Viti shkollor nĂ« tĂ« gjitha shkollat fillore dhe tĂ« mesme nĂ« tĂ« gjithĂ« territorin e tĂ« gjithĂ« shtetit fillon mĂ« 20 janar, konfirmoi ministrja e Arsimit dhe ShkencĂ«s, Vesna Janevska, e cila vizitoi Universitetin âGoce Delçevâ nĂ« Shtip.
âDje patĂ«m njĂ« deklaratĂ« nga Ministria e ShĂ«ndetĂ«sisĂ« dhe Instituti pĂ«r ShĂ«ndet Publik se nuk do tĂ« ketĂ« pengesa pĂ«r vitin e ri shkollor.
U bĂ«j thirrje prindĂ«rve, nxĂ«nĂ«sve tĂ« jenĂ« tĂ« rregullt nĂ« shkollĂ« dhe tĂ« mungojnĂ« sa mĂ« rrallĂ« qĂ« tĂ« jetĂ« e mundur. Sepse tĂ« gjitha testet nĂ« Maqedoni dhe kudo nĂ« botĂ« tregojnĂ« se nxĂ«nĂ«sit qĂ« ndjekin rregullisht shkollĂ«n arrijnĂ« rezultate mĂ« tĂ« miraâ, thotĂ« Janevska.
NĂ« apelin e saj drejtuar prindĂ«rve porositi se duhet tĂ« ndalojnĂ« me praktikĂ«n qĂ« tâi justifikojnĂ« orĂ«t dhe dhe tĂ« mos lejojnĂ« qĂ« fĂ«mijĂ«t e tyre tĂ« bĂ«jnĂ« pushime gjatĂ« vitit shkollor dhe siç tha âfĂ«mijĂ«t duhet tĂ« jenĂ« nĂ« shkollĂ« nga dita e parĂ« deri nĂ« tĂ« fundit, pĂ«rveç kur shteti, pĂ«r shkak tĂ« ndonjĂ« force mĂ« tĂ« madhe, vendos qĂ« kjo tĂ« mos ndodhĂ«â.
"Investimi nĂ« parandalimin e tĂ« rinjve nga veset paraqet investim afatgjatĂ«, nĂ« krahasim me ndĂ«rhyrjen. Vazhdimisht angazhohemi qĂ« pĂ«rmes edukimit, tâi mbrojmĂ« nxĂ«nĂ«sit nga ajo qĂ« mund tâu dĂ«mtojĂ« shĂ«ndetin, ndĂ«rsa mbĂ«shtetja nga partnerĂ«t ndĂ«rkombĂ«tarĂ« Ă«shtĂ« veçanĂ«risht e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r ne".
Këtë e theksoi ministrja e Arsimit dhe Shkencës, Vesna Janevska, në takimin e punës me përfaqësuesin rajonal të Zyrës së Kombeve të Bashkuara për Drogën dhe Krimin (UNODC) për Evropën Juglindore, Danillo Rici, si dhe me përfaqësues të zyrës së UNODC-së në Shkup.
Siç njoftojnë nga kabineti i saj, Janevska në takim theksoi bashkëpunimin e shkëlqyer me agjencinë e KB-së veçanërisht në fushën e parandalimit dhe të përforcimit të sistemit arsimor si faktor kyç në përballimin e sfidave bashkëkohore shoqërore.
âNĂ« takim u theksuan edhe aktivitetet vijuese si dhe ndryshimet ligjore qĂ« kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me parandalimin nĂ« sistemin arsimor, ndĂ«rsa u diskutua edhe pĂ«r thellimin e bashkĂ«punimit pĂ«rmes zgjerimit tĂ« fushave nĂ« kuadĂ«r t Programit Rajonal tĂ« UNODC-sĂ« pĂ«r EvropĂ«n Juglindore 2024â2029. Takimi i sotĂ«m konfirmoi se ekziston interes i pĂ«rbashkĂ«t pĂ«r vazhdimin dhe avancimin e bashkĂ«punimit, veçanĂ«risht nĂ« fushĂ«n e parandalimit pĂ«rmes arsimitâ, theksoi Janevska.
Zyra e Kombeve të Bashkuara për drogën dhe krimin (UNODC) është agjenci e KB-së që në nivel global trajton tregtinë e paligjshme të drogës, krimit, terrorizmit dhe korrupsionit, duke ofruar kërkime, ndihmë teknike dhe mbështetje për qeveritë në zbatimin e marrëveshjeve ndërkombëtare, forcimin e kapaciteteve dhe rritjen e ndërgjegjësimit publik, ndërsa kryesisht financohet përmes kontributeve vullnetare.
Mësuesit e shkollave fillore dhe të mesme do të marrin rritje page nga marsi i vitit të ardhshëm, njoftoi Ministrja e Arsimit dhe Shkencës, Vesna Janevska.
Sipas njoftimeve të saj, rritja do të jetë midis 7.5 dhe 10 përqind, varësisht nga llogaritjet përfundimtare.
Ministrja theksoi se kjo është një masë kyçe për motivimin e edukatorëve, e përforcuar më tej nga konkurrenca në karrierë.
"Ajo që nuk ka qenë e mundur të bëhet deri më tani, ne e kemi bërë. Jam krenare për suksesin që kemi arritur, i cili u vu re në raportin e Komisionit Evropian", tha Janevska në konferencën e sotme për shtyp./Telegrafi/
"Në periudhën e fundit prej një viti e gjysmë mësimdhënësit po marrin kujdesin e nevojshëm nga shteti. Qeveria dhe Ministria e Arsimit dhe Shkencës kanë siguruar rritje të pagave prej 12% dhe do të vazhdojnë të rriten me përqindje që do të varet nga shkalla e inflacionit. Marrëveshja që kemi nënshkruar me SASHK-un parashikon që në tre vitet e ardhshme të ketë rritje vjetore ndërmjet 7,5% dhe 10%, ndërsa në vitin e katërt rritja do të jetë ndërmjet 10% dhe 12%".
Këtë e theksoi ministrja e Arsimit dhe Shkencës, Vesna Janevska, duke iu përgjigjur pyetjeve të deputetëve në Kuvendin e Maqedonisë, ku u diskutua për stabilitetin ekonomik të mësimdhënësve në të kaluarën dhe sot.
"Ndryshe nga më parë, kur mësimdhënësit ishin të detyruar të bënin grevë sot nuk kanë nevojë për diçka të tillë, pasiqë shteti tregon kujdes të vërtetë ndaj tyre. Jo vetëm që ka rritje reale të pagave, por mësimdhënësit përfitojnë edhe mundësi për zhvillim profesional dhe në karrierë", thДksoi Janevska.
Ajo gjithashtu informoi se gjatĂ« njĂ« viti e gjysmĂ« janĂ« investuar 700 mijĂ« euro nĂ« zhvillimin e kompetencave tĂ« mĂ«simdhĂ«nĂ«sve. "ĂshtĂ« ofruar katalog me trajnime pĂ«r avancimin e aftĂ«sive tĂ« ndryshme, me fokus nĂ« pĂ«rdorimin e inteligjencĂ«s artificiale, por edhe nĂ« metodat e mĂ«simdhĂ«nies pĂ«r lexim me kuptim".
âKujdesi do tĂ« rritet, sepse mĂ«simdhĂ«nĂ«sit janĂ« lidhja mĂ« e rĂ«ndĂ«sishme nĂ« sistemin edukativo-arsimor. Ata i pĂ«rcjellin njohuritĂ«, dhe pa ta nuk mund tĂ« zbatohet asnjĂ« ligj apo strategji", shtoi Janevska.
Nxënësit do të vijojnë mësimin deri në fund të muajit dhe pastaj shkojnë në pushim dimëror. Nuk do të ketë më herët pushim për shkak të ndotjes së ajrit, kështu deklaroi ministrja e Arsimit dhe Shkencës, Vesna Janevska.
Ajo tha se në këtë moment nuk kanë informacione se shëndeti i tyre është rrezikuar dhe se nuk është problem nëse për shkaqe shëndetësore mungojnë një-dy ditë nga mësimi. Por, shtoi, duhet të mënjanohet dukuria negative nga e kaluara kur për shkaqe të ndryshme janë shkurtuar ditët e shkollës.
âMĂ« vjen keq qĂ« duhet tĂ« bĂ«j krahasim tĂ« pĂ«rafĂ«rt, por nĂ« disa vende evropiane, fĂ«mijĂ«t, edhe kur kanĂ« grip, si nĂ« kopshte ashtu edhe nĂ« shkollĂ«, shkojnĂ« nĂ« mĂ«sim pĂ«r sa kohĂ« qĂ« shĂ«ndeti i tyre nuk Ă«shtĂ« i rrezikuar. E them kĂ«tĂ« pĂ«r shkak tĂ« komenteve se fĂ«mijĂ«t tanĂ« mĂ«sojnĂ« shumĂ« dhe janĂ« tĂ« ngarkuar. Jo, nuk janĂ«. NĂ«se shĂ«ndeti i tyre Ă«shtĂ« nĂ« rrezik, sigurisht, mjekĂ«t dhe prindĂ«rit do tĂ« vendosin pĂ«r kĂ«tĂ«, por nĂ«se nuk Ă«shtĂ« asgjĂ« serioze, mendoj se edhe nĂ«se mungojnĂ« pĂ«r njĂ« ose dy ditĂ«, nuk Ă«shtĂ« problem. Dhe do tĂ« ishte problem, siç ndodhi nĂ« tĂ« kaluarĂ«n, tĂ« shkurtohen ditĂ«t e mĂ«simit, qĂ« nxĂ«nĂ«sit tĂ« mungojnĂ« sepse prindĂ«rit e tyre i çojnĂ« nĂ« pushime mĂ« tĂ« lira, pĂ«r tâu pĂ«rgatitur pĂ«r provim me shkrim, etj. Do tĂ« duhet tĂ« fillojmĂ« ngadalĂ« tĂ« eliminojmĂ« kĂ«to fenomene negative. Por gjithmonĂ« do tĂ« vendosim nĂ« favor tĂ« shĂ«ndetit tĂ« tyre. NĂ« kĂ«tĂ« moment, nuk kemi informacione se shĂ«ndeti i tyre Ă«shtĂ« i rrezikuarâ, tha Janevska.
Nxënësit do të vijojnë mësimin deri në fund të muajit dhe pastaj shkojnë në pushim dimëror. Nuk do të ketë më herët pushim për shkak të ndotjes së ajrit. E pyetur nëse për shkak të ndotjes së ajrit MASH mendon për përfundim të parakohshëm të gjysmëvjetorit të parë të vitit shkollor 2025/2026, ministrja Vesna Janevska deklaroi sot se mbeten edhe pak ditë deri në pushim.
Siç tha, në këtë moment nuk kanë informacione se shëndeti i tyre është rrezikuar dhe se nuk është problem nëse për shkaqe shëndetësore mungojnë një-dy ditë nga mësimi. Por, shtoi, duhet të mënjanohet dukuria negative nga e kaluara kur për shkaqe të ndryshme janë shkurtuar ditët e shkollës.
âMĂ« vjen keq qĂ« duhet tĂ« bĂ«j krahasim tĂ« pĂ«rafĂ«rt, por nĂ« disa vende evropiane, fĂ«mijĂ«t, edhe kur kanĂ« grip, si nĂ« kopshte ashtu edhe nĂ« shkollĂ«, shkojnĂ« nĂ« mĂ«sim pĂ«r sa kohĂ« qĂ« shĂ«ndeti i tyre nuk Ă«shtĂ« i rrezikuar. E them kĂ«tĂ« pĂ«r shkak tĂ« komenteve se fĂ«mijĂ«t tanĂ« mĂ«sojnĂ« shumĂ« dhe janĂ« tĂ« ngarkuar. Jo, nuk janĂ«. NĂ«se shĂ«ndeti i tyre Ă«shtĂ« nĂ« rrezik, sigurisht, mjekĂ«t dhe prindĂ«rit do tĂ« vendosin pĂ«r kĂ«tĂ«, por nĂ«se nuk Ă«shtĂ« asgjĂ« serioze, mendoj se edhe nĂ«se mungojnĂ« pĂ«r njĂ« ose dy ditĂ«, nuk Ă«shtĂ« problem. Dhe do tĂ« ishte problem, siç ndodhi nĂ« tĂ« kaluarĂ«n, tĂ« shkurtohen ditĂ«t e mĂ«simit, qĂ« nxĂ«nĂ«sit tĂ« mungojnĂ« sepse prindĂ«rit e tyre i çojnĂ« nĂ« pushime mĂ« tĂ« lira, pĂ«r tâu pĂ«rgatitur pĂ«r provim me shkrim, etj. Do tĂ« duhet tĂ« fillojmĂ« ngadalĂ« tĂ« eliminojmĂ« kĂ«to fenomene negative.
Por gjithmonĂ« do tĂ« vendosim nĂ« favor tĂ« shĂ«ndetit tĂ« tyre. NĂ« kĂ«tĂ« moment, nuk kemi informacione se shĂ«ndeti i tyre Ă«shtĂ« i rrezikuarâ, tha Janevska, duke iu pĂ«rgjigjur pyetjes sĂ« gazetarĂ«ve gjatĂ« vizitĂ«s nĂ« Fakultetin Ekonomik nĂ« UKIM.
Burimet publike janĂ« tĂ« kufizuara. Angazhimi ynĂ«, si Ministri dhe si Qeveri, qĂ« nga viti nĂ« vit tĂ« orientojmĂ« mjete gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« mĂ«dha drejt shkencĂ«s dhe kĂ«rkimit, tregon vendosmĂ«rinĂ« pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar njĂ« shoqĂ«ri tĂ« bazuar nĂ« dije, inovacion dhe zhvillim tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m, tha ministrja e Arsimit dhe ShkencĂ«s, Vesna Janevska, nĂ« Fakultetin Juridik âJustiniani i ParĂ«â nĂ« Shkup, ku u prezantuan rezultatet paraprake tĂ« hulumtimit âZgjidhje inovative shkencore pĂ«r uljen e pabarazisĂ« sociale dhe ekonomisĂ« gri nĂ« Maqedoni pĂ«rmes rregullativĂ«s tatimoreâ.
Hulumtimi po realizohet nga ekipi i Fakultetit Juridik, me mbështetje financiare nga Ministria e Arsimit dhe Shkencës, për stimulimin e projekteve kërkimore-shkencore.
Nga MASH thonë se Maqedonia nuk mund të vazhdojë me praktikën e investimeve të vogla në shkencë. Shtetet e rajonit po i intensifikojnë investimet në zhvillimin shkencor-teknologjik dhe vend, nëse dëshiron të mbetet relevant edhe në skenën shkencore ndërkombëtare, është e domosdoshme të bëjë hap përpara drejt rritjes sistematike dhe domethënëse të mjeteve për kërkime, krijimit të infrastrukturës bashkëkohore dhe nxitjes së kapacitetit inovativ.
Ministrja Janevska theksoi se vitin e ardhshëm, 2026, do të kemi 773 milionë denarë për shkencën, që është rritje e vazhdueshme, nga 380 milionë denarë në vitin 2024 dhe 680 milionë denarë në vitin 2025.
âPo ndĂ«rmarrim aktivitete tĂ« shumta tĂ« orientuara drejt pĂ«rforcimit tĂ« kapaciteteve kĂ«rkimore-shkencore tĂ« shtetit. NjĂ«ra prej tyre Ă«shtĂ« mundĂ«sia pĂ«r pĂ«rfshirjen e shkencĂ«tarĂ«ve dhe studiuesve maqedonas nĂ« rrjetet evropiane tĂ« kĂ«rkimit, pĂ«r çka kemi nĂ«nshkruar marrĂ«veshje me QendrĂ«n e PĂ«rbashkĂ«t KĂ«rkimore tĂ« Komisionit Evropian. Me qasjen nĂ« burimet elitare, dije dhe projekte tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta me partnerĂ« evropianĂ«, shkencĂ«tarĂ«t tanĂ« fitojnĂ« mobilitet, ndĂ«rsa shteti perspektivĂ« zhvillimoreâ, theksoi Janevska.
Ministrja gjithashtu vuri në dukje rritjen e pagave të profesorëve universitarë për 14% dhe sigurimin e qasjes falas në bazat shkencore Web of Science dhe Scopus. Po përgatiten gjithashtu dy zgjidhje të reja ligjore, për arsimin e lartë dhe për veprimtarinë kërkimore-shkencore, të cilat, së bashku me reformën e Agjencisë për Cilësi në Arsimin e Lartë dhe hapjen e parkut të parë shtetëror shkencor-teknologjik, do të mundësojnë përmirësim të ndjeshëm të kushteve për kërkime shkencore.
Fakulteti Pedagogjik "Shën Klimenti i Ohrit" në Shkup shënon tri dekada punë në arsimin e lartë, megjithëse mund të flasim për një vazhdimësi më të gjatë se shtatë dekada, që nga Maqedonia e pasluftës, nga themelimi i Shkollës së Lartë Pedagogjike në vitin 1947 në Shkup.
Falënderime për të gjithë ata që ndër vite i kanë përgatitur mësimdhënësit e ardhshëm dhe për ata që më pas kanë ushtruar profesionin e mësuesit në Maqedoni dhe kanë vënë themelet e shtetit, tha ministrja e Arsimit dhe Shkencës, Vesna Janevska, në Akademinë Solemne me rastin e jubileut.
"Arsimi cilĂ«sor bazohet nĂ« mĂ«simdhĂ«nĂ«s tĂ« mirĂ«. Mund tĂ« keni programet mĂ« tĂ« mira mĂ«simore dhe klasa tĂ« pajisura me mjete bashkĂ«kohore, por nĂ«se nuk ka mĂ«sues tĂ« mirĂ« qĂ« tâi gjallĂ«rojĂ« ato, nuk ka arsim cilĂ«sor. Prandaj, Fakulteti Pedagogjik ka rol tĂ« pazĂ«vendĂ«sueshĂ«m si institucion arsimorâ, theksoi Janevska.
Në kuadër të fakultetit funksionojnë tre institute: për arsimin parashkollor, për grupin klasor dhe për bibliotekari, ndërsa realizohen studime të ciklit të parë, të dytë dhe të tretë.
Ministrja Janevska theksoi se pĂ«r realitetin e ri, tĂ« formĂ«suar nga transformimi digjital dhe inovacionet teknologjike, janĂ« tĂ« nevojshĂ«m mĂ«simdhĂ«nĂ«s qĂ« nĂ« moshĂ«n e hershme tĂ« fĂ«mijĂ«risĂ« tĂ« vendosin themele tĂ« forta pĂ«r tĂ« mĂ«suarit, njohuritĂ«, tĂ« menduarit, si dhe pĂ«r aftĂ«si tĂ« tjera sociale, tĂ« cilat mĂ« pas, gjatĂ« procesit edukativo-arsimor, do tĂ« zhvillohen dhe avancohen. âReformoni programet ekzistuese. Bordi i akreditimit do t'iu mbĂ«shtesĂ« dhe bordi i vlerĂ«simit do t'ju ndihmojĂ« tĂ« identifikoni sfidat. TĂ« gjithĂ« segmentet e sistemit arsimor duhet tâi pĂ«rmirĂ«sojmĂ« shpejt, nĂ«se duam tĂ« rrisim cilĂ«sinĂ«. Duhet tĂ« pĂ«rforcojmĂ« kapacitetet e edukatorĂ«ve dhe tĂ« mĂ«simdhĂ«nĂ«sve tĂ« grupit klasorĂ«, ndĂ«rsa Fakulteti Pedagogjik duhet tĂ« pĂ«rfshihet nĂ« procesin e trajnimit dhe zhvillimit tĂ« tyre profesionalâ, theksoi ministrja.
Gjatë panel diskutimit organizuar me rastin e jubileut, ministrja Janevska u shpreh se arsimi ynë në tërësi ka hapësirë për përmirësim, dhe për këtë qëllim në rrjedhë janë reformat që përfshijnë edhe ndryshimin e programeve mësimore dhe trajnime për mësimdhënësit.
"FĂ«mijĂ«t tanĂ« nuk janĂ« mĂ« pak tĂ« aftĂ« se bashkĂ«moshatarĂ«t e tyre evropianĂ« pĂ«r tĂ« qenĂ« nĂ« fund tĂ« tabelave tĂ« testeve ndĂ«rkombĂ«tare. Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse ne do ta zgjasim kohĂ«n ata e kalojnĂ« nĂ« shkollĂ«, dhe kjo do tĂ« shfrytĂ«zohet pĂ«r tĂ« zhvilluar njohuri dhe aftĂ«si tĂ« krahasueshme me ato qĂ« kanĂ« nxĂ«nĂ«sit nĂ« EvropĂ«. PĂ«r tâi pĂ«rgatitur mĂ«simdhĂ«nĂ«sit qĂ« tĂ« kalojnĂ« nga ligjĂ«rues tĂ« thjeshtĂ« tĂ« fakteve nĂ« udhĂ«zues dhe partnerĂ« nĂ« procesin e tĂ« mĂ«suarit, ata do tĂ« ndjekin trajnime tĂ« nevojshme, pĂ«rfshirĂ« edhe pĂ«r lexim me kuptimâ, theksoi Janevska.
"Për t'i përgatitur mësimdhënësit që të kalojnë nga ligjërues faktesh në udhërrëfyes dhe partnerë në të mësuar, do të ndjekin trajnimin e nevojshëm, duke përfshirë edhe leximin me kuptim", theksoi Janevska.
Po përgatiten koncepte të reja për arsimin e mesëm gjimnaz dhe atë artistik, pas të cilave do të pasojnë programe mësimore të reja, tekste mësimore të reja, programe të reja provimesh për maturën shtetërore, dhe kur të mblidhen përvojat, do të miratohet Ligj i ri për Arsimin e Mesëm.
Në arsimin e lartë, i cili ka efikasitet të ulët të matur mbi bazën e kalueshmërisë dhe përfundimit në kohë të studimeve, do të forcohen mekanizmat për sigurimin e cilësisë sipas standardeve evropiane, përmes avancimit të agjencive të vlerësimit dhe të akreditimit, ndërsa universitetet duhet të përqendrohen në përmirësimin e relevancës së programeve studimore.
"Qeveria është e vendosur fuqimisht ta zbatojnë Strategjinë për Specializimin intelegjent të Maqedonisë, e cila do të mundësojë të ndërtojmë shoqëri të bazuar në dije dhe inovacion, ndërsa Qendra e Përbashkët Kërkimore e Komisionit Evropian mbetet partneri ynë më i rëndësishëm në përmbushjen e këtij qëllimi. Jemi mirënjohës për mbështetjen e deritanishme dhe i pranojmë të gjitha sugjerimet për përmirësimin e politikave të ardhshme të lidhura me zhvillimin e shkencës dhe inovacionit".
KĂ«tĂ« e theksoi ministrja e Arsimit dhe ShkencĂ«s, Vesna Janevska, nĂ« konferencĂ«n pĂ«r procesin e specializimit intelegjent tĂ« vendeve tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor, qĂ« po mbahet sot nĂ« Bruksel, organizuar nga Qendra e PĂ«rbashkĂ«t KĂ«rkimore e Komisionit Evropian, ku ajo i prezantoi rezultatet e deritanishme nga zbatimi i Planit tĂ« Veprimit 2024â2025 tĂ« StrategjisĂ« pĂ«r Specializimin Intelegjent tĂ« shtetit.
Plani i Veprimit pĂ«r periudhĂ«n 2024â2025 pĂ«rfshin 35 masa dhe 63 aktivitete me buxhet prej 6,1 milionĂ« euro. Ministria e Arsimit dhe ShkencĂ«s Ă«shtĂ« e pĂ«rfshirĂ« nĂ« 31 aktivitete , ndĂ«rsa sipas analizĂ«s, deri tani janĂ« realizuar mbi 80% e detyrimeve tĂ« parashikuara,â theksoi Janevska, duke shtuar se plani i ri i veprimit pĂ«r periudhĂ«n 2026â2027 Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rgatitje dhe se nĂ« tĂ« do tĂ« integrohen rekomandimet e QendrĂ«s sĂ« PĂ«rbashkĂ«t KĂ«rkimore tĂ« KE-sĂ« pĂ«r forcimin e qĂ«ndrueshmĂ«risĂ« financiare, angazhimin e sektorit privat dhe pĂ«rmirĂ«simin e mekanizmave pĂ«r monitorimin dhe vlerĂ«simin e StrategjisĂ« pĂ«r Specializimin Intelegjent.
Ministrja theksoi se kĂ«tĂ« vit Qeveria pothuajse e ka dyfishuar buxhetin pĂ«r shkencĂ« dhe kĂ«rkime krahasuar me vitin 2024, ka financuar zbatimin e projekteve tĂ« institucioneve publike shkencore dhe tĂ« arsimit tĂ« lartĂ«, tĂ« ASHAM-it dhe komunitetit tĂ« biznesit, tĂ« cilat janĂ« tĂ« lidhura ngushtĂ« me objektivat e StrategjisĂ« pĂ«r Specializimin Intelegjent, si edhe se Ă«shtĂ« miratuar Ligji i ri pĂ«r VeprimtarinĂ« Inovative, Zhvillimin Shkencor-Teknologjik dhe ndĂ«rmarrĂ«sinĂ«, mbi bazĂ«n e tĂ« cilit Ă«shtĂ« themeluar edhe Agjencia e re KombĂ«tare pĂ«r Inovacione dhe NdĂ«rmarrĂ«si â INOVA. NĂ« proces pĂ«rgatitjeje janĂ« edhe Ligjet e reja pĂ«r Arsimin e LartĂ« dhe pĂ«r VeprimtarinĂ« KĂ«rkimore- Shkencore.
âDo tĂ« dĂ«shiroja tĂ« ndaj nismĂ«n tonĂ« kombĂ«tare tĂ« fundit pĂ«r themelimin e Parkut Shkencor- Teknologjik, qĂ« paraqet prioritet kyç strategjik pĂ«r QeverinĂ«. Jemi plotĂ«sisht tĂ« pĂ«rkushtuar pĂ«r realizimin e tij tĂ« suksesshĂ«m dhe aktualisht po e pĂ«rgatisim dokumentacionin e nevojshĂ«m nĂ« bashkĂ«punim tĂ« ngushtĂ« me tĂ« gjitha palĂ«t e interesuara. ĂshtĂ« planifikuar qĂ« zbatimi i projektit tĂ« fillojĂ« nĂ« vitin 2026, duke shĂ«nuar pikĂ« kthese tĂ« rĂ«ndĂ«sishme nĂ« avancimin e zhvillimit teknologjik dhe inovacioneve nĂ« vendin tonĂ«", potencoi Janevska.
Ministrja theksoi se shteti ka bashkëpunim të shkëlqyer me Qendrën e Përbashkët Kërkimore të KE-së, me të cilën vitin e kaluar MASH nënshkroi memorandum bashkëpunimi, dhe laboratorët e Qendrës u bënë të qasshëm për shkencëtarët dhe hulumtuesit maqedonas. Ajo tha se vitin e ardhshëm do të shpallet edhe thirrje për mbështetje financiare të shkencëtarëve, me qëllim të stimulimit të shfrytëzimit më të madh të laboratorëve.
Në konferencë, krahas ministres Janevska, morën pjesë edhe komisionerja evropiane për zgjerim, Marta Kos, drejtori i përgjithshëm i JRC-së, Bernard Magenhan, si dhe ministra dhe përfaqësues nga vendet e Ballkanit Perëndimor.
"Problemi me âpesĂ«shetâ nĂ« vend Ă«shtĂ« vĂ«rtet serioz dhe nga kontaktet e mia afatgjata, tashmĂ« pesĂ« ose gjashtĂ« vjeçare me mĂ«suesit, ai nĂ« pĂ«rgjithĂ«si Ă«shtĂ« i vendosur prindĂ«rve. Kjo fushatĂ« Ă«shtĂ« gjithashtu nĂ« atĂ« drejtim pĂ«r tâu thĂ«nĂ« atyre prindĂ«rve qĂ« kĂ«mbĂ«ngulin qĂ« fĂ«mijĂ«t e tyre tĂ« marrin nota tĂ« larta pa njohuri tĂ« duhura se ata nĂ« fakt po i bĂ«jnĂ« dĂ«m tĂ« madh sĂ« pari fĂ«mijĂ«ve tĂ« tyre dhe pastaj tĂ« gjithĂ« shoqĂ«risĂ«", deklaroi ministrja e Arsimit dhe ShkencĂ«s, Vesna Janevska, nĂ« pĂ«rgjigje tĂ« pyetjes sĂ« gazetarĂ«ve nĂ« lidhje me tejkalimin e problemit tĂ« ndikimit prindĂ«ror nĂ« vlerĂ«simin e fĂ«mijĂ«ve.
Sipas ministres, një notë e dobët nuk është ndëshkim, por duhet të jetë motiv për arritjen e kompetencave, aftësive dhe një sasie njohurish të caktuara që do ta ndihmojnë fëmijën në jetë.
"NĂ«se ata janĂ« tĂ« kĂ«naqur me punĂ«n e tyre, e gjithĂ« shoqĂ«ria do tĂ« jetĂ« e kĂ«naqur me arritjet e tyre, edhe pse ky Ă«shtĂ« njĂ« fenomen masiv. Ka disa masa qĂ« kemi ndĂ«rmarrĂ« deri mĂ« tani â pĂ«r shembull, me E-diary, me programe tĂ« ndryshme me tĂ« cilat po pĂ«rpiqemi tĂ« ndikojmĂ« nĂ« stereotipe dhe paragjykime tĂ« ndryshme, dhe do tĂ« vazhdojmĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtin drejtim", tha Janevska.
Në përgjigje të një pyetjeje tjetër gazetareske në lidhje me nevojën për të futur një provim pranimi në fakultete, ministrja Janevska tha se nuk është e ndaluar të mbahen provime pranimi në fakultete dhe ata mund të marrin vendime vetë për gjëra të tilla.
"Për shembull, në Fakultetin e Arkitekturës, po zhvillohet një lloj parakualifikimi, madje edhe trajnimi për provimin, por sipas BE-së dhe sistemit tonë që kemi krijuar tani, fëmijët kanë një provim mature dhe është e padrejtë të ketë dy faza eliminimi në avancimin e tyre në arsimin e lartë", beson Janevska.
Ai shtoi se provimi i maturës u ndryshua sipas kërkesës së studentëve dhe mësuesve, dhe provimi shtetëror i maturës profesionale u nda nga provimi shtetëror i maturës, i cili në fakt është një provim mature i shkollës së mesme.
"Pse? Sepse fĂ«mijĂ«t nĂ« shkollat profesionale kanĂ« njĂ« vĂ«llim mĂ« tĂ« vogĂ«l tĂ« lĂ«ndĂ«ve tĂ« arsimit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m, dhe ata nĂ« shkollĂ«n e mesme kanĂ« mĂ« shumĂ«. Do tĂ« jenĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtin nivel, tĂ« dyja do tĂ« jenĂ« provime shtetĂ«rore tĂ« maturĂ«s dhe do tĂ« kenĂ« qasje nĂ« arsimin e lartĂ«, dhe çfarĂ« nuk dua tĂ« them, por ka raste tĂ« tilla pĂ«r arsim jashtĂ« vendit. MegjithatĂ«, materiali nga lĂ«ndĂ«t e arsimit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m qĂ« ndjekin fĂ«mijĂ«t nĂ« shkollat profesionale do tĂ« pĂ«rshtatet me kurrikulat dhe programet e tyre," theksoi Ministrja e Arsimit dhe ShkencĂ«s, Vesna Janevska, e cila mori pjesĂ« dhe mbajti njĂ« fjalim nĂ« panelin e pestĂ« tĂ« fushatĂ«s kombĂ«tare âMagjia Ă«shtĂ« Dituriâ tĂ« MinistrisĂ« sĂ« Arsimit dhe ShkencĂ«s sot nĂ« StrumicĂ«.
"Nuk ka politika kombëtare të suksesshme pa përfshirjen e sektorit civil në krijimin e tyre. Për qeverinë aktuale, kjo nuk ka dyshim dhe për këtë arsye është parim thelbësor i punës", tha ministrja e Arsimit dhe Shkencës, Vesna Janevska, në panel diskutimin të dedikuar arsimit, në kuadër të Forumit Kombëtar për Bashkëpunim midis sektorit qeveritar dhe joqeveritar, i cili organizohet për herë të dytë radhazi nga Qeveria dhe Civika Mobilitas.
"Kontributi i organizatave qytetare është jashtëzakonisht i rëndësishëm në avancimin e deritanishëm të legjislacionit, në definimin e masave sistematike, projekteve dhe aktiviteteve, në rritjen e vetëdijes për tema dhe çështje të caktuara si multikulturalizmi, toleranca, respektimi i diversiteteve etj. Do ta zhvillojmë këtë marrëdhënie, sepse sektori civil është ai që i vë re fillimisht sfidat dhe anomali, prandaj gjithmonë ka propozimet më të shumta dhe më të qëndrueshme që mund të integrohen në politikat e Ministrisë", theksoi Janevska.
Gjatë takimit me përfaqësuesit e organizatave të shoqërive civile, Janevska iu përgjigj disa pyetjeve lidhur me situatën aktuale në arsim. E pyetur se kur do të përgatitet Ligji i ri për Arsimin e Lartë, ajo tha se pret që kjo të ndodhë deri në fund të vitit.
"Qeveria e kaluar miratoi zgjidhje ligjore shumĂ« mĂ« tĂ« keqe se ajo qĂ« ekzistonte deri atĂ«herĂ«. Shkurtuan shumĂ« tĂ« drejta tĂ« studentĂ«ve, e bĂ«nĂ« mĂ« tĂ« lehtĂ« lĂ«vizjen e kuadrit mĂ«simdhĂ«nĂ«s dhe shkencor, por me kĂ«tĂ« ulĂ«n cilĂ«sinĂ« e arsimit tĂ« lartĂ«. Ne tani po pĂ«rdorim qasje tĂ« vĂ«rtetĂ« inkluzive â formuam trup koordinues kombĂ«tar pĂ«r reforma dhe pĂ«rmes tij po pĂ«rgatitet Ligj i ri pĂ«r Arsimin e LartĂ«, si dhe pĂ«r VeprimtarinĂ« KĂ«rkimore-Shkencore. ProfesorĂ«t dhe studentĂ«t do tĂ« thonĂ« se çfarĂ« Ă«shtĂ« e mirĂ« dhe çfarĂ« nuk Ă«shtĂ«. MĂ« pas do tĂ« pasojĂ« diskutim publik pĂ«rmes ENER-it dhe nĂ« Kuvend, pĂ«r tĂ« qenĂ« tĂ« sigurt qĂ« ka konsensus midis tĂ« gjitha palĂ«ve", tha ministrja.
Gjithashtu informoi se edhe Strategjia për Arsimin 2026-2032 është në fazën përfundimtare të hartimit. Në proces janë të përfshira më shumë institucione dhe organizata vendore dhe ndërkombëtare, ndërsa versioni më i mirë që do të plotësojë strategjinë e mëparshme, do të fokusohet në sfidat e pazgjidhura, por edhe në ndjekjen e trendeve dhe standardeve globale të reja.
Grupi i punës i përbërë nga përfaqësues të Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës, Delegacionit të BE-së, UNICEF-it, Bankës Botërore, GIZ-it, UNDP-së, Byrosë përZhvillimin e Arsimit, Qendrës për Zhvillimin e Arsimit Profesional, Qendrës Shtetërore të Provimeve, Inspektoratit Shtetëror të Arsimit dhe sektorit civil hartoi Strategji të re për arsimin, e cila do të zbatohet nga viti 2026 deri në vitin 2032. Para se të miratohet nga Qeveria, do të vihet në shqyrtim publik përmes sistemit qeveritar ENER, me qëllim që të ofrohet mundësi për komente dhe sugjerime në drejtim të avancimit të përmbajtjes, njoftojnë nga Ministria e Arsimit të RMV-së.
Për këtë sot informoi ministrja e Arsimit dhe Shkencës, Vesna Janevska, para fillimit të punëtorisë së validimit për Strategjinë, duke shprehur mirënjohje për të gjithë ata që dhanë kontribut në përgatitjen e saj gjatë gjashtë muajve të kaluar.
âArritĂ«m konsensus tĂ« gjerĂ« pĂ«r drejtimin nĂ« tĂ« cilin do tĂ« veprojmĂ« pĂ«r zhvillimin e arsimit maqedonas nĂ« tĂ« ardhmen dhe mendoj se nuk duhet tĂ« ketĂ« kompromis. Dua tĂ« theksoj se kjo strategji nuk na orienton nĂ« drejtim krejtĂ«sisht tĂ« kundĂ«rt; pĂ«rkundrazi, ajo Ă«shtĂ« plotĂ«sim i asaj tĂ« deritanishmes, por fokusohet nĂ« sfidat qĂ« nuk u tejkaluan dhe nĂ« ndjekjen e trendeve tĂ« reja globale nĂ« arsim,â tha Janevska.
Dokumenti thekson zhvillimin e programit të ri për arsimin parashkollor, gjithëpërfshirjen në arsimin fillor dhe të mesëm, si dhe infrastrukturën, ku momentkyç është optimizimi i rrjetit shkollor dhe implementimi i punës me një turn.
Janevska informoi se do tĂ« ndiqet zbatimi i konceptit tĂ« ri pĂ«r arsimin e mesĂ«m-gjizmnaz dhe pĂ«r arsimin profesional, si dhe model tĂ« ri pĂ«r maturĂ«n shtetĂ«rore. NĂ« vitin 2026 fillon zbatimi i formulave tĂ« reja pĂ«r financimin e arsimit fillor dhe tĂ« mesĂ«m. Do tĂ« miratohet legjislacion i ri nĂ« arsimin e lartĂ«, dhe veçanĂ«risht do tâi kushtohet vĂ«mendje pĂ«r zhvillimin e kapaciteteve kadrovike tĂ« MASH-it.
"Në dy vitet e para, Strategjia do të fokusohet në objektivat që Maqedonia duhet të arrijë sipas Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor, të miratuar nga Bashkimi Evropian. Si Qeveri, do të kujdesemi që të sigurojmë të gjitha mjetet e nevojshme për realizimin e masave, projekteve dhe aktiviteteve të orientuara drejt arritjes së treguesve", shtoi Ministrja./Telegrafi/
Pas shpalljes së thirrjes për vauçerë shtetërorë në vlerë prej 15.300 denarësh për blerjen e pajisjeve elektronike, shumë studentë vendosën që përmes rrjeteve sociale t'i shesin tek të tjerët vauçerët e marrë nga qeveria.
Edhe pse masa është menduar për blerjen e një laptopi, kompjuteri ose tableti, disa studentë po ofrojnë vauçerët për shitje me çmim më të ulët.
Ministrja e Arsimit dhe ShkencĂ«s, Vesna Janevska, komentoi se projekti ishte njĂ« premtim parazgjedhor qĂ« Qeveria e kishte pĂ«rmbushur, por se institucionet nuk mund tâi pengojnĂ« individĂ«t tĂ« abuzojnĂ« me vauçerĂ«t.
âKa studentĂ« tĂ« shkathĂ«t qĂ« po pĂ«rpiqen ta bĂ«jnĂ« jetĂ«n e tyre mĂ« tĂ« lehtĂ« nĂ« mĂ«nyra tĂ« ndryshme. Ne nuk mund tĂ« merremi me kĂ«tĂ«. Varet nga ndĂ«rgjegjja e tyre se çfarĂ« do tĂ« bĂ«jnĂ« me vauçerĂ«tâ, tha Janevska gjatĂ« njĂ« ngjarjeje.
Ajo kujtoi se 55,000 studentë do të marrin vauçerë, ndërsa aplikimet përmes portalit uslugi.gov.mk janë të hapura deri më 20 dhjetor 2025.
Maqedonia ka një sistem cilësor të arsimit formal profesional i cili në bashkëpunim me sektorin e biznesit, prodhon kuadro që i nevojiten ekonomisë. Ky sistem vazhdimisht përmirësohet dhe kohët e fundit janë themeluar shtatë qendra rajonale për arsim dhe trajnim profesional, ndërsa paralelisht jemi të fokusuar edhe në zhvillimin dhe promovimin e arsimit dhe trajnimit joformal tek popullata e moshuar me qëllim që të vazhdojmë të zvogëlojmë hendekun midis ofertës dhe kërkesës në tregun e punës. Këto dy segmente do të jenë fokusi i politikave tona arsimore në periudhën që vijon.
KĂ«tĂ« e theksoi Ministrja e Arsimit dhe ShkencĂ«s, Vesna Janevska gjatĂ« fjalimit si njĂ« paneliste nĂ« diskutimin e sotĂ«m kushtuar arsimit joformal si koncept i tĂ« mĂ«suarit gjatĂ« gjithĂ« jetĂ«s i cili u mbajt nĂ« kuadĂ«r tĂ« âKongresit tĂ« tretĂ« global pĂ«r popullsinĂ«, shĂ«ndetin dhe zhvillimin e kapitalit njerĂ«zorâ nĂ« Kajro.
Janevska theksoi se shteti po zbaton një politikë të suksesshme gjithëpërfshirëse në arsimin formal, por se arsimi joformal duhet të praktikohet edhe si koncept i të mësuarit gjatë gjithë jetës, për hir të zhvillimit të vazhdueshëm personal dhe përparimit të vazhdueshëm në punë.
âĂshtĂ« njĂ« sfidĂ« qĂ« 25% e popullsisĂ« nĂ« Maqedoni tĂ« moshĂ«s 25 deri nĂ« 64 vjeç vendosin tĂ« aftĂ«sohen vazhdimisht gjatĂ« gjithĂ« jetĂ«s sĂ« tyre, tĂ« zhvillojnĂ« aftĂ«sitĂ« e fituara me qĂ«llim qĂ« tĂ« sigurojnĂ« njĂ« vend pune ose tĂ« pĂ«rparojnĂ« nĂ« punĂ«n e tyre. QĂ«llimi ynĂ« Ă«shtĂ« tĂ« arrijmĂ« mesataren evropiane prej 47% dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye kemi miratuar njĂ« zgjidhje tĂ« re ligjore mĂ« efektive, njĂ« Strategji tĂ« re pĂ«r arsimin e tĂ« rriturve dhe pĂ«rmes aktiviteteve promovuese i inkurajojmĂ« ata tĂ« vazhdojnĂ« arsimimin e tyre, tĂ« rrisin punĂ«simin e tyre dhe tĂ« jenĂ« mĂ« konkurrues nĂ« tregun e punĂ«sâ, ka thĂ«nĂ« Janevska.
Ministrja theksoi se shteti, në bashkëpunim me Qendrën e përbashkët kërkimore të Komisionit Evropian ka zhvilluar Strategji të specializimit të mençur e cila tregon se në cilat fusha shteti ka potencial për zhvillim dhe në atë drejtim Qeveria po kanalizon resurset njerëzore dhe investimet. Arsimi profesional formal dhe joformal ndihmojnë në zbatimin me sukses të këtij dokumenti strategjik me qëllimin përfundimtar përparimin ekonomik të Maqedonisë së Veriut.
Folës në këtë aktivitet kanë qenë zëvendësministri i arsimit dhe trajnimit profesional të Egjiptit, prof. Ajman Baha, sekretari i përgjithshëm i Bordit nacional të universiteteve, prof. Mustafa Rifat si dhe përfaqësues të UNICEF-it dhe Bankës Botërore.
"Maqedonia do të marrë mbështetje në përpjekjet e saj për të avancuar arsimin e lartë nga Egjipti, vend universitetet e të cilit po ngjiten me shpejtësi në rang listën globale ndërsa do të thellohet bashkëpunimi dypalësh në fushën e shkencës dhe kërkimeve". Kjo u konfirmua gjatë takimit mes ministres së Arsimit dhe Shkencës, Vesna Janevska, dhe ministrit egjiptian për Arsimin e Lartë dhe Kërkime Shkencore, Mohamed Ajman Ashur, që u mbajt dje në Kajro.
"Trupi punues i përbërë nga përfaqësues që do të emërojnë ministritë përkatëse të të dyja shteteve do të përcaktojë aktivitete konkrete që do të thellojnë bashkëpunimin dhe do të shqyrtohen mundësitë për krijimin e programeve të përbashkëta studimore me diploma të dyfishta. Në fokus do të jenë arsimi i lartë në fushën e mjekësisë dhe shkencave teknike, me theks të veçantë në inxhinierinë kompjuterike dhe bujqësinë".
"Ministrja Janevska prezantoi ndryshimet që kanë filluar në fushën e arsimit të lartë në Maqedoni, duke theksuar se aktualisht është duke u përgatitur edhe zgjidhje e re ligjore ndërsa efektet e planit të reformës priten në afat mesatar prej 5 vjetësh. Gjithashtu u fokusua në rritjen e konsiderueshme të buxhetit për shkencën dhe financimin e numrit të rritur të projekteve shkencore dhe kërkimore me interes për shtetin dhe opinionin, miratimin dhe zbatimin e Strategjisë për specializim intelegjent të shtetit, ndërsa gjithashtu theksoi se Ministria ka iniciuar procedurë për themelimin e parkut të parë shtetëror shkencoro-teknologjik, i cili do të jetë nën juridiksionin e shtetit", thonë nga MASH.
Ministri Ashur prezantoi pikat e forta të sistemit të arsimit të lartë egjiptian dhe politikat që ndihmojnë në përshpejtimin e avancimit të universiteteve shtetërore në rangimet ndërkombëtare.
Ai shprehu gatishmërinë që gjatë këtij muaji të formohet trupi punues përmes të dy shteteve, ndërsa herën tjetër do të mbahet takim i drejtpërdrejtë i rektorëve të gjashtë universiteteve shtetërore të Maqedonisë dhe rektorëve të atyre më të shquara egjiptiane, siç është Universiteti i Kajros.
Ai ndau përvojën kombëtare me krijimin e parqeve shkencore dhe teknologjike dhe qendrave të ekselencës, që do të jetë shumë e dobishme për Maqedoninë për të realizuar të njëjtin qëllim.
Shoqata Akademike e Shqiptarëve për Shkencë dhe Art ka reaguar ndaj sjelljes së ministres së Arsimit dhe Shkencës, Vesna Janevska, e cila sipas tyre ka shfaqur mungesë respekti ndaj gjuhës shqipe në komunikimin publik dhe para mediave.
Në reagimin e dërguar për mediat, Shoqata thekson se sjellje të tilla dëmtojnë frymën e bashkëjetesës dhe japin mesazhe të gabuara për gjeneratat e reja.
âSjellja e ministres Janevska para gazetarĂ«ve dhe opinionit publik, nĂ« lidhje me pĂ«rdorimin e gjuhĂ«s shqipe nĂ« jetĂ«n publike, Ă«shtĂ« tregues i gjendjes shpirtĂ«rore tĂ« njerĂ«zve qĂ« duhet tĂ« jenĂ« shembull pĂ«r nxĂ«nĂ«s, studentĂ« dhe punĂ«torĂ« shkencorĂ«. NĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, drejtpĂ«rdrejt cĂ«nohet e drejta ligjore e kryetarit Kasami pĂ«r pĂ«rdorimin e gjuhĂ«s shqipe. FatkeqĂ«sisht, me sjellje tĂ« tilla tĂ« mos-tolerancĂ«s etnike, ne u dĂ«rgojmĂ« gjeneratave tĂ« reja sinjale konfliktuoze dhe diskriminueseâ, thuhet nĂ« reagim.
Shoqata kujton se parimet e barazisë kanë rrënjë të thella në historinë e shoqërive demokratike dhe se barazia fillon nga gjuha.
âParimet e barazisĂ« kanĂ« burimin nga Revolucioni i Madh Borgjez nĂ« FrancĂ« mĂ« 1789, dhe qĂ« atĂ«herĂ« kanĂ« qenĂ« bazament i shoqĂ«rive tĂ« lira. Gjuha nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m mjet komunikimi, por identitet, kujtesĂ« dhe shenjĂ« e dinjitetit kolektivâ, thuhet nĂ« deklaratĂ«.
Sipas AkademisĂ«, ndonĂ«se gjuha shqipe ka status zyrtar, nĂ« praktikĂ« ajo shpesh mbetet vetĂ«m âformalisht e pranuarâ, por jo funksionale.
âNjĂ« shqyrtim i kujdesshĂ«m i praktikĂ«s administrative dhe publike tregon njĂ« realitet tjetĂ«r â gjuha shqipe shpesh mbetet zgjidhje formale, jo funksionale. ShumĂ« juristĂ« e politikanĂ« flasin pĂ«r zbatimin e ligjit, por rrallĂ« pyesin: si zbatohet? ku zbatohet? pse nuk zbatohet njĂ«soj?â, thekson Shoqata, duke shtuar se kjo situatĂ« Ă«shtĂ« pasojĂ« e âarkitekturĂ«s kushtetuese dhe ligjore tĂ« ndĂ«rtuar me qĂ«llim kufizimiâ, qĂ« mban ende gjurmĂ« tĂ« politikave nacionaliste tĂ« periudhĂ«s sĂ« tranzicionit.
Shoqata Akademike e ShqiptarĂ«ve pĂ«r ShkencĂ« dhe Art kĂ«rkon rikthimin e standardeve tĂ« barazisĂ« gjuhĂ«sore qĂ« ishin garantuar me KushtetutĂ«n e vitit 1974. âNeni 178 i KushtetutĂ«s sĂ« vitit 1974 garantonte çdo kombĂ«sie tĂ« drejtĂ«n pĂ«r pĂ«rdorim tĂ« lirĂ« tĂ« gjuhĂ«s dhe zhvillimin e kulturĂ«s sĂ« saj, bashkĂ« me institucionet pĂ«rkatĂ«se. Ai pĂ«rfaqĂ«sonte njĂ« koncept tĂ« barazisĂ« reale, jo tĂ« pĂ«rdorimit tĂ« kufizuar apo tĂ« shkallĂ«zuar. Madje, barazia pĂ«rfshinte edhe organizatat e punĂ«s, qĂ« sot njihen si biznese â njĂ« aspekt qĂ« Kushtetuta aktuale nuk e siguronâ, thuhet nĂ« reagim.
Shoqata thekson se çështja e gjuhës dhe sjellja e ministres Janevska nuk janë vetëm problem juridik, por edhe moral, politik dhe kulturor.
âAto janĂ« pasqyrĂ« e njĂ« fryme politike tĂ« vjetĂ«r dhe tĂ« dĂ«shtuar, qĂ« partia nĂ« pushtet e ka bartur ndĂ«r vite. InkurajojmĂ« klasĂ«n politike shqiptare qĂ« nĂ« Kuvend tĂ« hapĂ« çështjen e barazisĂ« sĂ« vĂ«rtetĂ« gjuhĂ«sore, jo thjesht tĂ« reformulojĂ« ligjin ekzistues. Sot, vetĂ«m shqiptarĂ«t nuk duhet dhe nuk ka arsye tĂ« shkruajnĂ« dy herĂ« tĂ« njĂ«jtin tekst â njĂ« herĂ« nĂ« shqip e njĂ« herĂ« nĂ« maqedonisht. Kjo Ă«shtĂ« diskriminim i heshturâ, theksohet nĂ« reagim.
VLEN ka reaguar në lidhje me ngjarjen e djeshme në Tetovë, kur në një paraqitje të përbashkët para mediave në mes Bilall Kasamit dhe Vesna Janevskës, kjo e fundit disa herë kërkoi që Kasami të flet në gjuhën maqedonase.
Nga VLEN thonë se qëndrimi i Janevskës bie ndesh me frymën e respektit dhe bashkëjetesës që sipas tyre, duhet ta mishërojë çdo përfaqësues i institucioneve shtetërore.
"Dje, gjatĂ« njĂ« paraqitjeje publike, ministrja e Arsimit, Vesna Janevska, nĂ« dy-tri raste shfaqi pakĂ«naqĂ«si nga komunikimi nĂ« gjuhĂ«n shqipe i kryetarit tĂ« TetovĂ«s, Bilall Kasami, me gazetarĂ«t e mediave nĂ« gjuhĂ«n shqipe. NĂ« vend qĂ« tĂ« ndjehet keq qĂ« z. Kasami flet edhe maqedonisht njĂ«soj si nĂ« gjuhĂ«n shqipe, ndĂ«rsa ajo â ndonĂ«se jeton nĂ« njĂ« mjedis multigjuhĂ«sor â nuk di asnjĂ« fjalĂ« nĂ« gjuhĂ«n shqipe, ministrja Janevska reagoi pĂ«r shkak se nuk e kuptonte gjuhĂ«n shqipe".
"Për këtë arsye VLEN shpreh keqardhje për këtë qasje të ministres Janevska ndaj gjuhës shqipe dhe me këtë rast theksojmë se një qëndrim i tillë bie ndesh me frymën e respektit dhe bashkëjetesës që duhet ta mishërojë çdo përfaqësues i institucioneve shtetërore".
"Në një shoqëri demokratike dhe multietnike, kur edhe diplomatët e huaj, që qëndrojnë në vendin tonë dy-tri vite, i mësojnë disa fjalë edhe në gjuhën shqipe, të jesh ministër, madje ministër i Arsimit, e të mos dish asnjë fjalë të gjuhës së bashkëqytetarëve shqiptarë e të reagosh ndaj përdorimit të gjuhës shqipe, kjo është vështirë e përkthyeshme në terma të bashkëjetesës, qytetarisë dhe respektimit të tjetrit në një shoqëri multigjuhësore. Ndërkaq respekti ndaj gjuhëve që fliten në këtë vend është respekt ndaj qytetarëve dhe ndaj vetë shtetit që i bashkon ata", thonë nga VLEN.
Në fund thonë se ata angazhohen për një kulturë institucionale që promovon bashkëjetesën përmes respektit ndërgjuhësor.
"DrejtorĂ«t e shkollave duhet ta marrin shumĂ« seriozisht punĂ«n e tyre, pasi janĂ« tĂ« detyruar tĂ« respektojnĂ« ligjet dhe tĂ« porosisin tekstet shkollore. KĂ«tĂ« vit, ne âmbyllĂ«m sytĂ«â, vitin tjetĂ«r nuk do tĂ« mbyllim sytĂ« sepse ka sistem", tha ministrja e Arsimit dhe ShkencĂ«s Vesna Janevska, e cila pĂ«rsĂ«ri, duke iu pĂ«rgjigjur pyetjeve gazetareske nĂ« lidhje me mungesĂ«n e teksteve shkollore nĂ« disa shkolla, tha se drejtorĂ«t duhet tĂ« respektojnĂ« udhĂ«zimet dhe rregulloret pĂ«r porositjen e teksteve shkollore nĂ« MinistrinĂ« e Arsimit dhe ShkencĂ«s.
Janevska tha se problemi me tekstet shkollore Ă«shtĂ« zgjidhur nĂ« mĂ«nyrĂ« sistematike, duke treguar se pĂ«rgjegjĂ«sia Ă«shtĂ« e drejtorĂ«ve tĂ« shkollave nĂ«se nuk kĂ«rkojnĂ« numĂ«r tĂ« mjaftueshĂ«m tekstesh shkollore. Ajo theksoi se janĂ« siguruar fonde, janĂ« siguruar kurrikula tĂ« reja dhe se po shtypen tekste tĂ« reja shkollore, kĂ«shtu qĂ« ajo qĂ« mungon, siç tha ajo, janĂ« âvetĂ«m lidhje tĂ« mira midis institucioneve dhe funksionalitetit tĂ« tyreâ, duke iu referuar edhe shkollave.
âShkollat janĂ« pjesĂ« e sistemit, drejtorĂ«t e shkollave janĂ« gjithashtu pjesĂ« e sistemit. Ashtu siç Ministria, Byroja, QSHP-ja dhe tĂ« gjitha institucionet e tjera tashmĂ« e marrin shumĂ« seriozisht punĂ«n e tyre, edhe udhĂ«heqĂ«sit e shkollave do tĂ« duhet ta marrin shumĂ« seriozisht punĂ«n e tyre. KĂ«tĂ« vit do tĂ« them shumĂ« lirisht, âUnĂ« mbylla njĂ« syâ. Vitin tjetĂ«r nuk do tĂ« mbyllim sytĂ«. Ekziston njĂ« sistem, ekziston njĂ« udhĂ«zues, ekziston njĂ« rregullore. DrejtorĂ«t janĂ« tĂ« detyruar tĂ« respektojnĂ« ligjet dhe tĂ« porosisin tekstet e tyre shkollore. Pse po e pĂ«rsĂ«ris kĂ«tĂ«? NĂ«se nuk e bĂ«jnĂ« kĂ«tĂ«, nuk kam mundĂ«si tâu siguroj atyre tekste shkollore shtesĂ«. Prandaj, qĂ« tani e tutje, nĂ«se nuk ka tekste shkollore, kontaktoni drejtorĂ«t, jo MinistrinĂ«â, u pĂ«rgjigj Vesna Janevska.
Kryetari i Komunës së Tetovës, Bilall Kasami ishte pjesëmarrës së bashku me ministren e Arsimit dhe Shkencës, Vesna Janevska në shkollën e Mesme të Mjeksisë, ku u mbajt një panel diskutimi mbi arsimin.
Kasami tha se po punohet vazhdimisht për një arsim sa më cilësor me kushte sa më të mira, duke theksuar se edhe depoitizimi i arsimit është çështje prioritare në Komunën e Tetovës, informon Telegrafi.
"Gjatë mandatit tim kanë marrë vendime të përhershme pune gati 300 mësues. Ne përkrahim depolizitimin e arsimit, prandaj duam që çdo mësimdhënës të ketë vendim pa qene i varur politikisht. Poashtu janë bërë edhe investime të tjera në arsim për kushte më të mira, ku edhe nxënësit furnizimin me libra e kanë pasur më të qasshëm dhe më praktik se në herët e kaluara. Kanë munguar vetëm disa libra nëpër shkollat e mesme profesionale, mirëpo ajo është çështje e cila do të rregullohet", tha Kasami.
Ai shtoi se po punohet që nëpër më shumë shkolla në Tetovë të zbatohet projekti i mësimit në një ndërrim.
Ministrja e Arsimit dhe Shkencës, Vesna Janevska, tha se ministra ka treguar përkushtim në reformat arsimore dhe përmirësimin e kushteve si për nxënësit ashtu edhe për punonjësit në arsim.
Ajo paralajmëroi disa ndryshime ne tekste shkollore teksa tha se disa tekste shkollore do të bëhen gati për fazën e prodhimit dhe nxënësit do të furnizohen me të njejtat. /Telegrafi/
Ministrja e Arsimit dhe Shkencës, Vesna Janevska deklaroi se do ta respektojë çdo vendim të kryeministrit Hristian Mickoski nëse ka rikonstruim të Qeverisë dhe ndërrohet nga resori që e udhëheqë.
Në pyetjen e gazetarëve nëse ka rikonstruim, a do të mbetet ajo në resorin e arsimit dhe shkencës apo do të kryesojë me ndonjë resor tjetër, Janevska u përgjigj se vendimin për të gjitha propozimet për anëtarë në Qeveri e sjellë kryeministri së bashku me organet partiake.
âNĂ« kĂ«tĂ« pyetje tashmĂ« disa herĂ« jam pĂ«rgjigjur dhe do tĂ« pĂ«rsĂ«ris. Vendi ka kryeministĂ«r i cili e mban barrĂ«n mĂ« tĂ« madhe nĂ« kurrizin e tij pĂ«r ndryshimet pozitive tĂ« cilat ndodhin dhe fillimisht duhet tĂ« ndodhin nĂ« Maqedoni. QĂ« kĂ«tej, Ă«shtĂ« e drejta e tij e plotĂ«, sĂ« bashku me organet e partisĂ«, tĂ« vendosĂ« se kĂ« do ta propozojĂ« si qeveri apo kĂ« do ta propozojĂ« si ministĂ«r para Parlamentit. Ădo vendim tĂ« tij do ta respektoj absolutishtâ, tha Janevska.
Kujtojmë se sot kryeministri Hristijan Mickoski tha se rikonstruimin i Qeverisë prtitet të bëhet pas gjashtë dhjetorit, pra pas kongresit të OBRM-PDUKM-së, teksa shtoi se VLEN nuk do të ketë shumë hapësirë në qeverisje.
Login
