Login
Trump nuk e përjashton largimin nga NATO për shkak të Grenlandës - a mund ta bëjë ligjërisht këtë?
Pasi bisedimet midis ministrave të jashtëm të Grenlandës, Danimarkës dhe zyrtarëve amerikanë të mërkurën nuk dhanë rezultate, presidenti amerikan Donald Trump u përball me pyetje se cilët mund të jenë hapat e tij të ardhshëm.
Duke folur me gazetarët në Zyrën Ovale, Trump - i cili vazhdon të rrisë presionin mbi Grenlandën në dëshirën e tij për të aneksuar territorin - refuzoi të përjashtonte mundësinë e largimit nga NATO.
âGrenlanda Ă«shtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r sigurinĂ« kombĂ«tareâ, tha Trump, duke e dyfishuar argumentin e tij nĂ« lidhje me territorin e MbretĂ«risĂ« sĂ« DanimarkĂ«s.
Ai vazhdoi duke thĂ«nĂ« se SHBA-tĂ« ânuk mund tĂ« mbĂ«shteten te Danimarkaâ pĂ«r tĂ« mbrojtur GrenlandĂ«n nga interesat ruse dhe kineze dhe paralajmĂ«roi se ka shumĂ« mundĂ«si pĂ«r tĂ« eksploruar.
âE zbuluat kĂ«tĂ« javĂ«n e kaluar me VenezuelĂ«nâ, tha Trump, duke iu referuar operacionit qĂ« rezultoi nĂ« kapjen e presidentit tĂ« VenezuelĂ«s, Nicolas Maduro, dhe gruas sĂ« tij, Cilia Flores .
Ministri i JashtĂ«m danez Lars Lokke Rasmussen tha se mbetet njĂ« âmosmarrĂ«veshje themeloreâ midis DanimarkĂ«s dhe SHBA-sĂ« pĂ«r atĂ« qĂ« e pret GrenlandĂ«n.
Në një shfaqje force, Danimarka njoftoi të mërkurën një zgjerim të pranisë së saj ushtarake në dhe përreth ishullit, shkruan TIMES.
Disa aleatë evropianë të NATO-s ndoqën shembullin, me Suedinë dhe Gjermaninë midis vendeve që u zotuan të dërgonin personel ushtarak në territor.
Kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, tha se mbrojtja e Grenlandës ishte një "shqetësim i përbashkët" për të gjithë NATO-n.
Duke i bërë jehonë këtij mendimi, Ministri danez i Mbrojtjes, Troels Lund Poulsen, tha se Danimarka po planifikon të ketë një prani "më të madhe dhe më të përhershme" të NATO-s në ishull.
âĂshtĂ« "thelbĂ«sore tĂ« tregohet se siguria nĂ« Arktik nuk Ă«shtĂ« vetĂ«m pĂ«r MbretĂ«rinĂ« e DanimarkĂ«s, por pĂ«r tĂ« gjithĂ« NATO-n", tha Poulsen.
NdĂ«rkohĂ«, shefi i NATO-s, Mark Rutte, mĂ« herĂ«t kĂ«tĂ« javĂ« shprehu rĂ«ndĂ«sinĂ« e âArktikut dhe sigurisĂ« sĂ« tij.
Duke vënë në dukje rëndësinë gjeopolitike të vendndodhjes së ishullit, ai tha se diskutimet janë duke vazhduar se si ta mbajnë atë të sigurt.
Por Trump argumentoi se çdo gjĂ« mĂ« pak se kontrolli amerikan i GrenlandĂ«s Ă«shtĂ« âi papranueshĂ«mâ dhe ka kĂ«mbĂ«ngulur qĂ« NATO âduhet tĂ« udhĂ«heqĂ« rrugĂ«n qĂ« SHBA ta marrĂ« atĂ«â.
Trump më parë e kishte përmendur idenë e largimit nga NATO-ja për shkak të mosmarrëveshjeve të tjera, dhe meqenëse këtë herë ai refuzon ta përjashtojë këtë mundësi, shqetësimet po rriten në lidhje me marrëdhënien e SHBA-së me aleancën.
Revista TIME foli me ekspertë ligjorë nëse Trump mund ta tërhiqte ligjërisht SHBA-në nga NATO, nëse ai do të ndiqte këtë rrugë dhe implikimet më të gjera që do të vinin në lojë.
ĂfarĂ« ka thĂ«nĂ« Trump nĂ« lidhje me largimin e mundshĂ«m nga NATO?
Gjatë mandatit të tij të parë në Shtëpinë e Bardhë (dhe muajve të parë të mandatit të tij të dytë), Trump shprehu pakënaqësitë e tij me NATO-n, kryesisht në lidhje me shpenzimet e mbrojtjes dhe sa kontribuon secili vend anëtar.
Ai argumentoi se SHBA-të nuk duhet të paguajnë më shumë për mbrojtjen.
Në gusht të vitit 2018, Trump iu referua bisedave që pati me zyrtarët e NATO-s nga viti i kaluar.
âDikush tha a do tĂ« na lini nĂ«se nuk i paguajmĂ« faturat tona? Ata e urryen pĂ«rgjigjen time. UnĂ« thashĂ«, po, do ta konsiderojaâ, kujtoi presidenti amerikan.
NĂ« dhjetor 2024, pĂ«rpara se tĂ« kthehej nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ« pĂ«r mandatin e tij tĂ« dytĂ«, Trump tha se NATO kishte âpĂ«rfituarâ nga SHBA-ja dhe tha se SHBA-ja do tĂ« mbetej anĂ«tare vetĂ«m nĂ«se tĂ« tjerĂ«t âpaguanin faturat e tyreâ.
Vitin e kaluar, Trump arriti tâi bindĂ« udhĂ«heqĂ«sit e NATO-s tĂ« bien dakord pĂ«r tĂ« rritur shpenzimet e mbrojtjes nĂ« 5% tĂ« prodhimit ekonomik tĂ« secilit vend deri nĂ« vitin 2035.
A mund të largohet ligjërisht Trump nga NATO?
Akti i Autorizimit tĂ« Mbrojtjes KombĂ«tare i vitit 2024 âkĂ«rkoi tĂ« vendoste njĂ« ndalim tĂ« fortĂ« ligjor mbi çdo pĂ«rpjekje tĂ« ardhshme pĂ«r tĂ« tĂ«rhequr Shtetet e Bashkuara nga NATO duke i ndaluar njĂ« presidenti ta bĂ«nte kĂ«tĂ« pa njĂ« shumicĂ« prej dy tĂ« tretash nĂ« Senat ose njĂ« akt tĂ« Kongresitâ, sipas Ilaria Di Gioia, lektore e lartĂ« e sĂ« drejtĂ«s amerikane nĂ« Universitetin e Qytetit tĂ« Birminghamit.
âMegjithatĂ«, kĂ«to kufizime ligjore mbeten larg tĂ« qenit tĂ« fortaâ, shtoi ajo.
Gioia tha se ka një numër mënyrash se si Trump mund të kërkojë një zgjidhje alternative, nëse ai dëshiron seriozisht të tërheqë SHBA-në nga aleanca.
âTrump mund tĂ« pĂ«rpiqet tĂ« anashkalojĂ« kufizimin statutor tĂ« Kongresit duke u thirrur nĂ« autoritetin presidencial mbi politikĂ«n e jashtme, njĂ« qasje qĂ« ai e ka pĂ«rdorur mĂ« parĂ« pĂ«r tĂ« anashkaluar kufizimet e Kongresit mbi tĂ«rheqjen nga traktatiâ, shpjegon Gioia.
Trump ka deklaruar vazhdimisht se SHBA-tĂ« duhet ta blejnĂ« GrenlandĂ«n si çështje âsigurie kombĂ«tareâ.
Sipas Gioias, presidenti mund të përpiqet ta përdorë këtë argument në mënyrë legjitime.
âTrump mund ta paraqesĂ« tĂ«rheqjen e NATO-s si tĂ« nevojshme pĂ«r mbrojtjen kombĂ«tare, duke cituar autoritetin e gjerĂ« tĂ« Komandantit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m ( Neni II, Seksioni 2 )â, deklaroi Gioia.
Curtis Bradley, profesor i shquar i drejtësisë në Universitetin e Chicagos thekson se ekziston, të paktën, njëfarë precedenti, duke përmendur tërheqjen e presidentit Jimmy Carter nga një traktat mbrojtjeje të ndërsjellë me Tajvanin në vitin 1978, i cili u formalizua në vitin 1980.
Por prapëseprapë, duke pasur parasysh Aktin e Autorizimit të Mbrojtjes Kombëtare të vitit 2024, nëse Trump do të tërhiqte SHBA-në nga NATO, kjo nuk do të ishte aspak e lehtë dhe mund të kishte pasoja ligjore.
Bradley vëren se për shkak të faktit që Gjykata e Lartë shpesh vendos në favor të Administratës Trump, Kongresi mund ta ketë të vështirë të fitojë kundër tij në gjykata, por reagimi ligjor mund të vijë nga diku tjetër.
Duke iu referuar aleancĂ«s si âtraktati mĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m i mbrojtjes sĂ« ndĂ«rsjellĂ« i epokĂ«s pas LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«roreâ, Bradley tha se njĂ« dalje e SHBA-sĂ« do tĂ« ishte e habitshme dhe se ka shumĂ« mĂ« tepĂ«r gjasa tĂ« shohim âtensione tĂ« vazhdueshme me NATO-nâ sesa njĂ« tĂ«rheqje formale. /Telegrafi/
