në të gjithë Ballkanin Perëndimor. Për Shqipërinë, përmendet konkretisht projekti i zhvillimit të ishullit të Sazanit, i cilësuar si një investim madhor që ngre shqetësime serioze për rrezikun e degradimit mjedisor dhe dëmtimin e faunës në zonë.

Po ashtu, Transparency International nënvizon se në disa vende të rajonit, përfshirë Ballkanin Perëndimor, reagimi i dobët i gjyqësorit mbetet një nga pengesat kryesore për luftën efektive kundër korrupsionit. Situata rëndohet më tej nga fakti se gjyqtarët dhe prokurorët po kthehen gjithnjë e më shpesh në objekt sulmesh dhe presioni nga ana e qeverive, çka minon pavarësinë e drejtësisë dhe besimin e publikut tek institucionet.

Raporti paralajmëron se pa forcimin e transparencës, llogaridhënies dhe mbrojtjes së institucioneve të pavarura, përpjekjet kundër korrupsionit rrezikojnë të mbeten formale, duke penguar progresin demokratik dhe zhvillimin afatgjatë të vendit.

Transparency përshkruan një botë që po bën regres në luftën me korrupsionin, nga vendet më të pasura tek ato më të varfra.

Çfarë po ndodh në botë

Tetë vende në rajonin e Azisë dhe Paqësorit kanë përmirësuar performancën që nga viti 2012; megjithatë, ekzistojnë dallime të thella brenda këtij rajoni të larmishëm, ku shumë vende vazhdojnë të përballen me korrupsion të përhapur. Elitat e lidhura fort me pushtetin shpesh blejnë ndikim politik dhe shumë ligje nuk zbatohen siç duhet, duke bërë që shumica e udhëheqësve në këtë pjesë të botës të mos përmbushin angazhimet e tyre.

Në Amerikë, vite të tëra mosveprimi nga qeveritë në adresimin e korrupsionit kanë dobësuar demokracinë dhe kanë lejuar rritjen e krimit të organizuar, me pasoja serioze për të drejtat e njeriut dhe sigurinë.

Europa Lindore dhe Azia Qendrore mbeten ndër rajonet me performancën më të dobët në botë, ku pandëshkueshmëria e përhapur për korrupsion nxitet nga interesa të ngulitura që dominojnë shumicën e qeverive dhe institucioneve të tyre.

Demokracia e dobët në pjesën më të madhe të Afrikës Subsahariane,  shpesh e shoqëruar me konflikte të armatosura, pasiguri dhe trazira civile të përshkallëzuara , vazhdon të minojë qeverisjen, stabilitetin ekonomik dhe përpjekjet për zhvillim.

Qeveritë e Lindjes së Mesme dhe Afrikës së Veriut vazhdojnë të dështojnë në trajtimin e korrupsionit në sektorin publik, duke reflektuar angazhim të paqëndrueshëm nga ana e liderëve dhe dobësinë e institucioneve që duhet të mbajnë pushtetin përgjegjës.

Vendet e Europës Perëndimore përbëjnë nëntë nga dhjetë shtetet më të mira në nivel global në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit. Megjithatë, përpjekjet kundër korrupsionit kanë ngecur kryesisht vitet e fundit, ndërsa rezultati mesatar i rajonit në këtë indeks ka rënë më shpejt se në çdo rajon tjetër.

The post Shqipëria bën hapa pas në luftën kundër korrupsionit. Shqetësime për projektin e Sazanit appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Deputetja e opozitës, Jorida Tabaku paraqiti sot në Komisionin për Evropën dhe Punët e Jashtme rikthimin e skemës së akcizës së diferencuar për prodhuesit e vegjël të birrës, një masë që synon të mbështesë prodhuesit vendas, të rrisë konkurrueshmërinë dhe të nxisë investimet në industrinë artizanale të birrës në Shqipëri.

Sipas saj, në projektligjin “Për një ndryshim në ligjin nr. 61/2012 “Për akcizat në Republikën e Shqipërisë”, të ndryshuar, parashikohet ndryshimi i një tatimi për të përcaktuar disa kritere të reja sa i takon birrave artizanale, me qëllim mbrojtjen e prodhimeve “Made in Albania”, nga rënia e euros apo dhe ekonomia informale.

Sipas saj, propozimi ligjor ka një bazë të krahasuar me praktikat e BE-së.

“Ky projektligj propozon rikthimin e një skeme të diferencuar të tatimit, që mbështet prodhuesit e vegjël vendas dhe harmonizohet me praktikat e mira të Bashkimit Europian,” tha Tabaku, duke vënë në dukje se kjo masë është në përputhje me Direktivën 92/83/KE dhe 92/84/KE.

Sipas Tabakut, ndryshimet e fundvitit 2022 që unifikuan tarifën në 710 lekë/HL për shkallë alkoolometrike dhe hoqën trajtimin e veçantë për prodhuesit nën 200,000 HL/vit, sollën pasoja të padëshiruara: rritje të kostove për prodhuesit vendas, ulje të konkurrueshmërisë dhe dobësim të trendit të investimeve në industrinë artizanale të birrës, një sektor me potencial zhvillimi, punësimi dhe turizëm kulinar.

Ajo tha se taksat e larta e kanë ulur me 11% prodhimin vendas ashtu siç e ka ulur prodhimin bujqësor TVSH-ja , apo rënia e eksporteve të fasonerisë nga politikat e larta fiskale.

Projektligji parashikon dy nivele të akcizës: Për prodhuesit deri në 200,000 HL/vit, tarifa reduktohet në 372,2 lekë/HL për shkallë alkoolometrike. Për prodhuesit mbi 200,000 HL/vit, vazhdon të zbatohet tarifa 744,4 lekë/HL për shkallë alkoolometrike.

“Kthimi i skemës së diferencuar nuk dëmton administrimin fiskal, lejon monitorim efektiv dhe redukton hapësirat për shmangie. Projektligji synon të vendosë një balancë të arsyeshme ndërmjet objektivave fiskale dhe nevojave të zhvillimit ekonomik të sektorit të birrës” tha Tabaku.

Sipas deputetes, rikthimi i akcizës së diferencuar do të rrisë konkurrueshmërinë, punësimin dhe formalizimin e industrisë së birrës, duke mbështetur prodhuesit vendas dhe zhvillimin e sektorit artizanal.

Relatori i projektligjit për rikthimin e skemës së akcizës së diferencuar për birrën, deputeti Erion Malaj, deklaroi se iniciativa e propozuar nga deputetja Jorida Tabaku nuk është parashikuar në Planin Kombëtar për Integrimin Evropian 2024–2026 dhe se nuk është konsultuar me qeverinë dhe grupet e interesit.

“Projektligji nuk është pjesë e planit kombëtar dhe synon diferencimin e akcizës për birrën. Rikthimi diferencial nuk cenon administrimin fiskal deri në 200,000 HL/vit, por çdo ndryshim ka impakt financiar” tha Malaj.

Ai shtoi se, sipas Kushtetutës, çdo projektligj joqeveritar që kërkon ndryshime në shpenzimet e buxhetit duhet të marrë miratimin e Këshillit të Ministrave brenda 30 ditëve nga paraqitja, si dhe të shqyrtohet me grupet e interesit.

“Projektligji nuk është i shoqëruar me tabelë përputhshmërie me legjislacionin e Bashkimit Evropian, ndaj nuk e mbështesim miratimin e tij”, tha Malaj.

Në fund të diskutimeve, propozimi i Tabakut nuk u miratua.

The post Tabaku propozon rikthimin e akcizës së diferencuar për prodhuesit e birrës. PS e rrëzon appeared first on Gazeta Si.

Filmi “Taxi Driver” i Martin Scorsese, i nominuar për katër çmime Oscar dhe fitues i Palmës së Artë në Festivalin e Kanës 1976, është një portret i ashpër dhe i alienizimit urban, dhe konsiderohet gjerësisht si një nga filmat më të rëndësishëm amerikanë të të gjitha kohërave.

Njëkohësisht, është padyshim edhe një nga më shqetësuesit.

“Taxi Driver” kanalizon zemërimin, paranojën dhe ndarjen sociale të një dekade amerikane të formësuar nga kriza ekonomike, dhuna imperialiste dhe skandalet politike. I vendosur në degradimin e një Neë York-u në deindustrializim të shpejtë, filmi ofron një portret të dëshpëruar të një shoqërie që po shpërbëhet.

Në thelbin e tij qëndron një vizion tepër shqetësues i maskulinitetit, i lidhur me racizmin dhe mizogjinë.

Forcat sociale dhe psikologjike që “Taxi Driver” nxori në pah nuk janë zhdukur. Në fakt, ato thjesht janë zhvendosur, duke gjetur shprehje të reja në kulturat digjitale të formësuara nga shprehja e pakënaqësive, mllefi estetik dhe monetizimi i zemërimit mashkullor.

Egzistencializmi amerikan

Travis Bickle, interpretuar me intensitet shqetësues nga Robert De Niro, është krijim i skenaristit Paul Schrader, i cili u frymëzua shumë nga përvojat e tij personale të izolimit dhe krizës emocionale. Schrader gjithashtu u referua në letërsi, duke përmendur “Njeriun e Nëntokës” të Fyodor Dostoevskit si një ndikim formues.

Duke vendosur heronjtë ekzistencialë europianë në kontekst amerikan, Schrader shpjegoi: “Zbuloni se ai bëhet më injorant, i pashpjegueshëm ndaj natyrës së problemit të tij. Problemi i Travis është i njëjtë si ai i heroit ekzistencial: a duhet të ekzistoj? Por Travis nuk e kupton që ky është problemi i tij, ndaj dhe fokusohet diku tjetër, dhe kjo është një shenjë e pjekurisë së pamjaftueshme dhe rinisë së vendit tonë.”

Schrader gjithashtu u frymëzua nga ngjarjet bashkëkohore, përfshirë atentatin e dështuar ndaj politikani të djathtë George Ëallace nga Arthur Bremer. Rezultati ishte një personazh që kristalizoi konfuzionet e dhunshme të epokës.

Si Bremer, Travis mban një ditar. Shikojmë pjesë nga ai ditar gjatë filmit dhe dëgjojmë fragmente në zë:

“Të gjitha kafshët dalin natën. Prostituta, homoseksualë, të sëmurë, të korruptuar. Një ditë, një shi i vërtetë do të vijë dhe do të lajë gjithë këtë papastërti nga rrugët.”

Travis, një tregues i pasigurt dhe i paqëndrueshëm, pretendon se ka shërbyer në Vietnam dhe merr një punë si taksist sepse ka probleme me gjumin. Ai punon kryesisht natën dhe, i tensionuar, lëviz në qytet në një gjendje shqetësimi të vazhdueshëm.

Një mëngjes, pas një turni të gjatë, ai vë re një grua të re përmes dritares së një zyre në Midtoën Manhattan. Kjo është Betsy (Cybill Shepherd), një punonjëse ambicioze e një fushate presidenciale.

Betsy shpejt bëhet objekti i fiksimit të Travis. Ai qëndron afër taksisë së saj, duke e vëzhguar nga larg, dhe më vonë arrin ta bindë të dalë me të, por takimi nuk shkon mirë.

Socialisht jo i aftë, ideja e Travis për argëtim është një vizitë në një kinema pornografike në Times Square. Ai duket i habitur kur Betsy vendos të largohet dhe ndërpret çdo kontakt me të, gjë që vetëm e thellon zemërimin e Travis dhe çon në një konfrontim të dhunshëm në zyrën e saj.

Travis fillon të përkeqësohet, duke i rrëfyer një kolegu taksist se ka “disa ide të këqija” në kokë. Ai vendos një plan veprimi. Hyrjet në ditarin e tij bëhen edhe më shqetësuese.

Ai fillon të stërvitet, mbush taksinë me armë dhe planifikon vrasjen publike të shefit të Betsy. Dhuna politike bëhet një mënyrë për të formësuar pakënaqësinë e tij, duke e kthyer zemërimin në një ëndërr të jashtëzakonshme. Ai praktikon të shtënat përpara pasqyrës në apartamentin e tij të zymtë.

Fjalia e improvizuar e De Niro, “You talkin’ to me?”, u bë sipas studimit të filmave “ndoshta skena më e cituar në historinë e kinemasë”.

Kur plani i vrasjes së Palantine dështoi, Travis drejton vëmendjen tek Iris, një vajzë 12-vjeçare prostitutë interpretuar nga Jodie Foster. Ai vendos ta “ndihmojë” të largohet nga tutori, duke besuar se veprimi i tij është moral.

Filmi përfundon me një notë ironike dhe të paqartë.

Një trashëgimi e errët

“Taxi Driver” ndau kritikët, por pati sukses të menjëhershëm tek publiku. Fuqia e tij shqetësuese nuk u dobësua me kohën; madje, pasardhësia e tij ka qenë po aq shqetësuese sa vetë filmi.

Në 1981, John Hinckley Jr., i fiksuar me filmin, tentoi të vrasë Ronald Reaganin për të impresionuar Jodie Foster. Ky incident tronditi Scorsese, i cili për një kohë të shkurtër mendoi të linte kinemanë.

Travis Bickle është ngritur herë pas here në statusin e anti-hero. Personazhi ka lënë një hije të madhe kulturore, më dukshëm në “Joker” të Todd Phillips (2019).

Një serial dokumentar i vitit 2025 për karrierën e Scorsese rikthehet tek ky pyetje e trashëgimisë. Regjisorja Rebecca Williams i thotë Schrader-it se ka përshtypjen se “ka shumë Travis Bickles, sidomos tani”. Schrader përgjigjet prerë:

“Të gjithë po flasin me njëri-tjetrin në internet. Kur i shkrova për herë të parë, ai nuk po fliste me askënd. Në atë moment ishte Njeriu i Nëntokës. Tani është Njeriu i Internetit.”

Një mendim që të bën të reflektosh thellë./theconversation

The post Filmi ‘Taxi Driver’ i Scorceses mbush 50 vjeç dhe ende mbetet pasqyrë shqetësuese e realitetit appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Një projektligj i ri për administrmimin e pasurive të konfiskuara nga krimi, i hap rrugë krijimit të një portofoli digjital për kriptomonedhat e vëna nën sekuestro.

Një draft i propozuar nga ministrja e Brendshme, Albana Koçiu,  që tashmë i ka shkuar deputetëve për shqyrtim, thotë se Agjencia e Administrimit të Pasurive të Sekuestruara dhe të Konfiskuara, AAPSK, do të ketë në përgjegjësi edhe kriptomonedhat që sekuestrohen. 

Rregullat dhe procedurat e administrimit të këtyre monedhave, do t’i përcaktojë qeveria, thotë drafti.

Ligji i ri i jep fuqi AAPSK-së dhe drejtuesit të saj të nxjerrin në shitje apo të japin me qira pasuritë e konfiskuara, pa nevojën e “bashkëpunimit” me institucionet.

Po ashtu, Agjencia do të menaxhojë edhe konfiskimet nga organet administrative edhe organe të pushtetit vendor, pra jo vetëm vendime të gjykatave, por edhe të institucioneve, duke zgjeruar ndjeshëm fushën e aktivitetit të kësaj agjencie.

Kriptomonedhat kanë qenë një shqetësim për Prokurorinë e Posaçme, pasi Shqipëria nuk ka një portofol digjital, për t’i ruajtuar ato.

Pak para se të linte mandatin, ish-kreu i SPAK, Altin Dumani tha se në 2024-n, Prokuroria ka sekuestruar mbi 11 mln euro kriptomonedha, por nuk ka një hapësirë digjitale për t’i ruajtuar.

“Nuk kemi një portofol për të ruajtur kriptomonedhat e sekuestruara. As Agjencia e Administrimit te Pasurive te Sekuestruara dhe te Konfiskuara nuk ka portofol dixhital. Vetëm në 2024 kemi sekuestruar mbi 11 milionë euro vlerë të kriptovalutave dhe kemi hasur në vështirësi. Problemin e zgjidhëm duke bashkëpunuar ngushtë me një vend të BE që na u vetëofrua, ishte një sforco shumë e madhe. Jemi në proces ngrirje të një shume më të madhe se 11 milionë euro, janë të ngrira”, u shpreh në tetor 2025, Altin Dumani.

The post Qeveria i hap rrugë krijimit të portofolit për kriptomonedhat e sekuestruara nga grupet kriminale appeared first on Gazeta Si.

Disa persona raportojnë se përjetojnë ëndrra më të gjalla vetëm disa ditë pasi reduktojnë marrjen e kafeinës. Çfarë po ndodh?

A e keni ulur së fundmi konsumin e kafeinës dhe ndiheni sikur po shihni ëndrra që duken si të vërteta?

Edhe pse ulja e kafeinës ka disa përfitime të mundshme, si dhëmbë më të bardhë dhe më pak nevojë për të shkuar në tualet, shpesh përmendet edhe një anë negative: shfaqja e ëndrrave shumë realistike (dhe ndonjëherë të frikshme).

Është një efekt i çuditshëm dhe specifik, për të cilin shumë njerëz thonë se shfaqet brenda pak ditësh nga ulja e konsumit të kafeinës.

Por a ka vërtet bazë shkencore? Le të shohim çfarë thotë kërkimi shkencor.

Si ndikon kafeina në gjumë

Kafeina është një stimulues që na bën të ndihemi vigjilentë dhe zgjuar. Ajo vepron duke bllokuar një substancë kimike në tru të quajtur adenozinë.

Adenozina grumbullohet gjatë ditës, ndërsa jemi zgjuar dhe aktivë. Në mbrëmje, rritja e adenozinës në tru na ndihmon të ndihemi të përgjumur. Gjatë gjumit, adenozina pastrohet dhe zgjohemi idealisht të freskët, gati që cikli të fillojë sërish.

Kur konsumojmë kafeinë, ajo bllokon sinjalin e adenozinës. Pra, edhe pse adenozina është ende e pranishme, ne nuk e ndiejmë aq fort përgjumjen. Kur efekti i kafeinës mbaron, dëshira për të fjetur rritet ndjeshëm (i ashtuquajturi “crash” nga kafeina).

Kafeina ka një gjysmë-jetë rreth tre deri në gjashtë orë, që do të thotë se gjysma e sasisë së konsumuar mbetet ende në trup pas kësaj kohe dhe vazhdon të ndikojë në adenozinë. Kjo shpjegon pse për shumë njerëz kafeina në pasdite ose mbrëmje e bën më të vështirë rënien në gjumë.

Cilësia e gjumit dhe ëndrrat janë të lidhura ngushtë. Duke ndërhyrë në sinjalizimin e adenozinës, kafeina mund ta bëjë gjumin më të fragmentuar dhe të reduktojë sasinë totale të tij, veçanërisht gjumin e thellë dhe rigjenerues jo-REM (NREM). Studimet tregojnë qartë se sa më vonë gjatë ditës të konsumohet kafeina dhe sa më e madhe të jetë sasia, aq më negativ është ndikimi në gjumë.

Nuk ka shumë studime direkte që tregojnë nëse ulja e kafeinës i bën ëndrrat më të gjalla. Shumica e kërkimeve fokusohen te ndikimi i kafeinës në gjumë, jo te përmbajtja e ëndrrave. Por kjo nuk do të thotë se nuk ka lidhje.

Pse më pak kafeinë mund të nënkuptojë ëndrra më të gjalla?

Edhe pse nuk ka prova të drejtpërdrejta, shumë njerëz raportojnë të njëjtën përvojë: sapo ulin kafeinën, brenda disa netësh ëndrrat bëhen më të detajuara, më intensive ose thjesht më të çuditshme.

Edhe pse ulja e kafeinës nuk i shkakton drejtpërdrejt ëndrrat e gjalla, ekziston një lidhje e besueshme. Meqë kafeina redukton sasinë totale të gjumit dhe rrit zgjimet gjatë natës, sidomos kur konsumohet vonë, ulja e saj mund të krijojë një efekt “rikuperimi”. Kur flemë më shumë, rritet edhe sasia e gjumit REM (lëvizje e shpejtë e syve).

Çfarë janë ëndrrat e gjalla?

Ëndrrat e gjalla janë ëndrra që duken shumë reale. Ato janë jashtëzakonisht të detajuara, me imazhe intensive dhe emocione të forta, dhe shpesh mbahen mend edhe shumë kohë pas zgjimit.

Gjumi REM është faza kur trupi është i relaksuar, por truri shumë aktiv. Është edhe faza kryesore e ëndrrave. Më shumë gjumë REM do të thotë më shumë mundësi që truri të prodhojë ëndrra të gjalla dhe komplekse. Studimet kanë treguar se personat me përqindje më të lartë të gjumit REM kanë më shumë gjasa të raportojnë ëndrra të gjalla.

Gjumi REM është gjithashtu faza nga e cila zgjohemi më shpesh gjatë natës. Kur zgjohemi nga REM-i, kemi më shumë gjasa t’i kujtojmë ëndrrat, sepse ato janë ende “të freskëta” në kujtesë.

Kështu, ulja e kafeinës mund të çojë në më shumë gjumë REM, që do të thotë më shumë ëndrra dhe më shumë kujtime të tyre.

Sigurisht, gjumi është kompleks dhe ëndrrat po ashtu. Jo të gjithë do të kenë menjëherë ëndrra të gjalla pasi ulin kafeinën, dhe efekti mund të zgjasë vetëm disa ditë ose javë.

Përfundimi

Nuk ka shumë prova të forta që lidhin drejtpërdrejt uljen e kafeinës me ëndrrat e gjalla, por një lidhje e mundshme ekziston. Kafeina ndikon në gjumë, gjumi ndikon në ëndrrat dhe, kur kafeina reduktohet ose hiqet, truri mund të ketë më shumë kohë për të kaluar në fazën REM.

Gjithçka varet nga koha

Kur mendojmë për kafeinën, zakonisht na vijnë ndër mend kafeja dhe pijet energjike. Por kafeina gjendet edhe në pijet e gazuara, çokollatë, çaj, suplemente para stërvitjes dhe disa medikamente.

Kafeina ka përfitime të shumta, përfshirë për funksionin njohës dhe shëndetin mendor. Disa studime tregojnë se konsumuesit e kafesë kanë rrezik më të ulët për depresion, ndërsa kafeina është lidhur me uljen e rrezikut për sëmundje neurodegjenerative si Parkinsoni. Kafeja përmban gjithashtu vitamina B dhe antioksidantë, të rëndësishëm për një dietë të shëndetshme.

Për punëtorët me turne, sidomos ata që punojnë natën, kafeina shpesh është mënyra kryesore për të përballuar lodhjen. Edhe për ata që nuk punojnë me turne, dita shpesh nuk nis pa filxhanin e parë, ose të dytë, të kafesë.

Nëse nuk dëshironi ta hiqni plotësisht kafeinën, por doni të përmirësoni gjumin, çelësi është koha e konsumit. Shmangni kafeinën të paktën tetë orë para gjumit dhe evitoni dozat e larta brenda 12 orëve para se të flini. Gjumi juaj mund t’ju falënderojë, dhe ëndrrat mund t’ju befasojnë./bbc

The post Po pakësoni kafenë? Ja pse ëndrrat mund të bëhen më intensive appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Administrata Tatimore ka hapur aplikimet për kompensimin e shpenzimeve për arsimin e fëmijëve. Të drejtën e kanë të gjithë ata individë që kanë plotësuar Deklaratën Individuale të të Ardhurave, DIVA 2025, dhe kanë rezultuar me tatim të mbipaguar pas zbritjes së shpenzimeve për fëmijët me vlerë 48,000 ose 100,000 lekë në vit.

Tatimi i mbipaguar është diferenca midis shumës së taksave që një individ ka paguar dhe shumës që i takonte realisht sipas ligjit. Kjo shumë mund të rimbursohet ose kompensohet nga shteti.

Aplikimi kryhet online përmes sistemit e-Filing të administratës tatimore. Pas dorëzimit të kërkesës, kompensimi transferohet direkt në llogarinë bankare që individi deklaron gjatë aplikimit.

Pasi të hyni në sistemin e-Tax, duhet të zgjidhni modulin e-Filing dhe më pas “Çështjet e mia” për të krijuar një çështje të re. Në formularin që hapet, zgjidhet opsioni “Pyetje të përgjithshme” dhe plotësohet kërkesa për rimbursim sipas shumës së tatimit të mbipaguar që tregohet në DIVA. Aplikuesi duhet të bashkëngjisë gjithashtu dokumentet përkatëse, si të dhënat e llogarisë bankare, certifikatën familjare dhe dokumentacionin që vërteton shpenzimet për arsimin e fëmijëve, për shembull kontratat me shkollat dhe faturat e pagesave.

Afati për të paraqitur kërkesën për kompensimin e tatimit të mbipaguar është deri në 3 muaj pas plotësimit të DIVA 2025. Vlera e kompensimit llogaritet automatikisht nga sistemi, edhe për ata që nuk kanë detyrim ligjor për të dorëzuar deklaratën.

The post DIVA/ Si mund të aplikoni për kompensimin e shpenzimeve të fëmijëve appeared first on Gazeta Si.

Me trashëgiminë e dizajnit italian dhe me markat kryesore që veshin ekipet nga e gjithë bota, uniformat e lojërave olimpike të vitit 2026 duken sikur do të ishin po aq të përshtatshme për t’u veshur dhe në pasarelat e javëve ndërkombëtare të modës, sa edhe për podiumin olimpik. Ndërsa Lojërat Olimpike Dimërore Milano 2026 zbresin në arenat e dëborës së Europës nga 6 deri më 22 shkurt, gara jashtë akullit dhe pistave po shndërrohet gjithashtu në një spektakël mode.

Ashtu si në edicionet e fundit të Lojërave, veshjet e ekipeve këtë vit duken më pak si uniforma sportive standarde dhe më shumë si deklarata elegante kulturore. Veshjet ceremoniale pasqyrojnë trashëgiminë kombëtare përmes prizmit të stilistëve të mëdhenj dhe markave ikonike si Ralph Lauren, Emporio Armani dhe Moncler, ndërsa pajisjet e performancës nga gjigantë si Adidas dhe Lululemon janë projektuar posaçërisht për sfidat e akullit, lartësisë dhe shpejtësisë.

Mbretëria e Bashkuar: Adidas & Ben Sherman

Itali: Emporio Armani EA7

Australia: Karbon

Kanada: Lululemon

Brazil: Moncler

Haiti: Stella Jean

SHBA: Ralph Lauren

Mongolia: Goyol Cashmere

The post Uniformat më të bukura të Lojërave Dimërore Olimpike 2026 appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Shqipëria dhe kultura e saj do të jenë kryefjalë të jetës kulturore në qytetin Shamberi (Chambéry) të Francës për vitin 2026.

Nga marrëveshjet midis qyteteve të Shamberisë dhe Korçës, një program special do t’i kushtohet këtë vit kulturës, arteve, muzikës dhe letrave shqipe.

Lajmi është publikuar në faqen zyrtare të bashkisë Shambari ku një ndër ngjarjet kyç të kësaj stine kulturore shqiptare do të jetë ekspozita “Ikona të Shqipërisë”, që do të zhvillohet nga maji deri në nëntor në Muzeun e Arteve të Bukura të Shamberisë.

Në këtë ekspozitë do të shfaqen 45 vepra arti të rëndësishme nga trashëgimia kombëtare e Shqipërisë së shekujve XIV deri në XX, pjesë e fondit të Muzeut Kombëtar të Artit Mesjetar të Korçës.

Krahas kësaj ekspozite do të mbahen edhe evente të tjera si konferenca si pjesë e Muajit të Evropës, prania e partnerëve shqiptarë në Tregun e Kontinenteve, pjesëmarrja e artistëve dhe grupeve folklorike nga Korça në Festivalin e Kulturave Botërore, si dhe projekte krijimi artistik dhe teatral që bashkojnë të rinj dhe profesionistë nga të dy vendet.

Lidhja midis Korçës dhe Francës është historike dhe veçanërisht e fortë. E quajtur “Parisi i Vogël” për të kaluarën e saj frankofone, Korça është e njohur për traditën dhe dinamizmin e saj kulturor, arkitekturën dhe rolin e saj historik në zgjimin kombëtar shqiptar.

Midis dy luftërave botërore, Liceu Francez në Korçë ishte djep i elitave intelektuale dhe kulturore shqiptare, dhe kujtimi i tij do të ringjallet me hapjen së afërmi të liceut të ri franko-shqiptar të Korçës, projekt i përbashkët mes Shqipërisë dhe Francës me sytë nga shkencat dhe e ardhmja.

The post Nga Korça në Francë, 45 ikona të artit shqiptar do të shfaqen në Muzeun e Arteve në Chambery appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Për sa kohë EUR/USD do të tregtohet nën vlerën 1.183, trendi do të mbetet negativ, me objektiv 1.174. Tregtimi mbi nivelin 1.183 hap rrugën për një avancim drejt rezistencës 1.187.

Për sa kohë GBP/USD do të tregtohet nën vlerën 1.3625, trendi do të jetë rënës, me objektiv 1.35. Tregtimi mbi nivelin 1.3625 pritet të shoqërohet me përpjekje për testimin e rezistencës 1.369.

Për sa kohë BTC/USD do të tregtohet mbi vlerën 70,500, trendi i fillimjavës do të jetë pozitiv, me objektiv 73,500. Tregtimi nën nivelin 70,509 do të pasohej nga rënie të mëtejshme drejt suportit 67,300.

The post Parashikimi i ‘SI’ për bursat gjatë javës: Forcohet Bitcoin appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Ministrja e Punëve të Brendshme, Albana Koçiu, ka njoftuar se pasuritë e konfiskuara nga krimi, do t’i kalojnë organizatave jofitimprurëse, me qëllim shndërrimin e tyre në projekte dedikuar komunitet.

Më konkretisht, ministria bashkë me Agjencinë e Administrimit të Pasurive të Sekuestruara dhe të Konfiskuara (AAPSK), kanë hapur Thirrjen për Financim Projektesh, ku OJF-të mund të aplikojnë dhe të parashrtrojnë projektin e tyre.

“Para e prona, që burojnë nga droga, mashtrimi apo forma të tjera të kriminalitetit nuk janë më simbol fuqie apo privilegji, por do të rikthehen aty ku u përkasin, tek fëmijët, familjet, komunitetet në nevojë dhe viktimat e dhunës”, tha ministrja duke theksuar se në këtë drejtim do të disrbursohet një fond prej 15 mln lekësh.

Qëllimi i mbështetjes financiare është parandalimi i kriminalitetit dhe rehabilitimi social, kulturor dhe shëndetësor i shtresave në nevojë, veçanërisht i personave dhe grupeve të prekura ose të rrezikuara nga krimi i organizuar, trafikimi dhe forma të tjera të kriminalitetit.

Koçiu fton të gjitha organizatat e shoqërisë civile, të aplikojnë e të bëhen pjesë e një përpjekjeje të përbashkët me fokus tek rehabilitimi social e shëndetësor, riintegrimin e personave të prekur nga krimi, rehabilitim të viktimave të trafikimit e krimit të organizuar, rehabilimit të përdoruesve të drogës dhe mbrojtje të familjarëve të Policisë së Shtetit të rënë në krye të detyrës.

Afati për dorëzimin e aplikimeve është data 9 mars 2026.

The post Pasuritë e konfiskuara të krimit do t’i kalojnë OJF-ve, ministrja Koçiu: Do t’i kthejmë në qendra rehabilimit appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Qendra Kombëtare e Biznesit i ka bërë thirrje subjekteve që operojnë në Shqipëri, të deklarojnë pronarët përfitues.

Sipas QKB-së, këtë detyrim e kanë shoqëritë me përgjegjësi të kufizuar, shoqëritë aksionare, shoqëritë kolektive dhe komandite. Po ashtu, përfshihen edhe zyrat e përfaqësimit dhe degët e shoqërive të huaja që zhvillojnë aktivitet në vend. Në listë bëjnë pjesë edhe shoqëritë e kursim-kreditit dhe unionet e tyre dhe të ngjashme.

Edhe OJF-të, fondacionet e shoqatat kanë detyrim të deklarojnë pronarët.  

Nga ky detyrim përjashtohen personat fizikë tregtarë, si dhe subjektet ku aksionari i vetëm është një institucion qendror ose vendor. Po ashtu, nuk përfshihen bashkësitë fetare dhe partitë politike.

Autoritetet bëjnë thirrje që subjektet të verifikojnë të dhënat dhe të kryejnë regjistrimin, për të shmangur penalitetet dhe masat administrative.

Sipas të dhënave zyrtare të QKB, gjatë vitit të kaluar 5,356 subjekte kanë kryer deklarimin e pronarëve përfitues në Regjistrin përkatës, duke shënuar një rritje prej 27% krahasuar me vitin 2024.

Ligji parashikon gjoba të kripura ndaj atyre bizneseve që nuk depozitojnë në kohë të dhënat me pronarët apo aksionerët e tyre. Masat administrative nisin nga 500 dollarë për rastet e mosrespektimit të afateve, për të shkuar deri në 6 mijë dollarë kur autoritetet konstatojnë se ato bëhen me qëllim për të fshehur të dhëna të rëndësishme mbi burimet financiare të pronarëve apo aksionerëve të tyre.

The post QKB thirrje subjekteve për deklarimin e pronarëve/ Kush duhet dhe kush përjashtohet appeared first on Gazeta Si.

Të jesh beqar në Ditën e Shën Valentinit mund të jetë pak e rëndë. Marketingu rozë, menu-t me çmim fiks, fotot e pafundme me çifte që të mbushin telefonin është shumë, sidomos nëse je sapo i ndarë, e mërzishme. Nëse kjo ditë po të prek më shumë këtë vit, nuk po ekzagjeron; je thjesht njeri.

Ekspertja e marrëdhënieve, Adrienne Michelle, shpjegon se Dita e Shën Valentinit vendos “shumë presion mbi njerëzit beqarë, veçanërisht ata që po kalojnë një ndarje,” kryesisht sepse fokusohet tek dashuria romantike si e vetmja që ka rëndësi.

Por kjo nuk është në të vërtetë ajo për çfarë duhet të jetë dita. “Dashuria ekziston në shumë forma – miqësi, familje, dashuri për veten – dhe ato gjithashtu meritojnë të festohen,” thotë ajo.

Të jesh beqar në Shën Valentin nuk do të thotë se duhet të qëndrosh pasiv, të bësh sikur je në humor të mirë, ose të mërzitesh për atë që nuk ke.

Mund të jetë gjithashtu një arsye për të bërë pikërisht atë që dëshiron, pa kompromis, pa pritshmëri, pa trëndafila. Ti mund të zhvendosësh fokusin tek dashuria që tashmë ekziston në jetën tënde: “Festoni atë që keni në vend që të dëshironi që të ishte ndryshe. Do të kesh më shumë, ndoshta jo këtë vit. Dhe kjo është në rregull.”

Sido që të jetë Dita e Shën Valentinit për ty, të rrish brenda, të dalësh, të takosh miqtë, të përkujdesesh për veten, ose ta injorosh plotësisht, nuk ka mënyrë të gabuar për ta kaluar. Më poshtë, kemi mbledhur idetë më të mira për të kaluar ditën si beqar, të gjitha të dizajnuara për t’u ndjerë mirë, të qetë dhe pa shqetësime.

Përkujdesu për veten me një ditë Spa
Asgjë nuk tregon më shumë dashuri për veten se një ditë spa pa kufizime. Rezervo disa shërbime që të bëjnë të ndihesh si mbretëresha/mbreti që je, masazhe, manikyr, trajtime fytyre, rroba të buta dhe prosecco falas, e meriton. Nëse ke buxhet të kufizuar, kthe shtëpinë në një spa me dush me flluska, maska fytyre dhe ujë me kastravec. Çfarëdo që zgjedhësh, le të jetë një ditë shijimi.

Provo një recetë të re që ke ruajtur
Ka të paktën disa receta nga TikTok që ke ruajtur. Nxirrini dhe bëj një mbrëmje prej tyre! Shko në dyqan, blej gjithçka që të duhet dhe fillo të gatuash. Bëj diçka të shijshme që të kënaq plotësisht dhe ta bëjë natën tënde perfekte. (Bonus nëse kërkon kombinimin më të mirë të verës ose përgatit një version të koktejleve të preferuara në shtëpi.)

Dil vetëm për darkë
Të shkosh vetëm për darkë shpesh nënvlerësohet. Asgjë nuk krahasohet me rezervimin në restorantin tënd të preferuar, veshjen për veten dhe porositjen e çdo gjëje që të shijon, thjesht sepse mundesh. Merr një libër të mirë dhe shijo ndjesinë e të kujdesurit për veten siç dëshiron (madje, meriton) të trajtohesh.

Planifiko një Galentine’s Day (Shën Valentin me shoqet)
Edhe nëse je beqare, nuk do të thotë që duhet të jesh vetëm. Edhe nëse miqtë e tu janë në marrëdhënie, bëj plane të veçanta me ta për të festuar llojin më të mirë të festimit: Galentine’s Day. Pijini pijet e preferuara, hani snack-e të shijshme dhe shijo miqësitë e mrekullueshme që ke me gratë në jetën tënde.

Nis një aventurë
Nuk ka asnjë rregull që thotë se duhet të presësh “personin tënd” për të udhëtuar apo eksploruar. Dita e Shën Valentinit është një mundësi perfekte për një udhëtim solo. Qoftë një qytet i bukur francez ose një kafe artistike në lagjen trendy të qytetit, bota është gati për ty.

Telefono nënën tënde
Ose babanë, motrën, shoqen më të mirë ose një anëtar të familjes së zgjedhur. Kjo ditë ka të bëjë me dashurinë, në të gjitha format.

Lexo romanin tënd të preferuar romantik
Rivendos dashurinë duke lexuar romanin tënd të preferuar romantik ose një të ri. (Ose disa letra të dashurisë të jetës reale.)

Bëj një lexim Tarot
Pavarësisht se si ndihet statusi yt beqar, të jesh i lirë në V-Day mund të të bëjë të mendosh për të ardhmen romantike. Një mënyrë për të kuptuar më shumë: bëj një lexim tarot.

Organizoi një maratonë filmi solo
Kthe shtëpinë në një kinema personale me jastëkë, batanije dhe snacks të pafund. Qoftë thriller-e apo filma romantikë, bëj një festë për shijen tënde të shkëlqyer në film.

Krijo një Vision Board
Merr revista, shkopinj me shkëlqim dhe krijo një tablo me qëllimet dhe dëshirat e tua. Përfshi udhëtime, citate inspiruese dhe çdo gjë që të motivon.

Nis një kurs të ri
Mëso diçka që gjithmonë ke dashur. Mund të jetë gatim, gjuhë, sport apo çfarëdo tjetër. Fokusohu tek vetja dhe zhvillo një aftësi të re.

Bëj pak shopping për veten
Të jesh beqar do të thotë që mund t’i blini vetes gjërat që do të duash pa u përpjekur të pëlqesh dikë tjetër. Bizhuteri, veshje, makeup – një dhuratë për veten.

Fokusohu tek objektivat e Vitit të Ri
Shfrytëzo energjinë e beqarit për të rikthyer në vëmendje objektivat e fillimvitit: shëndet më të mirë, hobi të rinj, lexime, etj.

Bëj pastrim para pranverës
Rregullo dollapin, bëj një pile “dhuro”, hedh gjërat e skaduara dhe përgatis një hapësirë të pastër dhe të re.

Merr një ditë pushimi nga Instagrami
Nëse pamjet e dhuratave dhe darkave romantike të bëjnë të ndihesh keq, hiq app-in ose shfrytëzo kohën me kujdes.

Komuniko me miqtë beqarë
Festo miqësitë. Organizoni darka ose takime me të tjerët beqarë dhe shijo humorin dhe mbështetjen e tyre.

The post Si ta festoni vetëm ditën e Shën Valentinit! appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’- Gjykata Kushtetuese ka marrë sot vendimin në lidhje me kërkesën e kryeministrit Edi Rama kundër masës së sigurisë “pezullim nga detyra” të vendosur ndaj zëvendëskryeministres dhe ministres së Infrastrukturës Belinda Balluku.

8 gjyqtarët janë ndarë në barazim 4-4 duke bërë që të rrëzohet kerkesa e kryeministrit Edi Rama pasi kërkesa e tij nuk ka mundur dot të shumicën e votave. Kjo do të thotë se mbetet në fuqi pezullimi i Ballukut nga detyra, vendim i marrë nga GJKKO pas kërkesës së SPAK. 

Në vendimin e shpallur nga kryetarja e gjykatës Fiona Papajorgji rezulton se kërkesa nuk ka marrë korumin e votave, duke u ndarë 4 në favor të kryeministrit dhe 4 në favor të SPAK. Duhet të ishte arritur korumi me 5 veta. Kështu, për Ballukun është rikthyer masa e pezullimit nga funksionet publike.

Por si u ndanë gjyqtarët? Katër gjyqtarët që kanë vendosur kundër kërkesës së Ramës janë: Ilir Toska, Asim Vokshi, Marsida Xhaferrllari dhe Gent Ibrahimi.

Ndërsa gjyqtarët që kanë votuar pro kërkesës së tij janë: Fiona Papajorgji, Sonila Bejtja, Sandër Beci dhe Marjana Semini.

Vendimi i GJKKO-së për pezullimin e Ballukut u mor me kërkesë të SPAK, pasi ajo u mor zyrtarisht e pandehur për dyshime mbi shkelje ligjore në procedurat e tenderimit për ndërtimin e tunelit të Llogarasë.

Kryeministri Edi Rama reagoi menjëherë ndaj këtij vendimi, duke e konsideruar atë si një tejkalim të kompetencave dhe ndërhyrje në pushtetin ekzekutiv.

Pikërisht mbi këtë argument, kreu i qeverisë iu drejtua Gjykatës Kushtetuese, duke kërkuar zgjidhjen e konfliktit institucional të krijuar mes Kryeministrisë dhe Këshillit të Ministrave, nga njëra anë, dhe GJKKO-së, nga ana tjetër, lidhur me të drejtën për pezullimin e një anëtari të kabinetit qeveritar.

Seanca dëgjimore ku morën pjesë të gjitha palët u zhvillua më 22 janar 2026. Ndërkohë, SPAK ka ndërmarrë një tjetër hap procedural, duke i dërguar Kuvendit (më 16 dhjetor 2025) një kërkesë për heqjen e imunitetit parlamentar të Belinda Ballukut. Prokuroria e Posaçme synon të marrë autorizimin e nevojshëm për vendosjen e një mase sigurie më të rëndë ndaj saj.

Pavarësisht se fillimisht u caktua data 19 dhjetor e vitit të shkuar për mbledhjen e Këshillit për Mandatet dhe Imunitetin, mazhoranca socialiste vendosi ta shtyjë duke argumentuar se duhet pritur fillimisht vendimi i Gjykatës Kushtetuese.

Nga ana tjetër, opozita e ka kundërshtuar vazhdimisht këtë qëndrim, duke theksuar se kërkesa e SPAK për masë sigurie nuk lidhet me pezullimin nga detyra dhe se vonesa e mazhorancës nuk ka bazë ligjore.

Tanimë, radhën e ka pikërisht ky Këshill, ndërsa duhet theksuar se më 16 mars skadon afati për Kuvendin. Nëse deri atë ditë nuk ka një vendim nga salla e Parlamentit për çështjen, rrëzohet automatikisht kërkesa e SPAK.

Belinda Balluku është e pandehur për shkelje të dyshuara në tenderin me vlerë 190 milionë euro për tunelin e Llogarasë, ndërsa paralelisht po hetohet edhe për shtatë procedura të tjera prokurimi që lidhen me ndërtimin e segmenteve të Unazës së Madhe.

Sipas SPAK, qëndrimi i saj në detyrë përbën rrezik për hetimin, pasi mund të ndikojë në prishjen e provave ose në ushtrimin e presionit ndaj dëshmitarëve.

The post Gjykata Kushtetuese lë në fuqi pezullimin e Belinda Ballukut appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’- Qeveria ka vendosur t’i propozojë Kuvendit të Shqipërisë dy emra për anëtarë të rinj të Këshillit Mbikëqyrës të Bankës së Shqipërisë.

Vendimi u mor në mbledhjen e Këshillit të Ministrave të drejtuar nga kryeministri Edi Rama dhe parashikon që zgjedhja të bëhet përmes votimit në Kuvend. Kandidatët e propozuar janë Jonida Prifti dhe Ervin Mete.

Ervin Mete ka qenë më herët pjesë e kabinetit qeveritar “Rama”, duke drejtuar Ministrinë e Financave dhe duke mbajtur edhe postin e zëvendësministrit.

Më herët, Mete ka drejtuar Autoritetin e Mbikëqyrjes Financiare, ku ka kontribuar në zhvillimin dhe mbikëqyrjen e tregjeve financiare jobankare dhe në përafrimin e legjislacionit financiar me standardet e Bashkimit Europian.

The post Qeveria propozon Ervin Meten dhe Jonida Priftin për Këshillin Mbikëqyrës të Bankës së Shqipërisë appeared first on Gazeta Si.