NjĂ« âpaketĂ«â e gjerĂ« opsionesh ushtarake kundĂ«r Iranit i Ă«shtĂ« paraqitur Donald Trump ditĂ«t e fundit, ndĂ«rsa ShtĂ«pia e BardhĂ« thotĂ« se Uashingtoni mbetet i hapur pĂ«r njĂ« zgjidhje diplomatike, por paralajmĂ«ron se âkoha po mbaronâ, shkruan âNew York Timesâ.
Sipas zyrtarëve amerikanë që folën me NYT në kushte anonimiteti për shkak të natyrës së ndjeshme të planeve, presidenti amerikan ka një sërë opsionesh ushtarake të zgjeruara qartësisht kundër Iranit, që synojnë dobësimin e mëtejshëm të objekteve të tij bërthamore dhe raketore ose edhe destabilizimin e udhëheqjes së vendit. Këto opsione shkojnë përtej atyre që ai po shqyrtonte rreth dy javë më parë, si pjesë e angazhimit të tij publik për të ndaluar shtypjen e përgjakshme të protestave nga forcat iraniane të sigurisë dhe organizatat paraushtarake pranë regjimit.
Në kontekstin e ri që është shfaqur dhe ndërsa protestat në Iran deri më tani janë shtypur me dhunë, lista e opsioneve përfshin edhe mundësinë e sulmeve amerikane ndaj objektivave brenda territorit iranian. Megjithatë, sipas të njëjtave burime, Donald Trump ende nuk ka miratuar ndonjë operacion ushtarak dhe as nuk ka zgjedhur një drejtim specifik nga propozimet që i janë paraqitur nga Pentagoni.
Presidenti amerikan po i bĂ«n presion Teheranit qĂ« tĂ« ndĂ«rmarrĂ« hapa shtesĂ« pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« fund programit tĂ« tij bĂ«rthamor dhe pĂ«r tĂ« ndaluar mbĂ«shtetjen e ndĂ«rmjetĂ«sve qĂ« kanĂ« synuar Izraelin dhe destabilizuar Lindjen e Mesme pĂ«r vite me radhĂ«. Ai dhe ndihmĂ«sit e tij tĂ« ngushtĂ« po shqyrtojnĂ« nĂ«se pĂ«rdorimi i mjeteve ushtarake mund tĂ« ndihmojĂ« nĂ« arritjen e kĂ«tyre qĂ«llimeve apo edhe tĂ« çojĂ« nĂ« ndryshimin e regjimit nĂ« Teheran.
Zyrtarisht, ShtĂ«pia e BardhĂ« po e mban derĂ«n hapur pĂ«r diplomaci. âSi komandant i ushtrisĂ« mĂ« tĂ« fuqishme nĂ« botĂ«, Presidenti Trump ka shumĂ« mundĂ«si nĂ« dispozicion kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r Iraninâ, tha zĂ«dhĂ«nĂ«sja e ShtĂ«pisĂ« sĂ« BardhĂ«, Anna Kelly . âPresidenti e ka bĂ«rĂ« tĂ« qartĂ« se shpreson qĂ« asnjĂ« veprim tĂ« mos jetĂ« i nevojshĂ«m, por regjimi iranian duhet tĂ« bĂ«jĂ« njĂ« marrĂ«veshje para se tĂ« jetĂ« tepĂ«r vonĂ«.â
Gjatë protestave masive që përfshiu Iranin disa javë më parë, qeveria amerikane kishte konsideruar sulme si ndaj programit bërthamor të vendit ashtu edhe ndaj objektivave më simbolikë, siç është selia e një milicie që konsiderohet përgjegjëse për shumë akte të dhunshme shtypjeje. Trump tërhoqi papritur mundësinë e veprimeve ushtarake, pas deklaratave të autoriteteve iraniane se qindra ekzekutime të planifikuara ishin anuluar , dhe pas kërkesave nga Izraeli dhe shtetet arabe për të vonuar çdo sulm.
Zyrtarët amerikanë vënë në dukje se Trump po ndjek një strategji presioni të ngjashme me atë që zbatoi në Venezuelë . Në atë kohë, Shtetet e Bashkuara kishin grumbulluar forca ushtarake pranë bregdetit të vendit për muaj të tërë, duke u përpjekur ta detyronin Presidentin Nicolas Maduro të largohej nga pushteti. Përpjekja dështoi, duke çuar në fund në një ndërhyrje ushtarake amerikane dhe arrestimin e Maduros, i cili mbetet në një qendër federale paraburgimi në Brooklyn, së bashku me gruan e tij, në pritje të gjyqit.
MegjithatĂ«, nĂ« rastin e Iranit, zyrtarĂ«t duken skeptikĂ« nĂ«se Teherani do tâi pranojĂ« kushtet e vendosura nga Uashingtoni. KĂ«to pĂ«rfshijnĂ« njĂ« ndalim tĂ« pĂ«rhershĂ«m tĂ« tĂ« gjitha aktiviteteve tĂ« pasurimit tĂ« uraniumit dhe dorĂ«zimin e tĂ« gjitha rezervave ekzistuese bĂ«rthamore tĂ« vendit, duke filluar me mĂ« shumĂ« se 435 kilogramĂ« uranium tĂ« pasuruar nĂ« nivele afĂ«r atyre tĂ« kĂ«rkuara pĂ«r njĂ« armĂ« bĂ«rthamore . MegjithatĂ«, pjesa mĂ« e madhe e kĂ«tij materiali vlerĂ«sohet tĂ« mbetet e varrosur nĂ«n rrĂ«nojat e shkaktuara nga sulmet ajrore tĂ« qershorit.
Kërkesat e SHBA-së shtrihen edhe në programin e raketave të Iranit, me kufizime në rrezen dhe numrin e raketave të tij balistike, si dhe një ndërprerje të plotë të mbështetjes për grupet e armatosura në Lindjen e Mesme, të tilla si Hamasi, Hezbollahu dhe Huthitët në Jemen. Pranimi i këtyre kushteve, sipas zyrtarëve amerikanë, do ta bënte praktikisht të pamundur çdo sulm të ardhshëm iranian ndaj Izraelit.
TĂ« mĂ«rkurĂ«n e kaluar, Donald Trump u kthye me njĂ« paralajmĂ«rim tĂ« ashpĂ«r nĂ«pĂ«rmjet mediave sociale, duke theksuar se ushtria amerikane Ă«shtĂ« gati tĂ« sulmojĂ« âme shpejtĂ«si dhe forcĂ«, nĂ«se Ă«shtĂ« e nevojshmeâ. âShpresoj qĂ« Irani tĂ« âulet shpejt nĂ« tryezĂ«â dhe tĂ« negociojĂ« njĂ« marrĂ«veshje tĂ« drejtĂ« dhe tĂ« ekuilibruar â PA ARMĂ BĂRTHAMORE â qĂ« do tĂ« jetĂ« nĂ« interesin mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« tĂ« gjithĂ«veâ, shkroi ai, duke shtuar: âKoha po mbaron, kjo Ă«shtĂ« vĂ«rtet njĂ« çështje me rĂ«ndĂ«si tĂ« madhe.â
Dallimet me Venezuelën
Pavarësisht ngjashmërive në taktikat e presionit të SHBA-së, Trump dhe bashkëpunëtorët e tij të ngushtë e kuptojnë plotësisht se çdo operacion ushtarak i mëvonshëm në Iran do të ishte pakrahasueshëm më i vështirë se ai në Venezuelë . Niveli i rrezikut për forcat amerikane do të ishte qartësisht më i lartë, ndërsa Irani konsiderohet një kundërshtar shumë më i aftë dhe i rrezikshëm.
Ky vlerĂ«sim ndahet nga Sekretari i Shtetit i SHBA-sĂ«, Marco Rubio , i cili i tha Senatit tĂ« mĂ«rkurĂ«n se menaxhimi i njĂ« ndryshimi tĂ« mundshĂ«m tĂ« regjimit nĂ« Iran do tĂ« ishte âedhe mĂ« kompleksâ sesa operacioni pĂ«rkatĂ«s nĂ« VenezuelĂ«. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, Trump ende po peshon gamĂ«n e plotĂ« tĂ« opsioneve nĂ« dispozicion tĂ« tij, tĂ« cilat, sipas zyrtarĂ«ve, mund tĂ« zbatohen ose njĂ«kohĂ«sisht ose nĂ« kombinime tĂ« ndryshme.
Ndër propozimet më të guximshme është një mision i fshehtë i komandove amerikane brenda Iranit , me qëllim shkatërrimin e pjesëve të programit bërthamor të Teheranit që nuk u goditën nga bombardimet e SHBA-së në qershor. Ushtria amerikane ka vite që stërvitet për misione të specializuara në vende si Irani, duke synuar objektet bërthamore ose objektiva të tjera me vlerë të lartë.
Edhe pse Trump ka deklaruar vazhdimisht se programi bĂ«rthamor iranian Ă«shtĂ« âeliminuarâ, strategjia e sigurisĂ« kombĂ«tare e SHBA-sĂ« e publikuar nga administrata e tij nĂ« vjeshtĂ« pĂ«rdor njĂ« gjuhĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« moderuar, duke thĂ«nĂ« se sulmi i qershorit âdegradoi ndjeshĂ«mâ aftĂ«sitĂ« e programit. Presidenti i SHBA-sĂ« ka shprehur mĂ« parĂ« rezerva nĂ« lidhje me dĂ«rgimin e forcave tokĂ«sore, duke pĂ«rmendur shpesh operacionin e dĂ«shtuar tĂ« vitit 1980 nĂ«n Presidentin Jimmy Carter pĂ«r tĂ« shpĂ«tuar 52 pengje amerikane nĂ« Iran. Sipas zyrtarĂ«ve qĂ« e kanĂ« diskutuar çështjen me tĂ«, dĂ«shtimi i atij operacioni ka lĂ«nĂ« njĂ« gjurmĂ« tĂ« fortĂ« nĂ« mendimin e tij.
Një skenar i ndryshëm parashikon një seri sulmesh të synuara ndaj objektivave ushtarake dhe objekteve administrative, me qëllim që të shkaktojë trazira të tilla saqë kushtet për largimin e udhëheqësit suprem 86-vjeçar të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei , nga forcat e sigurisë së brendshme ose aktorë të tjerë mbeten të paqarta, megjithatë, kush mund të marrë përsipër qeverisjen e vendit në një ngjarje të tillë dhe nëse ai person do të ishte më i hapur për negociata me Shtetet e Bashkuara.
Motivimi personal dhe kërcënimet për hakmarrje
Thuhet se Trump ka një motiv personal për qëndrimin e tij të ashpër kundër qeverisë në Teheran, pasi zyrtarët iranianë janë akuzuar se janë përpjekur të orkestrojnë vrasjen e tij. Prokurorët federalë në Nju Jork zbuluan vitin e kaluar se komplotistët iranianë po diskutonin një plan për të vrarë Trump pak para rizgjedhjes së tij.
Izraeli, nga ana e tij, po shtyn përpara një opsion të tretë, duke i kërkuar Shteteve të Bashkuara të bashkohen në sulme të reja ndaj programit të raketave balistike të Iranit. Sipas inteligjencës amerikane, Irani ka rindërtuar kryesisht arsenalin e tij të raketave që kur sulmet izraelite e shkatërruan atë gjatë luftës 12-ditore në qershor.
Teherani tashmĂ« ka paralajmĂ«ruar pĂ«r hakmarrje tĂ« ashpĂ«r . Kontraadmirali Ali Shamkhani , kreu i njĂ« organi tĂ« sapokrijuar qĂ« mbikĂ«qyr operacionet ushtarake nĂ« Iran, tha tĂ« mĂ«rkurĂ«n se çdo sulm i SHBA-sĂ« do tĂ« konsiderohej njĂ« akt lufte dhe se pĂ«rgjigja do tĂ« ishte e menjĂ«hershme, duke synuar â siç tha ai â Tel Avivin. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, zyrtarĂ«t izraelitĂ« duken veçanĂ«risht tĂ« shqetĂ«suar pĂ«r aftĂ«sitĂ« e programit iranian tĂ« raketave, i cili mund tĂ« godasĂ« objektiva ushtarake dhe civile nĂ« tĂ« gjithĂ« territorin izraelit.
Në këtë kontekst, zyrtarët e Shtëpisë së Bardhë u takuan më herët këtë javë me gjenerallejtënant Shlomi Binder , kreun e inteligjencës ushtarake të Izraelit, i cili informoi qeverinë amerikane mbi të dhënat më të fundit mbi Iranin. Në të njëjtën kohë, Ministri saudit i Mbrojtjes, Princi Khalid bin Salman, do të jetë në Uashington këtë javë , duke u takuar me zyrtarë të lartë të administratës Trump mes tensioneve në rritje në rajon.
âPengesaâ e bazĂ«s ligjore
Zyrtarët amerikanë theksojnë se të gjithë skenarët e mësipërm për veprim kundër Iranit, si dhe opsionet shtesë në tryezë, janë ende duke u përpunuar dhe diskutuar brenda rrethit të ngushtë të bashkëpunëtorëve kryesorë të Donald Trump. Siç vërejnë ata, ende nuk ka konsensus as për fushëveprimin dhe as për qëllimin përfundimtar të çdo veprimi ushtarak, gjë që pasqyron vështirësinë e vendimeve dhe rrezikun e lartë të përshkallëzimit.
Pyetje të rëndësishme lindin gjithashtu në lidhje me bazën ligjore që Shtetet e Bashkuara mund të përdorin për të kryer sulme kundër Iranit, në mungesë të miratimit të qartë nga Kongresi. Megjithëse presidentët modernë amerikanë kanë urdhëruar vazhdimisht operacione të kufizuara ushtarake pa autorizim paraprak parlamentar, një fushatë më e gjerë kundër Iranit do të ishte një rast i ndryshëm.
Nëse sulmet nuk do të kufizoheshin në ngadalësimin e programit bërthamor, por do të synonin dobësimin ose edhe rrëzimin e qeverisë iraniane, sigurisht që do të kishte debat të nxehtë nëse presidenti amerikan ka kryer në mënyrë efektive një akt lufte. Në një rast të tillë, sipas zyrtarëve, administrata Trump ka të ngjarë të thirret në historinë e gjerë të Teheranit në mbështetjen e organizatave terroriste , siç bëri në vitin 2020, kur Trump urdhëroi sulmin me dron që çoi në vdekjen e komandantit të Forcës elitare Quds, Gjeneral Major Qassem Soleimani .
Edhe pse Shtetet e Bashkuara nuk e kanĂ« cilĂ«suar kurrĂ« drejtpĂ«rdrejt Ajatollah Ali Khamenein si terrorist , ato e kanĂ« pĂ«rfshirĂ« Iranin nĂ« listĂ«n e tyre tĂ« shteteve sponsorizuese tĂ« terrorizmit. NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, udhĂ«heqĂ«si suprem i Iranit drejton Trupat e GardĂ«s Revolucionare Islamike , njĂ« organizatĂ« qĂ« si Shtetet e Bashkuara ashtu edhe Evropa e kanĂ« cilĂ«suar si terroriste. Departamenti i DrejtĂ«sisĂ« i SHBA-sĂ« e kishte justifikuar vrasjen e Soleimanit si njĂ« akt ligjor, duke pretenduar se gjenerali iranian âpo zhvillonte nĂ« mĂ«nyrĂ« aktive plane pĂ«r sulme tĂ« mĂ«tejshme kundĂ«r personelit ushtarak dhe diplomatĂ«ve amerikanĂ«â, sipas njĂ« memo tĂ« censuruar tĂ« lĂ«shuar pas sulmit.
Mbetet e paqartë nëse Shtëpia e Bardhë ka kërkuar një mendim ligjor përkatës mbi opsionet aktuale në lidhje me Iranin. Sidoqoftë, ushtria amerikane po forcon fuqishëm praninë e saj në rajon, në mënyrë që të jetë në gjendje të veprojë menjëherë nëse Trump jep urdhrin përkatës.
AeroplanmbajtĂ«sja â Abraham Lincolnâ», i pajisur me avionĂ« luftarakĂ« F/A-18 dhe avionĂ« tĂ« fshehtĂ« F-35, tashmĂ« po operon nĂ« Detin Arabik, brenda distancĂ«s sĂ« goditjes nga objektivat iraniane, thanĂ« zyrtarĂ«t e MarinĂ«s Amerikane kĂ«tĂ« javĂ«. AeroplanmbajtĂ«sja shoqĂ«rohet nga tre shkatĂ«rrues tĂ« pajisur me raketa.
Sipas zyrtarëve amerikanë, Shtetet e Bashkuara kanë dërguar një duzinë luftëtarësh shtesë F-15E në rajon, duke rritur aftësitë e tyre ajrore, ndërsa Pentagoni ka vendosur gjithashtu sisteme shtesë të mbrojtjes ajrore Patriot dhe THAAD. Qëllimi është të mbrohen trupat amerikane në Lindjen e Mesme nga hakmarrja e mundshme iraniane me raketa me rreze të shkurtër dhe të mesme veprimi. Së fundmi, bombarduesit me rreze të gjatë veprimi në Shtetet e Bashkuara, të cilët mund të godasin objektiva në Iran, mbeten në gatishmëri të lartë.
Login
