Nga Gazeta ‘Si’- Trupi ka nevojë për vitaminën D, në mënyrë që kockat të jenë më të forta dhe më të shëndetshme. Në të njëjtën kohë, vitamina D e ndihmon trupin të përthithë kalciumin, luan një rol të rëndësishëm në rritjen dhe zhvillimin e qelizave, si dhe zvogëlon rreziqet e inflamacionit.

Kur kjo vitaminë mungon, trupi dërgon disa sinjale, të cilat nëse po i has, mund të kesh mungesë të vitaminës D.

Po djersin më shumë seç duhet

Djersa, veçanërisht në periudhën e dimrit mund të lidhet me mungesën e vitaminës D. Kjo ndodh sepse ndërkohë që aktiviteti i trupit vijon të jetë i njëjtë, temperatura e trupit ngrihet, edhe nëse mjedisi përreth nuk është aq i nxehtë.

Në mënyrë të papritur ndihesh i/e lodhur

Mungesa e vitaminës D përkthehet me ndjesinë e lodhjes, edhe kur ke bërë mjaftueshëm gjumë. Studimet tregojnë se mungesa e kësaj vitamine shkakton edhe marrje mendsh.

Mund të ndihesh i/e trishtuar

Shumë gjëra të trishtojnë, ama, një arsye tjetër mund të jetë edhe vitamina D. Studimet tregojnë se ekziston një lidhje mes depresionit dhe mungesës së vitaminës D, pasi kjo e fundit ndikon në disa sfera të trurit, duke aktivizuar edhe hormonet pozitive si: dopamina dhe serotonina.

Mund të ndiesh dhimbje në kocka dhe muskuj

Është vënë re se në disa persona të diagnostikuar me artrit, ka mungesë të vitaminës D dhe kjo shkakton dhimbje në muskuj dhe kocka. Nëse gjatë kohëve të fundit, ke ndjerë dhimbje apo bezdi në kyçe, ndoshta është momenti të masësh nivelin e vitaminës D.

Por, si ta furnizosh trupin me vitaminë D?

Që të marrësh vitaminën D, duhet të ekspozohesh në diell, por në të njëjtën kohë, të duhet të mbrohesh nga dielli me SPF, për shkak se ylli më i afërt me Tokën, është gjithashtu edhe ndër faktorët kryesorë për kancerin e lëkurës.

Pra, të duhet që vitaminën D ta ndërthurësh me dietën ushqimore. Sugjerohet të konsumosh: salmon, sardele, ton, vezë, djathë, kërpudha, qumësht, kos, si dhe drithëra dhe lëng portokalli.

Gjithashtu, vitamina D merret edhe përmes medikamenteve specifike, për të cilat duhet të konsultohesh me mjekun.

The post Simptomat që tregojnë se ndoshta keni mungesë të vitaminës D appeared first on Gazeta Si.

Mjetet e inteligjencës artificiale (IA) për të përmirësuar shëndetin e njerëzve fituan terren në vitin 2025, duke premtuar të personalizojnë kujdesin mjekësor, të përshpejtojnë diagnozat, të ndihmojnë në zbulimin e ilaçeve të reja dhe më shumë.

Finlanda, për shembull, po përdor IA-në për të trajnuar punonjësit e shëndetësisë, ndërsa Estonia po e aplikon atë në analizën e të dhënave mjekësore dhe Spanja po përdor IA-në për zbulimin e sëmundjeve.

Megjithatë, hulumtimet tregojnë se IA nuk duhet të zëvendësojë profesionistët mjekësorë së shpejti: Mjekët ende e tejkalojnë IA-në në mjediset e emergjencës, dhe chatbot-et e IA-së kanë vështirësi në adresimin e problemeve të shëndetit mendor dhe rrezikojnë të përhapin dezinformata mjekësore.

Ekzistojnë gjithashtu shqetësime të mëdha për sigurinë, me ekspertë të teknologjisë dhe kundër-terrorizmit që paralajmërojnë se ekstremistët mund të përvetësojnë mjetet e IA-së për të krijuar armë biologjike të afta të shkaktojnë një pandemi.

Megjithatë, inteligjenca artificiale po gjen gjithnjë e më shumë rrugën e saj në fushën mjekësore. Ja pesë mënyra se si ajo ka ndryshuar shëndetin dhe mirëqenien e europianëve këtë vit.

1. Parashikimi i rreziqeve shëndetësore

Shkencëtarët zhvilluan një model të IA-së që mund të parashikojë më shumë se 1,000 gjendje mjekësore, duke përfshirë lloje të caktuara kanceri, ataqe në zemër dhe diabet, më shumë se një dekadë para se dikush të diagnostikohet zyrtarisht.

Ndërsa nuk është ende gati për t’u përdorur në zyrat e mjekëve, mjeti mund t’i ndihmojë studiuesit të kuptojnë se si zhvillohen sëmundjet me kalimin e kohës.

Ndërkohë, mjete të tjera të IA-së u lancuan këtë vit për të parashikuar nëse mutacionet e rralla gjenetike do të cojnë në sëmundje, për të parashikuar rreziqet e shëndetit të zemrës së grave duke analizuar mamografitë e tyre dhe për të përdorur skanime mjekësore rutinë për të identifikuar biomarkuesit e stresit kronik.

2. Përshpejtimi i diagnozës së sëmundjeve

Në një rast të parë europian, një asistent i IA-së i quajtur Prof. Valmed u certifikua këtë vit për të ndihmuar mjekët me diagnozën dhe trajtimin, i ndihmuar nga një mori të dhënash mjekësore të pacientëve.

Mjete të tjera diagnostikuese janë gjithashtu në horizont. Në Mbretërinë e Bashkuar, për shembull, studiuesit thanë se një stetoskop i mundësuar nga IA mund të zbulojë gjendjet e zemrës në vetëm 15 sekonda.

Stetoskopi ishte disi shumë i ndjeshëm, duke pasur parasysh se testimet e mëtejshme përjashtuan dështimin e zemrës për rreth dy të tretat e pacientëve të raportuar nga stetoskopi. Megjithatë, studiuesit thanë se mjeti gjeti gjithashtu probleme të vërteta të zemrës që përndryshe mund të mos zbuloheshin.

Gjithashtu në Mbretërinë e Bashkuar, mjekët po përdorin inteligjencën artificiale për t’u kursyer pacientëve javë pritjeje për një diagnozë të kancerit të prostatës.

Mjeti i inteligjencës artificiale analizon skanimet e imazherisë mjekësore dhe identifikon pacientët me rrezik të lartë për kancerin e prostatës, gjë që i dërgon ata në krye të radhës për t’u shqyrtuar nga një radiolog.

3. Monitorimi i pacientëve pas operacioneve

Një ekip kërkimor gjerman përdori inteligjencën artificiale për të automatizuar procesin e monitorimit të pacientëve të cilëve u janë implantuar stenta koronare në enët e gjakut të hapura që ishin bllokuar për shkak të sëmundjeve të zemrës. Zakonisht, ndjekja e procesit të shërimit kërkon shumë kohë dhe mund të çojë në ndërlikime të tjera.

Algoritmi i mundësuar nga inteligjenca artificiale përdor imazherinë e enëve të gjakut për të analizuar se sa mirë po shërohen pacientët dhe është në gjendje të dallojë shpejt midis modeleve të ndryshme të shërimit me një nivel të ngjashëm saktësie me klinicistët ekspertë. Studiuesit thanë se mjeti mund të ndihmojë në standardizimin e monitorimit të stentit dhe përmirësimin e shëndetit të zemrës.

4. Luftimi i rezistencës ndaj antibiotikëve

Shkencëtarët po përdorin inteligjencën artificiale për të luftuar superbakteret rezistente ndaj antibiotikëve, të cilat përbëjnë një kërcënim në rritje për shëndetin publik në të gjithë Europën.

Gjatë tre viteve të ardhshme, ata planifikojnë të zhvillojnë një model të IA-së për të hartuar dhe testuar trajtime të reja për bakteret rezistente ndaj ilaçeve, dhe do ta përdorin IA-në për të kuptuar më mirë se si sistemi imunitar i përgjigjet një lloji tjetër bakteri ndërsa kërkojnë një vaksinë efektive.

5. Çlirimi i mjekëve nga puna administrative

Zyrat e mjekëve dhe spitalet në të gjithë Europën po përdorin mjete të IA-së për t’i ndihmuar ata të menaxhojnë detyrat administrative, siç janë mbajtja e shënimeve dhe referimet. Qëllimi është t’u jepet mjekëve më shumë kohë me pacientët mes mungesës në rritje të punonjësve shëndetësorë dhe presioneve të mëdha mbi stafin.

Microsoft e bëri asistentin e saj klinik të IA-së të disponueshëm në Irlandë këtë vit, për shembull, ndërsa Tandem Health e Suedisë lançoi ‘recepsionistin’ e saj mjekësor të mundësuar nga IA në Spanjë, Gjermani, Mbretërinë e Bashkuar dhe Finlandë. Ajo gjithashtu operon në Holandë, Norvegji dhe Danimarkë.

The post Si inteligjenca artificiale transformoi kujdesin shëndetësor në Europë appeared first on Gazeta Si.

Me shkurtimin e fondeve humanitare nga SHBA-ja dhe vende të tjera, titujt kryesorë të shëndetit global të këtij viti kanë qenë të zymtë.

Por gjëra të mira kanë ndodhur në kërkimin e vaksinave dhe zhvillimin e trajtimeve të reja dhe të përmirësuara për disa nga sëmundjet më të vështira.

Miliona vajza të mbrojtura nga kanceri i qafës së mitrës

Një objektiv për të mbrojtur 86 milionë vajza nga kanceri i qafës së mitrës deri në fund të vitit 2025 u arrit përpara afatit, duke rritur shpresat midis ekspertëve se kanceri i qafës së mitrës mund të eliminohet brenda shekullit të ardhshëm.

Gavi, aleanca e vaksinave, nisi programin e saj të vaksinimit kundër papillomavirusit njerëzor (HPV) në vitin 2014, kur mbulimi i vaksinave në Afrikë ishte vetëm 4%.

Deri në fund të vitit 2022, ishte vetëm 15%, por shkencëtarët kishin zbuluar se një dozë e vetme mund të jepte mbrojtje të krahasueshme me dy dozat e përdorura fillimisht. Kjo do ta bënte më të thjeshtë ofrimin e programeve të vaksinimit dhe do ta zgjeronte furnizimin dyfish.

Në vitin 2023, Gavi njoftoi objektivin e saj ambicioz për të mbrojtur 86 milionë vajza deri në vitin 2025 dhe një shtytje e përbashkët pa që mbulimi në Afrikë të rritej. Deri në fund të vitit 2024, ishte në 44%, më e lartë se 38% e Europës.

Në nëntor, Dr. Sania Nishtar, drejtoresha ekzekutive e Gavi, i vlerësoi “vendet, partnerët, shoqërinë civile dhe komunitetet” për arritjen e hershme të objektivit prej 86 milionësh dhe “nxitje të progresit të madh global drejt eliminimit të një prej sëmundjeve më vdekjeprurëse që prekin gratë”.

Kanceri i qafës së mitrës mbetet i përhapur dhe vdekjeprurës në pjesët më të varfra të botës, 85% e rasteve të reja janë në Afrikën Sub-Sahariane dhe një grua vdes nga sëmundja çdo dy minuta.

Por një vaksinë kundër virusit mund të parandalojë 17.4 vdekje për çdo 1,000 fëmijë të vaksinuar, sipas Gavi, që do të thotë se 86 milionë vaksinimet do të parandalojnë rreth 1.4 milionë vdekje nga kanceri i qafës së mitrës.

Lloji i parë i ri i trajtimit të malaries në dekada

Pas provave të suksesshme klinike, lloji i parë i ri i trajtimit të malaries në dekada do të kërkojë miratimin rregullator. GanLum, nga kompania farmaceutike Novartis, tejkaloi trajtimin standard duke demonstruar një shkallë shërimi prej 99.2% krahasuar me 96.7%.

Çështja kryesore është se duhet të jetë efektiv edhe kundër parazitëve të malaries që kanë zhvilluar rezistencë ndaj artemisininës, një përbërës i trajtimit standard aktual.

Rezistenca ndaj ilaçeve ndaj artemisininës është një shqetësim në rritje. Në vitet 1990, rezistenca ndaj klorokinës, atëherë trajtimi standard i malaries, çoi në miliona vdekje, thotë Dr. George Jagoe, shkencëtar.

Perspektiva e një antimalariali si GanLum jep një “ndjesi lehtësimi”, tha ai në takimin vjetor të Shoqatës Amerikane të Mjekësisë Tropikale dhe Higjienës, si “të kesh një fikës zjarri” gati për t’u përdorur.

Studiuesit shpresojnë gjithashtu se GanLum do të jetë më efektiv në ndalimin e transmetimit, për shkak të mënyrës se si ndikon te parazitët në faza të caktuara të ciklit të tyre jetësor.

“GanLum mund të përfaqësojë përparimin më të madh në trajtimin e malaries për dekada të tëra”, thotë Dr. Abdoulaye Djimdé, profesor i parazitologjisë dhe mikologjisë në Universitetin e Shkencës, Teknikave dhe Teknologjive të Bamakos, Mali, i cili ishte i përfshirë në zhvillimin e ilaçit.

Më shumë vende që eliminojnë fruthin

Kepi i Gjelbër, Mauritiusi dhe Sejshelet u bënë tre vendet e para nën-Sahariane që eliminuan zyrtarisht fruthin dhe rubeolën.

Ky moment historik erdhi pavarësisht një rritjeje të rasteve të fruthit në të gjithë botën, me rreth 11 milionë infeksione në vitin 2024. Në nëntor, rajoni i Amerikës humbi statusin e tij pa fruth për shkak të shpërthimeve në Kanada, ndërsa SHBA-të po përballen me shpërthimin e tyre më të keq në dekada.

Suksesi i tre vendeve afrikane u përshkrua si “një arritje e madhe e shëndetit publik”. “Kjo tregon se çfarë është e mundur kur vendet e vënë parandalimin në plan të parë dhe i bëjnë vaksinat një përparësi”, thotë Dr. Mohamed Janabi, drejtori i Organizatës Botërore të Shëndetësisë për Afrikën.

“Ne duhet të ndërtojmë mbi këtë sukses në mënyrë që çdo fëmijë në Afrikë të mund të rritet i shëndetshëm dhe i mbrojtur.”

21 vende ishujsh të Paqësorit gjithashtu eliminuan fruthin dhe rubeolën këtë vit. Ky status do të thotë që ato kanë ndërprerë transmetimin endemik për më shumë se tre vjet, dhe gjithashtu kanë sisteme mbikëqyrjeje për të kapur dhe përmbajtur me shpejtësi çdo rast që vjen në vend.

Botsvana dhe Ruanda kanë arritur mbulim prej 95% me vaksinimin kundër fruthit dhe rubeolës, standardi i nevojshëm për të ndërprerë transmetimin.

Në nivel global, vdekjet nga fruthi ranë me 88% midis viteve 2000 dhe 2024, me një raport të OBSH-së që zbuloi se gati 59 milionë jetë ishin shpëtuar nga vaksina e fruthit që nga viti 2000.

Një ilaç i ri për parandalimin e HIV-it

Një ilaç i përshkruar si një “ndryshues i mundshëm i lojës” për epideminë e HIV-it mbërriti në Afrikën Sub-Sahariane brenda disa muajsh nga miratimi i tij në SHBA.

Lenacapavir, i dhënë si injeksion dy herë në vit, mund ta parandalojë pothuajse plotësisht infeksionin HIV. Ai u miratua nga rregullatorët amerikanë në qershor dhe u rekomandua nga OBSH në korrik.

Prodhuesi Gilead ka nënshkruar marrëveshje me gjashtë prodhues të barnave gjenerike, duke i lejuar ata të prodhojnë versione më të lira për përdorim në 120 vende. Ato do të ofrohen me rreth 40 dollarë për secilin pacient për një vit sipas marrëveshjeve.

Derisa ky prodhim të vihet në funksion, Gilead është zotuar të ofrojë lenacapavir pa fitim për deri në dy milionë njerëz gjatë dy viteve të ardhshme. Në nëntor, dërgesat e para mbërritën në Esëatini dhe Zambia. Shpërndarja pritet të fillojë në fillim të vitit 2026.

Aksionarët thonë se qasja duhet të shkojë më tej dhe komunitetet e varfra në vendet e përjashtuara nga marrëveshjet gjenerike të Gilead do të vazhdojnë të kenë vështirësi në përballimin e ilaçit, me një çmim liste prej 28,218 dollarësh për të trajtuar një person për një vit. Ilaçi do të duhet të shpërndahet në shkallë të gjerë për të ndryshuar valën e infeksioneve të reja. Dhe financimi për shërbimet e HIV është i brishtë.

Peter Sands, drejtor ekzekutiv i Fondit Global, tha se futja në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme “pothuajse njëkohësisht me vendet me të ardhura të larta është një përparim, pasi ilaçet e mëparshme për parandalimin e HIV-it kanë marrë mesatarisht pesë vjet për t’u bërë të disponueshme në këto mjedise, pasi provat e efikasitetit të tyre janë njohur për herë të parë”.

Përparime në luftën kundër TB

Që nga emërtimi i saj në vitin 1882, tuberkulozi ka vrarë më shumë se një miliard njerëz dhe mbetet vrasësi kryesor në botë nga sëmundjet infektive.

Por opsionet e trajtimit po përparojnë me ritëm të shpejtë. Katër vaksina janë në fazat e tyre të fundit të testimit; testet më të lehta për t’u përdorur, duke përfshirë tamponët e thjeshtë të gjuhës, mund të përmirësojnë zbulimin; dhe një trajtim i ri mund të rrisë shkallën e shërimit dhe të shkurtojë kohën e nevojshme për të trajtuar TB.

Një antibiotik i ri, sorfequiline, tregoi veprim më të fortë se trajtimet ekzistuese në rezultatet e provave të paraqitura në Konferencën Botërore të Unionit për Shëndetin e Mushkërive në nëntor.

“Shkenca vazhdon të ecë përpara, në dobi të sistemeve të kujdesit shëndetësor, njerëzve me TB, familjeve të tyre dhe komuniteteve të tyre”, thotë Mel Spigelman, presidente e TB Alliance, e cila zhvilloi ilaçin.

“Objektivat që dikur dukeshin tërësisht aspiruese, siç është zhdukja e TB-së, po bëhen gjithnjë e më të mundshme për shkak të përparimeve”, thotë Dr. Rod Daëson i Institutit të Mushkërive të Universitetit të Cape Town. “Por kemi shumë punë përpara dhe nuk mund të ndalemi derisa TB të mos jetë më një kërcënim”.

Përshtati: Gazeta: “Si”

The post Pesë fitore të mëdha globale shëndetësore që do shpëtojnë miliona jetë appeared first on Gazeta Si.

Ndihma ndaj të tjerëve vetëm për disa orë në javë mund të ngadalësojë humbjen e kujtesës dhe të ndihmojë në parandalimin e demencës, sugjeron një studim i ri i rëndësishëm.

Kryerja e akteve të thjeshta të mirësisë, nga vullnetarizmi deri te ndihma ndaj miqve ose fqinjëve mund të ngadalësojë rënien njohëse deri në 20 për qind, kanë zbuluar studiuesit.

Shkencëtarët në Universitetin e Teksasit në Austin ndoqën më shumë se 30,000 amerikanë të moshës 51 vjeç e lart për dy dekada, duke testuar aftësitë e tyre të kujtesës dhe të të menduarit përmes intervistave të rregullta telefonike.

Pjesëmarrësit përfunduan tre vlerësime që matën kujtesën e menjëhershme, kujtesën afatgjatë dhe shpejtësinë e përpunimit mendor, me rezultate më të larta të kombinuara që pasqyronin shëndet më të mirë të trurit.

Studiuesit më pas shqyrtuan dy lloje sjelljesh ndihmëse: vullnetarizmin formal, siç është puna bamirëse ose komunitare, dhe ndihmën informale, duke përfshirë mbështetjen e papaguar për miqtë, fqinjët ose të afërmit me të cilët nuk jetonin.

Ata që i ndihmuan të tjerët në njërën nga mënyrat përjetuan një rënie njohëse prej 15 deri në 20 për qind më të ngadaltë sesa ata që nuk e bënë.

Përfitimi më i madh u pa tek njerëzit që dhanë ndihmë vetëm dy deri në katër orë në javë.

“Aktet e përditshme të mbështetjes, qofshin të organizuara apo personale, mund të kenë ndikim afatgjatë”, tha Dr. Sae Hëang Han, Profesor Ndihmës i Zhvillimit Njerëzor dhe Shkencave Familjare në universitet, i cili udhëhoqi hulumtimin.

Ai shtoi se ajo që më ra në sy ishte se përfitimet njohëse të ndihmës ndaj të tjerëve nuk ishin vetëm nxitje afatshkurtra.

‘Por përkundrazi, ishin kumulative me kalimin e kohës me angazhim të qëndrueshëm dhe këto përfitime ishin të dukshme si për vullnetarizmin formal ashtu edhe për ndihmën informale.

‘Ndihma informale nganjëherë supozohet se ofron më pak përfitime shëndetësore për shkak të mungesës së njohjes sociale.

‘Ishte një surprizë e këndshme të zbuloja se ajo ofron përfitime njohëse të krahasueshme me vullnetarizmin formal.’

Gjetjet bazohen në hulumtime të mëparshme të udhëhequra nga Profesor Han, të cilat treguan se vullnetarizmi mund të kundërvepronte efektet e dëmshme të stresit kronik në inflamacion, një proces biologjik i lidhur me rënien njohëse dhe demencën.

Në atë studim të mëparshëm, efekti mbrojtës i vullnetarizmit ishte më i fortë tek njerëzit me nivele më të larta të inflamacionit, duke sugjeruar se ata me shëndet më të dobët mund të përfitojnë më shumë.

Si rezultat, Profesor Han tha se të rriturit e moshuar me shëndet jo optimal ‘mund të jenë ata që përfitojnë nga ofrimi i mundësive për të ndihmuar’.

Studimi më i fundit, i botuar në revistën Social Science & Medicine, e përkufizoi vullnetarizmin formal duke i pyetur pjesëmarrësit nëse kishin kaluar kohë në 12 muajt e mëparshëm duke bërë punë të papaguar për organizata fetare, arsimore, shëndetësore ose bamirëse.

Ndihma informale u vlerësua duke u pyetur nëse ata kishin kaluar kohë duke ndihmuar miqtë, fqinjët ose të afërmit me të cilët nuk jetonin, dhe nuk paguheshin për të ndihmuar.

Pjesëmarrësve iu kërkua gjithashtu se sa kohë i kushtonin ndihmës, duke përfshirë nëse kjo kohë arrinte në më shumë ose më pak se 100 orë në vit.

Gjetjet vijnë ndërsa rastet e demencës vazhdojnë të rriten.

Ndërsa gjendja nuk ka kurë, diagnoza e hershme mund të ndihmojë në ngadalësimin e përparimit dhe menaxhimin e simptomave, të cilat përfshijnë humbjen e kujtesës, vështirësi në përqendrim, ndryshime të humorit dhe probleme në biseda.

Provat në rritje sugjerojnë se ndryshimet në shikim, dëgjim, shije, prekje dhe ekuilibër mund të shfaqen vite para simptomave klasike.

The post Të ndihmosh të tjerët parandalon demencën, altruizmi ngadalëson plakjen e trurit me 20% appeared first on Gazeta Si.

Në rrjetet sociale, ka shpërthyer një trend i ri detox: lëngu i selinos. Nga TikTok-u, ku përdoruesit e reklamojnë si zgjidhjen për aknet, tretjen e ngadaltë dhe humbjen e kileve, ky lëng jeshil ka kapur vëmendjen e miliona njerëzve. Po, a është vërtet kaq i magjishëm siç duket?

Ky fenomen filloi me Anthony William, i njohur si “Medical Medium”, i cili e bëri lëngun e selinos një ndër mrekullitë e ditës. Ai promovoi pirjen e lëngut të selinos çdo mëngjes në stomakun e zbrazët si një mënyrë për të pastruar trupin nga toksinat dhe për të rregulluar funksionin e zorrëve. Disa emra të njohur si Gwyneth Paltrow dhe Kim Kardashian kontribuan në këtë trend, duke e shndërruar selinonë nga një përbërës i zakonshëm i kuzhinës në një eliksir për shëndetin.

Lëngu i selinos është i pasur me ujë, minerale dhe antioksidantë, duke ofruar përfitime të tilla si hidratimi dhe lufta ndaj inflamacionit. Po ashtu, është shumë i ulët në kalori, çka e bën një aleat të mundshëm për ata që ndjekin dieta të ndryshme. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se nuk ka prova shkencore që vërtetojnë se lëngu i selinos pastron mëlçinë ose zgjidh problemet me tretjen dhe lëkurën.

Për sa i përket humbjes së peshës, lëngu i selinos mund të ndihmojë me diurezën, por nuk ndihmon në djegien e yndyrës. Zëvendësimi i vaktit të mëngjesit me një gotë lëng mund të çojë në një deficitet kalori dhe mund të krijojë dëshirë për ushqime të tjera jo aq të shëndetshme.

Në fund, nëse ju pëlqen dhe ju bën të ndiheni mirë, lëngu i selinos mund të jetë një shtesë e dobishme në një dietë të balancuar. Megjithatë, ai nuk mund të konsiderohet një kurë magjike për çdo problem shëndetësor. E rëndësishme mbetet një stil jetese i shëndetshëm dhe një ushqyerje e balancuar.

The post Pija detox që po shkëlqen: lëngu i selinos, realitet apo mit? appeared first on iconstyle.al.

Shkencëtarët kanë zbuluar dy nëntipe të reja të sklerozës së shumëfishtë (SM) me ndihmën e inteligjencës artificiale, duke hapur rrugën për trajtime të personalizuara dhe rezultate më të mira për pacientët.

Miliona njerëz e kanë sëmundjen në nivel global por trajtimet zgjidhen kryesisht në bazë të simptomave dhe mund të mos jenë efektive sepse nuk synojnë biologjinë themelore të pacientit.

Tani, shkencëtarët kanë zbuluar dy fije të reja biologjike të sklerozës së shumëfishtë duke përdorur inteligjencën artificiale, një analizë të thjeshtë gjaku dhe skanime MRI. Ekspertët thanë se ky zbulim “emocionues” mund të revolucionarizojë trajtimin e sëmundjes në të gjithë botën.

Në një hulumtim që përfshin 600 pacientë, të udhëhequr nga University College London (UCL), studiuesit shqyrtuan nivelet në gjak të një proteine ​​të veçantë të quajtur zinxhiri i lehtë i neurofilamentit serum (sNfL). Proteina mund të ndihmojë në tregimin e niveleve të dëmtimit të qelizave nervore dhe të sinjalizojë se sa aktive është sëmundja.

Rezultatet e sNfL dhe skanimet e trurit të pacientëve u interpretuan nga një model i të mësuarit automatik, i quajtur SuStaIn. Rezultatet, të botuara në revistën mjekësore Brain, zbuluan dy lloje të dallueshme të sklerozës së shumëfishtë: sNfL e hershme dhe sNfL e vonë.

Në nëntipin e parë, pacientët kishin nivele të larta të sNfL në fillim të sëmundjes, me dëmtime të dukshme në një pjesë të trurit të quajtur corpus callosum. Ata gjithashtu zhvilluan lezione të trurit shpejt. Ky lloj duket të jetë më agresiv dhe aktiv, thanë shkencëtarët.

Në nëntipin e dytë, pacientët treguan tkurrje të trurit në zona si korteksi limbik dhe lënda gri e thellë përpara se nivelet e sNfL të rriteshin. Ky lloj duket të jetë më i ngadalshëm, me dëmtime të dukshme që ndodhin më vonë.

Hulumtuesit thonë se ky zbulim do t’u mundësojë mjekëve të kuptojnë më saktë se cilët pacientë janë në rrezik më të lartë për ndërlikime të ndryshme, duke hapur rrugën për një kujdes më të personalizuar.

Autori kryesor i studimit, Dr. Arman Eshaghi i UCL, tha: “SM nuk është një sëmundje e vetme dhe nëntipet aktuale nuk arrijnë të përshkruajnë ndryshimet themelore të indeve, të cilat duhet t’i dimë për ta trajtuar atë”.

The post Zbulohen dy nëntipe të reja të sklerozës së shumëfishtë appeared first on Gazeta Si.

Vitamina K është një vitaminë thelbësore që luan një rol kyç për shëndetin e kockave, zemrës dhe trurit. Pamjaftueshmëria e saj mund të shkaktojë probleme serioze, duke përfshirë gjakderdhje, trombozë dhe dobësim të strukturës së kockave. Disa shenja që tregojnë mungesën e vitaminës K janë lehtësimi i nxirjeve të lëkurës, gjakderdhja e hundëve ose mishrave të dhëmbëve dhe gjakderdhja në traktin tretës.

Grupet më të rrezikuara për mungesë të kësaj vitamine janë njerëzit me kequshqyerje kronike, ata që konsumojnë shumë alkool dhe personat me probleme të përthithjes së vitaminave. Fatmirësisht, vitamina K gjendet në shumë ushqime natyrale, si barishtet jeshile (spinaq, kale, pazia), perimet (brokoli, lakra e vogël, shpargu), frutat si kumbullat, si dhe në produkte të bulmetit të fermentuar, vezë dhe mëlçi.

Kjo vitaminë ka një rol të veçantë në shëndetin e kockave, duke ndihmuar transportimin e kalciumit dhe aktivizimin e osteokalkinës, një proteinë që forcon strukturën e kockës. Ajo është gjithashtu e dobishme për zemrën, pasi ndihmon në uljen e tensionit të gjakut dhe mbron enët e gjakut nga inflamacioni dhe depozitimi i mineraleve. Përveç kësaj, vitamina K ndihmon trurin, duke luftuar stresin oksidues dhe duke mbrojtur qelizat nervore nga dëmtimet që lidhen me sëmundje si Alzheimeri dhe Parkinsoni.

Të sigurosh sasi të mjaftueshme të vitaminës K përmes dietës është një mënyrë natyrale dhe efektive për të ruajtur shëndetin e kockave, zemrës dhe trurit.

The post Vitamina K: një aleat i rëndësishëm për kockat, zemrën dhe trurin appeared first on iconstyle.al.

Tendinat janë struktura të rëndësishme që lidhin muskujt me kockat dhe mundësojnë lëvizjen e trupit. Megjithatë, ato janë të ekspozuara ndaj dëmtimeve, veçanërisht kur mbingarkohen nga lëvizjet e përsëritura, ushtrimet intensive ose pozitat e gabuara trupore gjatë aktiviteteve të përditshme. Kur tendinat dëmtohen, ato mund të shkaktojnë dhimbje, ënjtje dhe kufizim në lëvizje, duke krijuar vështirësi për funksionimin e zakonshëm të trupit. Nëse këto simptoma nuk trajtohen në kohë, dëmtimi mund të bëhet kronik.

Ekspertët këshillojnë se parandalimi është çelësi për të ruajtur shëndetin e tendinave. Aktivitetet si ngrohja dhe shtrirja e muskujve para ushtrimeve janë mënyra efektive për të mbrojtur tendinat dhe për të parandaluar dëmtimet. Po ashtu, forcimi i muskujve që mbështesin nyjet është i rëndësishëm për të ulur ngarkesën mbi tendina. Një tjetër praktikë e rekomanduar është rritja graduale e intensitetit të ushtrimeve, për të dhënë mundësi tendinave të adaptohen.

Një posturë e mirë gjatë punës dhe shmangia e lëvizjeve të përsëritura pa pushim janë gjithashtu shumë të rëndësishme për të mbajtur tendinat të shëndetshme. Në rast dhimbjeje të tendinave, ndalimi i aktivitetit dhe pushimi janë hapat e parë për lehtësimin e simptomave. Përkujdesja e duhur për tendinat ndihmon në ruajtjen e lëvizshmërisë dhe shëndetit afatgjatë të trupit.

The post Kujdesi për tendinat: si të parandaloni dëmtimet dhe dhimbjet appeared first on iconstyle.al.

Një nga çelësat e jetës sonë është të dimë si të jemi në një gjendje optimale mirëqenieje. Normalisht, kur mendojmë për gjetjen e zgjidhjeve dhe mjeteve për t’u ndjerë mirë, zakonisht hartojmë një strategji që lidhet me trurin dhe emocionet, por mund të gabohemi.

Sipas kirurgut dhe popullarizuesit Mario Alonso Puig, çelësi mund të jetë në zorrë. Dhe duket se, sipas shkencës, ky organ mund të luajë një rol vendimtar në rregullimin e emocioneve tona.

Për të kuptuar pse zorra është një organ kyç në rregullimin e emocioneve tona, duhet të fillojmë duke kuptuar rolin e serotoninës. Ky njihet si hormoni i lumturisë dhe 90% e tij prodhohet në zorrë. Në këtë kuptim, ky organ do të vepronte si një ‘tru i dytë’, sipas specialistit.

Për këtë arsye, është thelbësore të kujdeseni për atë që hani, pasi ajo ka një ndikim përtej sistemit tretës, duke ndikuar drejtpërdrejt në emocionet dhe humorin tonë; si dhe në mënyrën se si përballeni me sfidat që lindin në jetën e përditshme. Si rekomandime, eksperti përmend kujdesin dhe mirëmbajtjen e një mikrobiote të shëndetshme përmes një diete të ekuilibruar dhe të shëndetshme, duke siguruar që konsumi i probiotikëve, prebiotikëve dhe fibrave të kryhet në nivele të mjaftueshme. Përveç kësaj, këshillohet të shmangni ushqimet ultra të përpunuara.

Mund të mendojmë se vetëm ajo që hamë ndikon në zorrët tona dhe, prej andej, ndikon në emocionet tona, por lidhja midis mendjes dhe trupit në të dyja drejtimet është e pamohueshme. Në këtë kuptim, stresi dhe ankthi mund të shfaqen në sistemin tonë tretës, duke gjeneruar shqetësime të caktuara që nga ana tjetër ndikojnë në shëndetin tonë mendor.

Kjo është arsyeja pse është thelbësore jo vetëm të kujdesemi për atë që konsumojmë dhe për ato parametra vetëm fizikë, por edhe se si faktorët e jashtëm na ndikojnë emocionalisht dhe sentimentalisht, në mënyrë që të mos biem në probleme dhe të dëmtojmë trupin tonë. Edhe pse ritmi i jetës ndikohet dukshëm, ne duhet të gjejmë gjithmonë kohë për t’u kujdesur për veten dhe për të përkëdhelur veten, duke i dhënë trupit tonë atë që meriton dhe ka nevojë. Përndryshe, do të rrisim shanset për të vuajtur nga një sëmundje ose problem, jo ​​vetëm në nivelin e tretjes, por edhe mendërisht, emocionalisht ose psikologjikisht. Vendosja e një diete të ekuilibruar, hidratimi i vazhdueshëm dhe efektiv, pushimi dhe kryerja e kontrolleve të rregullta mund të jetë një strategji optimale për t’u kujdesur për veten brenda dhe jashtë, duke i kushtuar vëmendje asaj që na nevojitet vërtet.

The post A fshihet lumturia në sistemin tretës? Çfarë thonë ekspertët appeared first on iconstyle.al.

Hudhra është përdorur prej shekujsh si një nga ushqimet më të fuqishme natyrore për mbështetjen e shëndetit. Sot, ajo vazhdon të tërheqë vëmendjen e ekspertëve për rolin e saj në mbrojtjen e zemrës, forcimin e imunitetit dhe luftimin e proceseve inflamatore në organizëm.

Sipas specialistëve të ushqimit, hudhra i ruan më mirë vlerat ushqyese kur konsumohet e gjallë, pasi gatimi mund të zvogëlojë përbërësit aktivë që i japin efektet e saj mbrojtëse. Një nga momentet më të rekomanduara për konsum është mbrëmja ose herët në mëngjes, kur organizmi i përthith më lehtë substancat aktive.

Konsumimi i hudhrës në orët e mbrëmjes lidhet me disa përfitime. Ajo njihet për ndikimin e saj në pastrimin e mëlçisë, duke ndihmuar trupin të eliminojë toksinat dhe mbetjet e dëmshme. Për më tepër, hudhra vepron si një mbështetëse natyrore e sistemit imunitar, duke ndihmuar organizmin të përballojë më lehtë infeksionet sezonale.

Hudhra konsiderohet gjithashtu e dobishme për shëndetin e lëkurës, pasi ndihmon në luftimin e baktereve dhe stimulon rigjenerimin e qelizave. Një tjetër përfitim i rëndësishëm lidhet me uljen e kolesterolit dhe përmirësimin e qarkullimit të gjakut, çka ndikon drejtpërdrejt në shëndetin e zemrës.

Megjithatë, ekspertët këshillojnë kujdes për personat që vuajnë nga ulçera ose tension i ulët i gjakut, të cilët duhet të shmangin konsumimin e hudhrës në mbrëmje. Si gjithmonë, balanca dhe këshillimi me mjekun mbeten çelësi për një ushqyerje të shëndetshme.

The post Hudhra, aleatja natyrore e shëndetit: pse ekspertët rekomandojnë konsumimin e saj në mbrëmje appeared first on iconstyle.al.

Ananasi është një frut i njohur për shijen dhe aromën e tij të mrekullueshme, por ai ka edhe shumë përfitime për shëndetin. I pasur me lëndë ushqyese, ky frut mund të ndihmojë në forcimin e sistemit imunitar dhe trajtimin e disa problemeve shëndetësore.

Një nga komponentët më të dobishëm të ananasit është bromelina, një enzimë që ndihmon në tretjen e proteinave dhe ka efekte antiinflamatore dhe antikancerogjene. Kjo enzimë gjithashtu mund të ndihmojë në përmirësimin e shëndetit të nyjave dhe tretjes, si dhe të luftojë infeksionet dhe parazitët.

Po ashtu, ananasi është një burim i shkëlqyer i vitaminës C, e cila është e domosdoshme për shëndetin e lëkurës, venave të gjakut dhe forcimin e imunitetit. Ky frut gjithashtu përmban vitaminën A, që mbështet shëndetin e syve, dhe kalium, i cili ndihmon në kontrollimin e presionit të gjakut.

Përveç këtyre, ananasi është shumë i dobishëm për ata që duan të humbin peshë, pasi ka kalori të ulëta dhe mund të ndihmojë në eliminimin e celulitit dhe përmirësimin e pamjes së lëkurës.

Kështu, përfitimet shëndetësore të ananasit janë të shumta dhe ky frut mund të jetë një shtesë e shkëlqyer në dietën tuaj të përditshme. Si i keni punët me ananasin ju?

The post Sa i dobishëm është ananasi për shëndetin? appeared first on iconstyle.al.

Nga Gazeta Si- Është konfirmuar rasti i parë i fruthit në Shqipëri tek një fëmijë 3 vjeç.

Sipas burimeve pranë ISHP-së, 3-vjeçari është i pavaksinuar dhe është diagnostikur me fruth para 4 ditësh ndërkohë që po merr trajtim në pediatrinë infektive.

Rasti i tij është ndjekur nga Instituti i Shëndetit Publik ndërsa dhe është hetuar epidemiologjikisht ku deri më tani rezulton një rast i izoluar.

Vaksina ndaj FRP është një vaksinë që përmban viruse të fruthit, rubeolës dhe parotitit (ose shytave) dhe një dozë e vetme e vaksinës ndaj FRP është afërsisht 95% efektive kundër fruthit,

Doza e parë e vaksinës duhet të merret në moshën 12 muajshe ndërsa doza e dytë e vaksinës në moshën 5 vjeçare.

Por, sipas Institutit të Shëndetit Publik vaksinimi ndaj fruthit ka pësuar një rënie të ndjeshme që pas pandemisë së koronavirusit. Mësohet se vetëm në Tiranë, vitet e fundit, llogariten rreth 13 mijë fëmijë të moshës 0-5 vjeç të pavaksinuar.

Në një raport zyrtar të publikuar nga ISHP, që kryhet çdo 10 vjet, raportohet se mbulimi me vaksinën kundër fruthit për moshat 12-13 muaj ishte 75% në raport me 94 % që ishte regjistruar në periudhën vjetore 2004-2008.

Mjeku epidemiolog Ilir Alimehmeti ka thënë më herët se nga ana e institucioneve zyrtare duhet të punohet më shumë me ndërgjegjësimin e prindërve për të vaksinuar fëmijët.

“Ka një stepje 10 vitet e fundit nga prindërit për kryerjen e vaksinës së fruthit. Kjo lidhet me një lloj frike për shfaqjen e sëmundjes së autizmit si pasojë e kryerjes së kësaj vaksine. Por nga studimet e kryera, është vërtetuar se ndotja urbane lidhet me shfaqjen e autizmit, referuar shifrave të lindjeve në qytet e fshat, ku fshati nuk raporton shifra të autizmit”, tha Alimehmeti për Gazetasi.al.

Sipas tij, rreziku që vendi ynë të preket nga epidemia e fruthit ishte i lartë referuar dhe statusit të Shqipërisë ku në vitin 2019 u konsiderua si vend i rrezikuar prej fruthit.

“Deri në vitin 2017 ne ishim vend pa fruth, sipas OBSH, por me shfaqjen e 1466 rasteve në vitin 2018, OBSH mori vendim për heqjen e statusit në gusht 2019 dhe prej asaj kohe vijojmë të jemi vend me rrezikshmëri të lartë për shfaqjen dhe përhapjen e fruthit”, thotë doktor Alimehmeti.

Fruthi është një sëmundje infektive që prek sistemin e frymëmarrjes, e cila mund të shkaktojë komplikacione si: polmoniti dhe encefaliti.

The post Konfirmohet rasti i parë i fruthit në Shqipëri, 3-vjeçari është i pavaksinuar appeared first on Gazeta Si.

Gjatë stinës së dimrit, gripi gjen “terren” të shkëlqyer për të përhapur veten, duke prekur një numër të madh njerëzish. Megjithatë, shpesh e nënvlerësojmë këtë sëmundje dhe bëjmë gabime që mund të rrisin pasojat.

Një përqindje e vogël e njerëzve mund të përjetojnë simptoma të vazhdueshme, si lodhje e tepruar, vështirësi në përqendrim dhe dhimbje muskujsh, që mund të zgjasin për javë të tëra. Më shumë se kaq, gripi mund të rrisë rrezikun e atakut në zemër dhe goditjes në tru pas kalimit të tij.

Një nga gabimet më të zakonshme është nënvlerësimi i gripit dhe forcës që kemi për ta përballuar. Edhe pse simptomat mund të jenë të lehta, është e rëndësishme të qëndrojmë në shtëpi dhe t’i japim trupit kohë për t’u rikuperuar. Kjo jo vetëm që ndihmon shërimin e shpejtë, por mbron dhe ata përreth nesh. Me mundësinë e punës nga distanca, kjo mundësi është më e lehtë se kurrë.

Një tjetër gabim i zakonshëm është teprimi me vitaminën C. Edhe pse ajo mund të ndihmojë në forcimin e sistemit imunitar, konsumimi i tepërt i suplementeve mund të shkaktojë efekte anësore, si dhimbje stomaku dhe diarre. Është e rëndësishme të mos kalojmë dozat e rekomanduara, që janë rreth 2,000 mg në ditë për të rriturit.

Po ashtu, duhet të jemi të kujdesshëm me “trajtimet” shtëpiake, si çajrat bimorë. Disa prej tyre, për shembull xhenxhefili, mund të ndikojnë negativisht në veprimin e ilaçeve që marrim. Prandaj, konsultimi me mjekun është gjithmonë i nevojshëm.

Në fund, nuk duhet të harrojmë se edhe ata që nuk përkasin në grupet vulnerabël duhet të kërkojnë ndihmën e mjekut nëse simptomat përkeqësohen. Ilaçet që mund të merren në 48 orët e para të sëmundjes ndihmojnë në zvogëlimin e simptomave dhe ndërlikimeve.

Gripi është një sëmundje që kërkon seriozitet. Vaksinimi çdo vit dhe kujdesi i duhur mund të bëjnë ndryshimin.

The post Kujdes me vitaminën C: Gabimet që mund të ndodhin kur e marrim gjatë gripit appeared first on iconstyle.al.

Sipas një studimi të fundit të publikuar nga Melbourne Institute, punonjësit mbi 40 vjeç mund të kenë nevojë për një pushim më të gjatë se fundjava standarde dy-ditore për të qenë më të efektshëm në punë. Hulumtimi tregon se dy ditë pushim nuk janë të mjaftueshme për të rikuperuar energjinë, për të menaxhuar stresin dhe për të mbajtur fokusin në nivelet optimale.

Studimi sugjeron se një pushim katër-ditor mund të ndihmojë trupin dhe trurin të rigjenerohen më mirë, duke përmirësuar performancën dhe përqendrimin në vendin e punës. Punonjësit mbi 40 vjeç që kanë pasur mundësinë e një jave të shkurtuar me më shumë ditë pushimi kanë treguar një rritje të dukshme të produktivitetit, ndërsa niveli i stresit ka rënë ndjeshëm. Kjo tregon se trupit i nevojitet më shumë kohë për të rikuperuar dhe për të përballuar kërkesat e punës, veçanërisht me moshën.

Ekspertët theksojnë se kjo nuk do të thotë që të gjithë punonjësit duhet të punojnë më pak, por që politikat e punës duhet të jenë më fleksibile dhe të marrin parasysh nevojat e ndryshme sipas moshës. Në një epokë ku stresi dhe lodhja po iu shtohet çdo ditë, rishikimi i ditëve të pushimit mund të jetë çelësi për një shëndet më të mirë dhe performancë më të lartë në punë.

Pra, fundjava standarde dy-ditore mund të mos mjaftojë më për të gjithë, veçanërisht për ata që kanë kaluar 40 vjeç. Pyetja mbetet: A jeni gati për një “mini-javë” me katër ditë?

The post Studimi: Personat mbi 40-vjeç kanë nevojë për 4 ditë pushim në javë për të qenë më produktiv në punë! appeared first on iconstyle.al.

Administrata Amerikane e Ushqimit dhe Barnave (FDA) ka miratuar një version në formë pilule të ilaçit për humbje peshe Wegovy, sipas gjigantit farmaceutik Novo Nordisk.

Është pilula e parë e këtij lloji që merr miratimin nga rregullatori, duke shënuar një epokë të re për ilaçet për humbje peshe.

Prodhuesi danez i Wegovy, Novo Nordisk, tha se pilula një herë në ditë ishte një “opsion i përshtatshëm” dhe do të siguronte të njëjtën humbje peshe si injeksioni.

Të tjerë si Ozempic, i cili ka efekte të ngjashme në humbje peshe, u miratuan kryesisht për trajtimin e diabetit të tipit 2.

Pilula Wegovy tregoi një humbje mesatare peshe prej 16.6% gjatë provave të Novo Nordisk, tha firma të hënën.

Një e treta e rreth 1,300 pjesëmarrësve përjetuan humbje peshe prej 20% ose më të madhe në të njëjtën provë.

Pilula pritet të lançohet në SHBA në fillim të janarit 2026.

“Pacientët do të kenë një pilulë të përshtatshme, një herë në ditë, që mund t’i ndihmojë ata të humbin po aq peshë sa injeksioni origjinal i Wegovy,” tha Mike Doustdar, drejtori ekzekutiv i firmës.

Versioni i pilules së Wegovy mund t’u japë shitjeve të Novo Nordisk një nxitje pas një viti sfidues që pa aksionet e saj të binin.

Kompania është përballur me konkurrencë të fortë në tregun e humbjes së peshës nga prodhuesit rivalë të ilaçeve si Eli Lilly.

The post Rregullatori amerikan miraton ilaçin Wegovy për humbje peshe appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Konsumi i tepërt i alkoolit, veçanërisht gjatë periudhave festive, po shndërrohet në një rrezik serioz për shëndetin e të rinjve. Mjekët toksikologë në QSUT raportojnë shtim të rasteve të helmimeve akute, të shoqëruara me humbje të vetëdijes, çorientim dhe pasoja të rënda shëndetësore, që në disa raste shkojnë deri në fatalitete.

Shefi i shërbimit të Toksikologjisë dhe Adiktologjisë në QSUT, Andrin Tahiri, shpjegon për mediat se të rinjtë janë grupmosha më e ekspozuar ndaj konsumit të alkoolit, drogave dhe përzierjeve të ndryshme (“kokteje”), për shkak të entuziazmit, atmosferës festive dhe vendimeve impulsive të momentit, pa u menduar për pasojat afatgjata.

“Gjatë kësaj periudhe ndeshemi shpesh me helmime akute nga konsumimi i alkoolit me tepri. Në disa raste, alkooli kthehet në dëmtues serioz për shëndetin, duke shkaktuar humbje të koshiencës, humbje të vetëdijes dhe orientimit,” thotë Tahiri.

Sipas tij, nën efektin e alkoolit, të rinjtë janë më të prirur të kryejnë veprime të pakontrolluara, të cilat mund të sjellin pasoja të rënda jo vetëm për veten, por edhe për të tjerët.

“Alkooli ndikon drejtpërdrejt edhe në trafikun rrugor. Këto janë dëme që në raste të caktuara përfundojnë në ngjarje fatale,” thekson ai.

Ndërsa rastet e konsumit të alkoolit tek të miturit ekzistojnë, Tahiri nënvizon se ato janë më të rralla.

“Ka raste të izoluara me 16-vjeçarë, të cilët nuk janë ende të formuar sa duhet dhe mund të konsumojnë alkool me tepricë. Megjithatë, grupmoshat 19–20 vjeç janë më të shpeshtat, sidomos gjatë festave,” shpjegon mjeku.

The post Alkooli në festat e fundvitit, QSUT: Rriten helmimet akute tek të rinjtë appeared first on Gazeta Si.

Për shumë njerëz, pirja e kafesë në mëngjes është një ritual i domosdoshëm që ofron energji dhe një moment relaksi para fillimit të ditës. Por lind pyetja: a është e shëndetshme të pish kafe me stomak bosh? Ekspertët thonë se përgjithësisht kjo nuk shkakton dëme afatgjata, por mund të sjellë shqetësime për disa persona.

Kafeja është acidike, me një pH mes 4.8 dhe 5.1, dhe mund të shkaktojë acarim të përkohshëm tek njerëzit me refluks acid ose ulçerë. Ajo gjithashtu mund të rrisë ndjesinë e nervozizmit, fryrjes ose të përkeqësojë simptomat e sindromës së zorrës së irritueshme. Për personat me diabet, konsumi me stomak bosh mund të ndikojë në nivelet e sheqerit në gjak.

Gastroenterologia Dr. Supriya Rao rekomandon disa mënyra për të zbutur këto efekte. Shtimi i pak qumështi ose alternativave bimore në kafe ndihmon në uljen e aciditetit, ndërsa konsumimi i kafesë së pjekur më të errët gjithashtu është më pak irritues për stomakun. Gjithashtu, konsumimi i një vakti të vogël, si bukë e thekur, banane ose kos, mund të mbrojë stomakun dhe të lehtësojë simptomat.

Në përfundim, pirja e kafesë me stomak bosh nuk është e rrezikshme për shumicën e njerëzve, por për personat me stomak të ndjeshëm, refluks ose diabet, është më mirë të konsumojnë kafenë pas një vakti të lehtë ose të përdorin teknika të zbutjes së aciditetit. Kështu, rituali i mëngjesit mund të ruajë energjinë pa e dëmtuar sistemin tretës.

The post A është e dëmshme të pish kafe me stomak bosh? Ja çfarë thonë ekspertët appeared first on iconstyle.al.

Kockat e forta janë themeli i një jete aktive dhe të shëndetshme, duke ndikuar drejtpërdrejt në energjinë, lëvizshmërinë dhe cilësinë e jetës. Ushqyerja luan një rol kyç në ruajtjen e shëndetit të kockave, sidomos në parandalimin e problemeve si dobësimi i tyre apo osteoporoza. Përfshirja e disa ushqimeve të pasura me vitamina dhe minerale ndihmon në forcimin e strukturës kockore që në moshë të re dhe gjatë gjithë jetës.

Produktet e qumështit, si qumështi, kosi dhe djathi, janë ndër burimet kryesore të kalciumit, elementi bazë për ndërtimin dhe mirëmbajtjen e kockave. Ato përmbajnë gjithashtu vitaminë D, e cila ndihmon trupin të përthithë më mirë kalciumin, duke rritur efikasitetin e tij.

Një tjetër ushqim i rëndësishëm për shëndetin e kockave është spinaqi. I pasur me vitaminë K, magnez dhe kalcium, spinaqi kontribuon në forcimin e kockave dhe në parandalimin e humbjes së densitetit kockor, veçanërisht me kalimin e viteve.

Edhe bajamet janë një zgjedhje e shëndetshme për kocka të forta. Ato përmbajnë kalcium dhe vitaminë E, të cilat ndihmojnë në ruajtjen e strukturës kockore dhe mbrojtjen e qelizave nga dëmtimet.

Ndërkohë, vezët janë një burim i vlefshëm i vitaminave D dhe K. Këto vitamina luajnë një rol thelbësor në përthithjen e kalciumit dhe në parandalimin e sëmundjeve të kockave. Konsumimi i një veze në ditë, veçanërisht me të verdhën, mund të ndihmojë në përmbushjen e nevojave ditore për këto lëndë ushqyese.

The post Kocka të forta, jetë aktive: ushqimet që nuk duhet të mungojnë appeared first on iconstyle.al.

Për vite me radhë, shkencëtarët kanë paralajmëruar se gripi i shpendëve, i njohur më mirë si H5N1, një ditë mund të bëjë kalimin e rrezikshëm nga shpendët te njerëzit dhe të shkaktojë një krizë globale shëndetësore.

Gripi i shpendëve herë pas here ka infektuar njerëzit që kur u shfaq në Kinë në fund të viteve 1990. Nga viti 2003 deri në gusht 2025, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) ka raportuar 990 raste njerëzore të H5N1 në 25 vende, duke përfshirë 475 vdekje, një shkallë vdekshmërie prej 48%.

Vetëm në SHBA, virusi ka prekur më shumë se 180 milionë shpendë, është përhapur në mbi 1,000 kope qumështi në 18 shtete dhe ka infektuar të paktën 70 persona, kryesisht punëtorë bujqësorë, duke shkaktuar disa shtrime në spital dhe një vdekje. Në janar, tre tigra dhe një leopard ngordhën në një qendër shpëtimi të kafshëve të egra në qytetin Nagpur të Indisë nga virusi që zakonisht infekton shpendët.

Simptomat tek njerëzit imitojnë një grip të rëndë: temperaturë e lartë, kollë, dhimbje fyti, dhimbje muskujsh dhe, ndonjëherë, marramendje. Disa njerëz nuk kanë asnjë simptomë. Rreziku për njerëzit mbetet i ulët, por autoritetet po e vëzhgojnë nga afër H5N1 për çdo ndryshim që mund ta bëjë atë të përhapet më lehtë.

Ky shqetësim është ajo që nxiti studiuesit indianë Philip Cherian dhe Gautam Menon të shikojnë se si mund të zhvillohet një shpërthim H5N1 tek njerëzit dhe cilat ndërhyrje të hershme mund ta ndalojnë atë para se të përhapet.

Me fjalë të tjera, modeli i botuar në revistën BMC Public Health përdor të dhëna të botës reale dhe simulime kompjuterike për të luajtur se si një shpërthim mund të përhapet në jetën reale.

“Kërcënimi i një pandemie H5N1 tek njerëzit është i vërtetë, por ne mund të shpresojmë ta parandalojmë atë përmes mbikëqyrjes më të mirë dhe një përgjigjeje më të shkathët të shëndetit publik”, tha Menon për BBC.

Një pandemi e gripit të shpendëve, thonë studiuesit, do të fillonte në heshtje: një zog i vetëm i infektuar do t’ia kalonte virusin një njeriu, me shumë mundësi një fermeri, punonjësi i tregut ose dikujt që merret me shpendë. Nga aty, rreziku nuk qëndron në atë infeksion të parë, por në atë që ndodh më pas: transmetimi i qëndrueshëm nga njeriu te njeriu.

Meqenëse shpërthimet e vërteta fillojnë me të dhëna të kufizuara dhe të çrregullta, studiuesit iu drejtuan BharatSim, një platformë simulimi me burim të hapur e ndërtuar fillimisht për modelimin e Covid 19, por mjaft e gjithanshme për të studiuar sëmundje të tjera.

Mësimi kryesor për politikëbërësit është se sa e ngushtë mund të jetë dritarja për veprim përpara se një shpërthim të dalë jashtë kontrollit, thonë studiuesit.

Artikulli vlerëson se sapo rastet të rriten përtej afërsisht dy deri në dhjetë, sëmundja ka të ngjarë të përhapet përtej kontakteve parësore dhe dytësore.

Kontaktet parësore janë njerëz që kanë pasur kontakt të drejtpërdrejtë dhe të ngushtë me një person të infektuar, siç janë anëtarët e familjes, kujdestarët ose kolegët e ngushtë. Kontaktet dytësore janë ata që nuk e kanë takuar personin e infektuar, por kanë qenë në kontakt të ngushtë me një kontakt parësor.

Nëse familjet e kontakteve parësore karantinohen kur zbulohen vetëm dy raste, shpërthimi pothuajse me siguri mund të përmbahet, zbuloi hulumtimi.

Por, kur të identifikohen 10 raste, është shumë e mundshme që infeksioni të jetë përhapur tashmë në popullatën më të gjerë, duke e bërë trajektoren e tij praktikisht të padallueshme nga një skenar pa ndërhyrje të hershme.

Për ta mbajtur studimin të bazuar në kushte të botës reale, studiuesit zgjodhën një model të një fshati të vetëm Tamil Nadu, zemra e rripit të shpendëve të Indisë.

Tamil Nadu është shtëpia e më shumë se 1,600 fermave të shpendëve dhe rreth 70 milionë pulave dhe prodhon mbi 60 milionë vezë në ditë.

Një fshat me 9,667 banorë u krijua duke përdorur një komunitet sintetik, familje, vende pune, hapësira tregu dhe u mbush me zogj të infektuar për të imituar ekspozimin në jetën reale.

Në simulim, virusi fillon në një vend pune, një fermë të mesme ose treg, përhapet së pari tek njerëzit atje (kontaktet parësore) dhe pastaj lëviz jashtë tek të tjerët (kontaktet dytësore) me të cilët ata bashkëveprojnë përmes shtëpive, shkollave dhe vendeve të tjera të punës. Shtëpitë, shkollat ​​dhe vendet e punës formuan një rrjet të fiksuar.

Duke ndjekur infeksionet parësore dhe dytësore, studiuesit vlerësuan metrikat kryesore të transmetimit, duke përfshirë numrin bazë riprodhues, R0, i cili mat se sa njerëz, mesatarisht, një person i infektuar u kalon virusin. Në mungesë të një pandemie në botën reale, studiuesit në vend të kësaj modeluan një gamë shpejtësish të besueshme transmetimi.

Pastaj ata testuan se çfarë ndodh kur ndërhyrje të ndryshme, eliminimi i zogjve, karantina e kontakteve të ngushta dhe vaksinimi i synuar, filluan të hynin në fuqi.

Rezultatet ishin të qarta.

Varrimi i zogjve funksionon por vetëm nëse bëhet para se virusi të infektojë një njeri.

Nëse ndodh një përhapje, koha bëhet gjithçka, zbuluan studiuesit.

Izolimi i personave të infektuar dhe karantina e familjeve mund ta ndalojë virusin në fazën dytësore. Por sapo shfaqen infeksione terciare, miq të miqve ose kontakte të kontakteve, shpërthimi del jashtë kontrollit nëse autoritetet nuk vendosin masa shumë më të ashpra, duke përfshirë edhe izolimin.

Simulimet nxorën në pah gjithashtu një kompromis të vështirë.

Karantina, e futur shumë herët, i mban familjet së bashku për periudha të gjata dhe rrit mundësinë që individët e infektuar ta kalojnë virusin tek ata me të cilët jetojnë. E futur shumë vonë, bën pak për të ngadalësuar shpërthimin.

Hulumtuesit thonë se kjo qasje vjen me paralajmërime.

Modeli mbështetet në një fshat sintetik, me madhësi fikse familjesh, vende pune dhe modele të lëvizjes ditore. Ai nuk përfshin shpërthime të njëkohshme të shkaktuara nga zogjtë shtegtarë ose nga rrjetet e shpendëve. As nuk merr parasysh ndryshimet në sjellje, mbajtjen e maskës, për shembull, pasi njerëzit të dinë se zogjtë po ngordhin.

The post Shkencëtarët parashikojnë se si gripi i shpendëve mund të përhapet te njerëzit appeared first on Gazeta Si.

Rastet e gripit po rriten me shpejtësi në të gjithë Europën, duke ushtruar presion të madh mbi spitalet dhe sistemet shëndetësore në shumë vende, tha Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH). OBSH tha se 27 nga 38 vende në rajonin e saj europian po raportojnë “aktivitet të lartë ose shumë të lartë të gripit”.

Shefi i OBSH-së për Europën, Hans Henri Kluge, paralajmëroi se sistemet shëndetësore janë nën presion, duke thënë se gripi vjen çdo dimër, por ky vit është pak më ndryshe.

“Tregon se si vetëm një ndryshim i vogël gjenetik në virusin e gripit mund të ushtrojë presion të madh në sistemet tona shëndetësore.”

Kluge paralajmëroi gjithashtu për informacionin e rremë, duke thënë: “Është jetike në klimën aktuale të kërkohen informacione të besueshme nga burime të besueshme si agjencitë kombëtare të shëndetit dhe OBSH-ja.”

Kluge tha se sistemet shëndetësore janë të përgatitura, duke shtuar se “sistemet shëndetësore kanë dekada përvojë në menaxhimin e gripit, kemi vaksina të sigurta që përditësohen çdo vit dhe kemi një manual të qartë masash mbrojtëse që funksionojnë”, siç citohet në raportin e The Guardian.

The post Rastet e gripit rriten në të gjithë Europën, OBSH paralajmëron për një shpërthim intensiv appeared first on Gazeta Si.