❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Përkujtohet gjeniu i letrave shqipe, Ismail Kadare në 90-vjetorin e lindjes

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 28 janar/ATSH/ Shkrimtari ynĂ« i shquar, Ismail Kadare lindi mĂ« 28 janar 1936 nĂ« lagjen Palorto tĂ« GjirokastrĂ«s.

Në këtë 90-vjetor, ministri Blendi Gonxhja, duke e cilësuar si një kolos të letrave shqipe, shprehet se, gjeniu Kadare, la pas një testament të përjetshëm, një vlerë të paçmuar, shenjues të identitetit tonë kombëtar.

“PĂ«rulemi plot nderim pĂ«rpara madhĂ«shtisĂ« sĂ« njĂ« prej shkrimtarĂ«ve mĂ« tĂ« shquar tĂ« letĂ«rsisĂ« shqiptare. I paharruar”, shprehet ministri i Turizmit, KulturĂ«s dhe Sportit, Blendi Gonxhja.

Ismai Kadare ishte shkrimtari shqiptar mĂ« i shquar brenda e jashtĂ« kufijve tĂ« vendit. Me “Gjeneralin e ushtrisĂ« sĂ« vdekur” (1963), pena KadaresĂ« i kapĂ«rceu kufijtĂ« e atdheut, megjithĂ« izolimin komunist.

Karriera e Kadaresë shĂ«noi kulme tĂ« tjera me “KĂ«shtjella”, botuar nĂ« vitin 1970, “Krushqit janĂ« tĂ« ngrirĂ«â€, i cili flet mbi demonstratat e vitit 1981 tĂ« shqiptarĂ«ve tĂ« KosovĂ«s, “KronikĂ« nĂ« gur” (1970),  “NĂ«punĂ«si i Pallatit tĂ« Ă«ndrrave” (1981), i cili veçohet si mĂ« i lakuari nĂ« tĂ«rĂ«sinĂ« e veprĂ«s sĂ« KadaresĂ«. NĂ« vjeshtĂ«n e vitit 1990, Kadare u largua drejt FrancĂ«s dhe u rikthye nĂ« atdhe pas zhvillimeve tĂ« para demokratike.

Kadare Ă«shtĂ« dekoruar nga Presidenti i RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« me Urdhrin “Nderi i Kombit”. Prej vitit 1996, shkrimtari shqiptar u bĂ« anĂ«tar i asociuar (pĂ«rjetĂ«sisht) i AkademisĂ« sĂ« Shkencave Morale dhe Politike tĂ« FrancĂ«s. NĂ« tetor 2023 presidenti francez Emmanuel Macron, nĂ« TiranĂ«, e ngriti nĂ« gradĂ«n e Oficerit tĂ« LartĂ«, nĂ« Urdhrin e Legjionit tĂ« Nderit.

Ai u vlerĂ«sua me njĂ« sĂ«rĂ« çmimesh ndĂ«rkombĂ«tare (“Man Booker Prize”, “Princi i Asturias” etj.), si i pĂ«rzgjedhur nĂ« radhĂ«t e shkrimtarĂ«ve botĂ«risht tĂ« njohur, sikurse Gabriel Garcia Marquez, GĂŒnter Grass dhe Milan Kundera.

Veprat e tij janë përkthyer në 45 gjuhë të botës. /j.p/

 

The post Përkujtohet gjeniu i letrave shqipe, Ismail Kadare në 90-vjetorin e lindjes appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Konkurs Kombëtar i Pikturës për fëmijët 6-15 vjeç

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 27 janar/ATSH/ Qendra KombĂ«tare e KulturĂ«s pĂ«r FĂ«mijĂ« fton fĂ«mijĂ«t e talentuar nĂ« pikturĂ« tĂ« marrin pjesĂ« nĂ« edicionin e dytĂ« tĂ« Konkursit MbarĂ«kombĂ«tar tĂ« PikturĂ«s pĂ«r FĂ«mijĂ« “UnĂ« jam NGJYRA”.

Përveç çdo fëmije nga Shqipëria, në konkurs mund të bëhen pjesëmarrës edhe fëmijët e talentuar nga të gjitha trevat shqipfolëse.

Tema e edicionit tĂ« 2026-Ă«s Ă«shtĂ« “ZogjtĂ«â€ dhe koha e pranimit tĂ« aplikimeve Ă«shtĂ« deri mĂ« 13 prill 2026. FĂ«mijĂ«t pjesĂ«marrĂ«s nĂ« konkurs do tĂ« ndahen nĂ« tre kategori: 6-9 vjeç, 10-12 vjeç, 13-15 vjeç

Punimi i artistëve të vegjël do të duhet të dërgohet fizikisht ose me postë, te Teatri i Kukullave dhe mund të jetë punuar me teknikat: akrelik, akuarel, ngjyra druri, lapustila, pastel, grafikë, teknika mikse, etj, në formatin A3, letër kartoni.

Pas mbledhjes së punëve, një juri e jashtme profesionistësh do të përzgjedhë punimet më të mira nga secila kategori. Vetëm konkurrentët finalistë nga secila kategori do të njoftohen për të marrë pjesë në ekspozitën që do të organizohet me këtë rast në Tiranë.

Për secilën kategori moshe do të ketë nga 3 çmime të para. /j.p/

The post Konkurs Kombëtar i Pikturës për fëmijët 6-15 vjeç appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Restaurimi shpëton Urën e Palecit të dëmtuar nga përmbytjet

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 27 janar/ATSH/ Sasia e madhe e reshjeve tĂ« rĂ«na kohĂ«t e fundit, kishte dĂ«mtuar UrĂ«n e Palecit, nĂ« fshatin Tozhar, komuna TĂ«rpan, Poliçan.

Drejtoria Rajonale e TrashĂ«gimisĂ« Kulturore Berat tha se konstatoi dĂ«mtime nĂ« muraturĂ«n e gurit pranĂ« harkut tĂ« djathtĂ« tĂ« urĂ«s dhe vendosi tĂ« vinte nĂ« zbatim projektin e parashikuar pĂ«r “Konservimin dhe Restaurimin e UrĂ«s sĂ« Palecit” pĂ«r kĂ«tĂ« segment.

Ndërhyrja konsistoi në restaurimin e murit të gurit, që solli stabilizimin e strukturës dhe parandalimin e dëmtimeve të mëtejshme.

Ura e Palecit Ă«shtĂ« pjesĂ« e rrugĂ«s sĂ« karvaneve Berat – Skrapar – Korçë, nĂ« anĂ«n e majtĂ« tĂ« Osumit, e cila fillimisht ka qenĂ« me tri harqe, me trase tĂ« kurbĂ«zuar.

Sot ruhen vetëm dy harqet e djathtë mbi tokë, ku njeri prej tyre është gjysmërrethor dhe tjetri anësor është me majë, punuar me tek qemer dhe sipër me kornizë rasë guri. Kjo vepër inxhinierike duhet të jetë ndërtuar gjatë shekullit XVIII. Pas dëmtimit të një pjese të urës (mungesa e një harku dhe mbështetësja anësore) është krijuar një pasarelë, e cila mundëson kalimin e njerëzve, nga të dyja anët e lumit. /j.p/

The post Restaurimi shpëton Urën e Palecit të dëmtuar nga përmbytjet appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Dy javë me aktivitete kulturore nga Fondi Kulturor Zviceran

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 27 janar/ATSH/ NĂ« TiranĂ« nisĂ«n aktivitetet e JavĂ«s Kulturore Zvicerane 2026 (26 janar-7 shkurt) e cila rikthehet me njĂ« program tĂ« kuruar ekspozitash, performancash, shfaqjesh dhe diskutimesh publike, duke vendosur kulturĂ«n nĂ« qendĂ«r tĂ« reflektimit mbi shoqĂ«rinĂ«, kujtesĂ«n dhe tĂ« ardhmen e mundshme.

Në një program dyjavor janë parashikuar 10 projekte artistike: ekspozita, performanca dhe diskutime publike nga artistë shqiptarë. Aktivitetet nisën dje në Librarinë Valentini, e organizuar nga Ambasada Zvicerane dhe Fondi Kulturor Zviceran (SCF).

“BashkĂ«punimi ndĂ«rkombĂ«tar i ZvicrĂ«s e njeh kulturĂ«n si njĂ« mjet thelbĂ«sor pĂ«r arritjen e qĂ«llimeve tĂ« zhvillimit. Krahas mbĂ«shtetjes sonĂ« tĂ« vazhdueshme pĂ«r demokracinĂ« dhe ekonominĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, ne mbĂ«shtesim gjithashtu sektorin e pavarur kulturor”, tha ambasadorja zvicerane, Ruth Huber, nĂ« hapje.

E pranishme në hapje ishte zëvendësministrja e Kulturës, Lira Pipa, e cila gjithashtu theksoi nevojat kryesore të sektorit kulturor në Shqipëri dhe shprehu falënderime për mbështetjen e partnerëve të tillë si ambasadat.

Ndryshe nga javët kulturore të organizuara nga ambasadat, ky program dallohet pasi paraqet vepra dhe shfaqje nga artistë shqiptarë.

“Ajo qĂ« Ă«shtĂ« zvicerane nĂ« kĂ«tĂ« javĂ«, Ă«shtĂ« vetĂ«m mbĂ«shtetja pĂ«rmes programit tĂ« bashkĂ«punimit, ndĂ«rsa prodhimet dhe performancat janĂ« tĂ« gjitha punĂ« dhe ide tĂ« artistĂ«ve tĂ« pavarur shqiptarĂ«â€, tha ambasadorja.

Aktivitetet e mbështetura nga Ambasada Zvicerane, përveç Tiranës do të përfshijnë edhe qytetet e Elbasanit e Shkodrës.

Që prej 2017, Fondi Kulturor Zviceran ka luajtur një rol kyç në mbështetjen e artistëve të pavarur dhe praktikuesve të kulturës në të gjithë Shqipërinë. Aktualisht, SCF përqendrohet në shfrytëzimin e arteve dhe kulturës për të nxitur dialogë kuptimplotë mbi çështjet e zhvillimit, duke shfaqur aftësinë unike të artit për të frymëzuar reflektim dhe lidhje. Ai është një projekt i Agjencisë Zvicerane për Zhvillim dhe Bashkëpunim (SDC). /j.p/

The post Dy javë me aktivitete kulturore nga Fondi Kulturor Zviceran appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

AQSHF pĂ«rkujton Holokaustin me shfaqjen e “Rrethit tĂ« kujtesĂ«s”

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 27 janar/ATSH/ NĂ« sallĂ«n e KinemasĂ« “Drita”, nĂ« Arkivin Qendror ShtetĂ«ror tĂ« Filmit, u shfaq filmi “Rrethi i kujtesĂ«s”, nĂ« kuadĂ«r tĂ« njĂ« aktiviteti pĂ«rkujtimor me rastin e DitĂ«s NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« PĂ«rkujtimit tĂ« Holokaustit.

Ishin tĂ« pranishĂ«m edhe krijuesit e filmit: regjisori Esat Musliu dhe shkrimtarja Diana Çuli, autore e romanit me tĂ« njĂ«jtin titull, mbi tĂ« cilin u bazua skenari i Roland GjozĂ«s.

Filmi, prodhimi i vitit 1987, u ndoq edhe nga gjimnazistĂ« tĂ« shkollĂ«s “Eqerem Çabej” si edhe studentĂ« tĂ« Universitetit Europian tĂ« TiranĂ«s, tĂ« cilĂ«t u bĂ«nĂ« pjesĂ«marrĂ«s nĂ« bisedĂ«n mbi filmin, duke dĂ«shmuar rĂ«ndĂ«sinĂ« qĂ« temat e kujtesĂ«s historike kanĂ« pĂ«r brezat e rinj.
Shkrimtarja Diana Çuli dhe regjisori Esat Musliu ndanĂ« me publikun detaje interesante mbi procesin krijues tĂ« veprĂ«s, sfidat e ekranizimit dhe mĂ«nyrĂ«n se si u trajtua njĂ« temĂ« kaq delikate dhe e dhimbshme si ajo e kampeve tĂ« pĂ«rqendrimit dhe eksperimenteve çnjerĂ«zore naziste. Diskutimi solli jo vetĂ«m kontekst historik, por edhe reflektime mbi pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« morale tĂ« artit pĂ«r tĂ« dĂ«shmuar dhe pĂ«r tĂ« mos lejuar harresĂ«n.

AQSHF tha se kjo shfaqje, më shumë se një ngjarje filmike, ishte një përvojë informuese dhe ndërgjegjësuese, ku filmi, letërsia dhe historia u ndërthurën për të rikujtuar se kujtesa është një akt i domosdoshëm njerëzor dhe shoqëror. /j.p/

The post AQSHF pĂ«rkujton Holokaustin me shfaqjen e “Rrethit tĂ« kujtesĂ«s” appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Dorëshkrimet e dijetarëve mesjetarë në Bibliotekën Digjitale

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 27 janar/ATSH/ NĂ« fondin e BibliotekĂ«s KombĂ«tare gjenden dorĂ«shkrime tĂ« rralla, qĂ« sjellin deri nĂ« ditĂ«t tona, dijen e pĂ«rcjellĂ« nga periudha e MesjetĂ«s.

NjĂ« shembull i ekzemplarĂ«ve tĂ« rrallĂ«, tashmĂ« tĂ« digjituar, Ă«shtĂ« njĂ« dorĂ«shkrim i rrallĂ«, “ElmĂŒlahhas fil heye” (Dije mbi yjet) i cili pĂ«rmban tĂ« dhĂ«na mbi astronominĂ«, tĂ« shoqĂ«ruara me vizatime dhe skema shpjeguese, qĂ« tregojnĂ« mĂ«nyrĂ«n se si konceptohej universi nĂ« traditĂ«n shkencore islame.

Vepra e MahmĂ»d b. Muhammed b. Ömer el-ÇağmĂźnĂź el-HĂąrizmĂź trajton strukturĂ«n e qiellit, lĂ«vizjen e trupave qiellorĂ« dhe parimet bazĂ« tĂ« astronomisĂ« klasike, duke shĂ«rbyer si tekst mĂ«simor dhe referues pĂ«r breza studiuesish.

Ekzemplari i dorëshkruar dallohet për kopertinën e gdhendur prej lëkure dhe për ruajtjen e elementeve autografe, të cilat ofrojnë informacion mbi përdorimin, transmetimin dhe qarkullimin e dijes shkencore në dorëshkrime.

Si dokument i trashëgimisë shkencore, ky dorëshkrim ndihmon të kuptojmë jo vetëm njohuritë astronomike të kohës, por edhe mënyrën se si dija vizualizohej dhe transmetohej përmes tekstit dhe ilustrimit.

Materiali është pjesë e fondit të dorëshkrimeve të Bibliotekës Kombëtare të Shqipërisë dhe është i digjituar në Bibliotekën Digjitale. /j.p/

1 nga 5

The post Dorëshkrimet e dijetarëve mesjetarë në Bibliotekën Digjitale appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Shqipëria, strehë për qindra hebrenj gjatë Luftës së Dytë Botërore

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 26 janar/ATSH/ NĂ« kuadĂ«r tĂ« DitĂ«s NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« PĂ«rkujtimit tĂ« Holokaustit, organizata rinore digjitale “RinOn” dhe ambasada e Izraelit nĂ« TiranĂ« organizuan njĂ« event  pĂ«r tĂ« sjellĂ« nĂ« kujtesĂ« strehimin e hebrenjve nĂ« ShqipĂ«ri gjatĂ« LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore.

Rejvi Dervishi, themeluesi i RinOn, u shpreh se është përgjegjësia jonë e përbashkët që të kujtojmë dhe të reflektojmë mbi tragjedinë që preu përdhunshëm fillin e jetës së gjashtë milionë të pafajshmëve, të cilëve iu rrëmbye e drejta e jetës.

Të rinjtë u bënë pjesë e një aktiviteti për Ditën Ndërkombëtare të Përkujtimit të Holokaustit në Piramidën e Tiranës, duke kujtuar si Shqipëria u bë strehë për qindra hebrenj, që gjetën mbrojtje dhe sigurisë në shtëpitë e shqiptarëve.

Në këtë aktivitet ishin të pranishëm anëtarë të trupit diplomatik izraelit, kryetarja e Komisionit për të Drejtat e Njeriut dhe Mjetet e Informimit Publik, Iris Luarasi, drejtori i Arkivave Shtetërore Vendore në DPA, Lorenc Agalliu etj.

Zëvendësambasadori Gal Rudich tha se Shqipëria mbetet shembull që dëshmon se gjithçka mund të kishte qenë ndryshe.

“Ndryshe nga pjesa tjetĂ«r e EvropĂ«s, hebrenjtĂ« e ShqipĂ«risĂ« u shpĂ«tuan nga pĂ«rndjekja dhe u mbajtĂ«n tĂ« sigurt gjatĂ« luftĂ«s. Populli shqiptar zgjodhi tĂ« shpĂ«tonte jetĂ« tĂ« pafajshme duke rrezikuar jetĂ«n e tyre. KĂ«tĂ« nuk do ta harrojmĂ« kurrĂ«â€, tha Rudich.

NdĂ«rsa pedagogia dhe deputetja e PS-sĂ«, Luarasi kujtoi se holokausti nisi me barcaleta raciste, teori komploti dhe ligje diskriminuese qĂ« njĂ« pjesĂ« e shoqĂ«risĂ« i pranoi si normale. “Indiferenca Ă«shtĂ« gjithmonĂ« njĂ« oksigjen pĂ«r krime tĂ« tilla”, tha Luarasi.

Lidhur me tematikën e Holokaustit, DPA-ja ka prezantuar më herët ekspozita dokumentare dhe fotografike mbi përpjekjet e përbashkëta të shtetit shqiptar, të diplomatëve dhe të autoriteteve fetare, për mbrojtjen e komunitetit hebre nga terrori antisemit.

1 nga 5

/r.e/

The post Shqipëria, strehë për qindra hebrenj gjatë Luftës së Dytë Botërore appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Dita Ndërkombëtare e Përkujtimit të Viktimave të Holokaustit

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 27 janar/ATSH/ Asambleja e PĂ«rgjithshme e Kombeve tĂ« Bashkuara nĂ« vitin 2005 caktoi 27 janarin si DitĂ«n NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« PĂ«rkujtimit tĂ« Viktimave tĂ« Holokaustit.

Kjo datë u zgjodh pasi përkon me përvjetorin e çlirimit të kampit të përqendrimit dhe vdekjes, Auschwitz Birkenau, më 27 janar 1945.

Mbi një milion njerëz u vranë vetëm në këtë kompleks të madh, shumica prej tyre hebrenj. Duke shënuar këtë përvjetor të rëndësishëm, UNESCO po organizon një sërë ngjarjesh që kujtojnë rëndësinë e vazhdueshme të mësimdhënies dhe të mësuarit rreth holokaustit, në nivel global.

Kjo ditë ndërkombëtare është një kujtesë globale për rreziqet e urrejtjes, fanatizmit dhe antisemitizmit. Dita është një thirrje për të kujtuar, reflektuar dhe ndërmarrë veprime për të siguruar që mizori të tilla të mos ndodhin më kurrë. Kjo ditë kremtohet me ngjarje dhe aktivitete përkujtimore në Selinë e Kombeve të Bashkuara në Nju-Jork dhe zyrat e Kombeve të Bashkuara në të gjithë botën.

Kombet e Bashkuara u krijuan në përgjigje të tmerreve të Luftës së Dytë Botërore dhe holokaustit.

Holokausti ka pasur një ndikim të thellë në Ligjin Ndërkombëtar të të Drejtave të Njeriut, duke rezultuar në miratimin e dokumenteve themelore nga Kombet e Bashkuara në vitin 1948: Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut dhe Konventën për Parandalimin dhe Ndëshkimin e Krimit të Gjenocidit. /j.p/r.e/

The post Dita Ndërkombëtare e Përkujtimit të Viktimave të Holokaustit appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Laver Bariu, mjeshtri i klarinetës shqiptare

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 26 janar/ATSH/ MĂ« 26 janar 2014 u nda nga jeta Laver Bariu, legjenda e polifonisĂ« dhe klarinetĂ«s sĂ« jugut.

Laver Bariu lindi në Përmet në vitin 1926. U formua si muzikant në mjedisin familjar, nën ndikimin e të atit dhe të shokëve të tij muzikantë e këngëtarë popullorë. Një ndikim në formimin e tij patën edhe sazexhinjtë e Leskovikut.

Laver Bariu u bë jo vetë klarinetist por edhe këngëtar e krijues i grupit të sazeve të Përmetit, i vlerësuar me titullin Artist i Popullit. Laver Bariu mori pjesë në të gjitha festivalet Folklorike të Gjirokastrës, në festivale të tjera kombëtare dhe në mjaft turne jashtë vendit. Ai realizoi regjistrime muzikore në RTSH, ku edhe shoqëroi këngëtarë të njohur popullorë.

Me studiues shqiptarĂ« e tĂ« huaj ka realizuar edhe disa CD. Ishte pjesĂ«marrĂ«s dhe realizues kryesor i muzikĂ«s nĂ« disa filma tĂ« Kinostudios “ShqipĂ«ria e Re”, si “Gjeneral Gramafoni” (1977), “KĂ«ngĂ«t e zemrĂ«s” (1989). ËshtĂ« dekoruar me Urdhrin “MjeshtĂ«r i Madh i PunĂ«s. /j.p/

The post Laver Bariu, mjeshtri i klarinetës shqiptare appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

“Beni ecĂ«n vetĂ«â€ feston 50-vjetorin

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 26 janar/ATSH/ 50 vjet mĂ« parĂ«, mĂ« 26 janar tĂ« vitit 1976, u shfaq premiera e filmit “Beni ecĂ«n vetĂ«â€.

Filmi mban firmën e regjisores Xhanfise Keko (Artiste e Popullit) dhe u xhirua në vitin 1975 në Vithkuq, Drenovë e Korçë, me skenar të Kiço Blushit.

Kompozitori i filmit është Limos Dizdari, operator Saim Kokona, piktor Myrteza Fushekati.

Megjithëse kanë kaluar pesë dekada prej asaj date, ai mbetet në kujtesën e publikut, veçanërisht të atij brezi që u rrit duke parë në ekranin e madh dhe atë të vogël, Benin dhe aventurat e tij në fshat.

Filmi “Beni ecĂ«n vetĂ«â€ Ă«shtĂ« fitues i KupĂ«s sĂ« Festivalit tĂ« parĂ« tĂ« Filmit Shqiptar (1976) si filmi mĂ« i mirĂ« dhe i pari film artistik shqiptar qĂ« Ă«shtĂ« nderuar me çmime speciale nĂ« festivale ndĂ«rkombĂ«tare filmi si nĂ« Film Fest Beograd (Jugosllavi – 1978) dhe Giffoni Film Festival, Salerno (Itali – 1978). NdĂ«rkohĂ« qĂ«, regjisorja Xhanfise Keko dhe skenaristi Kiço Blushi, janĂ« fitues tĂ« Çmimit tĂ« RepublikĂ«s (1979) pĂ«r realizimin me nivel tĂ« lartĂ« artistik tĂ« filmit.

“Beni ecĂ«n vetĂ«â€ Ă«shtĂ« njĂ« kthim te fĂ«mijĂ«ria, te fshati, te rrugicat, lojĂ«rat e pafajshme, emocionet e vegjĂ«lisĂ«. Regjisorja Keko e solli me njĂ« gjuhĂ« tĂ« thjeshtĂ«, njerĂ«zore dhe plot ndjenjĂ«.

Në rolin e Benit, interpreton Herion Mustafaraj, me në krah disa prej emrave më të njohur të kinematografisë shqiptare si Pandi Raidhi, Dhorkë Orgocka e Yllka Mujo.

GjatĂ« kĂ«tyre 50 viteve tĂ« jetĂ«s sĂ« tij, filmi “Beni ecĂ«n vetĂ«â€ Ă«shtĂ« pritur me mjaft interes edhe nga spektatori i huaj nĂ« Gjermani, ZvicĂ«r, FrancĂ«, Itali, Jugosllavi, Greqi, Turqi, DanimarkĂ«, Algjeri, Austri, SpanjĂ«, Norvegji e USA ku Ă«shtĂ« shfaqur nĂ« festivale ndĂ«rkombĂ«tare filmi. /j.p/

1 nga 5

The post “Beni ecĂ«n vetĂ«â€ feston 50-vjetorin appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Dita Ndërkombëtare e Energjisë së Pastër

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 26 janar/ATSH/ Sot Ă«shtĂ« Dita NdĂ«rkombĂ«tare e EnergjisĂ« sĂ« PastĂ«r, e shpallur nga Asambleja e PĂ«rgjithshme e Kombeve te Bashkuara, pĂ«r tĂ« rritur ndĂ«rgjegjĂ«simin dhe pĂ«r tĂ« mobilizuar veprime pĂ«r njĂ« tranzicion tĂ« drejtĂ« dhe gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«s drejt energjisĂ« sĂ« pastĂ«r nĂ« dobi tĂ« njerĂ«zve dhe planetit.

26 janari është gjithashtu data e themelimit të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë së Rinovueshme (IRENA), një agjenci globale ndërqeveritare e themeluar për të mbështetur vendet në tranzicionet e tyre energjetike.

Në një botë që përballet me ndryshimet klimatike, energjia e pastër luan një rol jetësor në uljen e emetimeve. Ende sot, 666 milionë njerëz jetojnë në errësirë, ku 85 % e tyre jetojnë në Afrikën Sub-Sahariane.

Për popullatat pa qasje në energji të pastër, mungesa e energjisë së besueshme pengon arsimin, kujdesin shëndetësor dhe mundësitë ekonomike, dhe shumë nga këto rajone në zhvillim ende mbështeten shumë në lëndët djegëse fosile ndotëse. Rreth 1.5 miliardë njerëz në zonat rurale ende përdorin sisteme gatimi të pasigurta, të pashëndetshme dhe joefikase, të tilla si djegia e drurit ose plehut, dhe numri i njerëzve pa gatim të pastër vazhdon të rritet.

Një pjesë e madhe e gazrave serrë që mbulojnë Tokën dhe bllokojnë nxehtësinë e Diellit gjenerohen përmes prodhimit të energjisë, duke djegur lëndë djegëse fosile (naftë, qymyr dhe gaz) për të prodhuar energji elektrike dhe nxehtësi.

Shkenca flet qartĂ«: pĂ«r tĂ« kufizuar ndryshimet klimatike, duhet t’i japim fund varĂ«sisĂ« sonĂ« nga lĂ«ndĂ«t djegĂ«se fosile dhe tĂ« investojmĂ« nĂ« burime alternative tĂ« energjisĂ« qĂ« janĂ« tĂ« pastra, tĂ« arritshme, tĂ« pĂ«rballueshme, tĂ« qĂ«ndrueshme dhe tĂ« besueshme.

Burimet e energjisë së rinovueshme, të cilat janë të disponueshme me bollëk përreth nesh, të ofruara nga dielli, era, uji, mbeturinat dhe nxehtësia nga Toka, i jep natyra dhe lëshojnë pak ose aspak gazra serrë ose ndotës në ajër. /j.p/

The post Dita Ndërkombëtare e Energjisë së Pastër appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Mbrëmja përkujtimore për regjisorin Dhimitër Anagnosti, moment mirënjohjeje për trashëgiminë artistike

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 24 janar/ATSH/ Me rastin e 90-vjetorit tĂ« lindjes sĂ« regjisorit DhimitĂ«r Anagnosti, ne SallĂ«n e Koncerteve, nĂ« Universitetin e Arteve, u organizua njĂ« mbrĂ«mje kushtuar jetĂ«s e veprĂ«s sĂ« tij.

Dhimitër Anagnosti, një prej figurave themeluese të kinematografisë shqiptare, u nda nga jeta më 1 shtator 2025.

MbrĂ«mja u shoqĂ«rua nga muzika e filmave qĂ« i dhuroi Anagnosti, kinematografisĂ« shqiptare. Shpesh ai u cilĂ«sua si “poeti i filmit”.

Dhimitër Anagnosti ka lënë një gjurmë të pashlyeshme në historinë e artit filmik shqiptar, me një gjuhë kinematografike të ndjeshme, humane dhe thellësisht poetike.

Gjatë kësaj mbrëmjeje homazh mbi ekran u shfaqën edhe foto nga arkivi familjar i artistëve Dhimitër e Roza Anagnosti.

Aktiviteti erdhi si një moment mirënjohjeje për trashëgiminë artistike të një artisti që formësoi breza me kujtesën kolektive që trashëgohet ende.

Miq, kolegë e familjarë rikujtuan rrugëtimin krijues të Anagnostit dhe ndikimin e jashtëzakonshëm që vepra e tij ka pasur në identitetin e kinemasë shqiptare.

Bashkëshortja e regjisorit, aktorja Roza Anagnosti solli në vëmendje disa nga kontributet e tij në kinematografinë shqiptare duke theksuar se krijmtaria e tij ka shumë dimensione.

Duke shprehur mirënjohjen për nderimin që iu bë regjisorit në emër të saj dhe dy vajzave, Juna dhe Era, Roza Anagnosti u shpreh se arti i filmit mban brenda mundin e shumë krijuesve disa prej të cilëve janë të pranishëm këtu e disa nuk janë mes nesh.

Rrugëtim të dhimbshëm dhe të bukur e quajti aktorja karrierën e bashkëshortit të saj.

“Dhimitri mbeti gjithmonĂ« mirĂ«njohĂ«s ndaj dashurisĂ« qĂ« mori nga publiku, nga kolegĂ« tĂ« respektuar pĂ«r punĂ«n e tij tĂ« jashtĂ«zakonshme nĂ« dobi tĂ« kulturĂ«s si artist, intelektual e si qytetar. Ishte njĂ« familjar i pĂ«rkushtuar model, por ishte modest, ishte fisnik. NdonĂ«se kohĂ«t e fundit vuante nga shĂ«ndeti ai pĂ«rballoi me dinjitet dhe me njĂ« guxim tĂ« paparĂ«. PranĂ« kishte familjen e dashur, mjekĂ«t dhe miq tĂ« mrekullueshĂ«m. Ka qenĂ« njĂ« privilegj pĂ«r mua qĂ« kam rrugĂ«tuar me tĂ« 61 vjet. Krijuam artin tonĂ« dhe njĂ« familje tĂ« bukur me vajzat tona, nipat, mbesat dhe tĂ« kam nĂ« mendje dhe nĂ« zemĂ«r pĂ«rjetĂ«sisht!”, u shpreh Roza Anagnosti.

I cilësuar si një prej regjisorëve më të rëndësishëm të vendit, në karrierën e tij mëse 40-vjeçare, Anagnosti numëron 14 filma artistikë, 10 dokumentarë dhe disa çmime kombëtare e ndërkombëtare.

NdĂ«r filmat mĂ« tĂ« realizuar tĂ« Anagnostit, mbeten “Komisari i dritĂ«s”, “Dueli i heshtur”, “Kthimi i ushtrisĂ« sĂ« vdekur”, “PĂ«rrallĂ« nga e kaluara”, “GurĂ«t e shtĂ«pisĂ« sime”, “NĂ« shtĂ«pinĂ« tonĂ«â€, “LulĂ«kuqet mbi mure”, “Gjoleka, djali i Abazit” etj.

Mbrëmja u organizua nga familja Anagnosti, me mbështetjen e Ministrisë së Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Universitetit të Arteve dhe Arkivit Qendror Shtetëror të Filmit.

The post Mbrëmja përkujtimore për regjisorin Dhimitër Anagnosti, moment mirënjohjeje për trashëgiminë artistike appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Dita Ndërkombëtare e Arsimit

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 24 janar/ATSh/ Sot Ă«shtĂ« Dita NdĂ«rkombĂ«tare e Arsimit.

Organizata e Kombeve të Bashkuara (OKB) e përcakton arsimin si një të drejtë njerëzore, një e mirë publike dhe një përgjegjësi publike. Asambleja e Përgjithshme e OKB-se e shpalli 24 janarin si Ditën Ndërkombëtare të Arsimit, për të vlerësuar rolin e arsimit për paqen dhe zhvillimin.

Arsimi si një e drejtë njerëzore është e sanksionuar në nenin 26 të Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut. Deklarata kërkon arsim fillor falas dhe të detyrueshëm. Konventa për të Drejtat e Fëmijës, e miratuar në vitin 1989, shkon më tej duke përcaktuar që vendet duhet ta bëjnë arsimin e lartë të arritshëm për të gjithë.

Arsimi u ofron fëmijëve një shkallë për të dalë nga varfëria dhe një rrugë drejt një të ardhmeje premtuese. Por rreth 244 milionë fëmijë dhe adoleshentë në mbarë botën janë jashtë shkollës; 617 milionë fëmijë dhe adoleshentë nuk mund të lexojnë dhe të bëjnë matematikën bazë; më pak se 40% e vajzave në Afrikën Subsahariane përfundojnë shkollën e mesme të ulët dhe rreth katër milionë fëmijë dhe të rinj refugjatë janë jashtë institucioneve të arsimit.

OKB thotë se, pa arsim cilësor gjithëpërfshirës dhe të barabartë, vendet nuk do të kenë sukses në arritjen e barazisë gjinore dhe në thyerjen e ciklit të varfërisë që po lë pas miliona fëmijë, të rinj dhe të rritur.

/a.f/

The post Dita Ndërkombëtare e Arsimit appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Kisha eremite në shpellën e fshatit Kokorisht

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 24 janar/ATSh/ NĂ« Lunik tĂ« Librazhdit gjendet njĂ« kishĂ« eremite, qĂ« njihet nga banorĂ«t e zonĂ«s si “Shpella kishĂ«â€, e cila prej vitit 1973 gĂ«zon statusin Monument Kulture, Kategoria I.

Kisha në shpellën e fshatit Koshorisht, është një zgavër natyrore shkëmbi, me tavan të suvatuar dhe të pikturuar me kompozime murale që paraqesin Shën Marinë me Emanuelin, Krishtin Pandokrator dhe familjen e ktitorit në miniaturë.

Burime historike, por edhe gjurmë të vendbanimeve të ndryshme në Shqipëri, dëshmojnë se edhe në trojet shqiptare ka pasur një traditë të jetës eremite. Shpellat eremite, apo shpellat-kisha, siç i quante pupulli, janë dëshmi që vërtetojnë se edhe në këto treva kanë jetuar dhe kanë zhvilluar ativitetin e tyre fetar eremitët e krishterë.

Piktura ka disa skena në kompozimin e saj, të cilat mbartin vlera të rëndësishme kulturore dhe historike. Por, krahas skenave biblike, aty paraqitet figura e ktitorit, apo dhuruesit të pikturës, bashkë me pjesëtarët e familjes së tij.

Shpella e Koshorishtit, për vlerat e saj historike e kulturore që mbart, ka qenë objekt studimi dhe hulumtimi i disa prej studiuesve shqiptarë më të njohur, si prof. Theofan Popa, prof. dr. akademik Andromaqi Gjergji, prof. dr. Dhorka Dhamo etj.

Sipas studiuesit Theofan Popa këto piktura i përkasin një periudhe shumë të hershme, nga gjysma e dytë e shek. IX deri në shek. XII, duke e bërë këtë monument një dëshmi të rrallë të trashëgimisë sonë kulturore.

1 nga 5

/r.e/a.f/

The post Kisha eremite në shpellën e fshatit Kokorisht appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Musine Kokalari, intelektualja që sfidoi regjimin komunist

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 23 janar/ATSh/ MĂ« 23 janar tĂ« vitit 1946 u arrestua intelektualja shqiptare Musine Kokalari.

Një prej intelektualeve më në zë të Shqipërisë, Musineja do të spikaste që në moshë të hershme për veprimtarinë e saj politike dhe letrare.

Musine Kokalari lindi nĂ« 10 shkurt 1917 nĂ« AdanĂ« tĂ« TurqisĂ«. Tre vite pas lindjes sĂ« saj, familja e MusinesĂ« u kthye nĂ« ShqipĂ«ri. MĂ«simet e para i mori nĂ« qytetin e GjirokastrĂ«s. Studimet e larta i kreu nĂ« Itali, nĂ« Universitetin e RomĂ«s, ku u diplomua me rezultate tĂ« larta nĂ« degĂ«n e LetĂ«rsisĂ«. Deri nĂ« vitin 1944 botoi dy libra: “Seç me thotĂ« nĂ«nua plakĂ«â€ dhe “Rreth vatrĂ«s”.

Vendosja e regjimit komunist do të sillte ndryshime rrënjësore në jetën e Musinesë. Në nëntor 1944 iu pushkatuan pa gjyq dy vëllezërit, Mumtas e Vesel Kokalari, ndërsa ajo u burgos për disa ditë. Më 23 janar 1946 u arrestua për herë të dytë. Procesi gjyqësor e dënoi me 20 vite heqje lirie. Në gjyqin e zhvilluar Musine Kokalari do të shprehej:

“UnĂ« s’jam fajtore. S’jam komuniste dhe ky s’mund tĂ« quhet faj. Ju fituat nĂ« zgjedhje, por nĂ« burg nuk duhet tĂ« jem. UnĂ« jam nxĂ«nĂ«se e Sami FrashĂ«rit. Me mua ju doni tĂ« dĂ«noni Rilindjen.”

Musine Kokalari vuajti 16 vite në burg, dhe më pas u internua në Rrëshen të Mirditës, ku jetoi në kushte tejet të vështira ekonomike dhe plotësisht e izoluar nga shoqëria.

NdĂ«rroi jetĂ« nĂ« vitin 1983 nga njĂ« sĂ«mundje e rĂ«ndĂ«. Pas shembjes sĂ« diktaturĂ«s, figura dhe vepra e saj dolĂ«n nĂ« pah dhe u vlerĂ«suan nga institucionet shtetĂ«rore. NĂ« vitin 1993 iu dha titulli “Martir i demokracisĂ«â€.

/a.f/r.e/

The post Musine Kokalari, intelektualja që sfidoi regjimin komunist appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Pikturat murale të Kishës së Shën Todrit i nënshtrohen restaurimit të specializuar

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 23 janar/ATSh/ NĂ« laboratorin e restaurimit tĂ« Institutit KombĂ«tar tĂ« TrashĂ«gimisĂ« Kulturore po zhvillohen ndĂ«rhyrje konservuese dhe restauruese tĂ« specializuara mbi fragmente tĂ« pikturĂ«s murale tĂ« kishĂ«s sĂ« ShĂ«n Todrit, Kadipashaj (LushnjĂ«).

Procesi realizohet me standarde profesionale dhe metodologji bashkëkohore, duke garantuar ruajtjen e autenticitetit, vlerave artistike dhe historike për brezat e ardhshëm

Kisha e ShĂ«n Todrit nĂ« Kadipashaj Ă«shtĂ« Monument Kulture, vepĂ«r e gjysmĂ«s sĂ« parĂ« tĂ« shek. XIX nga Joan Çetiri.

Kisha i është nënshtruar punimeve restauruese për konsolidimin e strukturës, sistemin e drenazhit si dhe ndërhyrje restauruese të elementeve arkitektonike.

Ndërhyrjet nisën vitin që shkoi nën mbikëqyrjen e specialistëve të Institutit Kombëtar të Trashëgimisë Kulturore, me qëllim jo vetëm ruajtjen e vlerave historike e shpirtërore të kishës, por edhe rikthimin e saj si një hapësirë e gjallë e identitetit kulturor të komunitetit.

Restaurimi i pikturës murale prej laboratorit të IKTK-së është shumë i rëndësishëm. Gjithashtu ai i ikonostasit si dhe i tavanit të drurit të dekoruar në naos, i veçantë në llojin e tij.

/a.f/r.e/

The post Pikturat murale të Kishës së Shën Todrit i nënshtrohen restaurimit të specializuar appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Lidhja Shqiptare e Pejës, organizata ushtarako-politike mbarëshqiptare

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 23 janar/ATSh/ MĂ« 23 janar tĂ« vitit 1899 u krijua Lidhja Shqiptare e PejĂ«s, njĂ« organizatĂ« politiko-ushtarake mbarĂ«shqiptare, qĂ« ndoqi rrugĂ«n e Lidhjes Shqiptare tĂ« Prizrenit dhe luftoi pĂ«r çlirimin e vendit nga pushtimi osman.

Ajo u themelua nga Kuvendi KombĂ«tar i PejĂ«s (23-29 janar 1899), ku morĂ«n pjesĂ« mbi 450 vetĂ«, kryesisht nga Vilajeti i KosovĂ«s. Organizata u quajt Lidhja Shqiptare e PejĂ«s ose “Besa BesĂ«â€. NĂ« krye tĂ« Komitetit drejtues u vu Haxhi Zeka.

Kuvendi i Pejës kërkonte bashkimin e katër vilajeteve shqiptare dhe vendosjen e një statusi apo kushtetute të veçantë për administrimin e tyre, zbatimi i së cilës do të çonte në formimin e një province të vetme territoriale administrative të qeverisur nga shqiptarët.

Lidhja Shqiptare e Pejës e shtriu autoritetin fillimisht, në gjithë vilajetin e Kosovës dhe më pas në atë të Shkodrës, të Manastirit e të Janinës. Vendimet e Lidhjes u miratuan në mbledhje të gjera popullore, që u organizuan në krahina të ndryshme të vendit, ndër të cilat më të rëndësishmet ishin ato të Sanxhakut të Prizrenit, të vilajeteve të Shkodrës, të Dibrës, Ohrit, Elbasanit etj., ku u formuan komitetet lokale të Lidhjes.

Lidhja hasi në kundërshtimin e vendosur të Portës së Lartë. Në vjeshtën e vitit 1899, krahu radikal i lëvizjes së udhëhequr nga Lidhja e Pejës kaloi në organizimin e qëndresës së armatosur kundër Perandorisë Osmane. Porta e Lartë në pranverën e vitit 1900 ndërmori masa të forta ushtarake dhe hodhi kundër Lidhjes Shqiptare të Pejës ushtri të shumta, që çuan në shtypjen e saj.

/a.f/r.e/

The post Lidhja Shqiptare e Pejës, organizata ushtarako-politike mbarëshqiptare appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Mungesa e opozitĂ«s, Mazniku: TĂ« hiqet pariteti dhe bashkĂ«kryesia nĂ« Komisionin e “Territoriales”

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 22 janar/ATSh/ BashkĂ«kryetari i Komisionit tĂ« Posaçëm pĂ«r ReformĂ«n Territoriale, Arbjan Mazniku tha se do t’i propozojĂ« seancĂ«s plenare ndryshimin e projektvendimit mbi mĂ«nyrĂ«n e funksionimit tĂ« komisionit. Kjo, pĂ«r shkak se opozita prej disa kohĂ«sh ka bojkotuar dhe nuk merr pjesĂ« nĂ« komision.

“Jemi pĂ«rpara njĂ« sfide shumĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ«, tĂ« kushtĂ«zuar nga njĂ« seri datash tĂ« caktuara. Zgjedhjet vendore do tĂ« bĂ«hen nĂ« prill-maj tĂ« vitit qĂ« vjen dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme qĂ« kĂ«tĂ« reformĂ« ta kalojmĂ« pĂ«rpara muajit korrik tĂ« kĂ«tij viti”, tha Mazniku.

Më tej ai kujtoi se, kjo është mbledhja e tretë ku opozita nuk ka ardhur dhe dashamirësia e mazhorancës dhe Kuvendit për të krijuar barazi dhe bashkëkryesi është kthyer tashmë në një mekanizëm bllokimi për vijimësinë e punës.

PĂ«r tĂ« mos humbur kohĂ«, Mazniku propozoi t’i kĂ«rkohet Kuvendit ndryshimi i vendimit tĂ« krijimit tĂ« komisionit, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« koncepti i paritetit dhe bashkĂ«kryesisĂ« tĂ« mos jenĂ« mĂ« si koncepte nĂ« vendimin e krijimit tĂ« komisionit.

“Ta amendojmĂ« atĂ« vendim, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« t’i japim vetes mundĂ«sinĂ« pĂ«r tĂ« vijuar pĂ«rpara dhe tĂ« kemi mundĂ«si pĂ«r kuorum, tĂ« arrijmĂ« objektivat qĂ« na janĂ« caktuar, qĂ« brenda korrikut tĂ« pĂ«rmbyllim reformĂ«n”, tha Arbjan Mazniku nĂ« Komisionin e Posaçëm Parlamentar pĂ«r ReformĂ«n Administrativo-Territoriale.

/a.f/r.e/

The post Mungesa e opozitĂ«s, Mazniku: TĂ« hiqet pariteti dhe bashkĂ«kryesia nĂ« Komisionin e “Territoriales” appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Elena Gjika, “ambasadorja” e çështjes shqiptare

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 22 janar/ATSh/ MĂ« 22 janar 1829 lindi nĂ« Bukuresht, Elena Gjika, e njohur me pseudonimin letrar Dora d’Istria.

Elena Gjika ishte njĂ« intelektuale me ndikim evropian, qĂ« luajti rol aktiv nĂ« lĂ«vizjet pĂ«r liritĂ« civile dhe vetĂ«vendosjen e popujve tĂ« Ballkanit. Duke mos harruar rrĂ«njĂ«t e saj, u bĂ« “ambasadorja” qĂ« pĂ«rdori penĂ«n dhe prestigjin personal, pĂ«r ta bĂ«rĂ« ShqipĂ«rinĂ« tĂ« njohur dhe tĂ« respektuar nĂ« sytĂ« e botĂ«s.

Elena Gjika vinte nga një familje shqiptare e vendosur prej shekujsh në Rumani. Përmes letërkëmbimeve me figura si Jeronim de Rada, Dhimitër Kamarda, Zef Jubani, Thimi Mitko etj., ajo kontribuoi në artikulimin e ideve politike mbi autonominë dhe organizimin e shqiptarëve, sidomos gjatë periudhës së Lidhjes së Prizrenit (1878).

Në studimet e saj mbi kulturën dhe diasporën shqiptare në Rumani e Itali, ajo e trajtoi folklorin si një burim dokumentar për të dëshmuar vijimësinë kulturore dhe etnike. Veprat e saj shërbyen si një analizë e rëndësishme që prezantoi identitetin shqiptar përpara opinionit publik evropian, duke i dhënë një bazë intelektuale dhe vlerësim ndërkombëtar trashëgimisë historike të Shqipërisë.

/a.f/r.e/

The post Elena Gjika, “ambasadorja” e çështjes shqiptare appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

↗

Lord Bajroni, poeti romantik britanik i dashuruar me shqiptarët

✇Agjencia Telegrafike Shqiptare
By: edlira.ruzi

TIRANË, 22 janar/ATSh/ MĂ« 22 janar tĂ« vitit 1788 lindi Xhorxh Gordon Bajron, poet, njĂ« nga figurat mĂ« tĂ« shquara tĂ« LĂ«vizjes Romantike dhe qĂ« vlerĂ«sohet si njĂ« nga poetĂ«t mĂ« tĂ« mĂ«dhenj britanikĂ«.

Duke pasur prejardhje nga një familje fisnikësh, Lord Bajroni mundi të shtegtonte në vende të ndryshme, dhe gjatë këtyre shtegtimeve u ndal për një kohë të konsiderueshme edhe në trojet shqiptare.

Poema romantike “Shtegtimet e Çajlld Haroldit” sĂ« bashku me njoftimet qĂ« pĂ«rmbajnĂ« letrat e Lordit drejtuar nĂ«nĂ«s sĂ« vet dhe shĂ«nimet nĂ« formĂ« ditari qĂ« ka mbajtur bashkudhĂ«tari i tij Xhon Kem Hobhauz, dĂ«shmojnĂ« sesi njĂ« poet romantik i pararojĂ«s letrare evropiane dhe shoku i tij, njĂ« i ri i kulturuar anglez, e shihnin ShqipĂ«rinĂ« nĂ« fillim tĂ« shekullit XIX. Gjithashtu letrat e tij dĂ«shmojnĂ« edhe gjykimin mbi Ali PashĂ« TepelenĂ«n.

Për Bajronin, Shqipëria ishte një vend me bukuri natyrore të rralla; shqiptarët njerëz të pashëm, trima, krenarë, me fustanella të bardha; Ali Pashë Tepelena një kapedan i egër por jo mizor, vezir por i pavarur, figura e tretë historike pas Aleksandrit të Madh dhe pas Skënderbeut.

Në vizionin e Bajronit mbi Shqipërinë, mbi shqiptarët dhe mbi Ali Pashë Tepelenën ka ndikuar kryesisht formimi romantik i tij. Si rrjedhim, ai e pikturoi botën e panjohur shqiptare si poet dhe si kureshtar.

GjatĂ« vizitĂ«s sĂ« tij nĂ« ShqipĂ«rinĂ« Jugore, e veçanĂ«risht nĂ« JaninĂ«, Lord Bajroni mori si kujtim nga ato vise njĂ« kostum tradicional shqiptar. Do tĂ« ishte pikĂ«risht bukuria dhe e veçanta e kĂ«tij kostumi, qĂ« nĂ« verĂ«n e vitit 1813 do ta shtynin piktorin Thomas Philips qĂ« tĂ« realizonte portretin e famshĂ«m tĂ« Lord Bajronit veshur me kostumin shqiptar, me titull “Portrait of a Nobleman in the dress of an Albanian” (Portret i njĂ« fisniku me veshje shqiptare). Portreti u vendos nĂ« Royal Academy dhe tani Ă«shtĂ« i vendosur nĂ« ambasadĂ«n britanike nĂ« AthinĂ«.

NĂ« letrĂ«n dĂ«rguar nĂ«nĂ«s sĂ« tij nĂ« 12 nĂ«ntor 1809, midis tĂ« tjerash Bajroni shkruan: “
I dua shqiptarĂ«t shumĂ«. NĂ« udhĂ«timin qĂ« bĂ«ra, kam qĂ«ndruar njĂ« herĂ« dy ditĂ«, dhe njĂ« herĂ« tjetĂ«r tri ditĂ« nĂ« njĂ« kazermĂ« shqiptarĂ«sh dhe s’kam gjetur kurrĂ« ushtarĂ« aq tĂ« pĂ«lqyer sa shqiptarĂ«t, ndonĂ«se kam qenĂ« nĂ« garnizonet e Gjibraltarit e tĂ« MaltĂ«s, dhe kam parĂ« shumica ushtarĂ«sh spanjollĂ«, franceze, siçilianĂ« dhe anglezĂ«. Nuk mĂ« vodhĂ«n gjĂ«send, dhe mĂ« ftuan me gĂ«zim tĂ« marr nga zahireja dhe nga qumĂ«shti i tyre
”.

Në vitin 1823 Bajroni u nis për në Greqi ku u bë frymëzues i luftës për pavarësi kombëtare të Greqisë kundër turqve. Nuk arriti të shihte çlirimin e saj, sepse u sëmur nga ethet dhe vdiq në Mesolongj, më 19 prill 1824, në moshën 36-vjeçare.

/r.e/a.f/

The post Lord Bajroni, poeti romantik britanik i dashuruar me shqiptarët appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

❌