Gazeta Si – Johan Zuko, 20-vjeç u ekzekutua pasditen e kësaj të shtune me armë zjarri në Korçë, ku autori i dyshuar u identifikua nga policia dhe është shpallur në kërkim.
Viktima, i cili shëbente si ushtarak në Forcat e Armatosura dhe autori i dyshuar, janë përfshirë në një konflikt pak para ngjarjes, ku Zuko dyshohet se ka pasur me vete edhe një thikë.
Arma e ftohtë i është gjetur në dorë viktimës pas ngjarjes dhe është sekuestruar nga grupi hetimor si provë materiale.
Viktima, Johan Zuko
Të dhënat e para bëjnë me dije se viktima dhe autori i dyshuar ishin shokë dhe janë rritur së bashku. Dyshohet se ai e ka ndjekur 20-vjeçarin deri në lagjen ku ndodhi ngjarja.
Viktima, i cili nuk ishte banor i zonës, mësohet se ka tentuar të fshihet brenda një pallati, por autori dyshohet se e ka ndjekur dhe e ka qëlluar për vdekje brenda godinës.
Sipas burimeve, autori i dyshuar ka precedentë penalë për armëmbajtje pa leje dhe plagosje. Në disa zona janë ngritur edhe postoblloqe policie, ndërsa kontrollet vijojnë për gjetjen e të dyshuarit. Forcat e Policisë kanë kryer veprimet hetimore për dokumentimin e plotë të rrethanave të ngjarjes.
Gazeta Si – Sipas një hetimi nga gazeta britanike “The Telegraph”, UEFA – konfederata që bashkon 55 federatat kombëtare të futbollit në Evropë – i pagoi një dëmshpërblim largimi një punonjëseje, e cila dyshohet se ka qenë ish-e dashura e Gianni Infantinos.
Infantino shërbeu si sekretar i përgjithshëm i organizatës nga viti 2009 deri në vitin 2016, përpara se të bëhej president i FIFA-s, organit drejtues botëror të futbollit.
Gjatë lidhjes së tyre të pretenduar, thuhet se Infantino siguroi që gruaja të promovohej në një pozicion më prestigjioz dhe me pagë më të lartë.
Sipas burimeve të “The Telegraph”, presidenti i atëhershëm i UEFA-s, Michel Platini, e ballafaqoi Infantinon lidhur me këtë marrëdhënie; më pas u vendos që gruaja të largohej nga puna me një dëmshpërblim “me gjashtë shifra” (që do të thotë të paktën një milion euro).
Gjithashtu, thuhet se UEFA pagoi për përfundimin e një programi masteri universitar nga ana e gruas. Identiteti i saj nuk është bërë publik.
UEFA konfirmoi të dyja pagesat (dëmshpërblimin dhe kursin universitar), duke pohuar se ato ishin në përputhje me rregulloret në fuqi në atë kohë, dhe deklaroi se ishte në dijeni të dyshimeve lidhur me një marrëdhënie midis gruas dhe Infantinos. Infantino, i cili është i martuar dhe ka katër vajza, ka mohuar çdo shkelje.
Skandali vjen në një moment tashmë të vështirë për Infantinon. Javët e fundit, disa federata anëtare të FIFA-s – përfshirë vetë UEFA-n – e kanë kritikuar ashpër atë, madje duke kërkuar dorëheqjen e tij, pas njoftimit të një plani për t’u hapur investitorëve privatë disa aspekte të organizimit të Kupës së Botës.
Kundërshtimi i fortë bëri që FIFA ta tërhiqte planin dhe Infantino të kërkonte falje. Sjellja e Infantinos ka qenë prej kohësh objekt polemikash, veçanërisht për shkak të lidhjeve të tij me regjime autoritare në vende të ndryshme arabe dhe afërsisë së tij me presidentin amerikan Donald Trump. Marrëdhëniet midis UEFA-s dhe FIFA-s, në veçanti, ishin tashmë të tensionuara prej kohësh.
Gazeta Si – Në fund të korrikut, për shkak të temperaturave të larta dhe mungesës së zgjatur të reshjeve, u shpall thatësirë në shtatë zona të Anglisë – kryesisht në jug – të cilat së bashku mbulojnë gjysmën e sipërfaqes tokësore të vendit.
Londra pa shumë pak shi gjatë gjithë korrikut dhe u vendos një ndalim për përdorimin e spërkatësve për të kursyer ujin, duke kontribuar në zverdhjen e lëndinave.
Kriza është e dukshme në shumë parqe të qytetit, ku lëndinat që normalisht janë të harlisura dhe të mirëmbajtura janë tharë dhe kanë marrë ngjyrë kafe.
Imazhet më poshtë janë në kontrast të plotë me perceptimin e zakonshëm të Anglisë – shpesh të portretizuar, pjesërisht me saktësi dhe pjesërisht përmes stereotipave, si një vend ku “bie gjithmonë shi”.
Në të gjithë Anglinë, vetëm rreth 10 përqind e reshjeve të pritura ranë në korrik – dhe vetëm 3 përqind në zonat jugore.
Ishte korriku më i thatë i regjistruar ndonjëherë (me mbledhjen e të dhënave që filloi në vitin 1836) dhe muaji i tretë më i thatë në përgjithësi, pas shkurtit 1891 dhe qershorit 1925. Në të gjithë Anglinë, reshjet arritën në 35 përqind të mesatares për këtë periudhë.
Ka pasur tre valë të njëpasnjëshme të nxehtësisë (me një të katërt që është aktualisht në zhvillim e sipër) dhe temperaturat maksimale mbetën mbi 30 gradë Celsius për 12 ditë rresht. Kjo përshpejton avullimin e lagështisë së tokës dhe rrit rrezikun e zjarreve në pyje.
Gazeta Si – Policia ka zbardhur ngjarjen e ndodhur në orët e para të mëngjesit të sotëm në Tufinë, ku një sasi lënde plasëse shpërtheu në derën e banesës së një 72-vjeçari, duke shkaktuar dëme materiale.
Në operacionin “Motivi”, janë shpallur në kërkim tre vëllezër, 39, 43 dhe 41 vjeç, të dyshuar si autorë të ngjarjes. Sipas Policisë, ata kanë precedentë të mëparshëm penalë.
Dyshohet se tre vëllezërit kanë vendosur dhe shpërthyer lëndën plasëse për motive të dobëta. Vijon puna për kapjen e tyre dhe dokumentimin e plotë të ngjarjes.
Gazeta Si – Arabia Saudite, Pakistani dhe Turqia kanë nënshkruar një pakt të mbrojtjes së ndërsjellë, duke krijuar kështu një aleancë të re ushtarake që mund të ketë pasoja të rëndësishme për Lindjen e Mesme dhe më gjerë.
Pakti përcakton se “çdo sulm i armatosur kundër njërit prej tre shteteve do të konsiderohet si sulm kundër të gjithë të tjerëve”, thuhet në një deklaratë të Ministrisë së Jashtme të Pakistanit.
Një zyrtar turk gjithashtu i tha agjencisë“Reuters” se marrëveshja përfshin një klauzolë të “mbrojtjes kolektive”.
Megjithatë, teksti përfundimtar i paktit nuk është bërë ende publik, dhe detyrimet e detajuara të vendeve pjesëmarrëse ndaj njëri-tjetrit mbeten të paqarta.
Marrëveshja u nënshkrua në Mekë, në Arabinë Saudite. Mohammed bin Salman – Princi i Kurorës së Arabisë Saudite dhe sundimtari “de facto” i vendit – luajti një rol kyç në hartimin e saj.
Negociatat kishin kohë që po zhvilloheshin (një version i mëparshëm, që përfshinte vetëm Arabinë Saudite dhe Pakistanin, u nënshkrua vitin e kaluar), por procesi mori një karakter urgjent për shkak të luftës në Lindjen e Mesme, e cila nisi në fund të muajit shkurt.
Gjatë konfliktit, Arabia Saudite – së bashku me monarkitë e tjera arabe në Gjirin Persik – u bë objektiv i bombardimeve iraniane, të kryera si hakmarrje për sulmet e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit.
Ndërkohë, Shtetet e Bashkuara – prej kohësh aleati kryesor ushtarak i sauditëve dhe garantuesi i stabilitetit rajonal – u treguan një partner i pabesueshëm dhe i paqëndrueshëm, duke dështuar si në zgjidhjen e luftës që kishin nxitur, ashtu edhe në neutralizimin e kërcënimit iranian.
Si pasojë, sauditët vendosën t’i diversifikonin aleancat e tyre. Kjo nuk do të thotë se aleanca historike me Shtetet e Bashkuara do të ndërpritet; përkundrazi, tregon se sauditët kanë filluar të kërkojnë alternativa.
Ata gjetën partnerë të mundshëm te dy fuqi të tjera rajonale, të cilat prej kohësh kanë synuar të zgjerojnë ndikimin e tyre në Lindjen e Mesme: Pakistani dhe Turqia.
Të gjitha këto shtete kanë shumicë dërrmuese sunite (Islami sunit është një nga dy degët kryesore të kësaj feje, krahas shiizmit, i cili mbizotëron në Iran).
Pakistani sjell në aleancë një ushtri numerikisht të madhe – edhe pse në disa aspekte të vjetëruar – dhe, mbi të gjitha, aftësinë parandaluese që ofron zotërimi i bombës atomike (ndonëse mbetet e paqartë nëse apo si do të shtrihej parandalimi bërthamor i Pakistanit te dy vendet e tjera).
Ndërkohë, Turqia kontribuon me një nga ushtritë më të trajnuara të rajonit, duke pasur aftësi të gjera logjistike dhe të inteligjencës, si dhe përvojë të konsiderueshme në operacionet me dronë.
Arabia Saudite zotëron një ushtri shumë të pajisur mirë – pavarësisht mungesës së përvojës luftarake – të mbështetur nga burimet e mëdha financiare që rrjedhin nga pasuria e saj e naftës.
Të tria palët në marrëveshje kanë deklaruar se aleanca është rreptësisht mbrojtëse në natyrë; megjithatë, mbetet e paqartë se deri në çfarë mase do t’i koordinojnë këto tri vende përpjekjet e tyre ushtarake dhe të politikës së jashtme në të ardhmen.
Vlen të përmendet se Turqia është gjithashtu anëtare e NATO-s, edhe pse anëtarësimi në një aleancë nuk e përjashton domosdoshmërisht pjesëmarrjen në një tjetër.
Rëndësia e kësaj aleance do të varet nga fakti se sa detyruese dhe gjithëpërfshirëse do të rezultojë të jetë klauzola e saj e mbrojtjes së ndërsjellë.
Me shumë gjasa, do të ketë përjashtime të konsiderueshme, sidomos duke qenë se të tria vendet aktualisht përballen me tensione apo edhe konflikte aktive me fqinjët e tyre.
Arabia Saudite jo vetëm që është sulmuar nga Irani, por së fundmi ka rifilluar gjithashtu armiqësitë kundër rebelëve Houthi, grupit pro-iranian që kontrollon një pjesë të madhe të Jemenit.
Pakistani ruan një marrëdhënie kronikisht të tensionuar kufitare me Indinë, e cila herë pas here çon në përleshje të armatosura.
Ndërsa Turqia është e përfshirë në mosmarrëveshje të gjata territoriale me Greqinë në Detin Egje (edhe pse të dyja vendet janë anëtare të NATO-s).
Për shembull, nuk ka gjasa që, nëse Irani do të rifillonte bombardimin ndaj Arabisë Saudite me raketa dhe dronë, Pakistani dhe Turqia do ta sulmonin Iranin si kundërpërgjigje. Është më e mundshme që pakti të përfshijë sigurimin e armëve mbrojtëse, trajnimin dhe mbështetjen.
Gazeta Si – Kërcimi nga lartësi të mëdha – ndoshta disiplina më spektakolare dhe më e rrezikshme e gjithë aktivitetit – do të zhvillohet në Kampionatin Evropian të Notit në Paris, më 7 dhe 8 gusht.
Jo larg Kullës Eifel, atletët do të hidhen nga një platformë 20 metra e lartë drejtpërdrejt në lumin Senë, duke arritur shpejtësi prej mbi 70 kilometrash në orë gjatë rënies në ajër.
Kërcimi nga lartësi të mëdha është një shtesë relativisht e re në garat e mëdha të sporteve ujore dhe – për shkak të faktorëve fizikë, teknikë dhe mjedisorë – dallohet pothuajse gjithmonë nga garat e kërcimit që shihen zakonisht në Lojërat Olimpike, ku lartësia maksimale është 10 metra.
Megjithatë, ky sport ka rrënjë të lashta. Njerëzit janë hedhur në det nga shkëmbinjtë prej të paktën dy shekujsh; që në fund të shekullit të 18-të, banorët e Havait praktikonin lele kawa – një formë hibride mes ritualit dhe sportit, që përkthehet fjalë për fjalë si “kërcim nga shkëmbi në ujë me këmbë të para, pa shkaktuar spërkatje”.
Legjenda thotë se ky kërcim tejet i rrezikshëm u krye për herë të parë nga Mbreti Kahekili, pikërisht për të demonstruar guximin e tij.
Megjithatë, deri në fillim të viteve 2000, zhytja nga lartësitë e mëdha ishte një sport amator, i lidhur më tepër me joshjen e vendeve ku praktikohej sesa me performancat e vetë atletëve.
Në fund të fundit, është e vështirë që një sport kaq i rrezikshëm të rregullohet dhe të njihet nga federatat zyrtare, të cilat shqetësohen gjithnjë e më shumë për sigurinë e atletëve.
Gazeta Si – Pushtimi i Ukrainës ka përmbysur tregun e punës në Rusi. Ndër të tjera, ai ka shkaktuar një rritje të jashtëzakonshme të pagave dhe e ka çuar shkallën e papunësisë në rreth 2 për qind – një nivel historikisht më i ulëti.
Ndonëse ky është një lajm i mirë për punonjësit rusë (megjithëse, siç do ta shohim, këto shifra duhen parë me kujdes), situata përbën një problem për ekonominë në tërësi: kompanitë e kanë të vështirë të përballojnë rritjen e pagave dhe, si pasojë, po përballen me një krizë graduale.
Arsyeja kryesore e këtyre disbalancave është se, që kur Rusia nisi pushtimin në shkallë të gjerë të Ukrainës në shkurt të vitit 2022, forcat e armatosura dhe sektori ushtarako-industrial kanë thithur një numër të madh njerëzish në moshë pune.
Qindra mijëra janë dërguar në vijën e frontit dhe një numër i madh kanë humbur jetën. Ndërkohë, qindra mijëra të tjerë janë punësuar ose rekrutuar në industrinë ushtarake për logjistikë, prodhim armësh dhe prodhim pajisjesh e materialesh thelbësore për përpjekjet e luftës.
Si rezultat, janë shfaqur mungesa të fuqisë punëtore në shumë sektorë të tjerë. Për shembull, Zëvendëskryeministri Marat Khusnullin ka deklaruar se sektorit të ndërtimit i mungojnë 200,000 punonjës.
Mungesa e punonjësve ngadalëson punimet në kantieret e ndërtimit, duke frenuar kështu një sektor kyç të ekonomisë civile.
Së dyti, për të inkurajuar njerëzit që të regjistrohen në ushtri dhe t’u bashkohen përpjekjeve të luftës, forcat e armatosura dhe industria ushtarake ofrojnë paga jashtëzakonisht të larta sipas standardeve ruse.
Në vitin 2021 – viti para luftës – paga mesatare ruse ishte e barabartë me rreth 650 euro në muaj. Që nga fillimi i luftës, ushtria ka filluar t’u paguajë ushtarëve mbi 2,000 euro në muaj, plus një bonus të konsiderueshëm regjistrimi që mund të arrijë deri në 40,000 euro, në varësi të zonës specifike të luftës. Edhe pagat që ofrohen nga industria ushtarake janë përgjithësisht më të larta se mesatarja.
Makina në radhë për karburant në Moskë, 30 qershor 2026
Për të konkurruar me sektorin ushtarak, edhe kompanitë private janë detyruar të fillojnë rritjen e pagave. Kjo prirje u nxit më tej nga rritja e inflacionit, e cila çoi në shtrenjtimin e mallrave të konsumit.
Brenda pak vitesh, pagat praktikisht janë dyfishuar: nga një mesatare prej rreth 650 eurosh në vitin 2021, ato kanë arritur në afro 1.200 euro sot (ndonëse kurset e këmbimit mund të pësojnë luhatje të mëdha në periudha të shkurtra).
Vitet e fundit, kjo situatë ndihmoi në ruajtjen e njëfarë stabiliteti social në Rusi: pavarësisht luftës dhe inflacionit të lartë, pagat po rriteshin me shpejtësi dhe gjetja e një pune ishte e lehtë për shkak të mungesës së fuqisë punëtore – kërkesa për punonjës ishte e lartë dhe punëdhënësit ishin të gatshëm të paguanin shuma të konsiderueshme.
Shpenzimet ushtarake, pagat e ushtarëve, bonuset dhe pagesat kompensuese rritën ndjeshëm të ardhurat e shumë familjeve, veçanërisht në rajonet më të varfra që ishin të përfshira gjerësisht në procesin e rekrutimit.
Megjithatë, tani situata ka filluar të ndryshojë. Në një ekonomi të shëndetshme, pagat rriten paralelisht me produktivitetin: ndërsa punonjësi prodhon më shumë, kompania fiton më shumë dhe, rrjedhimisht, e paguan punonjësin më mirë (të paktën në teori, edhe pse në praktikë mund të ketë shumë shtrembërime).
Në Rusi, megjithatë, rritja e jashtëzakonshme e pagave është nxitur nga faktorë të jashtëm – kryesisht nga konkurrenca me sektorin ushtarak.
Produktiviteti nuk është rritur – ose të paktën jo me të njëjtin ritëm si pagat – çka do të thotë se kompanitë private nuk mund t’i përballojnë më paga kaq të larta, edhe pse pagat vazhdojnë të rriten për shkak të mungesës së fuqisë punëtore.
Performanca financiare e sektorit privat rus ka qenë në rënie prej kohësh – për shkak të çështjeve që lidhen me pagat dhe faktorëve të tjerë: në vitin 2025, fitimet e përbashkëta të 28 kompanive kryesore të vendit ranë me 30 për qind.
Në disa raste, kompanitë madje e kanë të vështirë të paguajnë pagat e premtuara, siç raportohet nga “Moscow Times”, një gazetë e pavarur në gjuhën angleze.
Vetëm në tremujorin e parë të vitit 2026, rreth 209,000 ndërmarrje të vogla dhe të mesme u detyruan të mbylleshin – një rritje prej 9 për qind krahasuar me vitin e mëparshëm.
Nuk ka zgjidhje të thjeshta për këtë situatë. Elvira Nabiullina, drejtuesja e Bankës Qendrore të Rusisë, ka shprehur shpresën se normat shumë të larta të interesit – aktualisht në nivelin 14 për qind, krahasuar me 2,25 për qind në Eurozonë – do të ndihmojnë në riorientimin e ekonomisë drejt kompanive më produktive.
Ideja është se kompanitë më të dobëta do ta kenë të vështirë të sigurojnë financim dhe përfundimisht do të mbyllen, duke i shtyrë punonjësit të kalojnë te ndërmarrje më të shëndosha dhe, rrjedhimisht, duke rritur produktivitetin e përgjithshëm dhe mirëqenien ekonomike.
Megjithatë, për momentin kjo nuk po ndodh; mënyra kryesore për ta zgjidhur çështjen do të ishte reduktimi i stimulit të madh ekonomik që vjen nga sektori ushtarak. Për regjimin e Vladimir Putinit, kjo nuk është një mundësi.
Si gjithmonë kur diskutohen dobësitë e ekonomisë ruse, është e rëndësishme të kujtojmë se vështirësitë ekonomike nuk shndërrohen automatikisht në kolaps politik, e as nuk ndikojnë domosdoshmërisht në rrjedhën e luftës.
Rusia mund të vazhdojë ta mbështesë financiarisht përpjekjen e saj luftarake edhe për një kohë të gjatë. Dallimi qëndron në faktin se, ndërsa më parë mund ta bënte këtë pa prekur ndjeshëm popullsinë që jeton larg vijës së frontit, tani mund të bëhet e nevojshme t’u kërkohen atyre sakrifica gjithnjë e më të mëdha.
Gazeta Si – Një sasi e vogël e dyshuar lënde eksplozive e pashpërthyer është gjetur në orët e para të mëngjesit të kësaj të shtune pranë derës së dyqanit të këngëtarit Rigels Rajku ose siç njihet Noizy në Plazhin e Durrësit.
Pas njoftimit, në vendngjarje kanë shkuar shërbimet e policisë, së bashku me grupin hetimor, të cilët po hetojnë për zbardhjen dhe dokumentimin e ngjarjes.
Rreth katër vite më parë, më 8 qershor 2022, një sasi tritoli shpërtheu në të njëjtin objekt duke shkaktuar dëme të mëdha materiale.
Atëherë Noizy pati ngritur dyshime mbi reperin Cllevio me të cilin kishte konflikt të hapur. Një vit më pas, në qershor, lokalit të Noizyt në Currila iu vu zjarri dy herë. Për zjarrvënie të qëllimshme policia pati arrestuar kushëririn e tij 26-vjeçar.
Gazeta Si – Të premten në mbrëmje, edhe Spanja rivendosi kontrollet kufitare me Italinë – një masë që Italia e kishte zbatuar tashmë javën e kaluar në përgjigje të krizës së migracionit në Ceuta.
Duke qenë se të dyja vendet nuk ndajnë një kufi tokësor, kontrollet do të prekin udhëtarët që mbërrijnë me avion ose me anije.
Si Italia, ashtu edhe Spanja janë pjesë e Zonës Shengen, një zonë që lejon lëvizjen e lirë të njerëzve dhe përfshin 25 vende të Bashkimit Evropian (të gjitha përveç Qipros dhe Irlandës), si dhe Norvegjinë, Zvicrën, Islandën dhe Lihtenshtajnin.
Normalisht, shtetasit e këtyre vendeve mund të udhëtojnë midis tyre pa kontrolle të thelluara; për shembull, gjatë fluturimit nga Italia në Francë, kontrollohet vetëm karta e identitetit në momentin e hipjes në mjetin e udhëtimit.
Megjithatë, tani Italia dhe Spanja do të veprojnë – të paktën pjesërisht – sikur të ishin jashtë Zonës Shengen. Duke filluar nga 8 gushti, Spanja do të kryejë kontrolle të identitetit dhe shtetësisë së pasagjerëve që mbërrijnë nga Italia me anije ose avion; për shtetasit e vendeve jashtë Bashkimit Evropian, kontrollet do të përfshijnë gjithashtu vizat ose lejet e qëndrimit.
Këto masa hyjnë në fuqi sot, ndaj nuk është ende e qartë se si do të funksionojnë në praktikë apo nëse do të shkaktojnë ndonjë pengesë.
Qeveria spanjolle ka deklaruar se kontrollet do të mbeten në fuqi deri më 7 shtator, përveç rastit kur të ndryshojnë kushtet që çuan në zbatimin e tyre.
Kontrollet italiane përfshijnë kërkimin e dokumenteve të udhëtimit nga pasagjerët në anije dhe aeroplanë që mbërrijnë nga Spanja; në teori, këto vlejnë vetëm për individët që mbajnë pasaporta nga vende jashtë Bashkimit Evropian.
Megjithatë, kjo nuk është plotësisht e saktë: autoritetet e porteve dhe aeroporteve po kryejnë kontrolle të rastësishme për mbërritjet nga Spanja, që do të thotë se edhe qytetarët italianë, spanjollë dhe të tjerë evropianë mund të preken.
Gjatë kontrolleve fillestare, pasagjerët evropianë mund të tregojnë thjesht kartat e tyre të identitetit para se të vazhdojnë, ndërsa udhëtarët nga vendet jo-evropiane i nënshtrohen inspektimeve më të hollësishme.
Situata është megjithatë konfuze dhe procedurat ndryshojnë nga një port ose aeroport në tjetrin: në disa raste, janë krijuar korsi të dedikuara për pasagjerët që mbërrijnë nga Spanja, ndërsa në të tjera, kontrollet kryhen menjëherë pas zbarkimit ose në zona të ndryshme të aeroportit.
Raportet për radhë po qarkullojnë në faqet e internetit spanjolle – që ndodhin pikërisht gjatë sezonit të verës, kur udhëtimi midis dy vendeve është në kulmin e tij.
Rifutja e kontrolleve buron nga një përplasje politike lidhur me imigracionin midis qeverive të Pedro Sánchez-it (të qendrës së majtë) dhe Giorgia Meloni-t (të së djathtës), e cila nisi në fund të korrikut, kur dhjetëra mijëra emigrantë hynë në enklavën spanjolle të Ceutës nga Maroku, por u kthyen mbrapsht brenda pak orësh.
Asnjë nga personat që mbërritën në Ceutë nuk arriti në kontinentin evropian; megjithatë, Meloni e shfrytëzoi incidentin për të forcuar pozicionin e saj dhe për të demonstruar një qëndrim të vendosur kundër imigracionit të parregullt.
Fillimisht ajo e kritikoi ashpër qeverinë e Sánchez-it, por më vonë e ndryshoi qasjen, duke shprehur solidaritet me Spanjën.
Megjithatë, kjo nuk mjaftoi për t’i dhënë fund ngërçit diplomatik. Sánchez-i i përket Partisë Socialiste dhe qeveria e tij është një nga të paktat në Bashkimin Evropian që mban një qëndrim më pak përjashtues ndaj emigrantëve.
Gazeta Si – Në hotelin që zë selinë e vjetër të Policisë Metropolitane të Londrës, pranë Sheshit “Trafalgar”, ndodhet një bar i quajtur “The 40 Elephants”.
Ai ia detyron emrin e tij një grupi kriminal që ishte mjaft i njohur midis fundit të shekullit të 19-të dhe gjysmës së parë të shekullit të 20-të: atij të “Dyzet Hajdutëve”, ose “Dyzet Elefantëve”, një bandë e përbërë nga rreth dyzet gra që iu përkushtuan vjedhjes, zhvatjes dhe grabitjes së dyqaneve me një mjeshtëri të caktuar.
Fakti që në atë kohë ekzistonte një grup kriminal vetëm me femra ishte në vetvete një i pazakontë, sikundër dhe suksesi i tyre.
Historia e bandës, edhe pse e trilluar, tregohet në serinë “A Thousand Blows”, krijuar nga ideatori i “Peaky Blinders”, Steven Knight, i disponueshëm në “Disney+”.
Banda ishte formuar në “Elephant and Castle”, një zonë në jug të Thames, e cila vetë mori emrin e saj nga një pub famëkeq.
Shumë gra që ishin pjesë e tij, ishin të dashurat, vajzat apo motrat e anëtarëve të një bande tjetër mashtruesish, hajdutësh dhe kriminelë të vegjël të zonës: objektivi i të dy grupeve, ishin mbi të gjitha dyqanet në qendër dhe njerëz të pasur, të cilët arrinin të vidhnin me mjeshtëri dhe më pas e shisnin mallin përmes një rrjeti bashkëpunëtorësh.
Në një libër të vitit 1851, gazetari Henry Mayhew raportoi disa nga metodat e përdorura nga hajdutët e xhepave, të përshkruara si gra midis 14 dhe 60 vjeçe, shpesh të veshura me shalle dhe mantele të mëdha.
Në përgjithësi, ata hynin në dyqane në kohën e pikut, dy ose tre në të njëjtën kohë dhe synonin të shisnin sa më shumë produkte të vjedhura: “Kur dyqanxhiu ishte i zënë duke marrë mallra nga dritarja ose nga raftet” për t’i rregulluar në banak, shkruante Mayheë, “zakonisht njëra prej tyre merrte dhe fshihte diçka nën mantel ose shall, ndërsa tjetra përpiqej ta shpërqendronte”.
Një ilustrim i vitit 1872 që tregon një grua që kryen vjedhje në dyqan (Wikimedia Commons)
Ndonjëherë hajdutet përdornin letra referimi të rreme për t’u punësuar si shërbëtore për të vjedhur te zotërinjtë e tyre.
Të tjera, megjithatë, joshin të moshuarat në një rrugicë dhe më pas i akuzonin se i kishin sulmuar, ndërsa një bashkëpunëtore pretendoi se ishte dëshmitare e një sulmi të supozuar: për të shmangur veten nga sikleti, burri i sulmuar, zakonisht ua dorëzonte vajzave gjërat e tij me vlerë, tregon Bryan McDonald, autor i disa librave mbi grupet kriminale në Londër.
Historiania dhe gazetarja Caitlin Davies, autore e një libri mbi kriminalitetin femëror, vuri në dukje se me kalimin e kohës, figurat e “Dyzet Elefantëve” janë stereotipizuar ose seksualizuar.
Megjithatë, operacionet e tyre ishin të organizuara mirë, të cilat shpesh funksiononin pikërisht sepse kryheshin nga gratë.
Hallie Rubenhold, eksperte për rolin e gruas në shoqërinë angleze, shpjegoi për BBC se duke pasur parasysh moralin e asaj kohe, gratë pritej të ishin më të respektueshme ndaj ligjit, me rezultat që askush nuk do t’i dyshonte për vjedhje të ngjashme.
Në çdo rast, “Dyzet Elefantët” kishin rregulla për t’u respektuar, pjesërisht për të ruajtur harmoninë në grup dhe pjesërisht për të promovuar barazinë brenda tij: ato të njohura si “kodi i plaçkitësve”, prandaj McDonald i përcaktoi ato si “një lloj kooperative”.
Ndërkohë, në përgatitjen e një grabitjeje apo vjedhjeje, duhej të ishe i përpiktë dhe të mos pije kurrë alkool.
Të ardhurat nga një vjedhje, duhej të ndaheshin në mënyrë të barabartë midis atyre që e kryenin atë dhe nëse një anëtar arrestohej, të tjerët do t’i siguronin asaj një alibi. Kodi më pas ndalonte vjedhjen, si nga gratë e tjera në bandë, ashtu edhe nga partnerët e tyre.
Ato gjithashtu rrallë vishnin rrobat ose stolitë që vidhnin: gratë ende shpenzonin shuma të mëdha në bare, restorante dhe në festa për t’u përpjekur të imitonin personazhet e famshëm dhe aristokracinë e lartë, veçanërisht në vitet 1920, periudhën e aktivitetit të tyre maksimal.
Megjithëse dokumentet e policisë së Londrës dëshmojnë për vjedhje të rregullta të kryera nga gratë që nga fundi i shekullit të tetëmbëdhjetë, referenca e parë e bandës, daton në vitin 1873 dhe dihet me siguri se ajo mbeti aktive deri në vitet 1950.
“Dyzet Elefantët” ishin aq të afta në shmangien e policisë, sa ishin famëkeqe, me rezultatin që nëse njerëzit i shihnin pranë dyqaneve, shqetësoheshin.
Me kalimin e kohës, u identifikuan rreth 70 gra, disa prej të cilëve u dënuan për krime të tilla si vjedhje dyqanesh ose sulm ndaj policisë; të tjerët u shpërngulën gradualisht nga Londra.
Banda, megjithatë, drejtohej nga një udhëheqëse, ose “mbretëresha”. Një nga më të njohurat ishte Alice Diamond, e cila lindi në vitin 1896 në një familje kriminelësh dhe drejtonte grupin “me saktësi ushtarake”, duke vendosur kontrollin mbi territorin dhe duke dënuar ato që nuk e respektonin atë, shpjegon Davies.
Një tjetër, është Mary Carr, e cila në serialin televiziv interpretohet nga Erin Doherty, e njohur për rolin e Princeshës Anne në serialin për familjen mbretërore britanike “The Crown”.
Në një episod të podkastit të tij, aktori i njohur anglez Stephen Fry, rrëfengjyqin e vitit 1896 ndaj Carr-it, e cila ishte akuzuar për rrëmbimin e një fëmije.
Sipas versionit të McDonald-it, fëmija ishte shitur dhe i ishte besuar Carr-it në pritje të transferimit te një çift pa fëmijë; pasi u gjet në shtëpinë e saj pas një denoncimi anonim, ajo u dënua me tre vjet burg, ndërsa djali përfundoi në një jetimore.
Zyrtarisht, Carr shiste lule në Covent Garden dhe punonte si modele për artistë; edhe pse dihej se ajo ishte udhëheqësja e bandës, policia nuk kishte gjetur kurrë prova për ta akuzuar atë.
Dihet se Carr u dënua sërish në vitin 1900 për marrje të mallrave të vjedhura; besohet se më pas ajo u shpërngul në zonën e Mançesterit, ku dyshohet se vazhdoi të vidhte, ndërsa hiqej si një grua e shtresës së lartë, për të ndërruar jetë përfundimisht rreth vitit 1924.
Në serialin e Knight-it, personazhi i saj – i portretizuar me njëfarë lirie artistike – takohet me Hezekiah Moscow (Malachi Kirby), një tjetër figurë reale: një burrë që kishte ardhur nga Xhamajka me synimin për t’u bërë zbutës luanësh, por që në fund gjeti sukses si boksier.
Gazeta Si – “Hiqe mendjen; relaksohu dhe lëshoje veten nga erërat; nuk është vdekje. Lëri mënjanë të gjitha mendimet; dorëzoji veten zërit: ai shkëlqen. Që të mund ta shohësh kuptimin e asaj që gjendet brenda: është vetë qenia”.
Edhe sot – plot gjashtë dekada më vonë – zëri dhe fjalët e John Lennon-it ofrojnë mënyrën më të mirë për të përjetuar ndikimin e katërmbëdhjetë “plumbave të kënduar” që përbëjnë “Revolver”-in, albumin që “The Beatles” publikuan më 5 gusht 1966.
Megjithatë, fjalët e cituara në fillim – nga kënga “Tomorrow Never Knows” – nuk flasin për një gjendje shkëputjeje pa mendime, por përkundrazi për një zgjedhje të vetëdijshme për të kërkuar një dimension të ri perceptues dhe ekzistencial.
Ashtu si te The Matrix, dëgjuesi e sheh veten të pasqyruar te anëtari i Beatles-it që kthehet papritur në realitet te kënga “I’m Only Sleeping”, ku vrullet muzikore, duken si pilula blu të gëlltitura njëra pas tjetrës – hapa që të afrojnë me vrimën e Lepurit të Bardhë, e cila është sa magjepsëse, aq edhe frikësuese, njëlloj si vetë Revolver-i.
1966: Grupi britanik i muzikës pop “The Beatles”, duke qëndruar para katër mikrofonave në një konferencë shtypi ku diskutuan për koncertin e tyre në stadiumin “Shea” në Nju-Jork. Nga e majta në të djathtë: Ringo Starr, Paul McCartney, John Lennon (1940–1980) dhe George Harrison (1943–2001).
Më të famshëm se Jezusi – Albumi u shfaq më pak se një vit pas Rubber Soul, duke e shtuar ndoshta edhe më shumë ndikimin revolucionar dhe tronditës të atij disku të mëparshëm.
Ai shënoi një ndryshim të qartë drejtimi – një lëvizje e mundshme vetëm për një grup që zotëronte nivelin e vetëbesimit që kishin “The Beatles” në atë kohë.
“Katërshja e famshme” e dinte se po kalonte një periudhë shkëlqimi krijues dhe nuk ngurroi t’i thoshte shtypit amerikan – pak para publikimit të krijimit të tyre më të fundit – se ishin “më të famshëm se Jezusi”.
Në atë kohë, një deklaratë e tillë shkaktoi indinjatë te një pjesë e publikut amerikan, por cilësia e jashtëzakonshme e veprës bëri që akuzat për blasfemi të humbisnin shpejt rëndësinë e tyre.
Në fund të fundit, bëhej fjalë për grupin “The Beatles” të vitit 1966 – ambicioz, por ende të bashkuar – një grup i aftë për të gjetur pikëtakimin e përsosur mes ndjeshmërive të tyre të larmishme.
“Gjëja e parë që ndodhi me albumin e ri”, i tha John Lennon revistës “Melody Maker”, “ishte se unë dhe Paul vendosëm që duhej të bashkoheshim. Takoheshim privatisht, por vendosëm se kishte ardhur koha t’i përkushtoheshim punës serioze. Takimi është hapi i parë dhe jo gjithmonë më i lehti. Më pas, sapo bëhemi bashkë – te unë ose te Paul-i – fillojmë të mendojmë për këngët”.
Shkurtimisht, hierarkia e punës ishte e qartë: një mekanizëm i akorduar në mënyrë të përsosur, ku çdo ingranazh lëvizte në harmoni të plotë.
John dhe Paul shkëmbenin ide dhe krijonin së bashku, e më pas shkonin në studio, ku George dhe Ringo sillnin frymëzimet e tyre, duke i integruar ato në atë shkrirje fillestare të ideve krijuese.
Të gjitha ngjyrat – “Revolver” u pozicionua në gjysmë të rrugës midis Rubber Soul – i cili ruante një frymë akustike-folk të thjeshtuar, por autentike – dhe Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band, një album që ishte psikodelik, por edhe ambicioz e barok, madje edhe për sa i përket dizajnit të kopertinës.
Ndonëse nuk arriti madhështinë e pasuesit të tij, albumi i vitit 1966 ishte gjithsesi aq novator, saqë i shtyu “Fab Four” të merrnin një vendim të guximshëm: të mos performonin më “live”, të paktën derisa të gjenin një mënyrë për t’i realizuar disa këngë jashtë mjediseve të studios “Abbey Road”.
Në fakt, “The Beatles” kishin filluar ta përdornin studion në një mënyrë të re, duke eksperimentuar me teknika si shtresëzimi i vokaleve.
Ajo nuk ishte më thjesht një hapësirë regjistrimi, por një laborator i vërtetë ku gjenin vend tingujt indianë, chamber pop-i, psikodelia, roku, xhazi dhe muzika soul e frymëzuar nga stili “Motown”.
“All the lonley people” – Ekzistonte rreziku real që gjithçka të shkrihej përfundimisht në një përzierje të rëndë e të patretshme – veçanërisht për veshët e atyre që nuk ishin ndeshur kurrë me diçka të tillë.
Merrni për shembull këngën “Eleanor Rigby”: ajo jo vetëm që përfshinte elemente orkestrale, por vendoste në qendër të rrëfimit një person të moshuar e të vetmuar – një temë që është gjithçka tjetër veçse tërheqëse apo e zakonshme në muzikën pop, madje edhe sot.
Paul McCartney ishte i vetëdijshëm për këtë, por nuk e shihte si problem; përkundrazi, ai krijoi me dashje një baladë për një grua të pamartuar, ndoshta duke parë një pasqyrim të vetvetes te personazhi i At McKenzie-t, i cili “shkruan fjalët e një predikimi që askush nuk do ta dëgjojë”.
Ishte një lëvizje e guximshme – një lëvizje që edhe vetë kolegët muzikantë nuk e kuptuan menjëherë. Ray Davies i grupit “The Kinks” e krahasoi këngën me një ushtrim të thjeshtë stilistik, duke shkuar deri aty sa të thoshte: “E përfytyroj dot John-in duke thënë: ‘Do ta shkruaj këtë për mësuesin tim të vjetër të shkollës'”.
Me pak fjalë, akuza ishte se ai kishte krijuar një eksperiment akademik – një ndërthurje të llogaritur mes stilit të Haydn-it dhe atij “hungarez” të Brahms-it.
Pollocku mbi Pikason – Megjithatë, po ta shohim në retrospektivë, do ta hidhnim poshtë idenë se “Revolver” ishte një vepër e konceptuar qëllimisht për t’u marrë seriozisht.
Sikur të kishte qenë kështu, ata nuk do të kishin përfshirë krijime të lehta e lozonjare si “Good Day Sunshine” apo “Got to Get You Into My Life” të McCartney-t – një këngë aq e ndikuar nga stili soul i shtëpisë diskografike Motown, saqë fillimisht ishte planifikuar të regjistrohej pikërisht në studiot e saj.
“Got to Get” përfshinte elemente nga James Brown, free jazz-i dhe Otis Reddingu – e mbi të gjitha, një seksion instrumentesh frymore.
Në mënyrë domethënëse, kënga u interpretua më vonë nga grupi Earth, Wind & Fire, në një rast interesant riapropriimi kulturor që kulmoi kur grupi i njohur për hitin “September” e shndërroi këngën në një himn për marihuanën.
Në këtë kontekst, ia vlen të përmendet edhe momenti më i lehtë e gazmor i albumit: “Yellow Submarine”. Në thelb një këngë për fëmijë, ajo u cilësua si “një grumbull plehrash” nga Daviesi, i cili njihej për natyrën e tij tejet kritike.
Asokohe, shumë njerëz i konsideronin disa këngë si shmangie nga stili – momente që cenonin ekuilibrin e albumit.
Sot, megjithatë, albumi duket krejtësisht i balancuar pikërisht falë këtyre elementeve të gjalla e anarkike – që të kujtojnë teknikën e action painting të Pollockut, e cila përmbyste perspektivat gjeometrike të Pikasos kubist.
Vetëm për sot, The Beatles – Më pas ishin ndikimet indiane të sjella në grup nga George Harrison, i cili krijoi kompozime të frymëzuara nga Lindja për albumin, duke përdorur sitarin.
Disa instrumente rezultuan thelbësore në ndryshimin e koordinatave hapësinore brenda të cilave operon “Revolver” – një album që, rastësisht, lindi nga dashuria për veprën themelore “The Psychedelic Experience”, të shkruar nga studiuesit e psikedelisë, Timothy Leary, Ralph Metzner dhe Richard Alpert.
Ajo libër përmendet shprehimisht në këngën e lartpërmendur “Tomorrow Never Knows”, e cila nis duke ndërthurur zhurmat natyrore me tinguj të stilit lindor, për t’i integruar ato më pas në mënyrë të natyrshme në peizazhin e veçantë muzikor të “Beatles”-ave.
Një album me një larmi të tillë, i mbështetur nga një psikedeli kaq anarkike (dhe i përforcuar nga eksperimente kinematografike si filmi Yellow Submarine), ishte unik – një dritare drejt një bote që mund të ekzistonte vetëm në atë çast kalimtar kohor.
Bob Dylan ndoqi të njëjtën rrugë në mënyrën e tij me “Blonde on Blonde”, por shpejt mori drejtime të tjera, ashtu siç bënë edhe “Beach Boys” dhe “Rolling Stones”.
Ruajtja e një niveli të tillë krijimtarie të pakufishme ishte një sfidë komplekse – si për ata që e shndërronin atë krijimtari në art, ashtu edhe për ata që e përjetonin vetë artin.
Albumi Revolver i grupit The Beatles nuk kishte municion të pafundëm, por për sa kohë që “qëlloi”, ai preku drejtpërdrejt zemrat e shumë njerëzve.
Robert Rodriguez, autori i librit “Revolver: How the Beatles Imagined Rock ‘n’ Roll”, bën pjesë natyrshëm mes fansave të albumit dhe e cilëson atë si “kulmin artistik” të grupit: “I çliruar nga vetëdija e sforcuar dhe tashmë e vjetëruar e albumit Sgt. Pepper, ‘Revolver’ është i mbushur me frymëzim, ndërsa Pepper duket si një vepër e llogaritur. Një bashkëpunim i vërtetë katërpalësh, ku çdo anëtar i grupit punonte në të njëjtin drejtim; kurrë më parë në karrierën e tyre ata nuk kishin ndërmarrë një hap kaq të guximshëm drejt së panjohurës, duke zbuluar atë që shtrihej përtej horizontit të paradigmës ekzistuese të muzikës rock. Është një koleksion i përjetshëm stilesh eklektike, ku secili prej tyre dëshmon mjeshtërinë e grupit në zhanre të ndryshme – madje edhe në ato që po i krijonin vetë në atë kohë”.
Për askënd – Sot, kritikët e muzikës priren ta shohin këtë album të vitit 1966 si fillimin e epokës së “pjekurisë” së grupit “The Beatles”.
Kur njerëzve u lodheshin veshët nga meloditë e hershme e të gëzueshme të “Fab Four”-it, ata vinin në pllakë “Revolver”-in.
Pa këtë album, nuk do të kishim as Britpop-in, as indie rock-un. Në thelb, e gjithë muzika e viteve ’90 e dominuar nga kitara – nga Stone Roses te Oasis, duke kaluar përmes Pavement, Radiohead dhe Dinosaur Jr. – i detyrohet shumë kësaj vepre.
John Lennon e mbylli albumin me një ftesë për të mos e kufizuar atë – apo muzikën në përgjithësi – në një kohë dhe vend të caktuar: “Pra, luaje lojën e ekzistencës deri në fund, të fillimit, të fillimit”.
Gjashtëdhjetë vjet më vonë, “Revolver” mbetet si një shirit i Mobiusit, pa fillim e pa fund. Është një magji që përsëritet, pa u shqetësuar për ndikimin e saj të kaluar apo për jehonën që do të vazhdojë të nxisë në të ardhmen. Sepse, në fund të fundit, e nesërmja mbetet e paparashikueshme. Dhe kjo është krejt në rregull.
Gazeta Si – Duke folur për situatën politike në vend dhe protestat kundër qeverisë, Sali Berisha tha se Shqipëria ndodhet në një krizë të thellë dhe akuzoi qeverinë e Edi Ramës për korrupsion, keqmenaxhim dhe përqendrim të pushtetit.
Sipas tij, një qeveri që nuk lufton korrupsionin, por e mbron atë, humbet legjitimitetin para qytetarëve.
Berisha u ndal edhe te protestat që, sipas tij, kanë vijuar prej 70 ditësh në Tiranë. Ai tha se qytetarët kanë protestuar kundër korrupsionit, politikave të qeverisë, problemeve të mjedisit dhe shpopullimit të vendit.
“Kjo qeveri nuk ka asnjë legjitimitet sepse prej 70 ditësh, në një protestë epike për Shqipërinë dhe Europën, dhjetëra, qindra, mijëra qytetarë shqiptarë kanë protestuar dhe vazhdojnë të protestojnë në rrugë dhe sheshet e Tiranës për orë të tëra”, u shpreh ai.
Një pjesë të fjalës së tij Berisha ia kushtoi edhe Reformës Territoriale. Ai e akuzoi qeverinë se përmes ndryshimeve territoriale ka centralizuar pushtetin dhe ka dobësuar qeverisjen vendore.
Kryedemokrati theksoi se mbyllja ose bashkimi i njësive vendore ka sjellë mungesë shërbimesh dhe ka ndikuar në largimin e banorëve nga zonat e tyre.
Ai e cilësoi atë si një “platformë për shpopullimin” dhe largimin e shqiptarëve nga vendi, e cila reduktoi numrin e njësive të qeverisjes vendore në 61 bashki, dëmtoi decentralizimin dhe solli, sipas tij, mungesë shërbimesh për qytetarët.
“Edi Rama nuk ka më legjitimitet dhe qeveria e tij, siç faktoi me hartën elektorale, me hartën e ndarjes së pushtetit lokal. Këto vite faktuan për shqiptarët se ndarja territoriale e vitit 2014 që shkurtoi, pakësoi nga rreth 400 njësi të qeverisjes vendore, bashki dhe komuna të marra së bashku, në 61 njësi, ishte goditja më e fuqishme që iu bë parimit demokratik të decentralizimit. Por ishte gjithashtu platforma më e egër për shpopullimin e Shqipërisë dhe largimin, dëbimin e shqiptarëve nga Shqipëria, për mungesë shërbimesh, për bojkot total të tyre”.
Gazeta Si – Mes arsyeve pse njerëzit e konsumojnë rregullisht marihuanën, relaksimi para gjumit, si dhe rënia më e lehtë dhe gjumi më i thellë, janë disa nga më të zakonshmet dhe më të përmendurat.
Sipas disa sondazheve, 85 për qind e përdoruesve të kanabisit mjekësor thonë se ai i ndihmon të pushojnë më mirë, dhe rreth 9 për qind e të rriturve në SHBA e përdorin atë si ndihmesë për gjumin.
Megjithatë, kur studiuesit janë përpjekur t’i matin efektet e kanabisit në cilësinë e gjumit në kushte laboratorike, ata nuk kanë konstatuar përmirësime të dukshme; madje, në disa raste, kanë vërejtur një përkeqësim.
Nicole Bowles, e cila studion efektet e kanabisit në gjumë në Universitetin e Shëndetit dhe Shkencës në Oregon (Portland), deklaroi së fundmi për gazetën “The Washington Post” se “ekziston një mospërputhje midis asaj që njerëzit mendojnë se bën kanabisi dhe asaj që ne matin”.
Këtë vit, ekipi i tij publikoi rezultatet e një eksperimenti të ri në revistën “Journal os Sleep Research”. Në të morën pjesë tetëmbëdhjetë persona: gjysma përdorte kanabis të paktën tri herë në javë, ndërsa gjysma tjetër nuk e kishte përdorur atë për të paktën një vit.
Për rreth dy javë, pjesëmarrësit mbanin një sensor në kyçin e dorës dhe u kërkua të flinin afërsisht në të njëjtën kohë, duke synuar tetë orë gjumë. Mesatarisht, përdoruesit e kanabisit flinin njëzet e gjashtë minuta më pak çdo natë.
Më pas, ata kaluan tri net në laborator: një për t’u përshtatur me mjedisin, një gjatë së cilës morën një pilulë placebo një orë para gjumit, dhe një tjetër ku morën një pilulë që përmbante 10 miligramë THC – përbërësi i kanabisit përgjegjës për efektet e tij psikoaktive.
Kjo sasi ishte dukshëm më e ulët se ajo që gjendet zakonisht në një cigare kanabisi (joint). Asnjëri grup nuk e dinte se cilën pilulë kishte marrë në një natë të caktuar, ndonëse studiuesit ishin në dijeni të kësaj.
Për të matur gjumin, ekipi përdori polisomnografinë – një analizë që kryhet duke kaluar natën në laborator me elektroda të vendosura në kokë dhe fytyrë, një brez rreth kraharorit dhe një sensor në gisht.
Regjistrohen parametra të ndryshëm, si aktiviteti elektrik i trurit, lëvizjet e syve, tonusi muskulor, frymëmarrja, rrahjet e zemrës dhe nivelet e oksigjenit në gjak. Këto të dhëna përdoren për të rindërtuar ngjarjet e natës dhe për të vlerësuar cilësinë e gjumit.
Ata zbuluan se THC-ja e zgjaste kohën e nevojshme për të rënë në gjumë dhe shkaktonte një ngadalësim shumë më të vogël të rrahjeve të zemrës.
Autorët vunë re gjithashtu se aktiviteti i trurit merrte më shumë kohë për t’u qetësuar – një model që ngjan me atë që vërehet te pagjumësia.
Për më tepër, THC-ja vononte fillimin e fazës së parë REM, duke e shtyrë atë nga një orë e gjysmë në më shumë se dy orë pas rënies në gjumë.
Gjumi REM është faza që lidhet me ëndrrat më të gjata e më të gjalla dhe besohet se luan një rol kyç në konsolidimin e kujtesës dhe rregullimin emocional.
Gjatë natës, truri kalon në mënyrë të përsëritur nga gjumi i lehtë në gjumin e thellë dhe më pas në gjumin REM, përpara se të nisë sërish ciklin; një cikël i plotë zgjat rreth një orë e gjysmë dhe gjatë natës ndodhin katër ose pesë cikle të tilla.
Faza REM zgjat vetëm pak minuta gjatë cikleve fillestare, por zgjatet gradualisht, duke ndodhur kryesisht drejt mëngjesit. Ëndrrat që mbajmë mend janë pothuajse gjithmonë ato që përjetohen pak para zgjimit.
Kjo mund të shpjegojë pjesërisht pse miliona njerëz mendojnë se gjumi i tyre përmirësohet. Një hipotezë është se njerëzit me vështirësi në gjumë shpesh ankohen për ngjarje që ndodhin gjatë gjumit REM – siç janë ëndrrat shqetësuese dhe zgjimet e papritura – të cilat krijojnë ndjesinë e një nate të trazuar.
Nëse THC-ja e redukton gjumin REM, këto përvoja pakësohen, duke ulur kështu ndjesinë e gjumit të dobët të nesërmen në mëngjes.
Kjo do të shpjegonte gjithashtu pse përdoruesit e përditshëm të kanabisit shpesh raportojnësë ëndërruari.
Ka gjithashtu raste kur shtypja e ëndrrave është pikërisht rezultati i dëshiruar. Një studim i vitit 2014, i udhëhequr nga Rakesh Jetty, një psikiatër ushtarak kanadez, shqyrtoi efektet e një analogu sintetik të THC-së te dhjetë ushtarë që vuanin nga çrregullimi i rëndë i stresit post-traumatik dhe tregoi se doza e duhur i qetësonte makthet e tyre.
Ata që e ndërpresin përdorimin e tij raportojnë ëndrra të gjalla, të gjata dhe shpesh të frikshme. Ryan Vandrey, një psikolog eksperimental që bashkëdrejton laboratorin e kanabisit në “Johns Hopkins Medicine”, shpjegon se THC-ja vepron duke u lidhur me receptorët kanabinoidë në tru, të cilët shërbejnë për të balancuar aktivitetin nervor nxitës dhe frenues.
Me përdorimin e vazhdueshëm, truri përshtatet me këtë prani të vazhdueshme duke reduktuar numrin dhe ndjeshmërinë e këtyre receptorëve. Kjo është arsyeja pse duhet pirë më shumë për të arritur të njëjtin efekt, si dhe pse rregullimi i gjumit pëson çrregullime kur THC-ja nuk është më e pranishme.
Megjithatë, një reduktim në fazën REM nuk është vërejtur në të gjitha studimet e kryera deri më tani; përkundrazi.
Në dhjetor të vitit 2025, një grup studiuesish kanadezë publikoi një përmbledhje në revistën“Sleep Medicine Reviews”, e cila përfshinte të gjitha studimet mbi lidhjen midis gjumit dhe kanabisit të kryera deri në vitin 2023.
Ata nuk gjetën efekte domethënëse në shumë nga parametrat e matur, si kohëzgjatja totale e gjumit, koha e nevojshme për të rënë në gjumë dhe raporti midis gjumit të lehtë dhe atij të thellë.
Megjithatë, lidhur me sasinë e gjumit REM, ata gjetën rezultate kontradiktore: disa studime tregonin një reduktim, ndërsa të tjera tregonin një rritje ose asnjë ndryshim.
Për të shpjeguar këto mospërputhje – përveç vënies në dukje të dallimeve të konsiderueshme në metodat dhe protokollet e studimeve të shqyrtuara – autorët hodhën hipotezën për ekzistencën e një vlere prag: doza më e ulët në të cilën u vërejt një reduktim statistikisht domethënës i gjumit REM është njëzet miligramë THC.
Sa u përket efekteve pas ndërprerjes, megjithatë, studimet japin rezultate të ngjashme: gjatë javës së parë pa kanabis, njerëzit flenë më pak, vonojnë shumë më tepër për të rënë në gjumë dhe përjetojnë një rritje të konsiderueshme të gjumit REM, i cili shfaqet shumë më herët se zakonisht – me efektet më të dukshme që manifestohen në ëndrra.
Përmbledhja arrin në përfundimin se mjekët nuk duhet ta konsiderojnë kanabisin si një ndihmesë të besueshme për gjumin dhe duhet t’i paralajmërojnë përdoruesit e rregullt se ndërprerja mund të çojë në një periudhë pagjumësie.
Shumë shoqata theksojnë se metodatpër përmirësimin e gjumit njihen prej kohësh dhe se qasja më efektive është një cikël terapie konjitive-sjellore që zgjat disa javë.
Gazeta Si – Senati i Shteteve të Bashkuara ka konfirmuar emërimin e Todd Blanche-it si Prokuror të Përgjithshëm të SHBA-ve (një rol i ngjashëm me atë të Ministrit të Drejtësisë), pas një periudhe të vështirë gjatë së cilës ishte e paqartë nëse ai do të siguronte votat e mjaftueshme.
Blanche është një bashkëpunëtor i ngushtë i presidentit Donald Trump, pasi ka shërbyer si avokat i tij që nga viti 2023.
Emërimi i tij minon më tej pavarësinë e Departamentit të Drejtësisë, një institucion që Trump ka kohë që kërkon ta vërë nën kontroll.
Emërimi i Blanche-it u miratua me 50 vota pro dhe 49 kundër. Republikanët gëzojnë një shumicë të ngushtë në Senat, me 53 nga 100 vendet.
Megjithatë, dy republikane – Susan Collins nga Maine dhe Lisa Murkowski nga Alaska – kishin deklaruar se nuk do ta mbështetnin Blanche-in, duke iu bashkuar të gjithë demokratëve në qëndrimin kundër.
Blanche tashmë po shërbente si Prokuror i Përgjithshëm në detyrë që nga prilli i kaluar, pasi Trump shkarkoi Pam Bondi-n – thuhet se për shkak të pakënaqësisë me mënyrën se si ajo trajtoi publikimin e dokumenteve lidhur me “çështjen Epstein”, e cila ishte shndërruar në një çështje të madhe politike për administratën.
Roli i Prokurorit të Përgjithshëm është thelbësor për sistemin amerikan: personi në këtë post shërben si kreu politik i Departamentit të Drejtësisë dhe i të gjitha agjencive të tij të ndryshme – përfshirë FBI-në – vepron si këshilltari kryesor ligjor i Presidentit dhe përfaqëson qeverinë federale në çështje ligjore.
Ndër përgjegjësitë e tjera, departamenti heton rastet e korrupsionit federal dhe mbikëqyr zbatimin e ligjeve zgjedhore.
Blanche është 52 vjeç; në vitin 2023, ai la postin e tij në një studio ligjore prestigjioze të Nju-Jorkut për të mbrojtur Trumpin në gjyqin e Stormy Daniels.
Në atë çështje, Trumpi u akuzua për falsifikimin e regjistrave të fushatës së vitit 2016, me qëllim fshehjen e pagesave të bëra ndaj aktores së filmave për të rritur, Stormy Daniels, në këmbim të heshtjes së saj lidhur me një takim seksual që të dy kishin pasur një dekadë më parë. Përfundimisht, Trumpi u shpall fajtor, por nuk mori asnjë dënim.
Blanche vazhdoi të shërbente si avokat i Trumpit deri në vitin 2024, kur presidenti e zgjodhi atë si Zëvendësprokuror të Përgjithshëm.
Shumë njerëz tani besojnë se, si Prokuror i Përgjithshëm, Blanche do të jetë i gatshëm t’i përgjigjet pozitivisht çdo kërkese të Trumpit – i cili, që nga fillimi i mandatit të tij të dytë, ka kërkuar ta përdorë Departamentin e Drejtësisë për qëllimet e veta dhe për të ndëshkuar kundërshtarët e tij.
Për shembull, gjatë muajve që Blanche shërbeu si ushtrues detyre i Prokurorit të Përgjithshëm, Departamenti i Drejtësisë bëri një përpjekje të re për të ngritur akuza ndaj ish-drejtorit të FBI-së, James Comey, i cili kishte udhëhequr hetimin mbi përpjekjet e Rusisë për të ndikuar në zgjedhjet presidenciale të SHBA-së të vitit 2016 në favor të Trumpit.
Ai gjithashtu miratoi një fond të diskutueshëm prej 1.8 miliardë dollarësh për të kompensuar individët që besonin se ishin ndjekur penalisht në mënyrë të padrejtë nga administrata e mëparshme – përfshirë ata që kishin marrë pjesë në sulmin e 6 janarit 2021 ndaj Kapitolit.
Plani shkaktoi kritika të ashpra dhe, dy javë më vonë, Blanche njoftoi se ai do të tërhiqej. Gjatë diskutimeve lidhur me emërimin e tij, disa senatorë republikanë kërkuan një angazhim me shkrim për anulimin e fondit, duke deklaruar se përndryshe nuk do të votonin pro tij.
Blanche mbikëqyri gjithashtu një marrëveshje të diskutueshme që pengonte IRS-in – autoritetin tatimor të SHBA-ve – të hetonte deklaratat tatimore të Trumpit, të disa anëtarëve të familjes së tij dhe të bizneseve të tyre.
Para konfirmimit të tij, Murkowski – një nga dy senatorët republikanë që votuan kundër tij – lëshoi një deklaratë ku thuhej: “Vendi ka nevojë për një Prokuror të Përgjithshëm që do të frenojë impulset më të këqija të kësaj administrate. Shpresoj se Blanche është i aftë ta bëjë këtë, por nuk besoj se do të ndodhë kështu”.
Gazeta Si – Kuvendi i Kosovës u mblodh sërish këtë të shtunë për seancën e konstituimit të drejtuar nga deputeti më i moshuar, Avni Dehari. Ai ftoi kryeministrin Albin Kurti që të jepte propozimin për kryeparlamentar.
Por Kurti ashtu si ditën e djeshme tha se akoma nuk kishte arritur një marrëveshje për emrin e presidentit në mënyrë që të evitoheshin sërish zgjedhjet e parakohshme dhe për këtë arsye kërkoi më shumë kohë për të dhënë një propozim për kryeparlamentar.
“Takimet dhe komunikimi i imi si kryeministër në detyrë dhe kryetar i Vetëvendosjes, kanë vazhduar dhe nuk kemi marrëveshje, në mënyrë që të evitojmë zgjedhjet kërkojmë më shumë kohë”, tha Kurti.
Në këtë moment në Kuvend pati tensione nga ana e opozitës që shprehu pakënaqësi për situatën. Deputetja e Aleancës, Time Kadrijaj ka goditur me vezë Kurtin dhe seanca u ndërpre.
Për pasojë, drejtuesi i seancës, Avni Dehari ndërpreu punimet e seancës pa dhënë një afat për rimbledhjen e tij.
Kreu i LVV-së, Albin Kurti, kërkoi kohë shtesë për arritjen e një marrëveshjeje politike.
Seanca vjen në një kohë kur partitë politike ende nuk kanë arritur marrëveshje për krijimin e institucioneve të reja të Kosovës.
Ndërkohë, partitë që ishin në opozitë në legjislaturën e kaluar dhe organizata joqeveritare kanë argumentuar se afati kushtetues për konstituimin e Kuvendit ka skaduar në mesnatë.
Gazeta Si – Detajet nga prapaskenat e sigurisë në Kampionatin e fundit Botëror krijojnë një tablo shqetësuese të asaj që ndodhi larg syrit të publikut gjatë këtij turneu të madh global.
Siç raportohet nga gazeta spanjolle “Marca”, një raport i hartuar nga organet amerikane të zbatimit të ligjit zbuloi detaje mbi operacionet e përbashkëta të kryera nga FBI-ja dhe IPCC-ja (Qendra Ndërkombëtare e Bashkëpunimit Policor) për të neutralizuar një sërë kërcënimesh me rrezik të lartë që kishin në shënjestër lojtarët dhe gjyqtarët gjatë turneut.
Lionel Messi ishte objektivi kryesor. Para ndeshjes së fazës së grupeve midis Argjentinës dhe Jordanisë, një telefonatë e marrë në aeroportin e Dallasit shkaktoi një alarm të kuq: një burrë kërcënoi se do të hynte me forcë në stadium së bashku me dy bashkëpunëtorë – të armatosur me një pushkë sulmi AR-15 dhe bomba artizanale – duke përmendur shprehimisht yllin argjentinas si objektivin e tij.
Një alarm tjetër u shfaq para ndeshjes së fazës së 1/8-ave midis Argjentinës dhe Egjiptit: një i dyshuar publikoi një mesazh rrqethës në rrjetet sociale ku thuhej: “Do të hyj në stadiumin e Atlantës dhe do ta hedh në erë Messin me katër bomba të lidhura në trupin tim”.
Gjatë së njëjtës ndeshje, një telefonatë anonime raportoi për mjete shpërthyese të fshehura në koshat e plehrave të tribunave.
Për fat të mirë, ndërhyrja e njësive të qenve (K-9) të specializuar për zbulimin e eksplozivëve konfirmoi se bëhej fjalë për një alarm të rremë.
Por nuk ishte vetëm Messi; edhe Cristiano Ronaldo u gjend në shënjestrën e forcave të rendit, ndonëse për shkak të incidenteve që përfshinin shkelje të sigurisë.
FIFA njoftoi FBI-në pasi një individ i dyshimtë kërkoi informacione konfidenciale lidhur me hotelin ku qëndronte kombëtarja portugeze.
Dy ditë më vonë, policia e Hjustonit e gjeti dhe e arrestoi burrin pikërisht brenda hotelit ku po qëndronte skuadra.
Një incident i dytë ndodhi në Toronto, ku një person u ndalua, ndërsa po përpiqej të hynte fshehurazi në ashensorin e rezervuar për yllin portugez; më vonë ai pretendoi se thjesht donte të bënte një “selfie” me idhullin e tij.
Një valë urrejtjeje u drejtua gjithashtu ndaj gjyqtarëve, të cilët paguan një çmim të shtrenjtë. Gjyqtari francez, François Letexier, i cili u bë objekt polemikash pas drejtimit të ndeshjes midis Argjentinës dhe Egjiptit, u vërshua nga një mori prej më shumë se . 000 mesazhesh plot urrejtje dhe kërcënimesh me vdekje, të dërguara në numrin e tij personal të WhatsApp-it.
Kolegu i tij, Willy Delajod, i cili shërbeu si gjyqtar i VAR-it në të njëjtën ndeshje, pësoi të njëjtin fat. Ashpërsia e kërcënimeve i detyroi autoritetet franceze të organizonin masa të posaçme sigurie dhe mbrojtjeje për shtëpitë dhe familjet e gjyqtarëve.
Gazeta Si – Një konflikt mes dy të dënuarve ka ndodhur në burgun e sigurisë së lartë në Fier gjatë kohës së ajrimit.
Sipas burimeve paraprake, mësohet se në konflikt janë përfshirë Denis Brajoviç alias Bajri dhe Jurgen Zotaj.
Të dy kanë goditur njëri tjetrin me mjete prerëse dhe për pasojë kanë mbetur të dy të plagosur. Pas shpërthimit të konfliktit, menjëherë ndërhynë forcat e sigurisë së burgut, të cilat kanë neutralizuar situatën dhe rikthyen të dënuarit në qelitë e tyre.
Dy të plagosurit janë transportuar për në Spitalin Rajonal Fier, ku kanë marrë ndihmën e nevojshme mjekësore. Sipas burimeve spitalore, ata ndodhen jashtë rrezikut për jetën.
Nuk dihen ende rrethanat e nisjes së konfliktit mes tyre. Brajoviç mbahet i arrestuar si i dyshuar për vrasjen e Gjin Ndojit në vitin 2020. Ndërsa Zotaj rezulton të jetë i dënuar për vjedhje me dhunë.
Gazeta Si – Blerja me këste është një mënyrë shumë e zakonshme për të blerë një telefon inteligjent, veçanërisht një iPhone.
Operatorët celularë dhe shitësit kryesorë ofrojnë plane që përfshijnë pagesa të vogla mujore për periudha që zakonisht variojnë nga dy deri në tre vjet.
Megjithatë, një model tjetër – ai i leasing-ut (ose marrjes me qira afatgjatë) – po fiton terren kohët e fundit; ndryshe nga planet me këste, pajisja nuk bëhet kurrë pronë e përdoruesit.
Megjithatë, përdoruesi në thelb e merr atë me qira për një periudhë të caktuar, duke vendosur në fund nëse do ta blejë përfundimisht apo do të kalojë në një model të ri.
Mungesa e rëndë që po prek aktualisht tregun global të memories kompjuterike (RAM) po e përshpejton këtë prirje.
Javën e kaluar, Apple prezantoi një program leasing-u për iPhone, Mac, iPad dhe Apple Watch. E quajtur “Apple Upgrade”, kjo nismë është aktualisht e disponueshme vetëm në Shtetet e Bashkuara dhe përfshin një partneritet me Klarna-n, një shërbim që u mundëson klientëve të blejnë produkte në internet dhe t’i shpërndajnë pagesat në kohë.
Apple ka ofruar prej kohësh opsione leasing-u ose qiraje (kjo e fundit pa mundësinë e blerjes përfundimtare), megjithëse historikisht ato u drejtoheshin bizneseve dhe profesionistëve të regjistruar për TVSH; përkundrazi, “Apple Upgrade” është i disponueshëm për të gjithë.
Arsyeja pas kësaj strategjie qëndron te rritja e çmimeve të pajisjeve, e nxitur nga kostoja më e lartë e memories RAM – e cila është bërë më e rrallë dhe më e shtrenjtë për shkak të kërkesës së madhe nga sektori i Inteligjencës Artificiale (AI), që kërkon sasi të mëdha memorieje me shpejtësi të lartë për qendrat e të dhënave.
Për një kohë të gjatë, falë pozicionit të fortë në tregun teknologjik, Apple dukej se e kishte shmangur kryesisht ndikimin e krizës së memories – një situatë aq e rëndë sa u quajt “RAMageddon”.
Megjithatë, qershorin e kaluar, kompania njoftoi rritje çmimesh për shumë nga produktet e saj. Në fund të korrikut, CEO i Apple, Tim Cook, e justifikoi këtë lëvizje duke e përshkuar krizën e memories si një “përmbytje që ndodh një herë në shekull” dhe që mund të ketë pasoja afatgjata.
Nga një këndvështrim thjesht ekonomik, programi “Apple Upgrade” duket tërheqës për blerësit: dikush që dëshiron të blejë një iPhone 17 Pro mund të paguajë një këst mujor prej 31,99 dollarësh, duke shpenzuar gjithsej rreth 770 dollarë gjatë dy viteve – një shumë më e ulët se çmimi real i pajisjes prej 1.099 dollarësh.
Pasi të përfundojnë pagesat e kësteve, përdoruesi mund të zgjedhë të paguajë diferencën deri në çmimin e listës për ta mbajtur pajisjen ose ta kthejë atë.
Megjithatë, “Apple Upgrade” duket gjithashtu se paralajmëron një të ardhme ku kompanitë ua japin produktet përdoruesve me qira, ndërsa këta të fundit gjithnjë e më pak i zotërojnë ato zyrtarisht.
Sipas faqes së internetit “Gizmodo”, kjo mund të ketë pasoja negative, pasi “programet e dhënies me qira do të dobësojnë natyrshëm ndjesinë e pronësisë që përdoruesit kanë ndaj pajisjeve të tyre” dhe “mund të përfshijnë penalitete të paqarta për anulimin ose bllokime softuerike në rast mospagimi”.
Për më tepër, siç raportohet nga “The Verge”, pajisja e blerë përmes “Apple Upgrade” është teknikisht në pronësi të Klarna-s gjatë gjithë periudhës së marrjes me qira; kompania mund të aplikojë një tarifë shtesë nëse pajisja nuk kthehet në “gjendje të mirë”.
Pak ditë pas njoftimit për “Apple Upgrade”, faqja e specializuar “9to5Mac”, zbuloi se një version beta i iOS 27 – sistemit operativ të iPhone – përmbante kod që do t’i mundësonte Apple-it të bllokonte aplikacionet dhe shërbimet në pajisjet e marra me qira në rast të moskryerjes së pagesave.
Më pas, Apple reagoi duke siguruar se “me Apple Upgrade, nuk do të ketë kufizime në funksionalitetin e pajisjes për shkak të pagesave të humbura ose mospagimit”.
Rritja e kostove të memories RAM po ndikon në të gjithë sektorin e teknologjisë, por ndikimi është veçanërisht i konsiderueshëm për industrinë e videolojërave, e cila mbështetet te kompjuterët dhe konzolat e pajisura me sasi të mëdha RAM-i dhe karta grafike të fuqishme (siç janë GPU-të e prodhuara nga Nvidia – komponentë që kërkohen shumë edhe nga kompanitë që zhvillojnë Inteligjencë Artificiale).
Shumë kompani, si Microsoft dhe Valve, janë detyruar të rrisin çmimet e konsolave të tyre, dhe momenti i krizës po rezulton veçanërisht sfidues për Sony-n, ndërsa ajo përgatitet për lançimin e PlayStation 6, të planifikuar për vitet e ardhshme.
Sipasraportimeve, kompania ka vendosur të reduktojë sasinë e memories RAM në modele të caktuara të konsolës së re për të mbajtur çmimin të ulët.
Për më tepër, shkurtin e kaluar, “Sony” lançoi një program në Mbretërinë e Bashkuar të ngjashëm me “Apple Upgrade”, duke u mundësuar klientëve të marrin me qira PS5-ën (modelin më të fundit të PlayStation) kundrejt pagesave mujore që variojnë nga 12 deri në 19 £ (14 deri në 22 €), në varësi të versionit.
Gjithashtu, shkurtin e kaluar, HP prezantoi një plan që u mundësonte njerëzve të merrnin me qira kompjuterë për lojëra kundrejt një tarife mujore që varionte nga 50 deri në 130 dollarë.
Megjithatë, programi pati jetë të shkurtër: kompania e mbylli atë muajin e kaluar, duke u lejuar përdoruesve t’i mbanin kompjuterët që kishin marrë me qira. Programi u anulua vetëm pak ditë para njoftimit të “Apple Upgrade”.
Përhapja e formateve të reja veçanërisht të shtrenjta – siç janë ato me ekrane të palosshme – mund të nxisë gjithashtu kalimin drejt një modeli ku pajisjet merren me qira ose përdoren përmes marrëveshjeve të ngjashme, në vend që të blihen e të zotërohen plotësisht.
“Samsung” prezantoi së fundmi Galaxy Z Fold 8, versionin më të fundit të telefonit të tij inteligjent të palosshëm; duket se pajisja ka fituar pëlqimine shumë recensuesve, duke treguarkështu potencialin e këtij lloji pajisjeje.
Sipas agjencisë “Bloomberg”, edhe Apple pritet të lançojë një model iPhone të palosshëm në vitin 2027; duke qenë se çmimi fillestar i tij ka gjasa të jetë shumë më i lartë se ai i një iPhone-i standard, pajisja mund të përfitojë dukshëm nga një program qiraje si “Apple Upgrade”.
Gazeta Si – Ministria e Mbrojtjes ka bërë bilancin e situatës së zjarreve në vend gjatë 24 orëve të fundit, ku janë raportuar gjithsej 23 vatra zjarri.
Sipas ministrisë, aktualisht vetëm dy vatra vijojnë të jenë në monitorim, ndërsa nuk raportohet asnjë vatër problematike që të paraqesë rrezik për zonat e banuara.
Në operacionet për shuarjen e zjarreve janë angazhuar 47 automjete zjarrfikëse dhe 445 forca operacionale. Në mbështetje të tyre kanë qenë edhe 65 efektivë të Forcave të Armatosura, tre automjete zjarrfikëse të FA-së, dy helikopterë dhe një avion “Air Tractor”.
Në Dajt dhe Priskë zjarret janë shuar, ndërsa zonat vijojnë të monitorohen nga strukturat vendore.
Ndërhyrjet kanë përfunduar edhe në Çikallesh dhe Leshtej-Collak të Kavajës, pas angazhimit të forcave zjarrfikëse nga disa bashki dhe mbështetjes nga ajri. Zjarri është shuar edhe në Mushnik të Rrogozhinës.
Në Mallakastër, në zonën Ndrenie-Vlosh-Panahor, vijon puna për shuarjen përfundimtare të zjarrit. Vatra mbetet aktive nën kurorën e pemëve në krahun verior, por po mbahet nën monitorim.
Zjarri është shuar gjithashtu në Plan të Bardhë të Klosit, Kostren 2 të Beratit dhe Uruçaj të Peqinit. Edhe vatrat e tjera të raportuara gjatë 24 orëve të fundit janë neutralizuar.
Gazeta Si – Lager, Pilsner, IPA dhe Stout. Bota e birrës ka përjetuar një hov të madh vitet e fundit, duke u ofruar adhuruesve të kësaj pijeje me aromë e shije karakteristike të theksuar të hopit një sërë recetash të reja.
Megjithatë, ajo epokë e artë duket se po zbehet: gjithnjë e më shumë njerëz po heqin dorë nga kënaqësia e një birre të ftohtë akull. Kjo ndodh, sepse prodhimi global i birrës ka rënë.
Edhe prodhimi i birrës pa alkool shënon rënie – Vitin e kaluar, prodhimi global i birrës arriti në 189,6 miliardë litra – një rënie prej 1,4 miliardë litrash (ose 0,7%) krahasuar me vitin paraardhës – sipas një analize nga “BarthHaas”, tregtari më i madh në botë i “humulus lupulus” ( bimë që njihet më së shumti si përbërës kyç në prodhimin e birrës).
Kjo shifër përfshin edhe birrën pa alkool, një kategori që ka fituar popullaritet në pjesë të caktuara të botës vitet e fundit.
Më pak birrë në të gjitha kontinentet – Pavarësisht tendencave të ndryshme në vende të veçanta, prodhimi i kësaj pijeje ka rënë në pothuajse çdo kontinent.
I vetmi përjashtim është Afrika, e cila shënoi një rritje të lehtë të vëllimit. “Konsumi i birrës po bie, veçanërisht në shumë tregje tradicionale, ndërsa po rritet rëndësia e birrave pa alkool dhe me përmbajtje të ulët alkooli”, – deklaroi Thomas Raiser, CEO i “BarthHaas”.
Në terma relativë, rënia më e theksuar u regjistrua në Australi dhe Oqeani (me 2,4%); megjithatë, prodhimi i këtij rajoni prej 1,8 miliardë litrash përbën vetëm një pjesë të vogël të vëllimit të përgjithshëm global.
Gjermania, tregu më i madh i Evropës Perëndimore, regjistroi shifra negative vitin e kaluar. Prodhimi gjerman i birrës ra me rreth 5,6%, duke zbritur në 79,24 milionë hektolitra, çka e renditi vendin në vendin e gjashtë mes prodhuesve kryesorë të birrës.
Kjo shënon herën e parë që shitjet e birrës në vend bien nën pragun e 80 milionë hektolitrave. “Jemi dëshmitarë të humbjeve në një shkallë të paprecedentë”, shpjegon Heinrich Meier, autor i raportit të “BarthHaas”.
Performanca e dobët e Gjermanisë ndikoi gjithashtu në shifrat e përgjithshme të Bashkimit Evropian, ku prodhimi total u ul me 3,1%, duke arritur në rreth 333,6 milionë hektolitra.
Edhe Polonia regjistroi një rënie; vëllimi i prodhimit të birrës atje – në nivelin 32,12 milionë hektolitra – pësoi një ulje prej 7,2 për qind krahasuar me vitin e mëparshëm.
Në pjesë të tjera të botës, rajone të tjera – të dominuara nga Kina, Shtetet e Bashkuara, Brazili, Meksika dhe Rusia – nuk po shënojnë rezultate më të mira.
Prodhimi në kontinentin amerikan ra me 0,7%, duke zbritur në 61,5 miliardë litra, si pasojë e rënies në SHBA (prodhuesi i dytë më i madh i birrës në botë), ndërsa në Azi ra me 1,2% në 58,7 miliardë litra, i ndikuar nga ulja e prodhimit në Kinë. I vetmi përjashtim është Afrika, ku prodhimi u rrit me 2,6%, duke arritur në 1,7 miliardë litra.
Pse po bie prodhimi i birrës? – Kjo rënie e prodhimit lidhet ngushtë me uljen e prodhimit global të lupulës. Sipërfaqja e kultivuar u tkurr me 5,5% – duke arritur në 52.660 hektarë – ndërsa vëllimi i të korrurave ra me 3,8%, me 109.188 tonë të regjistruara vitin e kaluar.
Megjithatë, një faktor i rëndësishëm është ndryshimi i zakoneve dhe modeleve të konsumit, të nxitura gjithnjë e më shumë nga një fokus më i madh te mirëqenia fizike.
Çfarë pritet në muajt në vijim – Për vitin aktual, 2026, “BarthHaas” parashikon se prodhimi global i birrës do të stabilizohet, por nuk pret një rimëkëmbje të konsiderueshme.
“Presim që prodhimi të mbetet kryesisht i pandryshuar, me një prirje të lehtë rënëse”, thotë Thomas Raiser, Drejtor Menaxhues i “BarthHaas”.
Login
