Për Kosovën nuk do të ishte hera e parë që Rusia kërkon hise në fatin e saj. Nga kundërshtimi i intervenimit të NATO-s më 1999, te krahasimi me Krimenë e aneksuar dhe bllokimi i njohjeve ndërkombëtare, Moska ka luajtur vazhdimisht rolin e kundërshtarit të shtetësisë së saj.
Sot, kur marrëdhëniet mes SHBA-së dhe BE-së janë të tensionuara, ky ndikim rus rrezikon të bëhet edhe më i hapur.
KĂ«tĂ« javĂ«, ministri i JashtĂ«m i RusisĂ«, Sergei Lavrov, konfirmoi se Moska ka hapur kanale komunikimi me Shtetet e Bashkuara pĂ«r zhvillimet nĂ« Ballkan dhe se Ă«shtĂ« e gatshme tâi thellojĂ« ato. Ai, gjithashtu, la tĂ« kuptohet se edhe amerikanĂ«t duan tĂ« angazhohen.
âNe kemi mĂ« shumĂ« mundĂ«si pĂ«r tĂ« komunikuar me SHBA-nĂ« [sesa me BE-nĂ«] pĂ«r Ballkanin â veçanĂ«risht pĂ«r Bosnje e HercegovinĂ«n dhe vendet e tjera tĂ« rajonit. Kontaktet e tilla po vazhdojnĂ«. Ato ende nuk kanĂ« sjellĂ« rezultate pozitive ose tĂ« qarta. Por, ne jemi tĂ« hapur pĂ«r kĂ«to kontakte dhe, mĂ«sa mund tĂ« gjykoj, edhe kolegĂ«t tanĂ« amerikanĂ« janĂ« tĂ« gatshĂ«m tâi zhvillojnĂ«â, tha Lavrov.
Radio Evropa e Lirë pyeti Departamentin amerikan të Shtetit nëse SHBA-ja po diskuton me Rusinë për Kosovën, Bosnjën apo vendet e tjera të Ballkanit, si koordinohet me Evropën dhe si e vlerëson rolin e Moskës në rajon, por nuk mori asnjë përgjigje që nga 20 janari.
Bashkimi Evropian theksoi se nuk mund tâi konfirmojĂ« shkĂ«mbimet e mundshme mes palĂ«ve tĂ« treta.
âBE-ja Ă«shtĂ« partneri kryesor politik, ekonomik dhe strategjik i Ballkanit PerĂ«ndimor dhe Ă«shtĂ« plotĂ«sisht e angazhuar nĂ« rajonâ, tha njĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i bllokut pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«.
Qeveria nĂ« detyrĂ« e KosovĂ«s nuk i komentoi deklaratat e Lavrovit, por kryeministri Albin Kurti, nĂ« njĂ« ngjarje nĂ« Davos, paralajmĂ«roi pĂ«r kĂ«rcĂ«nimin e tĂ«rthortĂ« qĂ« i vjen KosovĂ«s nga Rusia pĂ«rmes SerbisĂ« â tĂ« dyja shtete qĂ« sâe njohin pavarĂ«sinĂ« e saj.
âKushdo qĂ« ndihmon fqinjin tonĂ« verior nĂ« pĂ«rpjekjet pĂ«r tĂ« na destabilizuar, na shkakton probleme edhe neve. KĂ«rcĂ«nimi ynĂ« mĂ« i afĂ«rt nĂ« kĂ«tĂ« drejtim Ă«shtĂ« Federata Ruseâ, tha Kurti.
Në Ballkanin Perëndimor, Rusia ka një rol aktiv, kryesisht përmes lidhjeve të saj me Serbinë dhe Republikën Sërpska në Bosnje dhe Hercegovinë, ndërsa ndikimi i saj në vende të tjera, si Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Kosova, mbetet më i kufizuar dhe shpesh indirekt.
Përmes dezinformatave, medias proruse dhe ndikimit energjetik, Moska synon të ngadalësojë integrimin euroatlantik, të shtojë paqëndrueshmërinë në rajon dhe të sfidojë interesat e SHBA-së dhe BE-së.
Parlamenti Evropian ka miratuar disa rezoluta që i dënojnë këto praktika dhe kërkojnë reagim të koordinuar nga Bashkimi Evropian dhe vendet partnere.
NjĂ« raport i QendrĂ«s Kosovare pĂ«r Studime tĂ« SigurisĂ«, i publikuar nĂ« vitin 2024, nĂ«nvizon se ânjĂ« nga qĂ«llimet e RusisĂ« nĂ« Ballkanin PerĂ«ndimor Ă«shtĂ« tĂ« parandalojĂ« rreshtimin e SerbisĂ« krah PerĂ«ndimit. NjĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r ta arritur kĂ«tĂ«, Ă«shtĂ« mbĂ«shtetja e vendosur e qĂ«ndrimit tĂ« SerbisĂ« ndaj KosovĂ«s dhe pengimi i procesit tĂ« normalizimit tĂ« marrĂ«dhĂ«nieve ndĂ«rmjet KosovĂ«s dhe SerbisĂ«â.
NĂ« gati katĂ«r vjetĂ«t e fundit â prej se Rusia ka nisur pushtimin nĂ« shkallĂ« tĂ« plotĂ« tĂ« UkrainĂ«s â Moska Ă«shtĂ« pĂ«rballur me njĂ« mur sanksionesh ekonomike dhe izolimi diplomatik nga PerĂ«ndimi.
Së fundmi, disa prej këtyre pengesave kanë nisur të zbuten, veçanërisht pas takimit mes presidentit amerikan, Donald Trump, dhe atij rus, Vladimir Putin, vitin e kaluar në Alaskë, si dhe bisedimeve pasuese mes zyrtarëve të të dyja vendeve për të gjetur një rrugëdalje nga konflikti në Ukrainë.
ShumĂ« prej udhĂ«heqĂ«sve evropianĂ«, nga ana e tyre, kanĂ« mbajtur qĂ«ndrime mĂ« tĂ« forta dhe nuk kanĂ« dhĂ«nĂ« sinjale lehtĂ«simi ndaj RusisĂ«. Por, raportet transatlantike i kanĂ« tensionuar edhe njĂ« varg çështjesh tjera â nisur nga situata nĂ« GazĂ« deri tek ambiciet amerikane pĂ«r GrenlandĂ«n â duke e bĂ«rĂ« skenĂ«n ndĂ«rkombĂ«tare mĂ« tĂ« paparashikueshme se kurrĂ«.
âE dua EvropĂ«n dhe dua ta shoh mirĂ«, por nuk po shkon nĂ« drejtimin e duhurâ, tha Trump nĂ« Forumin Ekonomik BotĂ«ror, qĂ« u mbajt kĂ«tĂ« javĂ« nĂ« Davos.
PĂ«r IvanĐ° Stradnerin, nga Fondacioni pĂ«r Mbrojtjen e DemokracisĂ« nĂ« Uashington, çarja transatlantike Ă«shtĂ« njĂ« âĂ«ndĂ«rr e bĂ«rĂ« realitet pĂ«r MoskĂ«nâ, pasi i jep asaj mundĂ«sinĂ« tâi shfrytĂ«zojĂ« krizat nĂ« Ballkan dhe tĂ« bĂ«jĂ« llogari pĂ«r UkrainĂ«n. NdĂ«r vendet mĂ« tĂ« cenueshme Ă«shtĂ« Bosnje dhe Hercegovina.
â⊠pĂ«r shkak tĂ« grupeve tĂ« ndryshme fetare dhe etnike. Kjo krijon njĂ« pikĂ« fĂ«rkimi qĂ« Rusia mund ta shfrytĂ«zojĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rshkallĂ«zuar krizĂ«n â me ndihmĂ«n edhe tĂ« udhĂ«heqĂ«sit serb, Millorad Dodik â dhe mĂ« pas pĂ«r ta qetĂ«suar situatĂ«n. KĂ«tĂ« do ta pĂ«rdorte si kartĂ« pĂ«r negociata, duke i thĂ«nĂ« PerĂ«ndimit se, nĂ«se nuk do qĂ« konflikti tĂ« pĂ«rhapet mĂ« tej, ai duhet tĂ« negociojĂ« me RusinĂ«â, thotĂ« Stradner pĂ«r programin Expose tĂ« Radios Evropa e LirĂ«.
Charles Kupchan, nga Këshilli për Marrëdhënie me Jashtë në Uashington, thotë se Rusia do që ta paraqesë SHBA-në si palë reale negociuese dhe BE-në si të parëndësishme. Ai e konsideron ndarjen transatlantike si tejet të rrezikshme dhe kundërproduktive për frenimin e Rusisë.
Sipas tij, heqja e sanksioneve ndaj Dodikut e ka afruar qĂ«ndrimin e SHBA-sĂ« me interesat e MoskĂ«s nĂ« Bosnje e HercegovinĂ« â ndonĂ«se Departamenti amerikan i Shtetit ka sqaruar mĂ« herĂ«t pĂ«r Radion Evropa e LirĂ« se ky vendim Ă«shtĂ« marrĂ« pas tĂ«rheqjes sĂ« autoriteteve tĂ« RepublikĂ«s SĂ«rpska nga njĂ« sĂ«rĂ« ligjesh tĂ« vlerĂ«suara si antikushtetuese.
Kupchan i interpreton deklaratat e Lavrovit si një sinjal të hapjes më të madhe të Uashingtonit ndaj Moskës, krahasuar me Brukselin, dhe si pjesë e një modeli më të gjerë, ku politika amerikane përkon pa dashje me synimet ruse në Ballkan.
âDuke qenĂ« se Dodiku Ă«shtĂ« prorus dhe duke pasur parasysh se Rusia favorizon paqĂ«ndrueshmĂ«rinĂ« nĂ« rajon â gjĂ« pĂ«r tĂ« cilĂ«n njihet edhe Republika SĂ«rpska â kjo, nĂ« njĂ«farĂ« mĂ«nyre, i vendos Uashingtonin dhe MoskĂ«n nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n vijĂ« kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r Bosnje e HercegovinĂ«nâ, thotĂ« Kupchan pĂ«r ExposenĂ«.
Kupchan vlerĂ«son se dialogu i SHBA-sĂ« me RusinĂ« pĂ«r UkrainĂ«n Ă«shtĂ« i nevojshĂ«m, por paralajmĂ«ron se nĂ« Ballkan bashkĂ«punimi me MoskĂ«n duhet shmangur, pasi interesat e saj janĂ« âdiametralisht tĂ« kundĂ«rtaâ me ato amerikane.
âPartner kryesor i AmerikĂ«s nĂ« Ballkan Ă«shtĂ« Bashkimi Evropian, jo Rusia. PĂ«r kĂ«tĂ« arsye, ajo qĂ« duhet parĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« bashkĂ«punim dhe diplomaci shumĂ« mĂ« e intensifikuar mes SHBA-sĂ« dhe BE-sĂ«, edhe pse Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tani, duke pasur parasysh se marrĂ«dhĂ«niet SHBA-EvropĂ«, nĂ« kĂ«tĂ« pikĂ«, nuk janĂ« nĂ« njĂ« gjendje tĂ« mirĂ«â, thotĂ« Kupchan.
Ai beson se Kosova Ă«shtĂ« nĂ« radarin e Trumpit dhe se administrata e tij do ta shtyjĂ« PrishtinĂ«n dhe Beogradin drejt pĂ«rparimit nĂ« negociatat pĂ«r normalizimin e marrĂ«dhĂ«nieve, por vlerĂ«son se Rusia mund tĂ« pĂ«rpiqet ta pengojĂ« kĂ«tĂ« proces, pasi âsynon tĂ« ruajĂ« unitetin pan-ortodoks nĂ« rajonâ.
Sipas tij, Kosova duhet tĂ« jetĂ« nĂ« gatishmĂ«ri ndaj pĂ«rpjekjeve tĂ« mundshme ruse âpĂ«r tĂ« ndezur trazira tĂ« rejaâ.
E, Stradner ndan njĂ« mendim mĂ« ndryshe â Kosova Ă«shtĂ« pjesĂ« e njĂ« tabloje mĂ« tĂ« gjerĂ« gjeopolitike, por nuk pĂ«rbĂ«n fokusin kryesor tĂ« RusisĂ«.
âBesoj se situata nĂ« KosovĂ«, sa i pĂ«rket sigurisĂ«, Ă«shtĂ« mĂ« e mirĂ« se disa vite mĂ« parĂ«. Dhe, gjĂ«ja e fundit qĂ« duan tani Shtetet e Bashkuara Ă«shtĂ« njĂ« pĂ«rshkallĂ«zim i pakontrolluarâ, thotĂ« Stradner.
MegjithatĂ«, sipas Stradnerit, Kosova nuk mund tĂ« harrojĂ« kurrĂ« se nĂ« Serbi dhe Bosnje gjenden bastionet kryesore tĂ« ndikimit rus. PĂ«rveç lidhjeve politike, Moska disponon nĂ« kĂ«to dy vende edhe leva presioni dhe shantazhi â nisur nga kontrolli mbi energjinĂ« dhe gazin, deri te ndikimi ekonomik dhe mediatik â tĂ« cilat pĂ«rdoren pĂ«r tĂ« ruajtur hapĂ«sirĂ«n e saj strategjike dhe pĂ«r tĂ« influencuar rajonin.
âKosova duhet tĂ« zhvillojĂ« lidhje shumĂ« mĂ« tĂ« ngushta me Bashkimin Evropian dhe tĂ« jetĂ« jashtĂ«zakonisht diplomatike dhe e mençur nĂ« qasjen e saj ndaj Shteteve tĂ« Bashkuaraâ, thotĂ« Stradner.
Edhe BE-ja, sipas Stradnerit, duhet të tregojë lidership të vërtetë në Ballkanin Perëndimor, ku, deri më tash, nuk ka qenë edhe aq efektive.
Por, me fjalĂ«t e saj, Ă«shtĂ« koha kur tĂ« gjithĂ« jemi si ato âmacet qĂ« ndjekin lazerinâ â reagojmĂ« pa pushim ndaj ngjarjeve qĂ« lĂ«vizin shpejt, pa kontroll real dhe pa njĂ« ide tĂ« qartĂ« se çfarĂ« vjen mĂ« pas. NdĂ«rkohĂ« qĂ« drita na mban tĂ« mbĂ«rthyer nĂ« lojĂ«n e saj, bota nuk pret./REL
The post MarrĂ«dhĂ«nia SHBA- BE nĂ« tension ! Rusia kĂ«rkon âhiseâ nĂ« KosovĂ« appeared first on Albeu.com.
Login
