Alexander Hurst

Në SHBA, komedia ka mbushur prej kohësh hapësirën që kanë lënë mediat e ndikuara nga partitë politike. Tani, Franca po ndjek këtë shembull.

Ndonjëherë, liria dhe hapësira e komedisë e bëjnë atë më të aftë për t’u përgjigjur ndaj ngjarjeve botërore se sa mediat e lajmeve. Merrni shembullin e South Park, me paraqitjet e tij të zhurmshme, të çrregullta dhe vizualisht shqetësuese të Donald Trump – më së fundmi duke tradhtuar Satanin (i cili mban pasardhësit e tij) me JD Vance në Shtëpinë e Bardhë. E drejtë: Trey Parker dhe Matt Stone zotërojnë plotësisht këtë territor.

Por nuk ka asnjë arsye pse programet satirike televizive si The Daily Show duhet të marrin rolin e ofruesit të lajmeve, gazetarit hetues dhe kritik. Megjithatë, gjatë tre dekadave të fundit, dështimet e mediave korporative amerikane për të mbuluar politikën e degraduar të vendit kanë shtyrë njerëz si Jon Stewart të plotësojnë boshllëkun.

Problemi u identifikua që në vitin 2000 nga ekonomisti amerikan Paul Krugman, i cili kritikoi shtypin për të qenë “fanatikisht i vendosur të duket i paanshëm”, deri në pikën që nuk ishin të gatshëm të denonconin gënjeshtrat flagrante. “Nëse një kandidat presidencial do të deklaronte se Toka është e sheshtë,” shkruante Krugman, “ju sigurisht do të shihni një analizë lajmesh me titullin Forma e Planetit: Të Dyja Palët Kanë të Drejtë.”

Ky kontekst i hapi rrugën triumfit kathartik të satirës amerikane në vitet e para të shekullit 21. The Daily Show filloi të zhvillonte intervista më të ashpra se shumica e shfaqjeve televizive të prime time. Stephen Colbert u bë i njohur duke luajtur rolin e një moderatori të rremë konservator, në një parodi të hapur të shfaqjes së Bill O’Reilly në mes të viteve 2000. Dhe më pas, John Oliver hapi rrugën e “komedisë hetuese”, shpesh duke bërë një punë më të mirë në zbulimin e skandaleve se sa programet e lajmeve që ai satirizonte.

Siç argumentojnë dy studiues nga universitetet e Innsbruck dhe Groningen, në një studim të botuar verën e kaluar, “ndryshimet emocionale” tek publiku mundësojnë që komedianët e late-night të ndërtojnë besim me audiencën e tyre, “gjë që në fund lejon që komedia politike të veprojë si një formë gazetarie me opinion”.

Një brez i ri stand-up-i duket se e kupton këtë fuqi instinktivisht. “Komediantët nuk duhet të luajnë sipas të njëjtave rregulla, kështu që ata mund të tregojnë të qarta të dukshme – aq të dukshme sa ndihen subjektive,” tha gazetari dhe stand-up komedian parisien Charles Pellegrin. Ndërsa Safia Benyahia, që drejton një kompani prodhimi komedie në Paris, shtoi se stand-up-i ka fituar popullaritet “sepse gjithçka është më politike dhe përçarëse. Njerëzit ecin mbi vezë dhe besojnë tek komedia për të trajtuar temat e vështira në një mënyrë të sigurt.”

Por vijat mes komedisë dhe politikës janë bërë gjithnjë e më të paqarta. Nga deklaratat absurde zyrtare të Shtëpisë së Bardhë, te shkrimtarët e komedisë që përpiqen të satirizojnë ngjarje serioze dhe të tmerrshme, lajmet politike kanë qenë pranë thyerjes së komedisë.

“Trump na dha kaq shumë material sa mund ta trajtonit vetëm sipërfaqësisht, dhe shumë shikues, mendoj, thanë: ti thjesht po tregon ditën,” tha ylli amerikan millennial i stand-up-it, Gianmarco Soresi. Komedia, më tej ai tha, “duhet të përpiqet të shpërndajë gjërat. Komedia duhet të sfidojë pushtetin, dhe sapo komedia bëhet pushtet, humbet efektivitetin e saj, dhe prandaj ishte kaq fyese kur komedianët u afruan me Trump.”

Megjithatë, Soresi shtoi se komedia nuk mund të zëvendësojë politikën: ekzistojnë kufij të fuqisë së saj. “A mendoj se mund të krijojmë një hapësirë për lehtësim? Po. A mendoj se mund të krijojë një hapësirë për reflektim? Po. A mendoj – si një hebre amerikan – se mund të zbulojë boshllëqet në axhendën gjeopolitike të Izraelit? Po,” tha Soresi. “A mendoj se mund të ndërtojë një lëvizje politike që rrëzon Netanyahu-n? Jo.”

Unë shkoj shpesh në stand-up komedi në baret nëntokësore të Parisit, ku skena që përfshin Pellegrin dhe Benyahia po lulëzon. Kam qeshur shpesh me sezonin e fundit të South Park, dhe e di që Stewart, Oliver dhe Colbert shpesh ndihmojnë në ruajtjen e mendjes së shokëve të mi amerikanë. Por ka një rrezik në atë që po kërkojmë nga komedia: të marrë përgjegjësitë e gazetarisë për të informuar publikun dhe të veprojë si një forum publik – por pa asnjë nga mekanizmat institucionale të gazetarisë.

Kur u zhvendosa për herë të parë në Francë, në 2012, u çudita pse nuk dukeshin të njëjtat shfaqje satirike politike në TV si në SHBA. Ngadalë kuptova se kjo ndodhte sepse mediat e lajmeve po bënin detyrën e tyre si duhet. Shfaqja politike mbrëmjesh Des Paroles et Des Actes në France 2 përfshinte verifikim të drejtpërdrejtë të fakteve të deklaruara nga të ftuarit. Debatet presidenciale ishin më shumë se thjesht klipet e 30 sekondave: moderatorët ndiqnin kandidatët disa herë dhe barazia sigurohej duke monitoruar kohën e foljes.

Megjithatë, gjatë dekadës dhe gjysmë të fundit, situata në mediat franceze gjithashtu ka filluar të përkeqësohet. Dy miliarderë të djathtë kanë blerë televizione, radio dhe gazeta. CNews është pozicionuar si një version francez i Fox, besimi në mediat e lajmeve ka rënë dhe dezinformimi ka fituar terren. Njëkohësisht, shoqëria franceze ndjehet më e polarizuar dhe e djathta ekstreme ka përmirësuar performancën e saj zgjedhore.

Kam shqetësim se Franca po shkon në të njëjtin rrugë si SHBA, ku mediat tradicionale dobësohen dhe bëhen më partiake, politika bëhet farsë dhe komedia hyn për të mbushur boshllëkun: shihni shembullin e faqes satirike Le Gorafi, që kritikoi Sarkozy-n për kujtimet absurde nga burgu vetëm tre javë pasi ishte arrestuar.

Anti-politika lulëzon aty ku anti-mediat kanë marrë rrënjë, duke lënë komedinë të jetë si katharsi ashtu edhe shkak. Nuk e di nëse kjo mund të kthehet, por di që duhet të përpiqemi. Çfarëdo qoftë kostoja, përfitimi afatgjatë do të jetë shumë më i madh. Pa të, rrezikojmë që skena e komedianit të bëhet forumi ynë më i rëndësishëm publik. Kjo është e rrezikshme për shoqërinë dhe gjithashtu e kundërta e asaj që komedia duhet të jetë.

*Alexander Hurst është kolumnist për Guardian Europe. Memoari i tij, Generation Desperation, është botuar në janar 2026. – Përgatiti për botim: L.Veizi

Reshjet e shiut kanë krijuar probleme në aksin Skuraj-Burrel. Gjatë orëve të para të ditës së diel në të gjithë segmentin e Shkopetit ka pasur rënie gurësh dhe balte, duke vështirësuar lëvizjen.

Po ashtu, në shumë zona ka prani të dendur të mjegullës që kufizon dukshëm fushëpamjen për të gjithë drejtuesit e automjeteve.

Ky aks rrugor që lidh Qarkun Dibër me veri-perëndimin e vendit, por është kthyer në rrezik të madh për të gjithë drejtuesit e automjeteve./KM

Ashtu siç e paralajmëroi në Kuvend, kryeministri Edi Rama, do të zhvillojë një vizitë pune në Jeruzalem, Izrael, më 25-27 janar, me rastin e pjesëmarrjes së tij në Konferencën Ndërkombëtare për Luftën kundër Antisemitizmit.

Në këtë vizitë, kryeministri shoqërohet nga delegacioni shqiptar dhe bashkëshortja e tij, Linda Rama.

Ditën e hënë, më 26 janar, nga ora 11:00 deri në orën 12:30, Rama do të zhvillojë një takim ‘kokë më kokë’ me kryeministrin e Izraelit, Benjamin Netanyahu, i cili do të pasohet nga takimi mes dy delegacioneve, në përfundim të të cilit do të ketë edhe deklaratë për shtyp.

Paralelisht, Linda Rama, në shoqërinë e bashkëshortes së Presidentit të Izraelit, Isaac Herzog, do të zhvillojë një vizitë në Bibliotekën Kombëtare.

Në orën 14:00, kryeministri i shoqëruar nga bashkëshortja, do të mbërrijë në Knesset “Plaza”, Parlamenti i Izraelit, ku do të pritet me një ceremoni të posaçme shtetërore nga Kryetari i Knessetit. Ceremonia përfshin rojet e nderit, ekzekutimin e himneve kombëtare, si dhe vendosjen e kurorave në monumentin e ushtarëve të rënë dhe në monumentin e viktimave të terrorit.

Më pas, kreu i qeverisë do të firmosë Librin e Përshtypjeve në Hollin Shagall.

Në orën 14:30, Rama dhe delegacioni shqiptar do të zhvillojnë një takim me Kryetarin e Knessetit, Amir Ohana.

Në orën 16:15, do të nisë seanca plenare speciale e Knessetit, e shoqëruar nga hyrja ceremoniale në sallë. Gjatë kësaj seance do të mbajnë fjalën kryetari i Knessetit, Amir Ohana, kryeministri i Izraelit, Benjamin Netanyahu, lideri i opozitës, Yair Lapid, si dhe kryeministri Edi Rama, i cili do t’i drejtohet Parlamentit të Izraelit me një fjalim historik sipas protokollit të posaçëm që Knesseti u ka rezervuar një numri të kufizuar udhëheqësish të huaj dhe së fundmi Presidentit të SHBA-ve, Donald Trump.

Në orën 17:15, do të zhvillohet një pritje zyrtare në nder të kryeministrit Rama, me pjesëmarrjen e ambasadorëve dhe të ftuarve të posaçëm, në Jerusalem Hall të Knessetit.

Ndërsa, Linda Rama do të ketë një takim të veçantë me gratë parlamentare.

Më 27 janar, Kryeministri Edi Rama do të marrë pjesë në Konferencën Ndërkombëtare për Luftën kundër Antisemitizmit, ku do të mbajë një fjalë, në praninë e Presidentit të Izraelit, Isaac Herzog.

Gjatë qëndrimit në Jeruzalem, Kryeministri Rama do të kryejë gjithashtu vizita simbolike në Western Wall (Muri i Lotëve) dhe në Kishën e Varrit të Krishtit./KM

Tre persona janë arrestuar gjatë një operacioni policor të koduar “Cargo 2”, pas dyshimeve për trafikun e lëndëve narkotike në Tiranë.

Të arrestuarit janë: Elvi Meta, 26 vjeç, Igli Canaj, 33 vjeç dhe Alban Kopaçi, 32 vjeç, banues në Tiranë. Autoritetet thanë se ata dyshohet se furnizonin grupe shpërndarësish me lëndë narkotike të llojit kokainë.

-1 kg e 36.6 gramë kokainë
-1 armë zjarri pistoletë dhe 1 armë gjahu me municion
-121,000 euro, 60 milion lekë dhe 5,000 paund

-Automjeti tip “Escalade” dhe 5 telefona celularë

Automjeti i njërit prej të arrestuarve u lokalizua në Unazë të Madhe, ndërsa materialet procedurale janë dorëzuar pranë Prokurorisë, për veprime të mëtejshme ligjore./K.M

Partia Demokratike, me anë të një deklarate për mediat, ka deklaruar se asnjë polic nuk është paraqitur në spital pas protestës kombëtare të ditës së shtunë.

“Partia Demokratike i konsideron mashtrime dhe të pabaza pretendimet e zëdhënësve të narkopolicisë se janë plagosur 12 efektivë policie. Sipas informacioneve tona të grumbulluara në mënyrë operative në të gjitha spitalet e kryeqytetit, asnjë efektiv policie nuk është paraqitur për ndihmë të pare”, lexohet në deklaratën e PD-së.

Sipas PD-së, “jo vetëm nuk ka policë të plagosur, por ka dhjetëra protestues të lënduar dhe dhjetra të tjerë të arrestuar, shpesh në mënyrë të paligjshme”.

“Përpjekja për të ngjyrosur me dhunë një protestë masive kundër narkoregjimit, nuk është gjë tjetër veçse frika e Ramës dhe shërbëtorëve të tij se zhvillimet politike në Shqipëri kanë arritur në ‘kilometrin e fundit’. Partia Demokratike thekson se, jo vetëm nuk ka policë të plagosur, por ka dhjetëra protestues të lënduar dhe dhjetra të tjerë të arrestuar, shpesh në mënyrë të paligjshme nga patronazhistë të qeverisë, njerëz pa uniformë dhe pa simbolet e policisë. Çdo tejkalim i ligjit do të merret shënim dhe çdo abuzues do të mbajë përgjegjësi të plota. Partia Demokratike falenderon edhe njëherë të gjithë mbështetësit dhe protestuesit, dhe siguron të ndaluarit dhe familjarët e tyre, se ata do të marrin çdo ndihmë ligjore dhe mbështetje. Ky është fillimi i fundit për narkoregjimin dhe narkopolicinë. Tërbimi i demonstruar sonte me përdorim gazrash helmuese dhe dhune të shpërpjestuar është dëshmi e kësaj”, vijon më tej deklarata e PD-së./KM

Not Such an Innocent Girl arrin vendin e parë në shitje single-sh dhe downloads, pas zbulimeve rreth përçarjes familjare

“Nëna ime shkoi aq larg sa më quajti të keqe”: nëntë gjëra që duhet të dini për përplasjen e familjes Beckham

Laura Snapes

Ka një dritë në fund të javës së tmerrshme të familjes Beckham: Victoria Beckham ka single-in më të shitur të javës në Britani me këngën Not Such an Innocent Girl, origjinalisht e publikuar në vitin 2001.

Pas zbulimeve të bujshme të djalit të saj të madh, Brooklyn Beckham, mbi përçarjen me prindërit, përfshirë rrëfimin e tij të tronditur se nëna e tij kishte kërcyer “mbi” të gjatë dasmës së tij me Nicola Peltz në 2022, fansat që morën anën e prindërve Beckham në “celeb gossip”-un e vitit treguan mbështetje duke blerë MP3-të e single-it të parë solo të Beckham. (Përpjekja e saj e parë pa Spice Girls, Out of Your Mind në 2000, ishte një bashkëpunim me Dane Bowers nga Another Level.)

Kënga arriti vendin e parë në dy tabela periferike: Official Singles Sales chart dhe Official Download chart, por nuk u fut në Top 100 kryesor, që kombinon streams dhe shitjet për të përcaktuar renditjen në tabelë.

Në vendin e 100-të të atij chart-i është Myles Smith me 5,258 njësi të kombinuara për single-in e tij të vitit 2024, Stargazing; numrat e saktë për këngën e Beckham nuk u publikuan nga Official Charts Company, por u tha se shitjet dhe streams e këngës ishin rritur 19,615% që nga java e kaluar.

Kjo renditje në shitje dhe downloads i jep Beckham vendin e saj të parë në tabela për herë të parë që nga single-i i Spice Girls, Holler/Let Love Lead the Way në 2000. Grupi pesë-anëtarësh kishte në total nëntë single të parë në UK, më shumë se çdo grup vajzash tjetër, por Beckham nuk kishte arritur kurrë një vend të parë si artiste solo: Out of Your Mind u mund nga Spiller dhe Sophie Ellis-Bextor me këngën Groovejet (If This Ain’t Love).

Not Such an Innocent Girl u promovua si pjesë e një “beteje charts” me Kylie Minogue dhe këngën e saj Can’t Get You Out of My Head, të dyja të publikuara, ndryshe nga ç’pritej, vetëm një javë pas 11 shtatorit 2001. Beckham humbi në mënyrë të dukshme: kënga e Minogue arriti vendin e parë dhe u bë hit i një gjenerate me 306,000 njësi të shitura në javën e parë, ndërsa përpjekja e Beckham arriti vetëm vendin e gjashtë me rreth një të dhjetën e asaj shifre, 35,000 njësi.

Vetë Beckham duket se dëshironte ta harronte shpejt të gjithë këtë ngjarje, dhe ndoshta nuk do ta mirëpresë këtë ringjallje. Albumi i saj debutues me titull të njëjtë dështoi, duke qëndruar vetëm katër javë në tabelë. Ajo është e vetmja Spice Girl që ka publikuar vetëm një album solo, pasi la muzikën për të ndjekur modën.

Dy albume të pretenduara solo të Beckham nuk panë kurrë dritën e ditës. Njëri, i regjistruar rreth vitit 2002, u shpërnda në vitin 2006 dhe njihet nga fansat si Open Your Eyes. Në 2003, ajo regjistroi një album hip-hop me producentin amerikan Damon Dash me titull Come Together. Megjithëse përfshinte bashkëpunimin me Ol’ Dirty Bastard, albumi u anulua, ndoshta në mënyrë të mençur. Ai u shpërnda në 2016 pas shitjes së një demo-CD-je në eBay.

Megjithatë, kërkesat nga përdoruesit e mediave sociale për të “publikuar kasetën” nuk janë realizuar ende për materialin ku Beckham supozohet të ketë kërcyer “në mënyrë të papërshtatshme” mbi djalin e saj të madh në dasmë, aq sa çifti i ri rinovoi betimet një vit më vonë për të “krijuar kujtime të reja”.

“First impressions can be wrong / So let me clear what’s going on”, këndoi Beckham 25 vjet më parë – por deri tani, as ajo dhe as bashkëshorti i saj, David, nuk kanë kërkuar të sqarojnë akuzat.

Përgatiti: L.Veizi

Për shkak të një proteste që pritet të zhvillohet në territorin e Republikës së Maqedonisë së Veriut nga një shoqatë e transportit të mallrave, do të ketë bllokim të përkohshëm të lëvizjes së mallrave në hyrje dhe dalje në pikat kufitare që lidhin Shqipërinë me Maqedoninë e Veriut.

Sot një vit pa Kryepiskopin Anastas. Kryepiskopi Anastas ndërroi jetë më 25 janar të vitit 2025 në moshën 95-vjeçare. Sot në përkujtim të tij po mbahet mesha në Katedralen “Ngjallja e Krishtit në Tiranë”, nën drejtimin e Kryepiskopit Joan.

Kryepiskopi Anastas dha një kontribut të jashtëzakonshëm për Kishën Orthodhokse Autoqefale duke e ringritur atë nga gërmadhat.

Pak historik

Më 1991, Kryepiskopi Anastas u caktua nga Patriarku Ekumenik Eksark Patriarkal në Shqipëri. Në qershor 1992, ai u zgjodh Kryepiskop i Tiranës, Durrësit dhe i gjithë Shqipërisë dhe në 2 gusht 1992 u fronëzua në kishën e Ungjillëzimit në Tiranë.

Përmes vështirësive të shumta, ringriti nga gërmadhat Kishën Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë, u riorganizuan më tepër se 400 famulli, u themelua Akademia Theologjike “Ngjallja e Krishtit” në Durrës (1992) dhe dy Lice kishtarë; shkolloi dhe dorëzoi 159 klerikë.

Ai themeloi 50 qendra rinore në qytete të ndryshme. U kujdes për përkthimin dhe botimin e librave liturgjikë dhe të librave të tjerë fetarë. U ndërtuan 155 kisha të reja, u restauruan 63 të tjera dhe u riparuan më tepër se 160 kisha ekzistuese, si dhe 75 qendra kishtare (Ndërtesat e Krypeshkopatës dhe të mitropolive, shkolla, qendra mjekësore, shtëpi pritjeje, kampe rinore etj).

Vepra totale ndërtuese arrin në afro 500 ndërtesa. Ai zhvilloi vepra bamirësie, duke shpërndarë qindra tonë ushqime, veshmbathje dhe ilaçe. Themeloi një gazetë të përmuajshme dhe tri revista, si edhe një stacion radiofonik. U përkujdes për ndërtimn e atelieve të Kishës (shtypshkronjës, fabrikës së qirinjve, zdrukthëtarisë, atelieve të ikonave dhe të restaurimit të tyre).

Në të njëjtën kohë, zhvilloi programe pionier në fushat e edukimit, shëndetësisë, kujdesit social, zhvillimit rural, kulturës dhe ekologjisë.

Themeloi Qendrën Mjekësore Diagnostike Arkivuar 1 prill 2019 te Wayback Machine me 24 specialitete në Tiranë dhe 4 qendra mjekësore në qytete të tjera, gjithashtu Akademi Teologjike, dy Institute të Formimit Profesional, nga viti 2010 në Tiranë Kolegjin Universitar “Logos” Arkivuar 3 qershor 2019 te Wayback Machine, një lice profesional, 5 shkolla fillore dhe të mesme, një konvikt për vajza dhe 20 kopshte fëmijësh në qytete të ndryshme.

Ai u përkujdes për ndërtimin e rrugëve, ujësjellësve, urave, riparimin e shkollave publike etj). Gjatë periudhës kritike të Kosovës (1999), organizoi një program të gjerë humanitar, që ndihmoi rreth 33.000 refugjatë në vende të ndryshme të Shqipërisë. E lidhi Kishën e Shqipërisë me organizata ndërkombëtare kishtare. Ai është anëtar themelues i Shoqërisë Biblike Ndërkonfesionale të Shqipërisë dhe të Këshillit Ndërfetar të Shqipërisë.

Gjatë tensioneve politike midis Greqisë dhe Shqipërisë, kontribuoi në zbutjen e tyre dhe në afrimin e dy vendeve. Më 24 tetor 2008, sipas Nenit 10 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, Kryepeshkopi Anastas Janullatos nënshkroi Marrëveshjen e parashikuar nga Kushtetuta midis Kishës Ortodokse Autoqefale të Shqipërisë dhe Këshillit të Ministrave, e cila në vazhdim u ratifikua në Kuvendin Popullor dhe në 22 janar 2009, u dekretua nga Presidenti i Republikës z. Bamir Topi dhe u bë ligj i shtetit Nr. 10057/22.1.2009, marrëveshje që rregullon marrëdhëniet midis Shtetit dhe Kishës Orthodhokse Autoqefale të Shqipërisë sipas regjimit juridik të Shqipërisë, e cila administrohet dhe rregullohet sipas Statutit të ri të aprovuar në nëntor 2006, në Ansamblenë e veçantë Kleriko-laike, në Durrës.

Nëpërmjet iniciativave dhe veprës së tij u është ofruar punë mijëra njerëzve, u krijuan vepra serioze të strukturës sociale dhe Kisha Ortodokse e Shqipërisë është bërë një faktor multidinamik shpirtëror dhe faktor progresi.

Ishte iniciator në ripërtëritjen e përpjekjes misionare në Kishën Ortodokse. Dijetar në fushën e Historisë së Feve dhe të dialogut ndërfetar. Njëkohësisht, ai njihej për përpjekjet e tij si paqebërës në Ballkan.

Kontributi i tij në fushën e shkencës, në dëshminë e krishterë bashkëkohore, në përafrimin me konfesionet e tjera të krishtera, në dialogun ndërfetar dhe në bashkekzistencën paqësore midis popujve dhe feve, është i njohur botërisht. I janë akorduar shumë dekorata dhe çmime nga vende të ndryshme./K.M

Dy hektarë serra të shkatërruara. Rreth 40 mijë euro investime të humbura dhe mbi 100 mijë euro mall që nuk do të dalë kurrë në treg është fatura e fermës me serra perimesh të Mirlind Saraçit në Kosovë të Vogël të Lushnjës.

Përmbytjet e ditëve të fundit i kanë shkaktuar dëme rreth 150 mijë euro, për rikuperimin e të cilave duhen vite punë, pasi uji dhe llumi kanë prishur edhe cilësinë tokës dhe ndikojnë negativisht për mbjelljet e ardhshme.

Zhgënjimi i tij shkon përtej dëmit material. Pas 15 vitesh emigracion në Itali, ai u kthye në Shqipëri rreth 12 vite më parë, me bindjen se përvoja dhe kursimet do të mjaftonin për të ndërtuar një fermë funksionale. Sot, kthimin e quan “gabimin e jetës”, jo sepse bujqësia nuk funksionon, por sepse rreziku mbetet i pambuluar dhe përgjegjësia shpesh mbetet pa adresë.

Shqetësimi i Mirlindit nuk është vetëm me motin ekstrem, por edhe me funksionimin e shtetit. “Askush nuk njofton? As për reshjet e pritshme, as për hapjen e portave të HEC-eve”. Mirlindi thotë se nuk pati asnjë paralajmërim për hapjen e portave të digës.

Humbja nuk erdhi nga mungesa e informacionit dhe e koordinimit, që në zona të tilla shpesh rezulton po aq shkatërruese sa vetë përmbytja.

Historia e Mirlindit është e qindra fermerëve në zonë. Gentian Ziu, fermer nga Samatica e Beratit, thotë se dëmet janë përhapur në disa fshatra dhe përfshijnë serra, kultura në fushë dhe pemëtore, ndërsa një bilanc i saktë financiar mbetet ende i pamundur.

Në Samaticë, sipas tij, janë dëmtuar rreth 8 hektarë serra të sapombjella, ndërsa 3.5 hektarë lakër, gati për treg, janë shkatërruar plotësisht. Krahas tyre, dëme të konsiderueshme janë raportuar edhe në pemëtore, ku pjeshka, ulliri, mandarinat dhe portokajtë janë prekur në shkallë të ndryshme, pa mundësi për të dhënë ende një shifër përfundimtare. “Janë shumë”, thotë ai, duke theksuar se situata në terren ndryshon nga dita në ditë.

Në të gjithë Beratin, panorama është po aq e rëndë. “Dëmet në serra janë të pallogaritshme”, shprehet z. Ziu, duke shtuar se fermerët janë përballur jo vetëm me përmbytjet, por edhe me ngrica, me temperatura që kanë zbritur deri në minus 5 gradë. “Problem me ngricat, problem me përmbytjet”, përmbledh ai situatën, duke e cilësuar si një goditje të dyfishtë për prodhimin bujqësor.

Ilir Pilku, analist i të dhënave mbi bujqësinë, tha së dëmet e shkaktuara nga përmbytjet e fundit në bujqësi janë rreth 150 milionë euro vetëm për prodhuesit. Ai e ka bërë këtë përllogaritje bazuar në sipërfaqen e përmbytur dhe llojet e kulturave të mbjella me çmimet e tyre të prodhimit.

Duke përllogaritur vlerën në tregun me pakicë dhe eksport, humbjet dyfishohen në 30 miliardë lekë dhe shpërndahen në të gjithë zinxhirin e bujqësisë nga fermeri, qendra e grumbullimit, eksporti dhe konsumatorët, të cilët do të paguajnë çmime më të larta dhe të investimeve të humbura në serra.

Ruzhdi Koni, i cili eksporton fruta dhe perime të freskëta nga serrat, me kompaninë e tij “Agrokoni”, tha se, përmbytjet kanë dëmtuar rëndë fermat e specializuara për eksport që janë të përqendruara në zonën e Beratit, Lushnjës dhe Fierit. Zoti Koni parashikon se këto dëme kanë efekte të gjëra në ekonomi dhe pritet të ndikojnë në uljen e eksporteve deri në 30%.

Përveç të mbjellave, dëme janë krijuar edhe në blegtori, në ushqimin e kafshëve, shpendë dhe pemëtari, banesa, rrugë dhe infrastruktura të tjera.

Fondet që qeveria ka në dispozicion nëpërmjet emergjencave civile nuk plotësojnë as 5% të dëmeve të deklaruara deri më tani në bazë të sipërfaqes së përmbytur.

Kryeministri Rama tha se fermerët do të dëmshpërblehen nga përmbytjet e fundit, por Ministria e Bujqësisë ende nuk e ka një faturë finale rreth dëmeve, kostove, pasi të dhënat janë në përditësim.

Në Shqipëri, humbjet për shkak të klimës përballohen tërësisht nga fermerët pasi nuk funksionojnë skemat e sigurimeve, teksa qeveria jonë ofron mbështetje shumë të ulët për prodhuesit e cila nuk mjafton as në kohë normale për kostot e larta që përballet sektori.

Kulturat e dëmtuara në 12 mijë ha sipas qarqeve, 5791 fermerë të prekur

Për momentin nuk ka një vlerësim zyrtar kombëtar total për humbjet monetare, por sipas të dhënave nga operativë nga dikasteri i Bujqësisë, deri më datë 16 janar reshjet, përmbytjet dhe ngricat e janarit kanë prekur rreth 5,791 fermerë dhe rreth 12,172 hektarë sipërfaqe bujqësore, si dhe 5,551 krerë bagëti dhe 147 koshere bletësh. Të dhënat janë provizore dhe pritet të përditësohen.

Në Fier janë dëmtuar gjerësisht perimet 151 ha, drithërat 1,250 ha dhe foragjeret 1,700 ha. Janë raportuar edhe dëme shumë të mëdha në pemë frutore (rreth 300,000 rrënjë), si dhe sipërfaqe me vreshta dhe ullinj. Fieri është një nga qarqet me goditjen më të fortë në bujqësi.

Qarku i Beratit ka dëme të shpërndara në disa kultura – 247 ha drithëra, 368 ha foragjere, 270 ha kultura të tjera dhe 192 ha pemë frutore.

Korça ka një nga sipërfaqet më të mëdha të prekura me drithëra 1,360 ha dhe foragjere 415 ha, duke u renditur ndër qarqet më të goditura për këto kultura.

Në Gjirokastër, dëmet janë më të kufizuara me rreth 85 ha drithëra, 9 ha foragjere, si dhe dëme në pemë frutore 5,700 rrënjë dhe vreshta 24,000 rrënjë.

Në Vlorë janë prekur kryesisht drithërat 80 ha, foragjeret (25 ha) dhe një sipërfaqe e vogël me perime 2 ha, si dhe pemë frutore 12,000 rrënjë.

Në Elbasan janë raportuar dëme më të kufizuara 36 ha drithëra, 23 ha foragjere, si dhe dëme në pemë frutore 1,600 rrënjë dhe vreshta 280 rrënjë.

Në Shkodër dhe Lezhë dëmet janë përqendruar kryesisht në drithëra, foragjere dhe perime dimërore, për shkak të përmbytjeve. Shumë sipërfaqe kanë qenë nën ujë për disa ditë, duke rritur rrezikun e humbjes së prodhimit.

Në Tiranë dhe Durrës janë dëmtuar drithëra, foragjere dhe perime, si dhe pemë frutore dhe vreshta.

Në disa zona të Durrësit, dëmi ka arritur deri në 96% për disa kultura.

Një nivel kombëtar, drithërat janë dëmtuar në rreth 3,598 ha, foragjeret rreth 3,148 ha, kultura të tjera bujqësore rreth 4,151 ha, perime dhe luleshtrydhe rreth 480 hektarë, kryesisht në serra, ndërsa pemë frutore, vreshta dhe ullinj, rreth 790 hektarë.

Blegtoria, 5551 krerë të prekur

Përmbytjet dhe ngricat e janarit 2026 kanë goditur rëndë jo vetëm kulturat bujqësore, por edhe blegtorinë dhe bletarinë. Drithërat, foragjeret dhe pemëtaria janë ndër sektorët më të prekur, ndërsa në blegtori, problemi kryesor mbetet humbja e ushqimit dhe dëmtimi i stallave.

Në bletari, dëmet janë më të kufizuara në numër, por me ndikim të madh ekonomik për fermerët e vegjël. Situata mbetet dinamike dhe pritet që shifrat të rishikohen me raportime të reja nga terreni.

Të dhëna operative nga Ministria e Bujqësisë, tregojnë se janë raportuar edhe dëme në blegtori, me rreth 5,551 krerë të prekur në rang vendi. Dëmet përfshijnë humbje të pjesshme të bagëtive nga përmbytjet ose shembja e stallave në disa zona.

Dëmtim të bazës ushqimore për bagëtinë, sidomos në qarqet ku janë përmbytur foragjeret dhe drithërat (si Fier, Korçë, Berat, Lezhë dhe Shkodër) dhe rrezik për shëndetin e gjësë së gjallë nga lagështia, të ftohtit dhe mungesa e ushqimit.

Gjithashtu, në rang vendi, janë raportuar 147 koshere të dëmtuara. Dëmet në bletari lidhen kryesisht me përmbytjen e zonave ku ndodheshin kosheret, si dhe të ftohtin dhe ngricat, që dobësojnë kolonitë e bletëve.

Nga prodhimi në treg, 14-30 miliardë lekë dëm në bujqësi

Duke e bazuar në sipërfaqet dhe llojet e prodhimeve të dëmtuara dëmet financiare për prodhuesit, duke përfshirë xhiron e humbur nga prodhimet që nuk arritën të dalin në treg dhe humbjet e mundshme në eksport, luhaten nga 14 deri në 30 miliardë lekë, sipas vlerësimeve paraprake.

Në nivele specifike drithërat, të kultivuara në 3?598 hektarë, kanë humbur vlera që llogariten nga 2.88 deri në 4.32 miliardë lekë.

Foragjeret, në 3?148 hektarë tokë, përbëjnë një humbje prej 1.57 deri në 3.15 miliardë lekë. Në rastin e kultivimeve të tjera bujqësore, që zënë 4?151 hektarë, dëmet llogariten nga 3.32 deri në 6.23 miliardë lekë.

Humbjet për perimet dhe luleshtrydhet, kryesisht në 480 hektarë serrash intensive, arrijnë 4.8 deri në 12 miliardë lekë, ndërsa pemët frutore, vreshtat dhe ullinjtë, që zënë 790 hektarë, përfaqësojnë një humbje prej 1.58 deri në 3.95 miliardë lekë.

Ekspertët kanë kategorizuar sipërfaqet e dëmtuara sipas kulturës dhe kanë përdorur rendimentet mesatare për hektar, të dhëna nga statistikat e Ministrisë së Bujqësisë dhe nga përvojat konkrete të fermerëve.

Për drithërat dhe foragjeret janë përdorur rendimente relativisht të ulëta, ndërsa perimet intensive dhe serrat japin fitime shumë herë më të larta. Humbja për secilën kategori është llogaritur duke shumëzuar sipërfaqen e dëmtuar me xhiron bruto mesatare për hektar, duke marrë parasysh një gamë skenarësh nga pesimistë deri tek optimistë.

Humbjet për fermerët prodhues përllogariten deri në 140-150 milionë euro, por vlera në treg e këtyre prodhimeve është rreth 300 milionë euro, duke përfshirë edhe produktet që nuk arritën të shiteshin dhe të ardhurat e humbura nga eksporti.

Një hektar serrash që nuk ka mundur të dalë në treg përkthehet në dhjetëra milionë lekë të humbura, ndërsa humbjet në drithëra dhe foragjeret ndikojnë në furnizimin e bagëtisë dhe zinxhirin e ushqimit.

Në blegtori dhe në bujqësi, dëmet variojnë nga 280-570 milionë lekë. Për të vlerësuar humbjen ekonomike, është përdorur një metodë e bazuar në praktikën e përditshme të fermave dhe të dhënat e Ministrisë së Bujqësisë.

Çdo krerë ka një kosto mesatare prej 50?000 deri 100?000 lekësh për një sezon për ushqimin dhe shërbimin. Bazuar në këtë vlerësim, dëmet nga bagëtia arrijnë në total rreth 280–570 milionë lekë, duke reflektuar humbjet për fermerët dhe investimet e shpenzuara për përkujdesjen e kafshëve. Në bletari, situata është më e kufizuar në numër, por me ndikim të madh ekonomik për fermerët e vegjël.

Janë raportuar 147 koshere të dëmtuara, kryesisht nga përmbytjet dhe ngricat që dobësuan kolonitë e bletëve dhe shkatërruan prodhimin e mjaltit. Vlera mesatare e një koshere është llogaritur rreth 50?000–100?000 lekë, duke dhënë një humbje totale për bletarinë prej rreth 7–15 milionë lekë.

Por sipas ekspertëve, humbjet shkojnë përtej familjeve fermere, pasi ato godasin tregjet e grumbullimit, përpunimit dhe eksportit, duke ulur sasinë e mallrave në treg dhe duke rritur presionin mbi çmimet e brendshme.

Çdo hektar i dëmtuar është mijëra kilogramë perimesh, drithërash dhe frutash që nuk arrijnë në treg, një kosto që ndikon në ekonominë kombëtare dhe në sigurimin e ushqimit për qytetarët.

Miliona të tjera dëme, nga rrugët te shtëpitë

Përmbytjet e janarit 2026 nuk shkatërruan vetëm tokën bujqësore dhe fermat, por kanë përfshirë edhe komunitetet urbane dhe infrastrukturën e vendit, duke nxjerrë në pah dobësitë strukturore të menaxhimit të ujit dhe planifikimit urban në Shqipëri.

Sipas raportimeve nga emergjencat civile të paktën 1?587 banesa janë përmbytur në të gjithë vendin, ndërsa mijëra të tjera janë ndikuar nga ujërat që kanë hyrë brenda shtëpive, kanë dëmtuar mobilie, pajisje dhe infrastrukturë të brendshme.

Në disa zona, banorët raportojnë dëme që tejkalojnë dhjetëra miliona lekë për familje, me pajisje shtëpiake, mobilie dhe struktura të brendshme të papërdorshme pasi uji ka depërtuar thellë në hapësirat jetësore.

Këto humbje, të shpërndara në mijëra shtëpi, përbëjnë një ngarkesë të rëndë financiare për familjet e prekura dhe tregojnë një pamje të qartë se sa i cenueshëm është strehimi vendas ndaj motit ekstrem dhe mungesës së sistemeve efektive të parandalimit të përmbytjeve.

Në anën tjetër, rrjetet e transportit, arteriet që lidhin qytetet dhe fshatrat u goditën në mënyrë të konsiderueshme. Rrugët kryesore u bllokuan për shkak të ujit dhe rrëshqitjeve, duke shkaktuar ndërprerje të qarkullimit dhe izolim të disa komuniteteve rurale. Janë raportuar edhe shembje të pjesshme të segmenteve të rrugëve dhe dëmtime të mbikalimeve.

Ekspertët kanë përllogaritur se vetëm shkatërrimi dhe riparimi i segmenteve rrugore kryesore mund të arrijë dhjetëra deri në qindra milionë euro në një vit normal, për shkak të nevojës për rivendosje të shtresave rrugore, urave etj.

Eksportet e frutave dhe zarzavateve pritet të bien me 20-30%

Eksportet frutave dhe perimeve arritën një vlerë prej 19 miliardë lekësh në 11-mujorin e vitit 2025, sipas të dhënave zyrtare të INSTAT, por për të gjithë vitin 2025, vlera e tyre pritet të kalojë mbi 210 milionë euro.

Eksportuesit paralajmërojnë se dëmet e shkaktuara nga përmbytjet dhe ngricat në serrat e vendit mund të ulin volumin e prodhimit që shkon në tregjet ndërkombëtare deri në 10–30%, duke çuar në një humbje të pritshme në vlerë midis 21 dhe 63 milionë eurosh të vlerës së eksporteve bujqësore, grupi më i qëndrueshëm në rritje, si në volum dhe në vlerë, në vitin 2025.

Ruzhdi Koni, eksportues i njohur, nënvizon se “serrat e specializuara për eksport janë goditur rëndë dhe një pjesë e konsiderueshme e prodhimit nuk mund të shkojë në eksport. Kjo do të ndikojë menjëherë në marrëdhëniet tona me partnerët dhe në planifikimin për sezonet e ardhshme”.

Përtej humbjes direkte të volumit të eksportit, prodhuesit përballen edhe me shpenzime shtesë për riparimin e serrave dhe për sigurimin e cilësisë së perimeve që mbeten, duke rritur presionin financiar mbi fermerët.

Humbja e një pjese të konsiderueshme të eksporteve nuk është vetëm një sfidë për bizneset, por ka edhe efekt zinxhir mbi ekonominë kombëtare, duke ndikuar në punësimin rural, stabilitetin e çmimeve dhe konkurrencën e Shqipërisë në tregjet ndërkombëtare.

Ekspertët e sektorit bujqësor dhe përfaqësuesit e fermerëve këmbëngulin se duhet një qasje e integruar, që përfshin investime në infrastrukturën e serrave, sisteme paralajmëruese dhe siguri klimatike, si dhe mbështetje financiare për eksportuesit që përballen me humbje të papritura.

Pa këto ndërhyrje, vlerat e eksportit që u deshën të shënonin rritje të qëndrueshme rrezikojnë të tkurren, duke e kthyer progresin e arritur në sektorin bujqësor në një fitim të pasigurt dhe të cenueshëm ndaj kapriçiove të natyrës./Monitor.al/KM

Last Updated on 25/01/2026 by Klara

Prokuroria pranë Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm Tiranë, përfundoi hetimet dhe dërgon në gjyq shtetasit H.M., L.M. C.N., A.P., A.M. dhe E.N. për veprat penale ‘Falsifikim i letërnjoftimeve, pasaportave ose vizave’, ‘Falsifikim i dokumentit’ si dhe ‘Ndihma për kalim të paligjshëm të kufijve’ parashikuar nga nenet 186/2, 189/2, dhe 293/a/2 të Kodit Penal.

Nga hetimet mbi procedimin penal nr.2812, 2025, të nisura mbi bazën e materialeve të referuara nga Departamenti i Policisë Kriminale pranë Drejtorisë së Përgjithshme të Policisë së Shtetit dhe Shërbimit Diplomatik/ Zyra për Hetimet kriminale jashtë SHBA-së, rezultoi se shtetasi A.H., së bashku me disa shtetas te tjerë shqiptarë janë kontrabanduar në rajonin e Karaibeve, me qëllim më pas për të kaluar ilegalisht në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Sipas të dhënave, personi i dyshuar që ka organizuar këtë aktivitet është shtetasi shqiptar H.M. alias A. M., i hetuar më parë me të njëjtin aktivitet të kontrabandës njerëzore. Të dhënat tregojnë se ky shtetas u ka kërkuar të paktën tre shqiptarëve që për t’i dërguar në Amerikë dhe Kanada të paguajnë çmimin prej 35.000 dollarësh. Internerari që ndjek ky shtetas për të kontrabanduar njerëz fillon nga Shqipëria ku rektrutohen dhe më pas nga vendet e Europës drejt Republikës Domenikane, e prej andej me dokumenta false drejt Kanadasë ose nëpërmjet Porto Rikos duke përdorur dokumenta udhëtimi false për në Florida ose në shtete të tjera të ShBA-së.

Nga hetimet, rezultoi e provuar se shtetasi H.M. ka pajisur me dokumenta të falsifikuara disa shtetas shqiptarë për t’u larguar në mënyrë të paligjshme drejt SHBA-së dhe ka konsumuar elementet  e veprës penale të “Falsifikim i letërnjoftimeve, pasaportave ose vizave”, “Falifikim i dokumentit” si dhe “Ndihma për kalim të paligjshëm të kufijve” parashikuar nga neni 186, 189 dhe 298 të K.Penal, e provuar në disa raste. Po ashtu nga interceptimet telefonike është provuar se shtetasi H. M., gjatë kohës që është duke u hetuar me masë sigurie “Arrest në burg” nga ambjentet e paraburgimit të Fushë-Krujës ka përdorur dy numra të ndryshëm për të komunikuar me familjarët e tij, duke konsumuar në këtë mënyrë elementët e veprës penale “Futja ose mbajtja e sendeve të ndaluara në institucionin e ekzekutimit të vendimeve me burgim” më shumë se një herë, parashikuar nga neni 324/a/2 i K.Penal.

Nga veprimet e kryera janë mbledhur prova se edhe shtetasja L.M., është e përfshirë në aktivitetin e bashkëshortit të saj me veprime konkrete si në shoqërimin në udhëtimin e tyre për në Republikën Domenikane si dhe duke përfshirë në bashkëpunim edhe vëllain e saj A.P., në marrjen e porosive nëpërmjet linjave të udhëtimit Tropojë -Tiranë. Ajo ka konsumuar veprën penale të “Falsifikim i letërnjoftimeve, pasaportave ose vizave”, “Falifikim i dokumentit” si dhe “Ndihma për kalim të paligjshëm të kufijve” parashikuar nga neni 186, 189 dhe 298 të K.Penal.

Nga kqyrja e të dhënave telefonike, është provuar se shtetasi E.N. i punësuar pranë agjencisë turistike, ka ndihmuar duke i vënë në disposicion foto të dokumentave të dy shtetasve të huaj, me qëllim që shtetasi H.M., ky i fundit të mundësojë kalimin e shtetasve të ndryshëm duke përdorur dokumenta model. Mënyrë kjo, e përdorur në disa raste nga shtetasi H. M.,  janë konsumuar elementët e veprës penale të “Ndihmë për kalim të paligjshëm të kufirit” parashikuar nga neni 298 të K. Penal.

Po kështu shtetasi A.P., në bashkëpunim me të afërmit e tij me veprime konkrete ka marrë dokumenta të falsifikuara që do të mundësonin kalimin në mënyrë të kundërligjshme të një shtetasi duke konsumuar elementët e veprave penale “Falsifikim i letërnjoftimeve, pasaportave ose vizave”, “Falifikim i dokumentit” si dhe “Ndihma për kalim të paligjshëm të kufijve” parashikuar nga neni 186, 189 dhe 298 të K. Penal.

Ndërsa shtetasi C.N., duke qenë shofer automjeti ka mundësuar transportin e dokumentave të falsifikuara duke konsumuar elementët e veprës penale të “Falsifikim i leternjoftimeve, pasaportave ose vizave”, “Falifikim i dokumentit” parashikuar nga neni 186 dhe 189 të K. Penal kryer në bashkëpunim.

Shtetasi A.M., duke i vënë në dispozicion të hetuarit H. M., të dhënat e pasaportës/pasaportën e tij Britanike si model për të prodhuar dokumenta të tjera të falsifikuara, për të bërë të mundur një mënyrë më të sigurtë kalimi për shtetas të tjerë për të ikur në Kanada dhe me këto veprime ka konsumuar elementët e veprës penale të “Ndihma për kalim të paligjshëm të kufijve” parashikuar nga neni 298 të K. Penal.

Sa më sipër, në mbështetje të nenit 331 të Kodit të Procedurës Penale, Prokuroria pranë Gjykatës së Shkallës së Parë të Juridiksionit të Përgjithshëm, Tiranë kërkoi dërgimin në gjyq e të pandehurve:

H.M., akuzuar sipas neneve 186/2, 189/2, 298/3 dhe 324/a/2 të K.Penal;

L.M.., akuzuar sipas neneve 186/2, 189/2, 298/3 të K.Penal;

A.P., akuzuar sipas neneve 186/2, 189/2, 298/3 të K.Penal;

C.N., akuzuar sipas neneve 186/2, 189/2 të K.Penal;

A.M., akuzuar sipas nenit 298/3 të K.Penal; dhe

E.N.,  akuzuar sipas nenit 298/3 të K.Penal./KM

Gjatë qëndrimit të saj në Stamboll, në kuadër të Platformës për Paqe në Ballkan me Ministrat e Jashtëm të Rajonit, Ministrja për Europën dhe Punët e Jashtme, Elisa Spiropali, u takua me Presidentin e Republikës së Turqisë, Recep Tayyip Erdoğan.

Spiropali thekson se gjatë takimit “i shpreha Presidentit mirënjohjen për rolin aktiv dhe të qëndrueshëm të Turqisë në mbështetje të paqes, sigurisë dhe ekuilibrave strategjikë në Ballkanin Perëndimor”.

Ky kontribut sipas saj, reflekton përgjegjësi rajonale dhe vizion afatgjatë.

“Marrëdhënia mes Shqipërisë dhe Turqisë është ndërtuar mbi histori të përbashkët, respekt reciprok dhe besim mes dy popujve. Sot, ajo shprehet si një bashkëpunim i gjallë dhe dinamik, i orientuar drejt së ardhmes, ku dialogu, solidariteti dhe interesat e përbashkëta forcojnë stabilitetin dhe zhvillimin në rajon”, shkruan Spiropali.

Postimi i Spiropalit:

Stamboll – Nder pritja nga Presidenti i Turqisë, Recep Tayyip Erdoğan, një mik i provuar i Shqipërisë dhe i shqiptarëve, në kuadër të Platformës për Paqe në Ballkan me ministrat e jashtëm të rajonit.

Shpreha mirënjohjen për rolin aktiv dhe të qëndrueshëm të Turqisë në mbështetje të paqes, sigurisë dhe ekuilibrave strategjikë në Ballkanin Perëndimor, një kontribut që reflekton përgjegjësi rajonale dhe vizion afatgjatë.

Marrëdhënia mes Shqipërisë dhe Turqisë është ndërtuar mbi histori të përbashkët, respekt reciprok dhe besim mes dy popujve.
Sot, ajo shprehet si një bashkëpunim i gjallë dhe dinamik, i orientuar drejt së ardhmes, ku dialogu, solidariteti dhe interesat e përbashkëta forcojnë stabilitetin dhe zhvillimin në rajon./KM

Kryeministri Edi Rama u shpreh në podkastin e tij “Flasim” se java ka nisur me një ftesë të rëndësishme nga Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump.

Sipas Ramës, bëhet fjalë për një ftesë personale për t’iu bashkuar Bordit të Paqes, një organizëm i ri ndërkombëtar i krijuar me iniciativën e Trump, ku Shqipëria është ftuar të jetë vend anëtar themelues.

Ai e cilësoi këtë ftesë si një zhvillim me peshë të veçantë politike dhe historike për Shqipërinë, duke falënderuar Shtetet e Bashkuara për vlerësimin dhe besimin e treguar ndaj vendit.

Rama theksoi se ftesa u mirëprit dhe u ratifikua edhe në Kuvendin e Shqipërisë me një mbështetje të gjerë, çka sipas tij dëshmon angazhimin e vendit për paqen dhe rolin aktiv në diplomacinë ndërkombëtare.

Ai shtoi se, pavarësisht debatit dhe polemikave që shoqëruan këtë çështje, Shqipëria e pranoi ftesën me një “po” të fortë, duke marrë edhe votat e opozitës.

“Realisht që ishte një ftesë e mirëseardhur, edhe pse nuk e dyshoja që do të kishte zhurmë dhe përpjekje për të bërë tollovi, nuk e mendoja që fantazitë dhe ligësia do të bashkoheshin për t’i dhënë jetë disa teorive dhe përrallave që duhet të jenë vërtet të rënda, që të arrihet deri në pikat ku u arrit. Ftesa u mirëprit, u pranua dhe u ratifikua në një formë projektmarrëveshjeje dhe projektligji. Shqipëria, si një shtet që ka gjetur paqen si busullën e vet dhe që ka ditur të kontribuojë në tryeza të rëndësishme ndërkombëtare, e aprovoi me një “po” të fortë, edhe me votat e atyre që nuk lanë gjë pa thënë, përkatësinë në këtë bord.”/KM

Kreu i grupit parlamentar të Partisë Demokratike, Gazment Bardhi, ka reaguar pas qëndrimeve të kryeministrit Edi Rama ndaj protestës së organizuar nga opozita. Bardhi e cilëson Ramën si një “kryeministër i skaduar” dhe e akuzon për mbrojtje të korrupsionit dhe lidhje me kartelët e drogës.

“Askund në Europë kryeministri nuk mbron korrupsionin. Edi Rama reagoi mbrëmë ndaj protestuesve si çdo regjim i korruptuar që ka humbur kontrollin: me dhunë shtetërore, gaz lotsjellës të skaduar dhe ujë me piper,” deklaroi Bardhi.

Ai theksoi se, sipas standardeve europiane, një kryeministër që kapet në skandale nuk i përgjigjet qytetarëve me dhunë, nuk kriminalizon opozitën dhe nuk tenton të kontrollojë drejtësinë. Bardhi akuzoi Ramën se shndërrohet në “avokat të korrupsionit” për zëvendëskryeministren Belinda Balluku, ndërsa sipas tij një kryeministër i përgjegjshëm nuk paracakton tendera apo cakton koordinatore mes qeverisë dhe krimit të organizuar, duke iu referuar rastit të Ergys Agasit.

“Askund në Europë Drejtori i Përgjithshëm i Policisë nuk emërohet nga koordinatori i krimit të qeverisë. Askund nuk sulmohet drejtësia për të mbrojtur korrupsionin e vet, të familjes dhe të bashkëpunëtorëve më të ngushtë. Ky është Edi Rama! Vetëm regjimet e kalbura reagojnë me dhunë ndaj protestave,” shtoi Bardhi./KM

Qamil Dika, ekspert i shëndetit publik ka bërë thirrje për kujdes të shtuar ndaj simptomave të gripit, ndërsa vendi po përjeton kulmin e këtij sezoni.

“Jemi në ditët e fundit të janarit dhe është e kuptueshme që të prekurit nga gripi janë shumë. Sistemi shëndetësor po përballet me një situatë të vështirë dhe herë-herë kaotike, për shkak të frekuentimit të madh nga qytetarët që kërkojnë shërbim mjekësor,” tha Dika.

Ai këshilloi qytetarët të jenë të vëmendshëm ndaj simptomave si lodhja e trupit dhe temperatura e lartë. “Nëse këto simptoma zgjasin më shumë se 5 ditë, është e rëndësishme të kontaktohet mjeku i familjes për të kaluar gripin pa komplikacione. Kujdesi është më i domosdoshëm për të sëmurët kronikë dhe fëmijët e vegjël, të cilët përballojnë më vështirë simptomat,” shtoi eksperti.

Dika nënvizoi se urgjenca e QSUT po përballet me qindra raste në një ditë, duke çuar situatën në kufijtë e kaosit. Ai bëri thirrje për përgjegjshmëri nga qytetarët në menaxhimin e simptomave dhe përdorimin e shërbimeve mjekësore vetëm kur është e nevojshme./KM

Lokali nuk ishte në funksion dhe fatmirësisht nuk pati të lënduar. Zjarrfikësit që mbërritën në vendngjarje, shuan flakët, duke parandaluar përhapjen e zjarrit.

Paraprakisht, sipas burimeve nga shërbimi zjarrfikës, dyshohet se shkak ka qenë një shkëndijë elektrike, në lokalin që prej kohësh ishte i mbyllur. Ajo i dha flakën materialeve brenda, duke shkaktuar vetëm dëme materiale./KM

Për më shumë se një orë, në natën e acartë të 25 janarit 1995, bota kishte përjetuar një përvojë të frikshme, të lindur nga makthet më të këqija të Luftës së Ftohtë. Teknikët ushtarakë në detyrë në stacionet e radarëve në të gjithë Rusinë veriore zbuluan një sinjal kërcënues në ekranet e tyre. Një raketë ishte lëshuar diku pranë brigjeve të Norvegjisë dhe po fitonte lartësi. Ku po shkonte? A ishte një kërcënim?

Vëzhguesit e radarëve e dinin se një raketë e lëshuar nga një nëndetëse amerikane në ato ujëra mund të dërgonte tetë koka bërthamore në Moskë brenda 15 minutash. Mesazhi iu transmetua urgjentisht lart në zinxhirin e komandës presidentit të atëhershëm rus Boris Jelcin . Ai u bë udhëheqësi i parë botëror që hapi “çantën bërthamore”, një çantë që përmbante udhëzimet dhe teknologjinë për shpërthimin e kokave bërthamore, sipas BBC -së .

Që nga fundi i Luftës së Dytë Botërore, shtetet e armatosura me armë bërthamore kanë ndjekur një politikë parandalimi, bazuar në idenë se nëse palët ndërluftuese do të nisnin sulme të mëdha bërthamore, kjo do të çonte në asgjësim të ndërsjellë. Në atë moment të tensionuar, Jelcin dhe këshilltarët e tij duhej të vendosnin urgjentisht nëse do të “hakmerreshin”.

Tregjet globale u lëkundën, ndërsa udhëheqësit politiko-ushtarakë dhe gazetarët kaluan një orë duke kërkuar me dëshpërim informacion.

Prezantuesi i BBC Newsnight, Jeremy Paxman, tha: “Para se ta mbyllim, duhet të themi se sot nuk shpërtheu asnjë luftë bërthamore, pavarësisht përpjekjeve të fuqishme të një agjencie lajmesh ruse. Në orën 13:46, filluan të vinin raporte, duke cituar agjencinë e lajmeve Interfax të Moskës, se Rusia kishte rrëzuar një raketë që po vinte. Gazetarët, duke menduar se do të shihnin nga afër Armagedonin, telefonuan menjëherë Ministrinë e Mbrojtjes. Një zëdhënës i tronditur, por i patrazuar, deklaroi me besim: “Jam i sigurt se britanikët nuk kanë lëshuar asnjë raketë drejt Rusisë.” Një zëdhënës i Pentagonit nuk ishte më i informuar dhe tha: “E tëra çfarë kemi janë raportime.””

Më vonë, një zyrtar i Ministrisë së Mbrojtjes norvegjeze konfirmoi se lëshimi ishte paqësor. Ishte pjesë e një programi kërkimor shkencor dhe kishte për qëllim të mblidhte informacion në lidhje me Dritat Veriore. Raketa ra sipas planit në det pranë ishullit të largët Arktik të Spitsbergen, larg hapësirës ajrore ruse. Disa orë pasi lajmi u zbulua se ishte i rremë, burime anonime në Ministrinë e Mbrojtjes Ruse i thanë Interfax se ishte “shumë herët për të thënë” nëse lëshimi kishte për qëllim të testonte sistemin e paralajmërimit të hershëm të radarit.

Rusia ka qenë… e ndjeshme në lidhje me aftësitë e saj të mbrojtjes ajrore që nga viti 1987, kur adoleshenti gjermanoperëndimor Matthias Rust arriti të fluturonte më shumë se 750 kilometra, duke anashkaluar çdo sistem mbrojtës sovjetik në një aeroplan me një motor të vetëm, dhe të ulej në portat e Kremlinit. Deri atëherë Lufta e Ftohtë kishte mbaruar, por kjo ishte një shenjë se disa zyrtarë rusë mbetën nervozë për kërcënimin bërthamor.

Një mesazh i humbur
«U shokova kur dëgjova për vëmendjen që tërhoqi lëshimi», tha shkencëtari norvegjez Kolbjorn Adolfsen, i cili ishte në një takim kur filluan të vinin telefonatat. Edhe më surprizues ishte fakti se, javë më parë, Norvegjia e kishte informuar tashmë Moskën për lëshimin e planifikuar. Adolfsen spekulon se rusët mund të kenë reaguar sepse ishte hera e parë që një raketë që synonte të vëzhgonte Dritat Veriore ishte lëshuar në një trajektore kaq të lartë balistike, duke arritur një lartësi prej 1,461 kilometrash. Por ai tha se kjo nuk duhej të kishte ardhur si surprizë. «Më 14 dhjetor, Ministria e Jashtme u dërgoi një mesazh të gjitha vendeve të interesuara se ne do ta kryenim lëshimin», vuri në dukje ai. Por për ndonjë arsye, ky paralajmërim nuk arriti kurrë në zyrat e duhura. Ky ishte një kujtesë e fortë se si një mesazh i humbur mund të ketë pasoja shkatërruese.

“Momenti më i rrezikshëm i epokës së raketave bërthamore”
Shumë njerëz në Rusi në atë kohë e konsideruan arrogante njoftimin e Jelcinit se ai kishte përdorur çantën bërthamore për herë të parë, me qëllim që të largonte vëmendjen nga lufta çeçene. “Në të vërtetë, dje përdora për herë të parë çantën time ‘të zezë’ me butonin që e mbaj gjithmonë me vete”, i tha ai agjencisë së lajmeve Interfax të nesërmen. “Ndoshta dikush vendosi të na testojë, sepse mediat vazhdimisht thonë se ushtria jonë është e dobët”, shtoi ai.

Për një ish-zyrtar të CIA-s, ky ishte “momenti më i rrezikshëm i epokës së raketave bërthamore”. Këshilltari ushtarak Peter Pray shkroi: “Asnjëherë më parë një udhëheqës i ndonjë fuqie bërthamore nuk e kishte hapur seriozisht ekuivalentin e ‘valixhes bërthamore’ ruse, në një situatë ku kishte një kërcënim real dhe ku një vendim i menjëhershëm për të filluar Armagedonin ishte i mundur.”

Megjithatë, studiuesi i çarmatimit bërthamor i OKB-së, Pavel Podvig, tha: “Nëse do të më duhej t’i vlerësoja këto raste… ndoshta do t’u jepja një 3 nga 10. Kishte incidente shumë më serioze gjatë Luftës së Ftohtë.” Ai madje spekulon se skenari i “valixhes” mund të jetë inskenuar për Jelcinin të nesërmen. Eksperti bërthamor rus Vladimir Dvorkin tha se paralajmërimi norvegjez nuk paraqiste asnjë rrezik, “aspak”. Në vitin 1998, ai i tha Washington Post: “Edhe kur një sistem paralajmërimi dërgon një sinjal për një sulm masiv, askush nuk do të marrë kurrë një vendim, madje as një udhëheqës irracional që është alarmuar nga lëshimi i një rakete. Mendoj se është një alarm bosh.”

Pesë ditë pas incidentit, raportet e lajmeve të BBC raportuan se Rusia ia atribuoi paralajmërimin një “keqkuptimi” që nuk duhet të përsëritet. Një zëdhënës i Ministrisë së Jashtme tha se norvegjezët vepruan në përputhje me procedurën. Edhe pse katastrofa u shmang, mbetet shqetësuese që një raketë e padëmshme meteorologjike shkaktoi një panik të tillë…/KM

Në shtëpi dhe në shkollë, Inteligjenca Artificiale po shndërron fëmijërinë. Ajo sjell shumë përfitime, por edhe rreziqe të fshehura, shkruan The Economist

Mësuesit mbetën të habitur. Disa nga nxënësit që përdornin Khan Academy, një platformë online të të mësuarit, dukeshin sikur po kopjonin në detyrat e matematikës me ndihmën e një bashkëpunëtori të panjohur.

hetim arriti më në fund të zbulonte fajtorin: Pitagorën, një matematikan i lashtë grek me dobësi për trekëndëshat kënddrejtë. Si mjet studimi, Khan Academy u lejon nxënësve të bisedojnë me simulime me Inteligjencë Artificiale të mendjeve të mëdha të së kaluarës.

Fëmijët kishin zbuluar se, me pak nxitje, Pitagora digjital ishte shumë i gatshëm t’ua bënte detyrat e shtëpisë.

Fëmijët janë pionierët, si dhe subjektet e para mbi të cilat po testohet Inteligjenca Artificiale (IA). Adoleshentët amerikanë kanë më shumë gjasa se prindërit e tyre ta përdorin IA në shtëpi dhe më shumë gjasa ta përdorin në shkollë sesa prindërit e tyre në punë, sipas një sondazhi nga Centre for Democracy and Technology (CDT), një organizatë jofitimprurëse.

Në shkollë, IA premton të ndryshojë mënyrën se si fëmijët mësojnë, si vlerësohen dhe, në fund të fundit, si mendojnë.

Në shtëpi po ndryshon mënyrën si luajnë, si mbikëqyren dhe me kë, ose me çfarë, ndajnë sekretet dhe krijojnë miqësi. Gjenerata IA po rritet me mundësi që brezat e mëparshëm as që mund t’i kishin imagjinuar. Ajo po përballet edhe me rreziqe krejt të reja.

Muzat e gjimnazit

Le të nisemi nga klasa, ku gjithsecili kalon një pjesë të madhe të fëmijërisë. Dy vite më parë, më shumë shkolla në Amerikë e ndalonin IA sesa e lejonin. Sot, përdorimi i saj është bërë normë.

Rreth 61% e nxënësve të shkollave të mesme dhe 69% e mësuesve marrin ndihmë nga IA për punët e tyre për në shkollë, sipas një sondazhi nga RAND Corporation, një organizatë kërkimore (shih grafikun)./KM

Nga Leonard Veizi

Me sa duket në këtë botë ka njerëz që vijnë me një trup prej qelqi, por me një shpirt që refuzon të, qoftë dhe nga harresa. Amedeo Modiljani dukej se e mbante vdekjen si një shoqe rruge që në hapat e parë; ai e dinte se koha e tij nuk ishte një lumë i gjatë, por një rrymë e vrullshme që nxitonte drejt derdhjes…

…Ethet e fëmijërisë dhe mushkëritë e brishta nuk ishin thjesht sëmundje, por “mësueset” e para që i treguan kufirin e materies. Ndoshta kjo është arsyeja pse ai nisi të pikturonte njerëz që duken sikur po treten ngadalë në ajër – figura që zgjaten drejt qiellit, duke u bërë të tejdukshme, por kurrë të padukshme.

Fillimet

Ai lindi në Livorno, në vitin 1884, në një shtëpi ku varfëria trokiste në derë, por muret ishin të veshura me letërsi dhe dashuri. Nëna e tij, e vetmja që diti të lexonte “kodin” e fshehtë të djalit të saj, shkruante në ditar se brenda Amedeos fshihej diçka e jashtëzakonshme. Ajo nuk e mjekoi vetëm me ilaçe, por me liri. Kjo mbështetje e heshtur u bë thalmi i artit të tij: Modiljani nuk kërkonte thjesht të pikturonte portrete, ai kërkonte të gjente në fytyrat e botës atë miratim të qetë dhe atë dritë që kishte parë në sytë e nënës.

Në Paris

Kur mbërriti në Paris në fillim të shekullit XX, ai u bë “princi i bohemëve”, por mbeti përjetësisht një i huaj. Mes mjegullës së absintit dhe kollës që i griste kraharorin në rrugicat e Montmartre-it, ai nuk pikturonte për të pasqyruar realitetin, por për ta zhveshur atë. Te Modljani, qafat zgjaten si korda violine dhe fytyrat humbasin simetrinë tokësore për të fituar një harmoni hyjnore.

“Modiljani nuk i pikturonte njerëzit ashtu siç dukeshin. Ai i pikturonte ashtu siç ndiheshin kur mbeteshin vetëm me veten.”

Sytë në tablotë e tij—shpesh thjesht bajame të errëta pa bebëza—janë dritare të mbyllura për botën e jashtme, por të hapura drejt shpirtit. Ai nuk kërkonte duartrokitjet e salloneve të mëdha; ai kërkonte atë heshtje mistike që ndodh kur një shikues ndalon para një pikture dhe ndjen se po shihet nga brenda.

Bashkëjetesa

Në vitin 1917, Modljani filloi të pikturonte një seri prej rreth 30 nudo të mëdha femrash që, me ngjyrat e tyre të ngrohta, të ndezura dhe format sensuale, të rrumbullakosura, janë ndër veprat e tij më të mira. Në dhjetor të atij viti, Bertë Veil organizoi një ekspozitë personale për të në galerinë e saj, por policia i gjykoi nudot të pahijshme dhe i hoqi ato. Po atë vit, artisti filloi një lidhje dashurie me piktoren e re Zhënë Hebutern (Jeanne Hébuterne), me të cilën shkoi të jetonte në Kôte d’Azur. Vajza e tyre, Zhënë, lindi në nëntor 1918.

Dashuria e tij, Zhënë Hebutern, ishte e vetmja që mundi të banonte në vetminë e tij. Ajo nuk ishte thjesht një muzë, por një pasqyrë e ankthit dhe brishtësisë së tij. Modljani e pikturoi atë me një butësi pothuajse fetare, sikur peneli të kishte frikë se mos e lëndonte lëkurën e saj prej porcelani. Ata jetuan në një simbiozë tragjike, ku kufiri mes artit, dashurisë dhe sëmundjes u fshi plotësisht.

Fundi tragjik

Më 24 janar 1920, në moshën 35-vjeçare, Amedeo mbylli sytë për herë të fundit, i lodhur nga një betejë që trupi nuk mund ta fitonte dot më. Por tragjedia nuk u ndal aty. Të nesërmen, Zhënë, e veshur me dëshpërimin e saj dhe me një jetë të re që rritej në bark, zgjodhi ta ndiqte në amshim. Nuk ishte një akt dorëzimi, por një refuzim për të jetuar në një botë ku ngjyrat e Modiljanit ishin tharë.

Aktualitet

Sot, bota i përket atij. Pikturat e tij, dikur të shpërfillura, tani kurohen si thesare të shenjta. Por përtej famës dhe miliona dollarëve, mbetet ai djaloshi i brishtë nga Livorno, që e bëri dhimbjen e tij të bukur. Fytyrat e tij vazhdojnë të na vështrojnë me atë melankoli të sinqertë, duke na kujtuar se arti nuk shërben për të treguar si jemi, por për të zbuluar se kush mbetemi kur koha na zhvesh nga gjithçka.

Kryeministri Edi Rama në podcastin Flasim ka folur për 21 Janarin ku humbën jetën 4 protestues në bulevard, duke e quajtur një krim shtetëror për të cilin drejtësia vonon por nuk harron.

Rama u shpreh se uron që SPAK të zgjohet dhe të bëjë punën e tij mbi këtë krim që është njollë për drejtësinë shqiptare dhe nuk duhet të bëhet njollë e pashlyeshme për vetë SPAK-un.

“Ne u mblodhëm dhe e bëmë ritin e nderimit të 4 dëshmorëve të atdheut të cilët presin drejtësi. 21 janari është në llojin e atyre krimeve shtetërore që drejtësia vonon por kurrë nuk harron. Krimet shtetërore duhet kohë të zbardhen por koha nuk i zhbën dot nga kujtesa dhe tryeza e njerëzve të drejtësisë. Uroj që SPAK të zgjohet dhe të bëjë më në fund punë e vet mbi këtë krim që është njollë për drejtësinë shqiptare dhe nuk duhet të bëhet një njollë e pashlyeshme për vetë SPAK-un”, tha Rama./KM 

Një nga projektet më të mëdha shkencore të financuara nga qeveria amerikane për studimin e zhvillimit të trurit te fëmijët është përfshirë në një skandal serioz, pasi të dhënat gjenetike të mbi 20 mijë fëmijëve janë keqpërdorur për kërkime raciste dhe pseudoshkencore.

Bëhet fjalë për Studimin e Zhvillimit Kognitiv të Trurit të Adoleshentëve (ABCD), i nisur në vitin 2015 nga Institutet Kombëtare të Shëndetit të SHBA-së (NIH). The New York Times shkruan se projekti kishte për qëllim të analizonte ndikimin e ADN-së, mjedisit dhe faktorëve socialë në zhvillimin e trurit dhe shëndetin mendor të fëmijëve, duke garantuar siguri të plotë për të dhënat e ndjeshme të pjesëmarrësve.

Megjithatë, hetimet e The New York Timeszbuluan se një grup studiuesish arritën të siguronin qasje në këto të dhëna dhe i përdorën ato për të publikuar studime që pretendojnë se ekzistojnë dallime biologjike në inteligjencë mes racave. Në këto punime, komunitetet etnike renditen sipas IQ-së (Koeficientit të Inteligjencës) dhe sugjerohet se njerëzit e zinj janë më pak inteligjentë, çka sipas autorëve shpjegon edhe pabarazitë ekonomike.

Komuniteti shkencor ka hedhur poshtë këto studime si të njëanshme, metodologjikisht të gabuara dhe ideologjikisht të motivuara. Megjithatë, fakti që autorët përdorën të dhëna nga një projekt prestigjioz federal u ka dhënë teorive të tyre një pamje të rreme legjitimiteti.

Punimet janë shpërndarë gjerësisht në rrjetet sociale, forume ekstremiste dhe platforma nacionaliste, duke u parë miliona herë. Ato janë cituar edhe nga figura publike dhe komentatorë politikë në SHBA. Në disa raste, këto studime janë referuar edhe nga sisteme të inteligjencës artificiale në përgjigje të pyetjeve mbi racën dhe inteligjencën.

“Është jo vetëm shkencë e gabuar, por një përdorim i qëllimshëm për të promovuar një agjendë joetike,” deklaroi Dr. Terry Jernigan, bashkë-drejtuese e studimit ABCD.

Një nga figurat kyçe në këtë skandal është Bryan J. Pesta, ish-profesor në Universitetin Shtetëror të Cleveland-it. Ai kishte aplikuar për qasje në të dhëna duke deklaruar se po studionte dallime gjinore në madhësinë e trurit, por më pas i përdori ato për kërkime mbi inteligjencën dhe racën, një temë që NIH e dekurajon rreptësisht.

Disa dokumente gjyqësore dhe email-e tregojnë se bashkëpunëtorët e tij e udhëzuan se si të “maskonte” qëllimet reale për të shmangur kontrollet institucionale. Në vitin 2019, grupi publikoi një studim që pretendonte se njerëzit me prejardhje më të madhe evropiane ishin më inteligjentë, duke ia atribuar këtë gjoja gjenetikës.

Skandali ka nxjerrë në pah dobësi serioze në sistemin e mbrojtjes së të dhënave gjenetike në SHBA. Sipas të dhënave zyrtare, që nga viti 2007 ka pasur të paktën 63 raste ku të dhëna gjenetike janë përdorur në mënyrë të paautorizuar ose janë bërë të cenueshme ndaj vjedhjes.

Madje, në vitin 2024, të dhënat u siguruan në mënyrë të paligjshme edhe nga një studiues në Kinë, i cili dyshohet se kishte falsifikuar lidhjen me një universitet amerikan për të shmangur ndalimet.

Ekspertët paralajmërojnë se edhe kur emrat hiqen, të dhënat gjenetike mund të keqpërdoren për qëllime politike, ideologjike apo edhe sigurie kombëtare.

Një tjetër element shqetësues është fakti se familjet e fëmijëve pjesëmarrës nuk u informuan për keqpërdorimin e të dhënave të tyre. Shumë prindër thanë se nuk do të kishin pranuar kurrë pjesëmarrjen në studim po ta dinin se informacioni mund të përdorej për të nxitur ndarje racore.

Organizatorët e studimit thanë se kishin frikë se informimi i familjeve do të shkaktonte më shumë dëm emocional, veçanërisht te komunitetet e synuara nga këto studime.

Rasti ka hapur një debat të gjerë në SHBA mbi kufijtë e lirisë akademike, mbrojtjen e të dhënave personale dhe përgjegjësinë etike të institucioneve shkencore. Ndërsa NIH ka njoftuar masa të reja sigurie dhe trajnime të detyrueshme për studiuesit, kritikët thonë se kontrollet mbeten të pamjaftueshme./KM