❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Mbipopullim dhe mbipeshkim- a është e dëmshme për mjedisin ngrënia e salmonit

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Salmoni është një nga peshqit më të njohur që hahet në Europë. Megjithatë, popullatat e egra janë zvogëluar dhe salmoni i kultivuar shpesh vjen me probleme të tilla si kimikatet, infektimi ose mbipopullimi, duke bërë që OJQ-të dhe organizatat e mirëqenies së kafshëve të bëjnë thirrje për ndryshime në zakonet tona të të ngrënit.

Salmoni është një nga peshqit më të konsumuar në Europë, menjëherë pas tonit. Vitin e kaluar, një europian mesatar hëngri 2.39 kilogramë salmon, sipas raportit të Tregut të Peshkut të BE-së për vitin 2025.

Megjithatë, pjesa më e madhe e atij salmoni nuk vjen nga natyra e egër. Megjithëse përpjekjet e përqendruara në nivel lokal në disa vende kanë parë kohët e fundit rikthimin e salmonit në lumenj dhe përrenj, popullatat e egra në Europë mbeten të dobësuara nga vitet e mbipeshkimit. Kjo do të thotë që shumica e salmonit që zbarkohet në pjatat tona importohet nga vende të tjera: Në vitin 2024, 80% e salmonit të konsumuar në BE u importua nga Norvegjia, e ndjekur nga Mbretëria e Bashkuar, Ishujt Faroe, Islanda, Kina dhe Kili.

Dhe shumica dĂ«rrmuese e salmonit qĂ« hamĂ« vjen nga fermat e peshkut. NdĂ«rsa kjo ndihmon nĂ« shmangien e mbipeshkimit tĂ« popullatave tĂ« egra, mund tĂ« sjellĂ« probleme tĂ« tjera. John Murphy, drejtor i OJQ-sĂ« Salmon Ëatch Ireland, shpjegoi se ka pasur njĂ« numĂ«r incidentesh ndotjeje nĂ« lidhje me fermat e salmonit.

“Siç e dini, ato janĂ« me teknologji kafaze tĂ« hapura, kĂ«shtu qĂ« i gjithĂ« ushqimi i pangrĂ«nĂ«, fekalet dhe kimikatet lirohen nĂ« mjedisin mĂ« tĂ« gjerĂ« tĂ« oqeanit.”

PĂ«rveç ndotjes, mirĂ«qenia Ă«shtĂ« njĂ« tjetĂ«r shqetĂ«sim kryesor i shprehur nga OJQ-tĂ« kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r kĂ«to ferma. Kafazet e fermave tĂ« salmonit shpesh janĂ« tĂ« mbipopulluara dhe mund tĂ« preken nga infektimet me morra. KĂ«ta parazitĂ« ushqehen me gjakun dhe lĂ«kurĂ«n e salmonit. PĂ«r salmonin e rritur qĂ« noton lirshĂ«m, ky nuk Ă«shtĂ« domosdoshmĂ«risht njĂ« problem, pasi ata kanĂ« hapĂ«sirĂ« ​​tĂ« mjaftueshme pĂ«r tĂ« mbijetuar nĂ« nivele normale tĂ« infektimeve me morra. Por nĂ« kafazet e fermave tĂ« mbushura fort, morrat shumohen me shpejtĂ«si dhe mund tĂ« vrasin njĂ« numĂ«r tĂ« madh salmonĂ«sh, veçanĂ«risht nĂ«se peshqit janĂ« tĂ« vegjĂ«l. ShumicĂ«n e kohĂ«s, infektimet me morra trajtohen me kimikate agresive.

“Ajo qĂ« ndodh nĂ« ferma Ă«shtĂ« e gjitha nĂ«n ujĂ«. Askush nuk e sheh. NĂ«se tĂ« njĂ«jtat praktika do tĂ« kryheshin nĂ« tokĂ«, do tĂ« kishte trazirĂ«. Nuk do tĂ« kishte mbĂ«shtetje pĂ«r tĂ« ngrĂ«nĂ« kĂ«tĂ« produkt”, thotĂ« John Murphy.

Megjithatë, jo të gjitha fermat përballen me këto probleme. Disa gjithashtu punojnë me standarde organike dhe bëjnë përpjekje për të përmirësuar mirëqenien e salmonit.

PĂ«r tĂ« identifikuar peshq mĂ« tĂ« rritur nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme, konsumatorĂ«t mund tĂ« kĂ«rkojnĂ« etiketa si etiketa e KĂ«shillit tĂ« Administrimit tĂ« AkuakulturĂ«s (ASC). Kjo etiketĂ« supozohet tĂ« certifikojĂ« produktet e peshkut qĂ« janĂ« “tĂ« gjurmueshme” dhe janĂ« kultivuar “me kujdes”, sipas faqes sĂ« internetit tĂ« ASC.

Por kjo etiketë dhe të tjerat mund të mos jenë gjithmonë një garanci për bujqësi të qëndrueshme, siç paralajmërojnë disa OJQ.

“TĂ« qenit i certifikuar nga ASC nuk garanton zero shkelje. Certifikimi bazohet nĂ« auditime, por nuk parandalon tĂ« gjitha format e raportimit tĂ« gabuar, mosrespektimit ose ndikimit mjedisor”, shpjegoi Bruno Nicostrate, zyrtar i politikave tĂ« peshkimit në  Seas at Risk, shoqatĂ« e organizatave europiane mjedisore qĂ« kĂ«rkojnĂ« tĂ« mbrojnĂ« detet dhe oqeanet.

“Firmat e mĂ«dha tĂ« salmonit qĂ« janĂ« gjobitur pĂ«r dĂ«mtime nĂ« shtratin e detit dhe mbiprodhim vazhdojnĂ« tĂ« raportojnĂ« certifikime ASC pĂ«r vĂ«llime tĂ« konsiderueshme tĂ« peshkimit. Kjo pĂ«r shkak se certifikimi ASC Ă«shtĂ« vend pĂ«r vend. NjĂ« kompani mund tĂ« gjobitet nĂ« njĂ« fermĂ«, ndĂ«rsa fermat e tjera i mbajnĂ« certifikatat e tyre”, tha ai.

The post Mbipopullim dhe mbipeshkim- a është e dëmshme për mjedisin ngrënia e salmonit appeared first on Gazeta Si.

↗

Britani/ FĂ«mijĂ«t parashkollorĂ« po pĂ«rpiqen tĂ« bĂ«jnĂ« ‘swipe’ edhe librat

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Mes gjithĂ« shqetĂ«simeve pĂ«r pĂ«rdorimin e telefonave nga fĂ«mijĂ«t, njĂ« studim i fundit ka dalĂ« nĂ« pĂ«rfundime alarmante. FĂ«mijĂ«t qĂ« fillojnĂ« parashkollorin nĂ« Britani po pĂ«rpiqen tĂ« bĂ«jnĂ« “swipe” nĂ« libra, njĂ«soj siç bĂ«jnĂ« nĂ« telefona.

NĂ« njĂ« anketĂ« tĂ« tĂ« kryer nga organizata bamirĂ«se britanike Kindred Squared, ku u pyetĂ«n mĂ«sues, ato thanĂ« se gati njĂ« e treta e nxĂ«nĂ«sve nuk dinin si t’i pĂ«rdornin siç duhet librat. Madje nxĂ«nĂ«sit pĂ«rpiqeshin tĂ« bĂ«nin ‘swipe’ ose tĂ« preknin faqet njĂ«soj siç bĂ«jnĂ« me njĂ« telefon inteligjent.

Rreth një në katër nuk ishin të trajnuar për përdorimin e tualetit, mes paralajmërimeve se gjithnjë e më shumë fëmijë po përballen me vështirësi në aftësitë themelore jetësore.

Në anketë, mësuesit vlerësuan se 26% e fëmijëve në klasën e tyre këtë vit kishin incidente të shpeshta në tualet.

Stafi raporton gjithashtu se rreth 28% e fëmijëve nuk hanin dhe pinin në mënyrë të pavarur.

Më shumë se gjysma e stafit thanë se koha e tepërt para ekranit e fëmijëve dhe prindërve ishte një faktor kyç në mosgatishmërinë e fëmijëve për shkollë.

Anketa e Kindred me 1000 punonjës të shkollave fillore zbuloi se ata vlerësuan se mbi një në tre (37%) fëmijë filluan parashkollorin pa qenë gati për shkollë, një rritje nga 33% në vitin 2024.

Drejtoresha e Kindred Squared, Felicity Gillespie, tha se kjo nuk është më vetëm një çështje e klasës por është një krizë sistemike.

The post Britani/ FĂ«mijĂ«t parashkollorĂ« po pĂ«rpiqen tĂ« bĂ«jnĂ« ‘swipe’ edhe librat appeared first on Gazeta Si.

↗

Ushqimi jo i shëndetshëm në shkollat shqiptare -masa ka, mbrojtje jo

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Shqipëria ka masa për kufizimin e marketingut të ushqimeve në shkolla por nuk ka marrë masa të zgjeruara jo në zonat përreth shkollave.

Kjo, sipas udhëzuesit të fundit të OBSH-së, e pozicionon Shqipërinë në një nivel të ndërmjetëm, krahas vendeve që kanë marrë masa por pas shteteve që kanë vendosur rregulla më të rrepta dhe gjithëpërfshirëse.

UdhĂ«zuesi “Politikat dhe ndĂ«rhyrjet pĂ«r tĂ« krijuar mjedise tĂ« shĂ«ndetshme ushqimore nĂ« shkolla” nuk jep detaje tĂ« hollĂ«sishme pĂ«r zbatimin konkret tĂ« kĂ«tyre masave nĂ« ShqipĂ«ri, duke sugjeruar se politikat ekzistuese nuk janĂ« domosdoshmĂ«risht tĂ« plota, tĂ« unifikuara apo tĂ« monitoruara rregullisht.

Për ekspertët e shëndetit publik, kjo tregon se megjithëse Shqipëria ka ndërmarrë hapa fillestarë, mbetet ende hapësirë për forcimin e kuadrit ligjor dhe mbrojtjen më efektive të fëmijëve nga marketingu i ushqimeve jo të shëndetshme.

“ËshtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se asnjĂ« ndĂ«rhyrje e vetme nuk mund tĂ« sigurojĂ« qĂ« tĂ« gjithĂ« elementĂ«t e mjedisit ushqimor shkollor tĂ« promovojnĂ« dhe mbĂ«shtesin dietat e shĂ«ndetshme. PĂ«rkundrazi, kĂ«rkohet njĂ« grup i koordinuar dhe gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s veprimesh politike”, thuhet nĂ« udhĂ«zues.

OBSH thotë se pavarësisht njëfarë përparimi në zbatimin e politikave për të promovuar dieta të shëndetshme në dhe përreth mjedisit shkollor, qeveritë vazhdojnë të përballen me sfida në përpjekjet e tyre për të zhvilluar dhe zbatuar politika mbështetëse, të cilat shpesh rezultojnë në politika të dobësuara, të vonuara ose të dështuara.

The post Ushqimi jo i shëndetshëm në shkollat shqiptare -masa ka, mbrojtje jo appeared first on Gazeta Si.

↗

Park kombëtar, por jo fundi i betejës: Vjosa përballë rreziqeve të reja

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Oliver Balch- Njohja jonë me mbjelljen e pemëve vjen nga Pietro, hidrolog italian i ngarkuar me mbikëqyrjen e grupit tonë prej rreth 20 vullnetarësh për këtë javë. Ne po qëndrojmë në një shtëpi të improvizuar plot me fidanë shelgjesh dhe plepash të hollë, pak mbi lumin Vjosë, një rrugë ujore elegante dhe gjarpëruese që pret nga lindja në perëndim përgjatë Shqipërisë jugore nga burimi i saj 271 km larg në Greqi.

Duke nxjerrë me mjeshtëri një shelg të ri nga toka e pasur me argjilë, Pietro e mban lart bimën që të gjithë ta shohim. Degëzat e saj prej dheu duken çuditërisht të ekspozuara dhe të prekshme.

“Truku Ă«shtĂ« tĂ« mos e presĂ«sh aksidentalisht kĂ«rcellin ose tĂ« thyesh rrĂ«njĂ«t”, thotĂ« ai. Pasi u regjistrua mesazhi, ne i marrim shatat tona dhe nisemi nĂ« çifte pĂ«r tĂ« ndjekur udhĂ«zimet e tij.

Java e vullnetarizmit Ă«shtĂ« ide e EcoAlbania dhe RiverĂ«atch qĂ« ndodhet nĂ« Austri. NĂ« vitin 2023, kĂ«to dy organizata bamirĂ«se pĂ«r ruajtjen e natyrĂ«s arritĂ«n tĂ« bindnin qeverinĂ« shqiptare qĂ« ta shpallte lumin Vjosa si “parkun kombĂ«tar tĂ« lumit tĂ« egĂ«r” tĂ« parĂ« nĂ« EuropĂ«. Ishte njĂ« ndĂ«rhyrje nĂ« kohĂ«n e duhur. Sipas njĂ« studimi tĂ« ri tĂ« bashkĂ«financuar nga RiverĂ«atch, ShqipĂ«ria ka humbur 1,144 km tĂ« shtrirjes sĂ« lumenjve “pothuajse natyralĂ«â€ qĂ« nga viti 2018, mĂ« shumĂ«, nĂ« mĂ«nyrĂ« proporcionale, se çdo vend nĂ« Ballkan. Tani, pyetja me tĂ« cilĂ«n pĂ«rballen tĂ« dyja organizatat Ă«shtĂ«: çfarĂ« vjen mĂ« pas?

Në mbrëmjen tonë të parë, drejtori ekzekutiv i Riverëatch, Ulrich (Uli) Eichelmann, jep një prezantim duke paraqitur përgjigjen e tij. Por para se ta bëjë këtë, ne hamë një darkë me qengj dhe perime të rritura në shtëpi. Përgatitja tradicionale është një specialitet i bujtinave në Tepelenë, një qytet i vogël në zemër të luginës së Vjosës dhe shtëpia e zyrës në terren të EcoAlbania, baza jonë për këtë javë.

Sot Tepelena strehon një kështjellë pak të rrënuar dhe pak gjëra të tjera, por dy shekuj më ëparë ajo formoi qendrën politike të Ali Pashës, një sundimtar vendas në fillim të shekullit të 19-të. Nën perandorinë e atëhershme osmane, Pasha administronte një pjesë të madhe të asaj që është Shqipëria jugore e sotme.

Uli është një trashëgimtar i denjë i Ali Pashës, i cili është i famshëm për luftën e tij. I pajisur me diapozitiva dhe statistika, ai ofron një pasqyrë të fortë të kërcënimeve me të cilat përballet rrjeti i lumenjve të bllokuar të Europës. Kundërshtimi i tij është veçanërisht i rezervuar për mijëra diga që tani po pengojnë lumenjtë dikur të rrjedhshëm të lirë të kontinentit, të cilët ai i fajëson për shkaktimin e dëmeve të pakthyeshme në rezervat e peshkut dhe ekosistemet e ujërave të ëmbla.

Si njĂ« nga lumenjtĂ« e fundit tĂ« egĂ«r nĂ« Ballkan, Vjosa nĂ« ShqipĂ«ri i Ă«shtĂ« kursyer njĂ« fati tĂ« ngjashĂ«m, pohon ai. Por kjo nuk Ă«shtĂ« fundi. “Edhe pse lumi duket i bukur”, thotĂ« ai, “mungojnĂ« gjĂ«ra kritike”. Lart nĂ« listĂ«n e tij janĂ« pemĂ«t, njĂ« pjesĂ« e madhe e tĂ« cilave janĂ« zhdukur nga zjarret, prerjet e pemĂ«ve, ndĂ«rtimi i rrugĂ«ve dhe kullotja agresive. Rezultati: nivele tĂ« larta erozioni dhe, si pasojĂ«, rrezik mĂ« i madh pĂ«rmbytjet.

TĂ« inkurajuar nga prezantimi i Uli-t, ne i afrohemi mbjelljes sĂ« re ditĂ«n tjetĂ«r me pĂ«rpjekje tĂ« dyfishuara. Grupi ynĂ« pĂ«rfshin njĂ« ilustrues librash nĂ« LondĂ«r tĂ« frymĂ«zuar nga dokumentari ‘Ocean’ i David Attenborough, njĂ« analist gjeohapĂ«sinor amerikan me shpresĂ«n fisnike pĂ«r tĂ« krijuar njĂ« “ShqipĂ«ri ku shqiptarĂ«t mund tĂ« duan tĂ« qĂ«ndrojnĂ«â€ (njĂ« referencĂ« pĂ«r 1.2 milion emigrantĂ«t e vendit qĂ« tani ndodhen jashtĂ« shtetit) dhe njĂ« student universiteti italian tĂ« interesuar pĂ«r ekoturizmin, pĂ«r tĂ« pĂ«rmendur disa.

GjatĂ« drekĂ«s sĂ« ditĂ«s sĂ« dytĂ«, fillova tĂ« bisedoja me AidĂ«n, qĂ« punon guidĂ« turistike nga Tirana e cila dĂ«shiron tĂ« njihet mĂ« mirĂ« me ‘rajonin’ e VjosĂ«s. VizitorĂ«t rrallĂ« vijnĂ« nĂ« kĂ«tĂ« pjesĂ« tĂ« ShqipĂ«risĂ«, thotĂ« ajo.

“Ndoshta mund tĂ« bĂ«jnĂ« njĂ« vizitĂ« tĂ« shpejtĂ« nĂ« GjirokastĂ«r,” duke iu referuar njĂ« qyteti historik, “por, pĂ«rndryshe, ata kalojnĂ« me makinĂ« drejt e nĂ«pĂ«r tĂ«.”

Duke parĂ« lumin, me ishujt e tij tĂ« thurur dhe sfondin e ashpĂ«r malor, tĂ« dy biem dakord se njĂ« mungesĂ« e tillĂ« vĂ«mendjeje Ă«shtĂ« pĂ«r tĂ« ardhur keq. Rajoni ka njĂ« histori tĂ« pasur kulturore dhe fetare (ShqipĂ«ria u bĂ« zyrtarisht ateiste nĂ« vitin 1967), njĂ« traditĂ« interesante gastronomike (“ndoshta jo aq e sofistikuar, por disi e shijshme”) dhe njĂ« bollĂ«k tĂ« vĂ«rtetĂ« atraksionesh natyrore, mĂ« thotĂ« ajo.

AtĂ« natĂ«, fillon tĂ« bjerĂ« shi. Shi i vĂ«rtetĂ«. RrĂ«ke uji bien nga qielli i zemĂ«ruar dhe i stuhishĂ«m. TĂ« nesĂ«rmen nĂ« mĂ«ngjes, vjen fjala nga Pietro se zona e mbjelljes tani Ă«shtĂ« disa metra nĂ«n ujĂ«. Me mbjelljen tonĂ« tĂ« pezulluar pĂ«rkohĂ«sisht, unĂ« bashkohem me disa nga vullnetarĂ«t nĂ« njĂ« ekspeditĂ« tĂ« improvizuar turistike. TĂ« pajisur me njĂ« listĂ« nga Aida, ne shkojmĂ« kundĂ«r lumit, duke ndaluar sĂ« pari nĂ« qytetin e ushqimit tĂ« ngadaltĂ« tĂ« PĂ«rmetit (“PĂ«rveç Detit”, thotĂ« slogani i sigurt i qytetit, “Ne kemi gjithçka”). MĂ« pas Ă«shtĂ« kisha e kĂ«ndshme ortodokse e ShĂ«n MarisĂ«, njĂ« perlĂ« e fshehur nĂ« kodra, ku bariu vendas shĂ«rben edhe si roje. SĂ« fundmi, shkojmĂ« pĂ«r njĂ« shĂ«titje nĂ« kanionin e LangaricĂ«s, tĂ« cilĂ«n, pavarĂ«sisht motit tĂ« tmerrshĂ«m, e arrijmĂ« pa shqetĂ«suar shĂ«rbimet e urgjencĂ«s tĂ« reklamuara gjerĂ«sisht (“ambulancĂ«â€, “polici”, “fishekzjarre”).

Të nesërmen, ende bie shi i madh. Shkurtimisht, po mendoj të shkoj me rafting ose kajak, dy mundësi të njohura në Vjosë, por lumi tani është shndërruar në një përrua të fryrë. Në vend të kësaj, bëj një shëtitje në grykën e Peshturës aty pranë për të parë një ujëvarë të njohur, e cila, e dehur nga shirat e shumtë, shpërthen nga shpati i kodrës. Në pasdite, vendos të shoh nëse Gjirokastra është gjithçka që duket. Një vizitë në muzeun e saj ndriçues etnografik dhe kështjellën madhështore në majë të shkëmbit më bindin plotësisht se është.

MĂ« vonĂ« atĂ« natĂ«, ndaj gĂ«zimin tim pĂ«r zbulimin e asaj qĂ« ofron rajoni i VjosĂ«s me Olsi NikĂ«n, drejtorin ekzekutiv tĂ« EcoAlbania. Edhe pse Ă«shtĂ« i lumtur me entuziazmin tim, e shoh qĂ« Ă«shtĂ« edhe i shqetĂ«suar. Ai nuk Ă«shtĂ« kundĂ«r turizmit, do qĂ« unĂ« ta di, por, si ambientalist (kohĂ«t e fundit fitoi çmimin prestigjioz Goldman Environmental), perspektivat e parkut e shqetĂ«sojnĂ«. Vija bregdetare e ShqipĂ«risĂ« Ă«shtĂ« tashmĂ« e mbushur me turistĂ« me paketa turistike dhe njĂ« aeroport po ndĂ«rtohet nĂ« deltĂ«n e lumit, pavarĂ«sisht se Ă«shtĂ« njĂ« zonĂ« e mbrojtur. Dhe kĂ«shtu, ndĂ«rsa Ă«shtĂ« i lumtur qĂ« njĂ« qendĂ«r e re vizitorĂ«sh po ndĂ«rtohet nĂ« TepelenĂ«, ai mezi pret qĂ« qeveria tĂ« pĂ«rmbushĂ« planin e saj tĂ« menaxhimit pĂ«r parkun – diçka qĂ« deri mĂ« tani ka qenĂ« e ngadaltĂ« pĂ«r ta bĂ«rĂ«.

“Turizmi Ă«shtĂ« si zjarri”, thotĂ« ai. “Mund ta pĂ«rgatisĂ«sh supĂ«n me tĂ«, por mund tĂ« tĂ« djegĂ« edhe shtĂ«pinĂ«.”

Fjalët e Olsit ende më tingëllojnë në vesh ditën tjetër, ndërsa kthehem me makinë drejt Tiranës. Ndalova pak në veri të grykëderdhjes së lumit në vendin arkeologjik të Apollonisë, një komunitet tregtar i lashtë grek i kolonizuar më vonë nga romakët. Vendi në majë të kodrës është krejtësisht i lirë nga turistët e tjerë, duke më lejuar disa orë magjike për të bredhur vetëm midis rrënojave të jashtëzakonshme.

Nëse i besohet Herodotit, Apollonia dikur ndodhej në bregdetin e Adriatikut, por shekuj me llum nga Vjosa e kanë parë atë të tërhiqet kilometra në brendësi të tokës. Gjatë së njëjtës kohë, edhe rruga e lumit ka ndryshuar. Por asgjë nuk qëndron në vend, veçanërisht hidrologjia. Ndryshimi po vjen përsëri në Vjosë. Ajo që do të sjellë mbetet e pasigurt, por, si një park kombëtar, shpresojmë që ajo do të vazhdojë të rrjedhë, e pazbutur dhe e pathyer.

The post Park kombëtar, por jo fundi i betejës: Vjosa përballë rreziqeve të reja appeared first on Gazeta Si.

↗

NdĂ«rtohet treni mĂ« i gjatë  i çokollatĂ«s

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Një rekord botëror i ri Guinness u vendos në Milano, ku rrëzë Palazzo Lombardia u zbulua skulptura më e gjatë e çokollatës në botë.

Vepra artistike, e realizuar në formën e një treni, ka një gjatësi prej 55 metrash dhe peshon rreth 2,800 kilogramë.

Skulptura gjigante u mat zyrtarisht nga gjyqtarët e Rekordeve Botërore Guinness, të cilët e certifikuan atë si rekord botëror.

The post NdĂ«rtohet treni mĂ« i gjatë  i çokollatĂ«s appeared first on Gazeta Si.

↗

ParashutistĂ«t kalojnĂ« nĂ«pĂ«r ‘vrimĂ«n e gjilpĂ«rĂ«s’ tĂ« hotelit mĂ« tĂ« lartĂ« nĂ« botĂ«

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

NjĂ« shfaqje unike qĂ« pĂ«rfshinte njĂ« fluturim pĂ«rmes tĂ« ashtuquajturĂ«s “syri i gjilpĂ«rĂ«s” tĂ« hotelit mĂ« tĂ« lartĂ« nĂ« botĂ« u dha nga pesĂ« parashutistĂ« nĂ« Emiratet e Bashkuara Arabe.

Watch: Daredevil wingsuit athletes soar through Dubai’s tallest hotel, Ciel Dubai Marina, in a jaw-dropping stunt!
Read more: https://t.co/lHSHQ2aIYV
#Dubai #Wingsuit #CielDubaiMarina pic.twitter.com/J21MeeB5PY

— Gulf News (@gulf_news) January 27, 2026

PesĂ« atletĂ«t e XDubai kryen njĂ« fluturim preciz rreth MarinĂ«s Ciel Dubai, me udhĂ«heqĂ«sin e ekipit qĂ« kalonte pĂ«rmes njĂ« hapjeje tĂ« ngushtĂ« arkitekturore qĂ« i Ă«shtĂ« dhĂ«nĂ« emri “syri i gjilpĂ«rĂ«s”, duke zhvilluar njĂ« shpejtĂ«si prej mĂ« shumĂ« se 200 km/orĂ«.

The post ParashutistĂ«t kalojnĂ« nĂ«pĂ«r ‘vrimĂ«n e gjilpĂ«rĂ«s’ tĂ« hotelit mĂ« tĂ« lartĂ« nĂ« botĂ« appeared first on Gazeta Si.

↗

I ftohti shton problemet me zemrën, mjekët: Hipertensioni një nga shkaqet kryesore

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Temperaturat e ulëta të ditëve të fundit kanë sjellë një rritje të ndjeshme të problemeve kardiake, duke shtuar ndjeshëm fluksin e pacientëve në urgjencat spitalore.

MjekĂ«t kardiologĂ« nĂ« QendrĂ«n Spitalore Universitare “NĂ«nĂ« Tereza” (QSUT) nĂ« TiranĂ« thonĂ« se gjatĂ« muajve tĂ« dimrit vihet re njĂ« rritje e rasteve me hipertension tĂ« pakontrolluar, dhimbje gjoksi, aritmi dhe deri nĂ« infarkt tĂ« miokardit.

Sipas specialistëve, i ftohti ndikon drejtpërdrejt në ngushtimin e enëve të gjakut, çka çon në rritjen e tensionit arterial dhe në ngarkesë më të madhe për zemrën.

Pacientët më të rrezikuar janë ata që vuajnë nga sëmundje kronike kardiovaskulare, hipertension, diabet, si dhe personat e moshuar.

Burime nga QSUT bëjnë me dije se vetëm gjatë javëve të fundit është shtuar ndjeshëm numri i paraqitjeve në urgjencë për probleme kardiake, ku nuk kanë munguar as rastet e infarktit akut të miokardit, të cilat kanë kërkuar ndërhyrje të menjëhershme mjekësore.

Mjekja kardiologe Engjëllushe Hasani, nga Poliklinika nr.3 në Tiranë, në një prononcim për Gazetasi.al shprehet se gjatë kësaj periudhe janë rritur ndjeshëm konsultat kardiologjike, pasi shumë pacientë shfaqin përkeqësim të gjendjes shëndetësore si pasojë e temperaturave të ulëta.

“Dyshimet zakonisht nisin me rritje tĂ« tensionit arterial, ndjesi shtrĂ«ngimi apo dhimbje gjoksi, lodhje tĂ« shpejtĂ« dhe vĂ«shtirĂ«si nĂ« frymĂ«marrje, ndĂ«rsa nĂ« raste mĂ« tĂ« rĂ«nda mund tĂ« pĂ«rfundojnĂ« nĂ« infarkt. Ndaj pacientĂ«t kardiakĂ« duhet tĂ« tregojnĂ« kujdes maksimal dhe tĂ« mos neglizhojnĂ« asnjĂ« simptomĂ«,” thekson kardiologia Hasani.

Mjekët  këshillojnë që pacientët me probleme të zemrës të kryejnë kontrolle më të shpeshta gjatë dimrit, të ndjekin rregullisht terapinë e përshkruar, të shmangin ekspozimin e zgjatur në të ftohtë dhe të mbajnë një regjim ushqimor të shëndetshëm. Po ashtu, rekomandohet shmangia e stresit, konsumit të kripës dhe aktiviteti fizik i moderuar, sipas këshillës së mjekut.

Specialistët paralajmërojnë se çdo vonesë në paraqitjen tek mjeku mund të ketë pasoja serioze për shëndetin e zemrës, ndaj qytetarët ftohen të reagojnë në kohë dhe të kërkojnë ndihmë mjekësore sapo shfaqen simptomat e para.

The post I ftohti shton problemet me zemrën, mjekët: Hipertensioni një nga shkaqet kryesore appeared first on Gazeta Si.

↗

India përballet me shpërthimin e virusit Nepah: Rrezikon të jetë pandemia e ardhshme

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Të paktën pesë persona në shtetin e Bengalit Perëndimor të Indisë kanë rezultuar pozitivë për virusin Nipah, një infeksion vdekjeprurës që vret më shumë se dy të tretat e të infektuarve.

I përket të njëjtës familje si fruthi dhe, ashtu si fruthi, është shumë ngjitës.

Raportet lokale sugjerojnë se pothuajse 100 persona, të gjithë të cilët kanë qenë në kontakt me njerëz të infektuar nga virusi, janë vendosur në karantinë dhe janë nën vëzhgim.

Sipas Outbreak News Today, Robert Herriman, mikrobiolog, një mjek, një infermier dhe një punonjës shëndetësor janë midis të infektuarve.

Rastet e reja ishin të gjitha të lidhura me të njëjtin spital privat në Barasat, pranë kryeqytetit të Kolkatës, ku dy infermierë rezultuan pozitivë për herë të parë në fillim të këtij muaji.

“Burimi mĂ« i mundshĂ«m i infeksionit Ă«shtĂ« njĂ« pacient qĂ« ishte shtruar mĂ« parĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtin spital”, tha gjithashtu njĂ« zyrtar shĂ«ndetĂ«sor i Bengalit PerĂ«ndimor pĂ«r Telegraph.

“Ky individ po trajtohet si rasti zero dhe hetimet janĂ« duke vazhduar.”

Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) e liston Nipah si një virus me potencial pandemie.

Vitin e kaluar, Agjencia e Sigurisë Shëndetësore e Mbretërisë së Bashkuar (UKHSA) e përfshiu Nipah në listën e saj të 24 sëmundjeve që konsiderohen kërcënimet më të mëdha të ardhshme për shëndetin publik.

Nipah, i cili frymĂ«zoi filmin e suksesshĂ«m ‘Contagion’ me GĂ«yneth PaltroĂ« nĂ« rolin kryesor, Ă«shtĂ« njĂ« virus zoonotik. Kjo do tĂ« thotĂ« se mund tĂ« transmetohet nga kafshĂ«t te njerĂ«zit, shpesh nga lakuriqĂ«t e natĂ«s dhe derrat.

Ngjashëm si virusi në film, i cili përqendrohet rreth një pandemie globale, ai sulmon trurin, mund të përhapet nga njeriu në njeri dhe ka një shkallë vdekshmërie deri në 75 për qind.

Nga ata që i mbijetojnë, rreth 20 për qind mbeten me gjendje neurologjike afatgjata, duke përfshirë ndryshime të personalitetit ose çrregullime të krizave.

Për krahasim, vlerësimet sugjerojnë se shkalla e vdekshmërisë nga Covid është pak mbi një për qind.

Në përgjigje të rasteve të reja, disa vende indiane janë udhëzuar nga autoritetet shëndetësore të forcojnë mbikëqyrjen për Sindromën e Encefalitit Akut (AES), një term i gjerë për inflamacionin e trurit që mund të shkaktohet nga infeksioni Nipah.

“Personat e shtruar nĂ« spital me AES, veçanĂ«risht ata me histori udhĂ«timi ose kontakti tĂ« lidhur me Bengalin PerĂ«ndimor, duhet tĂ« monitorohen dhe vlerĂ«sohen nga afĂ«r pĂ«r infeksion tĂ« mundshĂ«m tĂ« virusit Nipah”, thuhej nĂ« njĂ« kĂ«shillĂ« tĂ« lĂ«shuar nga autoritetet nĂ« Tamil Nadu, nĂ« IndinĂ« jugore.

“Spitalet qeveritare dhe private duhet tĂ« njoftohen pĂ«r situatĂ«n e virusit Nipah dhe tĂ« udhĂ«zohen tĂ« njoftojnĂ« menjĂ«herĂ« tĂ« gjitha rastet e AES”, shtohej nĂ« tĂ«.

ShkencĂ«tarĂ«t kanĂ« thĂ«nĂ« mĂ« parĂ« se Nipah mund tĂ« jetĂ« “absolutisht shkaku i njĂ« pandemie tĂ« re”.

Dr. Rebecca Dutch, kryetare e Universitetit tĂ« Kentucky-t dhe lidere botĂ«rore nĂ« studimin e viruseve, tha se shpĂ«rthimet e virusit Nipah ndodhin periodikisht dhe Ă«shtĂ« “jashtĂ«zakonisht e mundshme” qĂ« tĂ« shohim mĂ« shumĂ«.

“Nipah Ă«shtĂ« njĂ« nga viruset qĂ« mund tĂ« jetĂ« absolutisht shkaku i njĂ« pandemie tĂ« re. Disa gjĂ«ra rreth Nipah janĂ« shumĂ« shqetĂ«suese.”

India ka vuajtur nga disa shpërthime të Nipah që kur virusi u zbulua për herë të parë atje në vitin 2001, më vdekjeprurësi që goditi Bengalin Perëndimor, ku 45 nga 66 persona të infektuar vdiqën.

Shpërthime të tjera janë raportuar në Bangladesh, Malajzi, Filipine dhe Singapor.

Ekspertët besojnë se ka pasur një rritje të rasteve për shkak të kafshëve që jetojnë në afërsi të njerëzve për shkak të humbjes së habitatit.

Njerëzit gjithashtu mund ta marrin sëmundjen duke ngrënë ushqime të kontaminuara me urinë ose pështymë nga kafshët e infektuara ose nëpërmjet kontaktit të ngushtë me njerëzit që tashmë e kanë atë.

Njerëzit e infektuar me virusin Nipah mund të mos shfaqin asnjë simptomë.

Por shumë prej tyre zhvillojnë infeksione akute të frymëmarrjes, kriza dhe AES, ënjtje fatale të trurit.

Encefaliti dhe krizat ndodhin vetëm në raste të rënda dhe mund të përparojnë në komë brenda 24 deri në 48 orësh.

Zakonisht duhen nga katër ditë deri në dy javë që njerëzit të zhvillojnë simptoma pasi të jenë infektuar.

Megjithatë, në disa raste ka zgjatur deri në 45 javë, sipas OBSH-së.

Aktualisht nuk ka vaksinë të miratuar për të parandaluar infeksionet me virusin Nipah dhe as trajtim për ta kuruar atë.

Megjithatë, shkencëtarët e Oksfordit kanë zhvilluar vaksinën e parë kundër Nipah që ka hyrë në provat njerëzore, me testet e hershme që janë duke u zhvilluar tashmë.

The post India përballet me shpërthimin e virusit Nepah: Rrezikon të jetë pandemia e ardhshme appeared first on Gazeta Si.

↗

Pse qumështi formulë po tërhiqet në të gjithë Europën

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Gjigantët globalë të qumështit vazhdojnë tërheqjen e qumështit formulë për foshnja mes skandalit të kontaminimit me cereulidë, ndërsa Franca heton vdekjen e dy foshnjave.

Pas një tërheqjeje globale të qumështit formulë për foshnje nga disa prej kompanive më të mëdha në botë, autoritetet franceze po hetojnë vdekjen e dy foshnjave që raportohet se kanë konsumuar formulë Nestle të prekura nga tërheqjet për shkak të kontaminimit me cereulidë.

Ministria Franceze e Shëndetësisë konfirmon se nuk është vërtetuar shkencërisht asnjë lidhje shkakësore.

Nestlé tha se vazhdon të ndjekë zhvillimet dhe po bashkëpunon me transparencë të plotë për të ofruar çdo informacion të kërkuar.

Qeveria në Belgjikë konfirmoi se një foshnjë u sëmur në janar 2026 pasi konsumoi formulë për foshnje Nestlé të kontaminuar.

“FĂ«mija villte dhe kishte diarre, por pĂ«r fat tĂ« mirĂ« u shĂ«rua plotĂ«sisht pas rreth 10 ditĂ«sh. NĂ«pĂ«rmjet mostrave tĂ« jashtĂ«qitjes nga foshnja, ne ishim nĂ« gjendje tĂ« konfirmonim se foshnja ishte sĂ«murĂ« pĂ«r shkak tĂ« kontaminimit me cereulidĂ« nga njĂ« produkt qumĂ«shti Nestle”, tha Joris Moonens, zĂ«dhĂ«nĂ«s i Departamentit tĂ« Kujdesit.

Ata konfirmuan se numri i serisë së produktit të qumështit që shkaktoi sëmundjen e foshnjës është pjesë e tërheqjes së formulës në të gjithë Belgjikën.

ÇfarĂ« Ă«shtĂ« cereulidi dhe cilat janĂ« efektet e tij tek foshnjat?

Cereulidi është një toksinë rezistente ndaj nxehtësisë e prodhuar nga bakteret Bacillus cereus që mund të rriten në ushqim.

Simptomat më të zakonshme të një infeksioni të mundshëm me cereulidë janë të vjellat dhe diarreja menjëherë pas gëlltitjes së qumështit midis 30 minutave dhe tre orësh, simptoma shumë të ngjashme me një grip stomaku.

Kur filloi kontaminimi?

Filloi në fillim të dhjetorit të vitit të kaluar. Më 10 dhjetor, Nestlé France njoftoi tërheqjen e formulës për foshnje të prodhuar në fabrikën e saj në Nunspeet, Holandë, nën dyshimin për kontaminim me cereulidë.

Kontaminimi është gjurmuar te një furnizues i vetëm kinez i vajit ARA (acid arakidonik), një përbërës kritik në formulat premium për foshnje.

Të gjithë prodhuesit e formulës për foshnje në të gjithë botën që përdorin vaj ARA nga ky furnizues duhet të kryejnë analizën e tyre të riskut për të siguruar sigurinë e produkteve të tyre të gatshme, tha Ministria Franceze e Bujqësisë për Euroneës Health.

Në fillim të janarit 2026, Nestlé e zgjeroi tërheqjen në seri të tjera të formulës për foshnje në 60 vende, duke prekur marka të shumta si SMA, Beba, Guigoz dhe Alfamino.

Kompani të tjera të prekura

NĂ« janar, kompania franceze Lactalis kontaktoi autoritetet pĂ«r t’i informuar ata se po vlerĂ«sonte situatĂ«n, duke pasur parasysh mundĂ«sinĂ« qĂ« disa seri mund tĂ« kenĂ« pĂ«rfshirĂ« vaj arakidonik nga i njĂ«jti furnizues.

Pas përfundimit të analizës, Lactlis arriti në përfundimin se ekzistonte një rrezik i mundshëm i lidhur me disa grupe formulash për foshnje në treg dhe tërhoqi grupe të markës së saj të formulës për foshnje Picot, të shpërndara në 18 vende.

Grupet e prekura kanë qenë në shitje që nga janari 2025 me data skadimi deri në mars 2027.

Danone ka konfirmuar gjithashtu tërheqjet e grupeve të synuara për shkak të ndotjes së mundshme me cereulide në vajin ARA, kryesisht Aptamil dhe markat e lidhura në të gjithë Europën, Mbretërinë e Bashkuar dhe Azinë.

Dy kompani të tjera, Vitagermine dhe Hochdorf Swiss Nutrition, kanë tërhequr gjithashtu grupe të formulës për foshnje në Francë dhe Zvicër, përkatësisht.

The post Pse qumështi formulë po tërhiqet në të gjithë Europën appeared first on Gazeta Si.

↗

Francë/Dhoma e Deputetëve miraton projektligjin që ndalon aksesin në rrjetet sociale nën moshën 15 vjeç

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Dhoma e ulët e Parlamentit francez ka miratuar një projektligj që ndalon aksesin në rrjetet sociale për të miturit nën 15 vjeç, me qëllim mbrojtjen e shëndetit të tyre. I mbështetur nga qeveria dhe i miratuar nga Asambleja Kombëtare me 130 vota pro dhe 21 kundër, projektligji do të kalojë tani për shqyrtim në Senat.

Nëse miratohet përfundimisht, Franca do të ishte vendi i parë europian që vendos një kufi të tillë moshe për përdorimin e rrjeteve sociale.

Kjo masĂ« Ă«shtĂ« njĂ« prioritet pĂ«r presidentin Emmanuel Macron, i cili e cilĂ«soi votimin si njĂ« “hap tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m”.

The post Francë/Dhoma e Deputetëve miraton projektligjin që ndalon aksesin në rrjetet sociale nën moshën 15 vjeç appeared first on Gazeta Si.

↗

Dhoma e Avokatisë kundër shkrirjes së Kadastrës së Vlorës: Cenon aksesin e qytetarëve, të anulohet vendimi

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Dhoma e Avokatisë Vlorë ka reaguar ashpër kundër mbylljes së Kadastrës.

Në një deklaratë, Dhoma e Avokatisë shprehet se zhvendosja drejt Tiranës është i papranueshëm, cenim i aksesit të qytetarëve në shërbime, goditje direkte ndaj profesionit të avokatit dhe funksionit të drejtësisë, si edhe diskrimin i hapur territorial që favorizon centralizimin në Tiranë.

Ndërkaq, Dhoma e Avokatisë bën thirrje të rishikohet vendimi dhe të ndërpritet largimi i institucioneve nga Vlora.

“Ky veprim nuk Ă«shtĂ« njĂ« rast i izoluar, por vazhdim i njĂ« politike sistematike tĂ« zbrazjes institucionale tĂ« VlorĂ«s, e cila ka arritur kulmin me largimin e GjykatĂ«s Administrative dhe GjykatĂ«s sĂ« Apelit, duke e shndĂ«rruar qytetin nĂ« njĂ« periferi institucionale pa peshĂ« nĂ« hartĂ«n e drejtĂ«sisĂ« shqiptare”, thuhet nĂ« reagimin e DhomĂ«s sĂ« AvokatisĂ«.

Largimi i institucioneve shtetërore nga Vlora sipas Dhomës së Avokatisë përbën cënim të rëndë të aksesit në drejtësi dhe shërbime publike për mijëra qytetarë, goditje direkte ndaj profesionit të avokatit, funksionimit të sistemit të drejtësisë dhe sigurisë juridike, diskriminim territorial të hapur, që favorizon centralizimin ekstrem në Tiranë dhe braktis qytetet historike e strategjike të vendit.

“Vendime tĂ« tilla, tĂ« marra pa konsultim me komunitetin juridik dhe pa asnjĂ« analizĂ« reale tĂ« pasojave, pĂ«rbĂ«jnĂ« shkelje tĂ« parimeve tĂ« shtetit tĂ« sĂ« drejtĂ«s dhe decentralizimit administrative”.

Dhoma Vendore e Avokatisë Vlorë kërkon rishikimin e menjëhershëm dhe anulimin e vendimit për zhvendosjen e Agjencisë Shtetërore të Kadastrës, ndërprerjen e politikës së largimit të institucioneve nga Vlora, rikthimin e funksioneve gjyqësore dhe administrative.

Nëse kjo prirje vazhdon, Dhoma Vendore e Avokatisë Vlorë thotë se ka të drejtën të ndërmarrë çdo veprim institucional dhe ligjor, në bashkëpunim me aktorë të tjerë vendorë dhe kombëtarë, për të mbrojtur interesin public.

“Vlora nuk do tĂ« heshtĂ« dhe nuk do tĂ« pranojĂ« tĂ« zhvishet nga institucionet e saj”.

The post Dhoma e Avokatisë kundër shkrirjes së Kadastrës së Vlorës: Cenon aksesin e qytetarëve, të anulohet vendimi appeared first on Gazeta Si.

↗

Interpol shkatërron rrjetin e trafikut njerëzor! Rreth 4 mijë të arrestuar, 27 në Shqipëri

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Një operacion global i koordinuar nga INTERPOL ka çuar në shpëtimin e 4,414 viktimave të mundshme të trafikimit të qenieve njerëzore dhe zbulimin e 12,992 emigrantëve të parregullt në 119 vende.

Operacioni Liberterra III (10 deri më 21 nëntor 2025) pa arrestimin e 3,744 të dyshuarve, përfshirë më shumë se 1,800 për vepra penale të trafikimit të qenieve njerëzore dhe kontrabandës së migrantëve, bazuar në raportimet fillestare nga vendet pjesëmarrëse.

Pjesë e megaoperacionit ishte edhe Shqipëria ku u goditen 2 grupe aktive në veprimtaritë kriminale dhe u arrestuan 27 persona.

Gjithashtu u sekuestruan 6 automjete dhe rreth 20 000 euro, të përfituara nga këto veprimtari kriminale.

Në operacion u identifikuan 94 emigrantë dhe 3 viktima të trafikimit të qenieve njerëzore.

“Rrjetet kriminale po evoluojnĂ«, duke shfrytĂ«zuar rrugĂ« tĂ« reja, platforma dixhitale dhe popullata tĂ« cenueshme. Identifikimi i kĂ«tyre modeleve u lejon zbatuesve tĂ« ligjit tĂ« parashikojnĂ« kĂ«rcĂ«nimet, tĂ« prishin rrjetet mĂ« herĂ«t dhe tĂ« mbrojnĂ« mĂ« mirĂ« viktimat”, thotĂ« Sekretari i PĂ«rgjithshĂ«m i INTERPOL-it, Valdecy Urquiza.

Skemat mashtruese të nxitura nga trafikimi mbeten një shqetësim serioz në Azi dhe Afrikë dhe ndërsa shfrytëzimi seksual mbetet shumë i raportuar, puna e detyruar dhe kriminaliteti i detyruar po rriten.

Rastet që përfshijnë viktima nga Amerika dhe Azia në Afrikë tregojnë për ndryshimin e dinamikës së trafikimit, në kontrast me modelet e vëzhguara historikisht të viktimave afrikane që trafikohen jashtë vendit.

Ndërkohë, trafikimi i qenieve njerëzore dhe kontrabanda e migrantëve vazhdojnë të jenë të lidhura ngushtë me krime të tilla si mashtrimi me dokumente, pastrimi i parave dhe trafikimi i drogës.

Autoritetet kryen kontrolle në Azi, veçanërisht në Mianmar, ku një bastisje e vetme zbuloi rreth 450 punëtorë në një kompleks. U sekuestruan pajisje elektronike të lidhura me aktivitetin e mashtrimit, duke përfshirë 18,800 telefona celularë dhe më shumë se 300 kompjuterë.

NĂ« AfrikĂ«, autoritetet nĂ« Benin, Burkina Faso, Kongo, Bregun e FildishtĂ«, GanĂ«, Senegal dhe Sierra Leone raportuan veprime kundĂ«r rrjeteve tĂ« trafikimit tĂ« qenieve njerĂ«zore, duke çuar nĂ« shpĂ«timin e mĂ« shumĂ« se 200 viktimave dhe ndĂ«rprerjen e qendrave tĂ« shumta tĂ« rekrutimit dhe shfrytĂ«zimit. KĂ«to skema, specifike pĂ«r AfrikĂ«n Qendrore dhe PerĂ«ndimore, pĂ«rfshijnĂ« rekrutimin e viktimave nĂ«n pretekste tĂ« rreme pĂ«r punĂ« jashtĂ« vendit, duke ngarkuar “tarifa rekrutimi” tĂ« tepruara, dhe mĂ« pas duke i detyruar ata tĂ« rekrutojnĂ« miq ose anĂ«tarĂ« tĂ« familjes nĂ« kĂ«mbim tĂ« kushteve tĂ« pĂ«rmirĂ«suara.

The post Interpol shkatërron rrjetin e trafikut njerëzor! Rreth 4 mijë të arrestuar, 27 në Shqipëri appeared first on Gazeta Si.

↗

‘Strehuam iranianĂ«t’, Rama nĂ« Izrael: PĂ«r pak na shkatĂ«rruan infrastrukturĂ«n digjitale, kemi ndĂ«rprerĂ« çdo lidhje me ta

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Në vijim të fjalës së tij në Parlamentin e Izraelit, kryeministri Edi Rama është shprehur se Shqipëria njësoj siç strehoi hebrenjtë gjatë Luftës II Botërore, strehoi edhe iranianët e rrezikuar nga regjimi i Ajatollahut, të cilët janë ende në Shqipëri.

Rama shtoi se duke strehuar iranianët, Shqipëria ka marrë edhe kosto, ku sipas tij për pak u shkatërrua infrastruktura digjitale e vendit si pasojë e sulmeve kibernetike.

“Siç strehuam hebrenjtĂ« e kemi bĂ«rĂ« dhe me kombe tĂ« tjera. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja qĂ« i kemi dhĂ«nĂ« dhe mijĂ«ra iranianĂ«ve strehim dhe mbrojte. Nuk Ă«shtĂ« diçka qe e kemi bĂ«rĂ« pa risk dhe nuk Ă«shtĂ« pa risk edhe sot. TĂ« strehosh njĂ« qenie tjetĂ«r njerĂ«zore qĂ« Ă«shtĂ« nĂ« rrezik, nuk Ă«shtĂ« njĂ« veprim qĂ« nuk paraqet rrezik, pĂ«rkundrazi”, tha Rama, duke shtuar se ShqipĂ«ria i rezistoi sulmeve tĂ« egra qĂ« pĂ«r pak shkatĂ«rruan infrastrukturĂ«n digjitale.

“U kĂ«shilluam nga miqtĂ« tanĂ« tĂ« mĂ«dhenj, qĂ« mos tĂ« reagojmĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« nxituar ndaj Iranit sepse ata janĂ« tĂ« mĂ«dhenj”, tha Rama, duke shtuar se vendi ynĂ« ka ndĂ«rprerĂ« edhe lidhjen mĂ« tĂ« hollĂ« sa njĂ« fije flokĂ« me regjimin e Khomeneit.

The post ‘Strehuam iranianĂ«t’, Rama nĂ« Izrael: PĂ«r pak na shkatĂ«rruan infrastrukturĂ«n digjitale, kemi ndĂ«rprerĂ« çdo lidhje me ta appeared first on Gazeta Si.

↗

Rama në parlamentin izraelit: Xhelati është Hamasi! Derisa të çarmatoset, Gaza nuk do ketë qetësi

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Gjatë vizitës së tij në Izrael, Kryeministri Edi Rama foli edhe në Parlamentin izraelit ku përmendi konfliktin në Gaza. Rama tha se xhelati i palestinezëve është vetë Hamasi dhe Gaza nuk do të gjejë qetësi derisa Hamasi të çarmatoset dhe të çmontohet. Pa këto, sipas Ramës nuk do të ketë paqe.

 “Xhelati Ă«shtĂ« Hamasi dhe askush tjetĂ«r. Ideologjia e tij e terrorit kundĂ«r njerĂ«zve tĂ« tij dhe kundĂ«r kombit hebre. Derisa Hamasi tĂ« çarmatoset dhe tĂ« çmontohet asnjĂ« paqe nuk do zgjasĂ« dhe tĂ« arrihet”, tha Rama.

Ndërkohe qe kreu i qeverise shqiptare shpreh se e konsideronte si një nder të veçantë pritjen në parlamentin izraelit, duke theksuar se respekti i treguar nuk i përket atij personalisht, por Shqipërisë dhe qytetarëve të saj.

Rama tha se vendi që përfaqëson ka bërë më shumë se shumë kombe të tjera për popullin hebre.

“Jam i sigurt se ShqipĂ«ria qĂ« unĂ« pĂ«rfaqĂ«soj, si pak tĂ« tjerĂ« qĂ« bĂ«nĂ« pĂ«r popullin hebre, duhet tĂ« gĂ«zojnĂ« respekt nga shteti i Izraelit”, u shpreh Rama.

Rama tha se kĂ«to shembuj historik do t’i sjellĂ« pĂ«r tĂ« siguruar ata qĂ« mbajnĂ« njĂ« pikĂ«pamje komplet ndryshe nga e tija pĂ«r GazĂ«n, se shqiptarĂ«t sjellin njĂ« mĂ«sim shumĂ« tĂ« mirĂ« se çfarĂ« Ă«shtĂ« e aftĂ« tĂ« sjellĂ« ideologjia.

“Ka njĂ« histori qĂ« lidh dy popujt tanĂ«. TrashĂ«gimia jonĂ« lidhet dhe daton shekuj mĂ« parĂ«, qĂ«kur refugjatĂ«t izraelitĂ« kĂ«rkonin strehim nĂ« tokĂ«n tonĂ«. GjatĂ« Holokaustit, kur nazistĂ«t dĂ«rguan zyrtarĂ«t e tyre, dĂ«rguan Nombaherin te populli shqiptar, shqiptarĂ«t thanĂ«: ‘Na merrni floririn, por jo hebrenjtë’. Kjo nuk Ă«shtĂ« njĂ« legjendĂ«â€, tha ndĂ«r tĂ« tjera Rama.

The post Rama në parlamentin izraelit: Xhelati është Hamasi! Derisa të çarmatoset, Gaza nuk do ketë qetësi appeared first on Gazeta Si.

↗

Gramsh/ Kamioni bie në humnerë, një i vdekur dhe dy në gjendje kritike

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

NjĂ« aksident i rĂ«ndĂ« ka ndodhur nĂ« aksin rrugor Kabash–Porocan, nĂ« Gramsh, pranĂ« fshatit Bardhan.

Mësohet se një person ka humbur jetën, ndërsa dy të tjerë ndodhen në gjendje shumë të rëndë.

Një mjet tip kamion ka rënë në humnerë, ku në të udhëtonin një mësuese, një infermiere dhe drejtuesi i mjetit, pjesë e personelit të shërbimit në fshatra.

Infermierja 40 vjeçare ka ndërruar jetë në vend, ndërsa mësuesja dhe shoferi ndodhen në gjendje të rëndë.

The post Gramsh/ Kamioni bie në humnerë, një i vdekur dhe dy në gjendje kritike appeared first on Gazeta Si.

↗

Gjirokastër, dyshohet se abuzoi seksualisht me vajzën e mitur të partneres, pranga njerkut

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

ËshtĂ« arrestuar nga Policia e GjirokastrĂ«s K. K., 39 vjeç, nga Dibra me banim tĂ« pĂ«rkohshĂ«m nĂ« GjirokastĂ«r.

Ai është arrestuar sepse dyshohet se ka abuzuar seksualisht me një vajzë 12-vjeçare, e cila është e bija e bashkëjetueses së 39-vjeçarit në Gjirokastër.

Nga hetimet rezulton se 39-vjeçari ka qenĂ« i arrestuar pesĂ« ditĂ« mĂ« parĂ« nĂ« njĂ« aksion blic nga Policia e DibrĂ«s dhe ajo e GjirokastrĂ«s, pasi ai, sĂ« bashku me tĂ« vĂ«llanĂ« binjak, dyshohet tĂ« jenĂ« autorĂ« tĂ« njĂ« vrasjeje tĂ« ndodhur nĂ« DibĂ«r nĂ« vitin 2018 por u la ‘arrest shtĂ«pie’ nĂ« seancĂ«n e vlerĂ«simit tĂ« masĂ«s sĂ« arrestit.

The post Gjirokastër, dyshohet se abuzoi seksualisht me vajzën e mitur të partneres, pranga njerkut appeared first on Gazeta Si.

↗

Mbipesha shkakton demencë të lidhur me enët e gjakut

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Demenca është një sfidë globale në rritje e shëndetit publik, për të cilën aktualisht nuk ka kurë. Një studim i kohëve të fundit zbuloi se njerëzit me një BMI gjenetikisht më të lartë kishin një rrezik dukshëm më të lartë të demencës vaskulare.

Obeziteti është lidhur prej kohësh me një rrezik më të lartë të demencës vaskulare, një sëmundje progresive e trurit që shkakton dëmtim të qelizave nervore.

Megjithatë, deri më tani ka qenë e paqartë nëse pesha e tepërt e nxit drejtpërdrejt sëmundjen apo thjesht pasqyron probleme të tjera themelore shëndetësore që rrisin rrezikun e demencës.

Hulumtuesit në Mbretërinë e Bashkuar dhe Danimarkë analizuan të dhënat nga më shumë se 500,000 pjesëmarrës në të dy vendet dhe zbuluan se një indeks më i lartë i masës trupore (BMI) rrit drejtpërdrejt mundësinë e demencës vaskulare.

Demenca vaskulare është forma e dytë më e zakonshme e demencës pas sëmundjes së Alzheimerit.

“Ky studim tregon se pesha e lartĂ« trupore dhe presioni i lartĂ« i gjakut nuk janĂ« vetĂ«m shenja paralajmĂ«ruese, por shkaqe tĂ« drejtpĂ«rdrejta tĂ« demencĂ«s”, tha nĂ« njĂ« deklaratĂ« Ruth Frikke-Schmidt, autore e studimit.

Ekipi i hulumtimit përdori një metodë të quajtur randomizim Mendelian, e cila krahason njerëzit që lindin me gjene që i predispozojnë ata për një BMI më të lartë me ata që nuk janë.

Ai zbuloi se njerëzit me një BMI gjenetikisht më të lartë kishin një rrezik dukshëm më të lartë të demencës vaskulare.

Hulumtuesit gjithashtu shqyrtuan pse pesha e tepërt rrit rrezikun e demencës. Ata zbuluan se presioni i lartë i gjakut shpjegonte një pjesë të konsiderueshme të efektit.

Gjetjet sugjerojnë se mbajtja e një peshe të shëndetshme dhe kontrollimi i presionit të gjakut mund të jenë hapa të rëndësishëm në uljen e rrezikut të demencës më vonë në jetë.

 “Trajtimi dhe parandalimi i BMI-sĂ« sĂ« lartĂ« dhe presionit tĂ« lartĂ« tĂ« gjakut pĂ«rfaqĂ«sojnĂ« njĂ« mundĂ«si tĂ« pashfrytĂ«zuar pĂ«r parandalimin e demencĂ«s”, tha Frikke-Schmidt.

Demenca është një sfidë globale në rritje e shëndetit publik dhe çdo vit ka gati 10 milionë raste të reja në të gjithë botën.

Njerëzit me demencë përjetojnë një rënie të rëndë të aftësive mendore, duke përfshirë kujtesën, të menduarit dhe arsyetimin.

The post Mbipesha shkakton demencë të lidhur me enët e gjakut appeared first on Gazeta Si.

↗

75 milionë vite jetë të humbura: shëndeti i grave, viktimë e nënfinancimit global

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Së bashku, gratë humbasin afërsisht 75 milionë vjet jetë të shëndetshme çdo vit, ekuivalente me një javë shëndet të humbur për grua çdo vit, sipas një raporti të ri.

Gratë dhe vajzat përbëjnë 49 për qind të popullsisë globale dhe, ndërsa jetojnë më gjatë se burrat, ato kalojnë 25 për qind më shumë të jetës së tyre me shëndet të dobët ose me aftësi të kufizuara.

Megjithatë, investimi në shëndetin e grave mbetet në mënyrë disproporcionale i ulët dhe i përqendruar ngushtë vetëm në një numër të vogël fushash terapeutike.

Shëndeti i grave merr vetëm gjashtë për qind të totalit të investimeve private në kujdesin shëndetësor dhe kompanitë e përqendruara ekskluzivisht në shëndetin e grave tërheqin më pak se një për qind, sipas një raporti të ri nga Forumi Ekonomik Botëror (WEF) dhe Grupi Konsultativ i Bostonit (BCG).

“Barazia gjinore ka pĂ«rparuar, megjithatĂ« hendeku midis rezultateve shĂ«ndetĂ«sore pĂ«r burrat dhe gratĂ« mbetet i konsiderueshĂ«m”, shkruan nĂ« raport Trish Stroman nga BCG dhe Shyam Bishen nga ËEF.

Në teknologjinë shëndetësore, hendeku është më i gjerë. Një analizë nga firma ndërkombëtare e shërbimeve financiare Alantra zbuloi se kompanitë e shëndetit të grave kapën vetëm dy për qind të 41.2 miliardë dollarëve në financimin e teknologjisë shëndetësore në vitin 2023.

Një barrë disproporcionale e sëmundjeve

Shumë sëmundje prekin gratë në mënyrë unike, të ndryshme dhe disproporcionale. Gratë vuajnë nga gjendje specifike gjinore, të tilla si endometrioza, menopauza, sindroma e vezoreve policistike dhe disa lloje kanceri.

Së bashku, gratë humbasin rreth 75 milionë vjet jetë të shëndetshme çdo vit, ekuivalente me një javë shëndet të humbur për grua, në vit, sipas raportit.

PesĂ« gjendje specifike pĂ«r gjininĂ« – endometrioza, shĂ«ndeti i nĂ«nĂ«s, sindroma paramenstruale (PMS), menopauza dhe kanceri i qafĂ«s sĂ« mitrĂ«s – pĂ«rbĂ«jnĂ« 14 pĂ«r qind tĂ« barrĂ«s sĂ« sĂ«mundjeve femĂ«rore, por kanĂ« marrĂ« mĂ« pak se njĂ« pĂ«r qind tĂ« fondeve pĂ«rkatĂ«se kĂ«rkimore nĂ« vitet e fundit.

Gratë në periferi të financimit të kujdesit shëndetësor

Ekziston një mospërputhje e qartë midis flukseve të financimit të sektorit privat dhe barrës së sëmundjeve, thotë raporti i ri.

Midis viteve 2020 dhe 2025, financimi total i sektorit privat të kujdesit shëndetësor arriti në 2.45 trilionë euro. Nga kjo, shëndeti i grave mori 149 miliardë euro, gjashtë për qind.

Financimi mbetet shumë i përqendruar në shëndetin riprodhues, kancerin e grave dhe kujdesin ndaj nënës, të cilat përbëjnë afërsisht 80 për qind të ngjarjeve të identifikuara të financimit dhe 90 për qind të kapitalit të identifikuar midis viteve 2020 dhe 2025.

Në të kundërt, gjendjet me prevalencë të lartë, specifike për gratë, të tilla si endometrioza, menopauza, sindroma e vezoreve policistike dhe shëndeti menstrual, përfaqësojnë më pak se dy për qind të buxhetit të identifikuar të shëndetit të grave.

Kur merren në konsideratë fushat terapeutike që prekin gratë në mënyra të ndryshme dhe në mënyrë disproporcionale, duke përfshirë shëndetin mendor, gjendjet endokrine dhe kardiovaskulare, pabarazia është edhe më e qartë.

Në të gjitha këto fusha të kombinuara, vetëm afërsisht një për qind shkuan për shëndetin e grave.

The post 75 milionë vite jetë të humbura: shëndeti i grave, viktimë e nënfinancimit global appeared first on Gazeta Si.

↗

Durrës, babai plagos me thikë vajzën e tij dhe një person tjetër

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Një ngjarje e rëndë ka ndodhur mëngjesin e kësaj të hëne në Durrës, ku babai ka goditur me thikë vajzën e tij dhe një djalë.

Ngjarja ka ndodhur në lagjen 12 të qytetit bregdetar rreth orës 10:03.

M. N., 56 vjeç, në rrethana ende të paqarta, ka plagosur në rrugë me thikë vajzën e tij, Xh. N., 24 vjeçe.

I plagosur ka mbetur edhe O. M., kalimtar i rastit, i cili ka ndërhyrë në momentin që babai ka plagosur vajzën.

Të dëmtuarit ndodhen në Spitalin e Durrësit jashtë rrezikut për jetën ndërkohë që autori ende nuk është arrestuar.

Në përditësim


The post Durrës, babai plagos me thikë vajzën e tij dhe një person tjetër appeared first on Gazeta Si.

↗

Lezhë, kreu 11 vjedhje dhe dogji makinën e ish-vjehrrës, pranga 30-vjeçarit

✇Gazeta Si
By: Sorgena Leka

Nga Gazeta Si- Policia ka arrestuar E. N., alias E. Ll., si autor i dyshuar i 11 vjedhjeve, ku ndër to 7 nën kërcënimin e armës.

Gjithashtu, 30-vjeçari dyshohet se ka djegur pjesërisht një automjet në Tiranë dhe ka kanosur ish-vjehrrën e tij.

Në momentin e ndalimit, 30-vjeçari ka qenë në shoqërinë e G. D., 42 vjeç, lindur në Mamurras dhe banues në Tiranë, ku gjatë kontrollit të banesës së tij janë gjetur dhe sekuestruar, në cilësinë e provës materiale, armë gjahu, fishekë të kalibrave të ndryshëm dhe aparat celular.

The post Lezhë, kreu 11 vjedhje dhe dogji makinën e ish-vjehrrës, pranga 30-vjeçarit appeared first on Gazeta Si.

❌