Hera e parë që importi i Kosovës tejkalon pragun prej 7 miliardë eurosh, Llugaliu: Importuam karburante e vetura, eksportuam metale e plastikë

Kosova gjatë vitit 2025 ka shënuar nivelin më të lartë të importit ndonjëherë, duke arritur në 7.11 miliardë euro, ndërsa eksporti ka kapur vlerën prej 943 milionë euro, kështu bën të ditur drejtori i Doganës së Kosovës, Agron Llugaliu.
NĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r emisionin ekskluzivisht ekonomik âShtyllaâ nĂ« KosovaPress, Llugaliu tha se kjo Ă«shtĂ« hera e parĂ« qĂ« importi i KosovĂ«s tejkalon pragun prej 7 miliardĂ« eurosh, duke shĂ«nuar rritje krahasuar me vitin paraprak.
âTek importi janĂ« produktet minerale, e kryesisht nĂ« kĂ«tĂ« pjesĂ« bĂ«jnĂ« pjesĂ« me njĂ« sasi dominuese lĂ«ndĂ«t djegĂ«se, derivatet qĂ« i pĂ«rdorim pĂ«r qĂ«llime tĂ« ndryshme. Mandej janĂ« mjetet e transportit si produkte tĂ« gatshme, makineritĂ«, pajisjet mekanike, giza dhe çeliku, plastika dhe produktet e tyre sa i pĂ«rket importit. DomethĂ«nĂ« kĂ«to janĂ« top 5 produktet qĂ« importohen nĂ« vendin tonĂ« nga vlera. NdĂ«rsa sa i pĂ«rket eksportit, Kosova nĂ« pjesĂ«n dĂ«rmuese tĂ« produkteve qĂ« mbizotĂ«rojnĂ« janĂ« metalet bazĂ« dhe artikujt me metale bazĂ«, plastika dhe artikujt prej tyre, ushqimet e pĂ«rgatitura, pijet, alkooli dhe duhani, artikuj tĂ« ndryshĂ«m tĂ« prodhuar siç janĂ« mobiliet, si dhe produktet minerale, xehet nĂ« pĂ«rgjithĂ«siâ, potencon ai.
Kësisoj, sipas drejtorit të i Doganës së Kosovës, Agron Llugaliu, u arrit edhe rekordi i importit prej 7.11 miliardë euro, krahas eksportit që ka kapur vlerën prej vetëm 943 milionë euro.
âDogana dhe vitin qĂ« lamĂ« pas ka vazhduar me njĂ« performancĂ« tĂ« kĂ«naqshme, duke arritur kĂ«shtu tĂ« sigurojmĂ« tĂ« hyra pĂ«r buxhetin e KosovĂ«s nĂ« shumĂ«n prej 1 miliard e 668 milionĂ«. Kjo pĂ«rbĂ«n afĂ«r 8 pĂ«r qind rritje mĂ« shumĂ« sesa viti paraprak, tĂ« cilin vit kemi pasur 1 miliard e 832 milionĂ«â.
Por, çka ndikoi në këtë rritje të importit?
Pas fillimit të zbatimit të marrëveshjeve të tregtisë së lirë me BE-në, me Turqinë e së fundmi edhe me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, kanë pasur një ndikim dukshëm të rritshëm në taksat që lirohen, që në fakt kanë efekt negativ sa i përket shumës që mbledhim ne, në shumën prej 48 milionë më shumë sesa viti paraprak, duke arritur në rreth 425 milionë për vitin 2024.
Llugaliu, u shpreh optimist edhe për vitin që nisi javë më parë. Kjo, derisa qartëson formën se si po mblidhen të hyrat.
âNe presim tĂ« kemi njĂ« performancĂ« tĂ« ngjashme. Besoj qĂ« ne do tĂ« vijojmĂ« qĂ« tĂ« kemi njĂ« rritje tĂ« trendit tĂ« hyrave nĂ« kĂ«to pĂ«rmasa, nĂ«se aspektet qĂ« ndikojnĂ« ekonominĂ« nĂ« nivel lokal po edhe nĂ« nivel global nuk paraqesin ndonjĂ« tĂ« papritur tĂ« madhe qĂ« mund me ndiku tek aspektet ekonomike. PĂ«rndryshe, vlen me e cek se me gjithĂ« atĂ« suksesin qĂ« ne kemi arritur, Ă«shtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« gati 98% e tĂ« hyrave qĂ« ne i mbledhim vijnĂ« nga deklarimet qĂ« i bĂ«jnĂ« vetĂ« bizneset, domethĂ«nĂ« deklarime vullnetare. ĂshtĂ« vetĂ«m 2.4 pĂ«r qind pjesa e mbetur e tĂ« hyrave qĂ« mblidhen nga shumat qĂ« dogana nĂ« bazĂ« tĂ« veprimeve, informatave, rivlerĂ«simeve qĂ« i ndĂ«rmerr, i siguron si tĂ« hyra shtesĂ« nĂ« buxhetin vjetorâ, nĂ«nvizon Llugaliu.
Llugaliu nuk e sheh keq as nivelin e eksportit, ani se është larg nga ai i importit.
âGjatĂ« vitit 2025 kemi pasur eksport prej rreth 943 milionĂ« euro, ndĂ«rsa sa i pĂ«rket importit, importi ka qenĂ« nĂ« shumĂ«n prej 7.11 miliardĂ« euro⊠Po, nĂ« vitin paraprak ka qenĂ« diku 6.35 miliardĂ« euro. Pra Ă«shtĂ« njĂ« dinamikĂ« e rritjes pothuajse normale vit pĂ«r vit qĂ« Ă«shtĂ« pak a shumĂ« krahas edhe rritjes ekonomike qĂ« bĂ«n vendi⊠NĂ« fakt janĂ« rritur tĂ« dyjat( sasia dhe vlera), pĂ«r shkak se edhe tek pjesa e produkteve qĂ« nĂ« treguesin tonĂ« Ă«shtĂ« pesha si masĂ« matĂ«se, kemi edhe aty njĂ« rritje tĂ« theksuarâ, thotĂ« Llugaliu.
Por, e pranon se ka ende shumĂ« punĂ« pĂ«r tâu bĂ«rĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« rritet eksporti nĂ« vend.
âĂshtĂ« vetĂ« fakti i gjendjes sĂ« industrisĂ« sonĂ« nĂ« pĂ«rgjithĂ«si. Ne vĂ«rejmĂ« qĂ« ka njĂ« rritje tĂ« theksuar nĂ«se e krahasojmĂ« me 5-6 vite mĂ« herĂ«t, kemi dyfishim tĂ« eksportit. Tani i jemi ofruar 1 miliard euro nĂ« vitin qĂ« lamĂ« pas. Kemi politika qĂ« janĂ« jashtĂ«zakonisht pĂ«rkrahĂ«se pĂ«r biznesin, mirĂ«po nuk Ă«shtĂ« qĂ« industria mundet me e zĂ«nĂ« hapin brenda natĂ«s. KĂ«shtu qĂ« janĂ« disa faktorĂ« historikĂ« duke filluar qĂ« prej kohĂ«s sĂ« ish-JugosllavisĂ«, mandej edhe procesi i privatizimit te ne besoj qĂ« nuk e ka arritur efektet e dĂ«shirueshme pĂ«r me mundĂ«su qĂ« me pas njĂ« tranzicion prej ekonomisĂ« shoqĂ«rore nĂ« ekonomi tĂ« hapur tĂ« tregut, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« kapacitetet prodhuese qĂ« kanĂ« qenĂ« nĂ« atĂ« kohĂ« tĂ« jenĂ« mirĂ«filli tĂ« pĂ«rdorura.
Ka pasur edhe vonesa edhe nĂ« aspektin e politikave pĂ«rkrahĂ«se, sidomos pĂ«r prodhuesit. Shtoja kĂ«saj edhe pasigurinĂ« qĂ« kemi pasur nĂ« statusin juridik si shtet deri nĂ« vitin 2008, qĂ« ka qenĂ« pasiguri e madhe dhe pĂ«r investitorĂ«t e huaj me ardhĂ« dhe me investu nĂ« KosovĂ«. JanĂ« disa, besoj, aspekte qĂ« kanĂ« ndikuar nĂ« pĂ«rgjithĂ«si nĂ« trendin e eksportit qĂ« ne kemi aktualishtâ, thotĂ« ai.
Gjatë intervistës, Llugaliu foli edhe për procedurat doganore.
âNe nĂ« vitin 2024, nĂ« maj, e kemi nĂ« fuqi kodin e ri doganor, i cili Ă«shtĂ« plotĂ«sisht nĂ« harmoni me kodin doganor tĂ« Bashkimit Evropian dhe ofron lehtĂ«sirat e fundit qĂ« zbatohen nĂ« vendet e BE-sĂ«. Po pĂ«rtej kĂ«saj, Kosova qĂ« nga viti 2017 Ă«shtĂ« edhe vend anĂ«tar i OrganizatĂ«s BotĂ«rore tĂ« Doganave dhe ne jemi bĂ«rĂ« edhe pjesĂ« e disa konventave, pĂ«rfshirĂ« KonventĂ«n e Kyotos, qĂ« na mundĂ«son qĂ« tĂ« kemi sistemin mĂ« tĂ« avancuar sa i pĂ«rket lehtĂ«sirave tregtare. NjĂ« matĂ«s qĂ« Ă«shtĂ« shumĂ« objektiv dhe i besueshĂ«m Ă«shtĂ« koha e zhdoganimit qĂ« e bĂ«n sekretariati i CEFTA-s nĂ« Bruksel, i cili nĂ« kohĂ« reale mat muaj pĂ«r muaj sa Ă«shtĂ« koha e zhdoganimit nĂ« vendet anĂ«tare tĂ« CEFTA-s. Kosova e zĂ« vendin e parĂ« tani e disa vite me radhĂ«. DomethĂ«nĂ«, e kemi kohĂ«n mĂ« tĂ« mirĂ« sa i pĂ«rket procesit tĂ« zhdoganimit. Besoj qĂ« ky Ă«shtĂ« mjeti mĂ« adekuat i matjes sĂ« performancĂ«s sonĂ«â, thotĂ« ai.
Ai tutje tha se deri më 2025, Dogana pati staf sa në vitin 2008.
âNe kemi normalisht kapacitete tĂ« konsoliduara nĂ« pĂ«rgjithĂ«si. GjatĂ« vitit tĂ« kaluar, krahas reformave tĂ« tjera, kemi bĂ«rĂ« edhe rekrutimin e 107 zyrtarĂ«ve tĂ« rinj. MegjithatĂ« Ă«shtĂ« e nevojshme qĂ« tĂ« kemi numĂ«r mĂ« tĂ« madh pĂ«r shkak tĂ« gjitha kĂ«rkesave qĂ« kanĂ« lindur gjatĂ« viteve, qoftĂ« me hapjen e zyrave tĂ« reja, qoftĂ« me rritjen e ekonomisĂ«. NĂ«se e krahasojmĂ« me vitin 2008, ne kemi pasur dyfish mĂ« shumĂ« dĂ«rgesa nĂ« eksport dhe nĂ« import, ndĂ«rsa qĂ« staf qĂ« nga viti 2008 deri nĂ« vitin e kaluar ne nuk kemi rekrutuar.
KĂ«shtu qĂ« Ă«shtĂ« normalisht e domosdoshme dhe ne jemi nĂ« komunikim edhe me MinistrinĂ« e Financave pĂ«r me e rrit numrin e lejuar tĂ« stafit qĂ« rekrutojmĂ«. Tani Ă«shtĂ« me rĂ«ndĂ«si qĂ« kemi njĂ« sistem tĂ« ndĂ«rtuar pĂ«r pjesĂ«n e rekrutimit bazuar nĂ« meritĂ« edhe me pĂ«rkrahjen qĂ« kemi pas nga zyra e BE-sĂ«, me njĂ« ekspert qĂ« ka punuar pĂ«r rreth 9 muaj me ekspertĂ«t tanĂ«, me kriju njĂ« bazĂ« tĂ« mirĂ«filltĂ« qĂ« mundĂ«son rekrutim bazuar nĂ« meritĂ«â, deklaron Llugaliu.
Sa i përket luftës kundër kontrabandës, drejtori i Doganës bëri të ditur se gjatë vitit të kaluar janë zbuluar mallra në vlerë miliona eurove, ani se mohon të jetë rritur kjo veprimtari ilegale.
âPĂ«r faktin qĂ« kemi pasur rritje tĂ« theksuar tĂ« hyrave nĂ« njĂ«rĂ«n anĂ«, dhe nĂ« anĂ«n tjetĂ«r rritje tĂ« theksuar tĂ« zbulimeve, besoj qĂ« kemi pasur efikasitet tĂ« konsiderueshĂ«m sa i pĂ«rket luftimit tĂ« kontrabandĂ«s dhe informalitetit nĂ« pĂ«rgjithĂ«si. GjatĂ« vitit qĂ« kemi lĂ«nĂ« pas, kemi pasur diku 18.4 milionĂ« euro mallra tĂ« zbuluara, qoftĂ« kontrabandĂ«...Nuk besoj qĂ« ka shtim. UnĂ« besoj qĂ« ka pasur efikasitet nĂ« zbulim, pĂ«r shkak se dinamika e kontrabandĂ«s nuk Ă«shtĂ« qĂ« ka pas ndonjĂ« faktor tĂ« ri qĂ« kish me ndiku nĂ« kĂ«tĂ« dinamikĂ«.
MirĂ«po, vetĂ« aspekti i rritjes sĂ« efikasitetit qĂ« e pĂ«rmenda edhe me risitĂ« qĂ« i kemi bĂ«rĂ« nĂ« legjislacion, me reformĂ«n nĂ« legjislacion, edhe me reformĂ«n me gradimet, promovimet qĂ« i kemi bĂ«rĂ« brenda pĂ«r brenda organizatĂ«s, edhe numri prej 107 zyrtarĂ«ve tĂ« rinj, ne veç kemi fillu me i pa menjĂ«herĂ« frytet e para tĂ« efikasitetitâ, thotĂ« ai.
Edhe në këtë fushë, Llugaliu thotë se Dogana e Kosovës të jetë lartë e ranguar.
âQĂ«ndrojmĂ« mjaft mirĂ«, pĂ«rjashto pjesĂ«n e SerbisĂ« qĂ« Ă«shtĂ« impakti mĂ« shumĂ« politik. NĂ« pjesĂ«n tjetĂ«r kemi bashkĂ«punim efikas me tĂ« gjitha vendet. NĂ« ShqipĂ«ri siç e dini qĂ« nga viti 2022 jemi edhe me zhdoganim nĂ« Portin e DurrĂ«sit, qĂ« ka ndihmuar qĂ« tĂ« krijojmĂ« vlera edhe pĂ«r tregun tonĂ«, po edhe pĂ«r pjesĂ«n e ShqipĂ«risĂ« me rritje mbi 25% vit pĂ«r vit nĂ« dĂ«rgesat qĂ« shkojnĂ« nĂ« Portin e DurrĂ«sit, ndĂ«rsa portet e tjera kanĂ« shĂ«nuar njĂ« rĂ«nie tĂ« lehtĂ«. Po ashtu jemi pĂ«rherĂ« tĂ« angazhuar me operacionet e pĂ«rbashkĂ«ta qĂ« iniciohen, mirĂ«mbahen nga Organizata BotĂ«rore e Doganave nĂ« fusha tĂ« ndryshme, duke filluar nga kontrabanda e barnave tĂ« falsifikuara, mashtrimet e ndryshme, armĂ«, shkatĂ«rrimit nĂ« masĂ«. JanĂ« disa fusha qĂ« ne vit pĂ«r vit jemi pjesĂ« e operacioneve dhe madje nĂ« shumĂ« raste edhe kemi treguar rezultate duke u renditur, pĂ«r nga numri i zbulimeve, nĂ« top dhjetĂ«shin e mbi 150 vendeve qĂ« marrin pjesĂ« si rĂ«ndomâ, shprehet Llugaliu. /KP/






























