NĂ« podcastin âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, e mbĂ«shtetur nga United Hospital, mjeku i emergjencĂ«s, Naser Syla ka theksuar rĂ«ndĂ«sinĂ« e trajtimit tĂ« menjĂ«hershĂ«m tĂ« rasteve emergjente, duke apeluar qĂ« ato tĂ« mos neglizhohen nga pacientĂ«t apo familjarĂ«t e tyre.
Sipas Sylës, çdo pacient që paraqitet në Klinikën Emergjente i nënshtrohet menjëherë procesit të triazhit dhe trajtohet pa vonesa, varësisht nga gjendja shëndetësore. Megjithatë, ai ka bërë të ditur se emergjencat më të rënda dhe më urgjente vazhdojnë të jenë traumat.
âEmergjencat qĂ« kĂ«rkojnĂ« trajtim tĂ« menjĂ«hershĂ«m nuk duhet tĂ« neglizhohen. Edhe pse nĂ« momentin qĂ« pacienti vjen nĂ« KlinikĂ« i bĂ«het triazhimi dhe merret menjĂ«herĂ« nĂ« trajtim, emergjencat mĂ« tĂ« mĂ«dha janĂ« traumatâ, ka deklaruar Syla.
Ai ka sqaruar se çdo lloj traume, qoftë si pasojë e aksidenteve në komunikacion, lëndimeve të ndryshme, përdorimit të armëve të zjarrit apo rënieve nga lartësia, kërkon intervenim sa më të shpejtë dhe profesional, pasi koha është faktor vendimtar në shpëtimin e jetës dhe parandalimin e pasojave afatgjata.
Përveç traumave, sipas Sylës, një numër shumë i madh i pacientëve kërkojnë ndihmë emergjente edhe për sëmundjet kardiovaskulare, të cilat përbëjnë një barrë të konsiderueshme për Klinikën Emergjente.
GjatĂ« podcastit âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, e mbĂ«shtetur nga United Hospital drejtori i KlinikĂ«s Emergjente nĂ« QendrĂ«n Klinike Universitare tĂ« KosovĂ«s (QKUK), Naser Syla ka bĂ«rĂ« tĂ« ditur se numri i pacientĂ«ve qĂ« kĂ«rkojnĂ« ndihmĂ« nĂ« kĂ«tĂ« klinikĂ« po shĂ«non rritje tĂ« vazhdueshme.
Sipas tij, vetëm gjatë këtij viti Klinika Emergjente ka trajtuar 99 mijë e 17 pacientë, ndërsa deri në fund të vitit pritet që ky numër ta kalojë shifrën prej 100 mijë pacientësh, çka, sipas Sylës, është jashtë çdo kontrolli.
âĂdo klinikĂ« nĂ« fund tĂ« vitit i nxjerr statistikat e veta. NĂ« KlinikĂ«n e EmergjencĂ«s i kemi pas 99,017 pacientĂ« dhe ky numĂ«r do ta kalojĂ« edhe 100 mijĂ« deri nĂ« fund tĂ« vitit. Kjo Ă«shtĂ« jashtĂ« çdo kontrolli dhe shumĂ« shqetĂ«sueseâ, ka deklaruar Syla.
Ai ka theksuar se ndryshe nga vendet evropiane, ku numri i rasteve të referuara në nivelin terciar po bie nga viti në vit, në Kosovë po ndodh e kundërta.
Sipas tij, niveli terciar përveç trajtimit profesional, duhet të ketë rol edukativ dhe të fokusohet në përgatitjen e kuadrove të reja mjekësore, si specializantë dhe studentë.
âTe ne numri i pacientĂ«ve Ă«shtĂ« nĂ« rritje tĂ« vazhdueshme, gjĂ« qĂ« tregon mbingarkesĂ« tĂ« sistemit shĂ«ndetĂ«sorâ, ka shtuar ai.
Syla ka bërë të ditur se rritje është shënuar edhe në numrin e aksidenteve të komunikacionit.
Gjatë këtij viti janë regjistruar 7 mijë e 207 raste, krahasuar me 6 mijë e 894 raste sa ishin vitin e kaluar.
Po ashtu, në rritje është edhe numri i pacientëve që kërkojnë ndihmë emergjente për sëmundje kardiovaskulare, si dhe numri i të plagosurve.
Siç tha Syla këtë vit janë trajtuar 111 të plagosur, ndërsa vitin e kaluar ky numër ishte 101.
Një tjetër shqetësim serioz, sipas drejtorit të Klinikës Emergjente, është rritja e rasteve të tentim-vetëvrasjeve.
âEdhe pĂ«r numrin e personave qĂ« kanĂ« tentuar vetĂ«vrasje janĂ« diku 450 raste nĂ« krahasim me vitin e aluar qĂ« ka qenĂ« 402 rasteâ, ka thĂ«nĂ« Syla.
âJeta dhe vdekja shpesh ndahen nga njĂ« fije shumĂ« e hollĂ«â, kĂ«shtu e pĂ«rshkruan realitetin e pĂ«rditshĂ«m drejtori i KlinikĂ«s sĂ« EmergjencĂ«s nĂ« QendrĂ«n Klinike Universitare tĂ« KosovĂ«s, Naser Syla, i cili flet pĂ«r sfidat, emocionet dhe barrĂ«n e madhe profesionale qĂ« mbajnĂ« mjekĂ«t e emergjencĂ«s.
Syla i ftuar nĂ« podcastin âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, e mbĂ«shtetur nga United Hospital ka thĂ«nĂ« se çdo rast qĂ« referohet apo qĂ« vjen pĂ«r trajtim nĂ« spital, e sidomos nĂ« emergjencĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« rast qĂ« kĂ«rkon kujdes akut dhe reagim tĂ« menjĂ«hershĂ«m.
Megjithatë, siç tha ai Klinika e Emergjencës përballet vazhdimisht me mbingarkesë.
âPĂ«r fat tĂ« keq, pĂ«rveç rasteve qĂ« realisht kĂ«rkojnĂ« tretman akut, kemi edhe shumĂ« raste qĂ« nuk janĂ« emergjente, gjĂ« qĂ« na vĂ«shtirĂ«son punĂ«n dhe krijon vonesaâ, thekson ai.
Ai ndalet edhe te perceptimi publik, ku shpesh nĂ« media raportohet se âdikush vdiq nĂ« spitalâ apo âvdiq nĂ« emergjencĂ«â, duke u krijuar, siç thotĂ« ai njĂ« lloj âkronike e zezĂ«â.
âDuhet ta kuptojmĂ« njĂ« gjĂ« shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme: asnjĂ« njeri i shĂ«ndoshĂ« nuk vjen nĂ« spital. NĂ« emergjencĂ« vijnĂ« pacientĂ« me trauma tĂ« rĂ«nda, nĂ« gjendje kritike. AsnjĂ« mjek, pavarĂ«sisht specializimit, nuk mund tĂ« luajĂ« rolin e Zotit. Roli ynĂ« primar Ă«shtĂ« tĂ« ndihmojmĂ«, tĂ« luftojmĂ« me tĂ« gjitha mjetet pĂ«r ta shpĂ«tuar jetĂ«n e pacientitâ, shprehet Syla.
Ai flet edhe për ndjenjat që përjeton një mjek emergjence. Sipas tij, ka dy anë të forta emocionale: suksesi dhe humbja.
âKur arrin ta shpĂ«tosh njĂ« pacient, ajo ndjenjĂ« Ă«shtĂ« e papĂ«rshkrueshme. ĂshtĂ« njĂ« kĂ«naqĂ«si shpirtĂ«rore, njĂ« ndjenjĂ« madhĂ«shtore. Por rastet qĂ« pĂ«rfundojnĂ« me vdekje janĂ« jashtĂ«zakonisht tĂ« rĂ«nda emocionalisht, sidomos kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r tĂ« rinj, aksidente trafiku apo lĂ«ndime nĂ« punĂ«. Aty ndjen njĂ« zhgĂ«njim tĂ« thellĂ«, sepse ke dhĂ«nĂ« maksimumin dhe sĂ«rish nuk ke arritur ta nxjerrĂ«sh pacientin nga gjendja kritikeâ, thotĂ« ai.
Edhe pse ka mbi 30 vjet përvojë në mjekësinë emergjente, Syla pranon se ka raste që e tronditin thellë.
Ortopedi Arian Bujupi gjatë podcastit "Shëndeti në rend të parë", e mbështetur nga United Hospital, ka sqaruar dallimin mes krisjes dhe thyerjes së kockës, duke theksuar se këto dy gjendje nuk janë të njëjta as për nga ashpërsia, as për nga mënyra e trajtimit dhe rikuperimit.
Sipas Bujupit, krisja e kockës përkufizohet si një vijë e hollë në kockë dhe konsiderohet si dëmtim më i lehtë.
âKa shumĂ« pak raste kur krisjet operohenâ, ka theksuar ai, duke shtuar se kĂ«to dĂ«mtime zakonisht shĂ«rohen mĂ« shpejt dhe me komplikime minimale.
Ndryshe nga krisjet, Bujupi tha se thyerjet e kockave paraqesin një problem shumë më serioz.
Sipas tij, ato nënkuptojnë shkëputjen e kontaktit ndërmjet dy pjesëve të kockës, çka e bën trajtimin më kompleks.
Bujupi theksoi se shumica e thyerjeve kërkon ndërhyrje operative, sidomos kur pozicioni i kockës nuk është i kënaqshëm.
"NĂ« disa raste, thyerjet mund tĂ« trajtohen edhe pa operacion, pĂ«rmes repunimit dhe imobilizimit, por kjo varet nga pozicioni dhe stabiliteti i kockĂ«s. Jo çdoherĂ« te kockat rezultatet me repunim janĂ« tĂ« kĂ«naqshme dhe mandej duhet tĂ« operohenâ, ka shpjeguar Bujupi.
Për më shumë shikoni podcatin e plotë "Shëndeti në rend të parë":
Dëmtimet e shpinës dhe këmbëve janë ndër problemet më të shpeshta ortopedike, por sipas specialistëve, një pjesë e madhe e tyre mund të parandalohen përmes një stili të shëndetshëm jetese dhe ushtrimeve të përshtatshme fizike.
Ortopedi Arian Bujupi gjatĂ« podcastit âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, e mbĂ«shtetur nga United Hospital ka theksuar se parandalimi i kĂ«tyre dĂ«mtimeve varet drejtpĂ«rdrejt nga mĂ«nyra e jetesĂ«s dhe aktiviteti fizik i pĂ«rditshĂ«m, por gjithmonĂ« duke u bazuar nĂ« vlerĂ«sim tĂ« saktĂ« mjekĂ«sor.
âPo, mund tĂ« parandalohen dĂ«mtimet e shpinĂ«s dhe kĂ«mbĂ«ve bazuar nĂ« stilin e jetesĂ«s dhe ushtrimeve. Ushtrimet i ndihmojnĂ« shumĂ« pacientit, por duhet ditur saktĂ« sa Ă«shtĂ« dĂ«mtimi dhe duhet vlerĂ«suar nĂ«se mjafton vetĂ«m trajtimi me ushtrime apo Ă«shtĂ« i nevojshĂ«m edhe intervenimi kirurgjikâ, ka deklaruar Bujupi.
Ai ka nënvizuar se ushtrimet fizike dhe kujdesi ndaj trupit luajnë rol kyç në ruajtjen e shëndetit të sistemit muskulor dhe skeletor, por paralajmëron se jo çdo problem mund të trajtohet njësoj.
Sipas tij, shumë profesione janë të lidhura me shfaqjen e problemeve ortopedike, veçanërisht ato që kërkojnë qëndrime të gjata ulur ose pozita të përsëritura të trupit.
âKa profesione qĂ« rrinĂ« non-stop ulur dhe kjo sigurisht sjell probleme ortopedike. Ne si profesionistĂ« duhet tâi kĂ«shillojmĂ« pacientĂ«t qĂ« tĂ« kenĂ« kujdes dhe tĂ« mos presin deri nĂ« fazĂ«n e ndryshimeve serioze, sepse kĂ«to ndryshime nuk ndodhin menjĂ«herĂ«, por zhvillohen me kohĂ«â, ka theksuar ortopedi Bujupi.
Ai shton se mungesa e informimit dhe mosndryshimi i zakoneve të përditshme mund të çojë në përkeqësim të gjendjes shëndetësore, duke e bërë trajtimin më të vështirë dhe në disa raste duke e lënë kirurgjinë si zgjidhjen e vetme.
âNĂ«se pacienti nuk informohet me kohĂ« dhe nuk bĂ«n ndryshime nĂ« stilin e jetesĂ«s, mĂ« vonĂ« trajtimi bĂ«het shumĂ« mĂ« i vĂ«shtirĂ« ose kirurgjia mbetet alternativa e vetmeâ, ka pĂ«rfunduar ai.
PĂ«r mĂ« shumĂ« shikoni podcastin e plotĂ« âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â:
Ortopedi Imran Shaqiri ka theksuar rëndësinë e reagimit në kohë ndaj shenjave paralajmëruese që lidhen me problemet ortopedike, duke bërë thirrje që qytetarët të mos i neglizhojnë simptomat, sidomos kur ato zgjasin më shumë se një ose dy ditë.
NĂ« podcastin âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, e mbĂ«shtetur nga United Hospital, Shaqiri ka sqaruar se shenjat akute, si Ă«njtja, skuqja dhe dhimbja e vazhdueshme, janĂ« sinjale serioze qĂ« kĂ«rkojnĂ« vlerĂ«sim mjekĂ«sor.
âShenjat akute, nĂ«se Ă«shtĂ« Ă«njtje, skuqje, dhimbja, nĂ«se persiston pĂ«r shembull njĂ« ditĂ« apo dy, nuk duhet me neglizhu dhe duhet me u paraqit pĂ«r tĂ« parĂ« se çfarĂ« Ă«shtĂ« problemiâ, ka thĂ«nĂ« Shaqiri.
Ai ka folur edhe për shenjat kronike, të cilat shpesh lidhen me sëmundje degjenerative si artroza, si dhe me problemet e shpinës dhe gjunjëve.
Sipas tij, dhimbjet gjatë natës, mpirja e duarve dhe e këmbëve janë simptoma që kërkojnë reagim të menjëhershëm dhe konsultim me mjekun.
âShenjat kronike zakonisht i shohim tek artroza dhe problemet me shpinĂ« e me gjunjĂ«. Dhimbjet gjatĂ« natĂ«s, mpirja e duarve dhe e kĂ«mbĂ«ve janĂ« shenja qĂ« duhet me u paraqit menjĂ«herĂ« tek mjekuâ, ka theksuar ortopedi Shaqiri.
NĂ« episodin e 56-tĂ« tĂ« podcastit âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, i pĂ«rkrahur nga United Hospital, ortopedi dhe traumatologu Arian Bujupi dhe kirurgu ortoped Imran Shaqiri, ndanĂ« me publikun diskutime tĂ« rĂ«ndĂ«sishme mbi shĂ«ndetin e sistemit muskuloskeletor, stilin e jetesĂ«s, preventivĂ«n dhe zhvillimet mĂ« tĂ« reja nĂ« kirurgjinĂ« ortopedike.
Të dy mjekët folën për dëmtimet ortopedike më të shpeshta me të cilat përballen në praktikën e tyre.
Bujupi i cili ka pasur një përvojë të gjatë profesionale në spitalet e Gjermanisë tha se trauma në Kosovë dhe në Gjermani është përafërsisht e njëjtë.
âSot nĂ« botĂ«, trauma qĂ« zĂ« vendin e parĂ« Ă«shtĂ« aksidentiâ, tha ai, duke pĂ«rmendur aksidentet e trafikut, dĂ«mtimet sportive dhe ato nĂ« vendin e punĂ«s, veçanĂ«risht nĂ« sektorin e ndĂ«rtimit, si burimet kryesore tĂ« traumave.
Një dallim i rëndësishëm që Bujupi vuri në pah mes Kosovës dhe Gjermanisë lidhet me kohën e reagimit në rastet emergjente.
Ai theksoi se në ortopedi koha është faktor vendimtar për prognozën e pacientit.
âNga momenti kur krijohet njĂ« aksident deri tek momenti qĂ« vjen emergjenca, koha ka shumĂ« tĂ« bĂ«jĂ«. JanĂ« ato âminutat e artaâ qĂ« e pĂ«rcaktojnĂ« drejtimin e rastit", shpjegoi ai duke shtuar se nĂ« pĂ«rvojĂ«n e tij nĂ« Gjermani, brenda 20 minutave tĂ« para vendosej drejtimi i trajtimit dhe pacienti shpesh ishte tashmĂ« nĂ« sallĂ« operative.
Ortopedët po ashtu folën edhe për ushqimin e shëndetshëm, por siç tha Shaqiri "pa lëvizje dhe aktivitet fizik të rregullt nuk mund të ruhet shëndeti optimal".
Ata folën edhe për fenomenin e njohur të molisjes dhe përgjumjes pas ushqimit, duke shpjeguar se kjo lidhet me rënien e tensionit dhe me mënyrën se si trupi përpiqet të arrijë ekuilibrin pas marrjes së energjisë.
Për më shumë shikoni podcastin e plotë "Shëndeti në rend të parë". /Telegrafi/
Alergologu Ylli Ahmetaj, gjatĂ« podcastit âShĂ«ndeti nĂ« rendâ, i mbĂ«shtetur nga United Hospital ka sqaruar dallimet kryesore mes reaksioneve alergjike dhe infeksioneve virale apo bakteriale, duke theksuar se kĂ«to dy gjendje shpesh ngatĂ«rrohen pĂ«r shkak tĂ« simptomave tĂ« ngjashme.
Ahmetaj shpjegon se reaksionet alergjike zakonisht manifestohen me simptoma të ngjashme me ftohjen, si lotimi i syve, teshtima, kollitja, kruarja e veshëve dhe, në disa raste, vështirësi në frymëmarrje, varësisht nga shkalla e alergjisë.
Në raste më të rralla, mund të shfaqen edhe ndryshime në lëkurë, si skuqje në formë urtikarie.
Megjithatë, dallimi kryesor mes alergjive dhe infeksioneve qëndron te temperatura.
âReaksionet alergjike kryesisht manifestohen nĂ« formĂ« vazomotorike, me lotim, teshtima dhe kollĂ« mĂ« tĂ« shprehura, por pa temperaturĂ«. Nga momenti qĂ« shfaqet temperatura, atĂ«herĂ« mund tĂ« anojmĂ« drejt infeksioneve virale apo bakterialeâ, ka theksuar Ahmeti.
Sipas tij, temperatura është një indikator shumë i rëndësishëm për ta bërë dallimin e saktë mes alergjive dhe sëmundjeve infektive, pasi reaksionet alergjike nuk shoqërohen me rritje të temperaturës trupore.
GjatĂ« podcastit âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, tĂ« mbĂ«shtetur nga United Hospital, alergologu Ylli Ahmetaj ka folur pĂ«r alergjitĂ« mĂ« tĂ« rrezikshme qĂ« prekin sidomos fĂ«mijĂ«t, duke theksuar se disa prej tyre mund tĂ« çojnĂ« brenda pak minutash nĂ« shok anafilaktikânjĂ« gjendje qĂ« rrezikon drejtpĂ«rdrejt jetĂ«n.
Ahmetaj sqaroi se alergjitë më agresive dhe potencialisht vdekjeprurëse janë ato ndaj kikirikëve, peshkut, si dhe ndaj produkteve ushqimore përfshirë mishin e kuq, mishin e bardhë të pulës dhe ushqimet e procesuara apo ultra të procesuara, të cilat janë gjithnjë e më të pranishme në dietën e fëmijëve.
âAlergjitĂ« ndaj kikirikĂ«ve dinĂ« tĂ« çojnĂ« nĂ« reaksione anafilaktike, qĂ« mĂ« pas mund tĂ« pĂ«rfundojnĂ« nĂ« shok anafilaktik. KĂ«to janĂ« vdekjeprurĂ«se dhe mund tĂ« kapen nĂ« çdo periudhĂ« tĂ« jetĂ«s, por mĂ« tĂ« prekurit janĂ« fĂ«mijĂ«t e vegjĂ«lâ, theksoi ai.
Alergologu përmendi se rastet e rënda nuk lidhen vetëm me konsumimin e drejtpërdrejtë të ushqimit.
"Edhe kontaktet mĂ« tĂ« thjeshtaâsi njĂ« puthje prej njĂ« familjari qĂ« ka konsumuar kikirikĂ«, apo prekja e lĂ«kurĂ«s sĂ« njĂ« fĂ«mije tĂ« ndjeshĂ«m, mund tĂ« mjaftojnĂ« pĂ«r tĂ« shkaktuar njĂ« reagim tĂ« menjĂ«hershĂ«m alergjik. NĂ« praktikĂ« ka ndodhur qĂ« fĂ«mijĂ«t tĂ« pĂ«rfundojnĂ« nĂ« gjendje shumĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«, madje edhe tĂ« humbasin jetĂ«n, vetĂ«m nga kontakti me mbetjet e kikirikĂ«ve tek familjarĂ«tâ, tha Ahmetaj.
Ai nĂ«nvizoi se fĂ«mijĂ«t e moshave shumĂ« tĂ« hershme, pĂ«rfshirĂ« edhe foshnjat 1â2 vjeç janĂ« mĂ« tĂ« rrezikuarit, sepse sistemi i tyre imunitar reagon mĂ« fuqishĂ«m dhe mĂ« shpejt.
Për më shumë shikoni podcastin e plotë "Shëndeti në rend të parë":
NĂ« episodin e 55-tĂ« tĂ« podcastit âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, tĂ« mbĂ«shtetur nga United Hospital, alergologu Ylli Ahmetaj solli njĂ« shpjegim tĂ« qartĂ« rreth alergjive â njĂ« nga problemet shĂ«ndetĂ«sore mĂ« tĂ« pĂ«rhapura tĂ« kohĂ«s sonĂ«.
Ai i cilĂ«soi alergjitĂ« si âsĂ«mundja e shekullit XXIâ, me rritje tĂ« vazhdueshme tek fĂ«mijĂ«t dhe tĂ« rriturit.
Ahmetaj theksoi se faktorĂ«t kryesorĂ« lidhen me stilin e jetĂ«s moderne: ndotja, ndryshimet klimatike, ushqimet e pĂ«rpunuara, qĂ«ndrimi i gjatĂ« nĂ« ambiente tĂ« mbyllura dhe te âpastĂ«rtiaâ qĂ« krijon mungesĂ« ekspozimi ndaj mikrobeve.
Sipas tij, fëmijët që rriten në ambiente shumë sterile kanë më shumë gjasa të zhvillojnë alergji.
Ahmetaj theksoi se shenjat më të shpeshta janë rrjedhja e hundëve, sy të skuqur e me lot, kollë, kruarje e lëkurës dhe skuqje.
Siç u shpreh ai shpesh alergjitë ngatërrohen me ftohjen ose gripin, prandaj shumë pacientë vonohen të kërkojnë ndihmë.
Radiologia Shkëndije Nuza gjatë podcastit "Shëndeti në rend të parë", nga United Hospital ka folur për një nga sfidat më të ndjeshme dhe më të rëndësishme në mjekësi: komunikimin me pacientin në momentet kur ekziston dyshimi për kancer.
Ajo ka theksuar se roli i radiologut nuk është vetëm identifikimi i ndryshimeve në trupin e pacientit, por edhe mënyra se si këto informata përcillen, duke ruajtur profesionalizmin dhe ndjeshmërinë.
âPo ta diagnostikosh nĂ« fazĂ«n e hershme dhe vet pacientit tâi thuash qĂ« je me kancer... duhet tĂ« gjesh mĂ«nyrĂ«n se si duhet tâi thuash pacientitâ, ka thĂ«nĂ« Nuza, duke theksuar se njĂ« komunikim i tillĂ« duhet tĂ« bĂ«het me shumĂ« kujdes.
Sipas saj, përgjegjësia e radiologut është të shpjegojë me qartësi çdo ndryshim të vërejtur në trupin e pacientit, por pa nxjerrë përfundime përfundimtare pa prova laboratorike. Ajo thekson se procesi diagnostikues është i strukturuar dhe kërkon respektim të rreptë të procedurave.
âRadiologu ka pĂ«r detyrĂ« qĂ« tâia sqarojĂ« ndryshimin nĂ« trupin e pacientit. Kur tâi thuash pacientit qĂ« duhet tĂ« bĂ«jĂ« biopsi dhe pyetja e parĂ« qĂ« vjen Ă«shtĂ« âa Ă«shtĂ« kancerâ, nuk mund tâi thuash pacientit qĂ« Ă«shtĂ« kancer pĂ«rderisa Ă«shtĂ« mikroskopi ai qĂ« e vendos se cili lloj Ă«shtĂ« dhe çfarĂ« lloji Ă«shtĂ«â, ka shpjeguar ajo.
Nuza nĂ«nvizon se vetĂ«m analiza mikroskopike â pra biopsia â e konfirmon natyrĂ«n e qelizave dhe pĂ«rcakton llojin e saktĂ« tĂ« sĂ«mundjes. Deri atĂ«herĂ«, radiologĂ«t bazohen nĂ« imazhe dhe ndryshime qĂ« mund tĂ« sugjerojnĂ« shumëçka, por nuk mund tĂ« pĂ«rdoren pĂ«r njĂ« diagnozĂ« pĂ«rfundimtare.
âKĂ«to janĂ« procedura tĂ« cilat hap pas hapi duhet tâi ndjekĂ«shâ, ka thĂ«nĂ« radiologia, duke theksuar rĂ«ndĂ«sinĂ« e protokolleve dhe tĂ« komunikimit etik me pacientĂ«t.
GjatĂ« podcastit âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, e mbĂ«shtetur nga United Hospital, specialistja e radiologjisĂ«, ShkĂ«ndije Nuza ka sqaruar disa keqkuptime tĂ« pĂ«rhapura lidhur me mamografinĂ«, radiografinĂ« (rĂ«ntgenin) dhe ekzaminimet CT, sidomos pĂ«rsa i pĂ«rket rrezatimit dhe sigurisĂ« sĂ« kĂ«tyre metodave diagnostike.
Sipas NuzĂ«s, si radiografia ashtu edhe skaneri (CT) funksionojnĂ« me rrezatim jonizues. Po ashtu edhe mamografia pĂ«rdor rrezatim, por ajo thekson se: âMamografia ka njĂ« dozĂ« jashtĂ«zakonisht tĂ« ulĂ«t ekspozimi, shumĂ« mĂ« tĂ« ulĂ«t se CT-ja dhe rĂ«ntgeni klasikâ.
Nuza sqaroi se rrezet absorbohen kryesisht nga kockat, pasi ato përmbajnë më shumë kalcium.
âIndet e gjirit nuk kanĂ« strukturĂ« kockore, prandaj edhe doza e nevojshme pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« mamografinĂ« Ă«shtĂ« shumĂ« e ulĂ«tâ.
Sipas saj nuk ekziston asnjë punim shkencor zyrtar në botë që vërteton se mamografia shkakton kancer të gjirit.
Ajo po ashtu tregoi se sipas protokolleve mjekësore mamografia bëhet zakonisht pas moshës 40 vjeç.
âNuk rekomandohet mĂ« shpesh se njĂ« herĂ« nĂ« vit nĂ« rast se nuk ka gjetje patologjike. NĂ« rastet e zakonshme nĂ« çdo dy vjet Ă«shtĂ« e mjaftueshme. NĂ«n moshĂ«n 40 vjeç, mamografia nuk rekomandohet, pĂ«rveç nĂ« raste tĂ« veçanta, kur ekziston njĂ« anamnezĂ« familjare shumĂ« e fortĂ« pĂ«r kancer gjiri (p.sh. nĂ«na, motra, gjyshja, tezja). VetĂ«m gratĂ« me zinxhir tĂ« fortĂ« familjar tĂ« prekjes nga kanceri mund tĂ« bĂ«jnĂ« mamografi para moshĂ«s 40 vjeçare, pasi konsiderohen grup i rrezikut tĂ« lartĂ«â, shpjegoi Nuza. .
NĂ« podcastin âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, e mbwshtetur nga United Hospital, specialistja e radiologjisĂ«, ShkĂ«ndije Nuza ka sqaruar disa keqkuptime rreth profesionit tĂ« radiologut dhe ka folur pĂ«r njĂ« nga procedurat mĂ« tĂ« ndjeshme nĂ« kĂ«tĂ« fushĂ«: biopsinĂ« e mushkĂ«rive.
Sipas Nuzës, megjithëse biopsitë e mushkërive janë procedura të sigurta, ato mund të shoqërohen me një komplikim të mundshëm.
Ajo tregoi se komplikimi më i shpeshtë që mund të ndodhë te biopsitë e mushkërive është pneumotoraksi.
Ky komplikim ndodh pĂ«r shkak se mushkĂ«ritĂ« pĂ«rmbajnĂ« shumĂ« ajĂ«r, dhe gjatĂ« marrjes sĂ« mostrĂ«s sĂ« indit, sidomos kur procesi patologjik ndodhet nĂ« pjesĂ«n qendrore tĂ« mushkĂ«risĂ«, mund tĂ« krijohet njĂ« hapĂ«sirĂ« ku ajri del jashtĂ« strukturĂ«s sĂ« mushkĂ«risĂ« â njĂ« situatĂ« qĂ« njihet si pneumotoraks.
Për më shumë shikoni podcastin e plotë "Shëndeti në rend të parë":
Onkologia Dafina Ademi-Islami gjatĂ« podcastit âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, e mbĂ«shtetur nga United Hospital ka folur pĂ«r llojet mĂ« tĂ« shpeshta tĂ« kancerit nĂ« vendin tonĂ« dhe faktorĂ«t qĂ« ndikojnĂ« nĂ« kĂ«to statistika.
Sipas saj, struktura demografike e popullatës në Kosovë luan rol kyç në llojet e kancerit që paraqiten më shpesh.
âNĂ« vendin tonĂ«, meqĂ« jemi popullatĂ« e re, te gratĂ« kanceri numĂ«r njĂ« Ă«shtĂ« kanceri i gjirit. NdĂ«rsa te burrat, si kancer mĂ« i pĂ«rhapur Ă«shtĂ« kanceri i mushkĂ«riveâ, tha ajo gjatĂ« intervistĂ«s.
Ndryshe nga vendet e zhvilluara, ku popullata është dukshëm më e moshuar, atje kanceri i prostatës shfaqet më shpesh tek burrat. Pikërisht moshat më të larta janë arsyeja pse statistikat dallojnë.
âNĂ« vendet e zhvilluara pĂ«rqindja e personave mbi 65 vjeç Ă«shtĂ« shumĂ« e lartĂ«, prandaj atje flitet pĂ«r kancer tĂ« prostatĂ«s si mĂ« tĂ« shpeshtin. Te ne, ende dominon kanceri i mushkĂ«riveâ, sqaroi Ademi-Islami.
Onkologja theksoi gjithashtu se nuk ekzistojnĂ« ushqime âmrekullibĂ«rĂ«seâ qĂ« e shĂ«rojnĂ« kancerin, por zgjedhjet e shĂ«ndetshme nĂ« tĂ« ushqyer janĂ« thelbĂ«sore: âUshqyerja e shĂ«ndetshme Ă«shtĂ« shumĂ« e rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r trupin dhe imunitetin â jo vetĂ«m pas diagnostikimit, por gjatĂ« gjithĂ« jetĂ«sâ.
Ajo potencoi se stili i jetesës, aktiviteti fizik dhe reduktimi i faktorëve të rrezikut janë aleatë të rëndësishëm në parandalim.
Ademi-Islami bëri thirrje për më shumë edukim shëndetësor në shkolla, duke theksuar se fëmijët ekspozohen herët ndaj produkteve të dëmshme, veçanërisht pijeve energjike.
âDuhet mĂ« shumĂ« edukim pĂ«r tĂ« rinjtĂ« dhe ndalimi i pijeve energjike te fĂ«mijĂ«t, tĂ« cilat po bĂ«hen shqetĂ«sim serioz nĂ« shĂ«ndetin e tyreâ, theksoi ajo.
Për më shumë shikoni podcastin e plotë "Shëndeti në rend të parë":
GjatĂ« podcastit âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, i pĂ«rkrahur nga United Hospital, onkologja Dafina Ademi-Islami foli gjerĂ«sisht pĂ«r rĂ«ndĂ«sinĂ« e depistimit tĂ« hershĂ«m tĂ« kancerit tĂ« gjirit, duke theksuar domosdoshmĂ«rinĂ« e kontrolleve tĂ« rregullta â veçanĂ«risht pĂ«r gratĂ« qĂ« vijnĂ« nga familje me histori tĂ« kĂ«saj sĂ«mundjeje.
Sipas Ademi-Islamit, ekzaminimi klinik i bërë nga mjeku mbetet hapi bazë dhe i pazëvendësueshëm në zbulimin e hershëm.
Ajo tha se për gratë dhe vajzat që kanë raste të afërta të kancerit të gjirit në familje, kontrollet duhet të fillojnë shumë më herët sesa rekomandimet standarde.
âEkzaminimi klinik prej anĂ«s sĂ« mjekut Ă«shtĂ« shumĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m, mirĂ«po duhet pasur parasysh pĂ«r gratĂ« qĂ« nĂ« familjet e tyre kanĂ« tĂ« prekura me kancer tĂ« gjirit, vajzat â gratĂ«. NĂ«se e shohim qĂ« kemi nĂ«nĂ«n, tezen, hallĂ«n, tĂ« afĂ«rmit e parĂ« tĂ« linjĂ«s sĂ« dytĂ« tĂ« prekur me kancer tĂ« gjirit kjo duhet me qenĂ« njĂ« shenjĂ« qĂ« duhet tĂ« fillojmĂ« kontrollet mĂ« herĂ«tâ, theksoi ajo.
Më tej, Ademi-Islami sqaroi se rekomandimet e viteve të fundit kanë ndryshuar.
âPĂ«rpara kemi thĂ«nĂ« 5 vite mĂ« herĂ«t, por edhe nĂ«se fillojmĂ« 10 vite mĂ« herĂ«t Ă«shtĂ« mĂ« mirĂ«. D.m.th. 10 vite mĂ« herĂ«t para se gruaja me moshĂ«n mĂ« tĂ« re tĂ« diagnostikuar nĂ« familje Ă«shtĂ« diagnostikuar. NĂ«se dikush ka qenĂ« mosha mĂ« e re 40 vjeç, atĂ«herĂ« ju duhet tĂ« lajmĂ«roheni qysh nĂ« moshĂ«n 30-vjeçare pĂ«r ekzaminimeâ.
Ajo shtoi se nuk ka kufizime në llojet e ekzaminimeve që mund të kryhen në këto raste të rrezikut të shtuar.
âGratĂ« mund tâi nĂ«nshtrohen mamografisĂ«, incizimeve tĂ« ndryshme apo edhe rezonancĂ«s sĂ« gjinjveâ, tha ajo.
Një nga pikëpamjet e gabuara më të përhapura, sipas onkologes, është perceptimi se kanceri i gjirit është plotësisht trashëgues.
Ajo theksoi: â10 deri 15 pĂ«r qind Ă«shtĂ« sĂ«mundje trashĂ«guese. Ngase njerĂ«zit mendojnĂ« qĂ« kjo Ă«shtĂ« kryekĂ«put trashĂ«guese, por kjo nuk qĂ«ndronâ.
Për më shumë shikoni podcastin e plotë "Shëndeti në rend të parë":
Me një ekip të përkushtuar dhe të kualifikuar të mjekëve, ofrojmë shërbime, trajtime dhe ndërhyrje kirurgjikale me teknologjinë më të avancuar, në zbulimin, diagnostikimin dhe trajntimin e sëmundjeve.
Prof. Dr. Halil Krasniqi, kirurg i njohur vaskular, ofron shërbime të avancuara në kirurgjinë vaskulare, duke përdorur metodat më bashkëkohorë në këtë fushë. Ai ka kryer me sukses intervenimin e trombendarteriektomisë së arteries femorale me metoden më inovative STRIPING të Arteries, ( hapjen e arteries mbi 40 cm me një prerje prej 7 cm), një ndërhyrje e komplikuar jetëshpëtuese që vjen si pasojë e ngushtimit ose bllokimit të arteries femorale dhe është zakonisht pasojë e një procesi të gjatë të sklerozës së enëve të gjakut.
Arteria para operacionit
Shkaqet
Ngushtimi ose bllokimi i arteries femorale është zakonisht pasojë e një procesi të gjatë të sklerozës së enëve të gjakut. Faktorët më të shpeshtë që çojnë në këtë gjendje janë duhanpirja, diabeti, tensioni i lartë i gjakut, yndyrnat e larta në gjak dhe mosha. Këto shkaktojnë grumbullim të materialit aterosklerotik në murin e arteries, duke e ngushtuar gradualisht atë derisa rrjedhja e gjakut në këmbë zvogëlohet ndjeshëm.
Klinika
Pacientët zakonisht shfaqin dhimbje në këmbë gjatë ecjes, që i detyron të ndalen pas disa metrash, e njohur si sëmundja e vitrinave. Në faza më të avancuara paraqiten dhimbje në qetësi, plagë që nuk shërohen dhe, në raste të rënda, rrezik i humbjes së indeve të këmbës. Këto simptoma ndikojnë drejtpërdrejt në cilësinë e jetës dhe lëvizshmërinë e pacientit, duke e kufizuar rëndë aktivitetin e përditshëm.
Preparati i cili është hequr nga arteria
Diagnostika
Diagnoza fillon me ekzaminimin klinik dhe matjen e pulsit periferik. Doppleri vaskular dhe ultrazëri i enëve të gjakut tregojnë përshtypjen e parë për vendin dhe shkallën e stenozës. Për një vlerësim më të saktë përdoren CTA ose MRA, të cilat tregojnë qartë bllokimin, gjatësinë e tij dhe mundësinë e trajtimit.
Suksesi në United Hospital
Në United Hospital, nën drejtimin e Prof. Dr. Halil Krasniqi, kirurg vaskular me renome botërore, u realizua intervenimi i trombendarteriektomisë së arteries femorale me metoden më inovative STRIPING të Arteries, ( hapjen e arteries mbi 40 cm me një prerje prej 7 cm). Ky sukses është dëshmi e nivelit të lartë profesional dhe teknologjisë së avancuar që ofron spitali për pacientët me sëmundje të rënda vaskulare.
Inqizimi me angiografi, pas heqjës dhe hapjes se artieries
Trajtimi
Kur ngushtimi është i rëndë ose kur arteri është i mbyllur plotësisht dhe trajtimet endovaskulare nuk mjaftojnë, atëherë nevojitet ndërhyrja kirurgjikale e hapur. Procedura kryesore është Trombendarteriektomia, ku materiali aterosklerotik dhe trombotik hiqet me kujdes nga brendësia e arteries për të rikthyer rrjedhën natyrale të gjakut. Në disa raste nevojitet edhe pastrimi i arteries në një segment më të gjatë, duke siguruar që të gjitha pjesët e bllokuara të eliminohen.
Pas heqjes së materialit, arteria shpesh zgjerohet dhe forcohet me një Patch Plastik, që mund të jetë nga material sintetik ose nga inde të pacientit. Kjo teknikë e stabilizon murin e arteries dhe minimizon rrezikun e mbylljes së përsëritur.
Trajtimi i suksesshëm çon në përmirësim të dukshëm të ecjes, zvogëlim të dhimbjeve dhe parandalim të komplikimeve të rënda si nekroza apo amputimi. Shumë pacientë e rimarrin lëvizshmërinë dhe cilësinë e jetës pas ndërhyrjes.
"Mos prisni derisa tĂ« ndodhĂ« sĂ«mundja â diagnostikimi dhe trajtimi nĂ« kohĂ« shpĂ«ton jetĂ«", thotĂ« Prof. Dr. Krasniqi.
NĂ« episodin e 52-tĂ« tĂ« podcastit âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, i pĂ«rkrahur nga United Hospital biseduam me onkologen Dafina Ademi-Islami â njĂ« prej profesionisteve mĂ« tĂ« respektuara tĂ« fushĂ«s sĂ« onkologjisĂ« nĂ« KosovĂ«.
Ademi diskutoi prejardhjen e saj profesionale, përvojat më të forta nga terreni, sfidat e pacientëve me kancer, mitet, faktet dhe rëndësinë jetike të parandalimit dhe zbulimit të hershëm.
Ademi-Islami tregoi udhĂ«timin e saj profesional â nga studimet nĂ« KosovĂ«, eksperienca formuese nĂ« SHBA, e deri te specializimi i pĂ«rbashkĂ«t me motrĂ«n e saj.
Ajo solli një histori të veçantë nga vitet e hershme të karrierës, kur për herë të parë pa nga afër një paciente të diagnostikuar me kancer që, falë informacionit të saktë, ishte e qetë dhe plot besim.
Sipas saj, informacioni i saktë zvogëlon frikën dhe rrit shpresën, çka në onkologji është gjysma e rrugës drejt shërimit emocional të pacientit.
âArma mĂ« e mirĂ« Ă«shtĂ« fjala. Fjala e mirĂ« shĂ«ronâ, tha Ademi-Islami.
Sipas saj, mënyra se si i komunikohet pacientit diagnoza, trajtimi dhe pritjet është thelbësore.
PĂ«r mĂ« shumĂ« shikoni tĂ« plotĂ« podcastin âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, i cili projekt Ă«shtĂ« nĂ« partnerit me Telegrafi dhe Ipko dhe mbĂ«shtetet nga United Hospital. /Telegrafi/
GjatĂ« podcastit âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, e mbĂ«shtetur nga United Hospital, specialistja e BiokimisĂ« Klinike, Nerxhivane GĂ«rguri-Retkoceri, foli pĂ«r rĂ«ndĂ«sinĂ« thelbĂ«sore qĂ« ka ushqimi nĂ« funksionimin e organizmit dhe ndikimin qĂ« sjellin zakonet ushqimore moderne te gjendja jonĂ« shĂ«ndetĂ«sore.
Sipas saj, ushqimi Ă«shtĂ« njĂ« faktor kyç nĂ« metabolizmin e proteinave, karbohidrateve dhe lipideve â procese pa tĂ« cilat organizmi nuk mund tĂ« funksionojĂ« si duhet.
Por, me rritjen e konsumit të ushqimeve të shpejta dhe me prirjen e të rinjve për të ngrënë më shpesh jashtë sesa në shtëpi, po vërehen gjithnjë e më shumë çrregullime metabolike.
Gërguri-Retkoceri theksoi se modernizimi i mënyrës së të ushqyerit po ndikon veçanërisht në metabolizmin e lipideve dhe në rritjen e rasteve me çrregullime të metabolizmit të glukozës.
Një prej faktorëve shqetësues është konsumi i tepërt i pijeve energjike.
âPijet energjike tĂ« cilat preferohen prej tĂ« rinjve pĂ«rmbajnĂ« njĂ« sasi shumĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« glukozĂ«s. Dhe nĂ« kĂ«tĂ« mĂ«nyrĂ«, kur kemi njĂ« nivel tĂ« lartĂ« tĂ« glukozĂ«s nĂ« gjak, kjo menjĂ«herĂ« e rrit stimulimin e insulinĂ«s prej pankreasit, qĂ« çon deri nĂ« njĂ« insuficiencĂ« pankreatike nĂ«se merren pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ«. Pas njĂ« kohe edhe prodhimi i insulinĂ«s vjen e pakĂ«sohet ose shfaqet rezistenca ndaj insulinĂ«sâ, u shpreh ajo.
Specialistja paralajmëroi se përdorimi i vazhdueshëm i ushqimeve të përpunuara, pijeve të ëmbla dhe energjikeve mund të rrisë rrezikun për diabet, çrregullime hormonale dhe probleme kardiovaskulare.
GjatĂ« podcastit âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, e mbĂ«shtetur nga United Hospital, specialistja e BiokimisĂ« Klinike, Nerxhivane GĂ«rguri-Retkoceri ka folur pĂ«r rĂ«ndĂ«sinĂ« e analizave laboratorike nĂ« monitorimin e rritjes dhe zhvillimit tĂ« fĂ«mijĂ«ve.
Ajo ka theksuar se një ndër treguesit më të rëndësishëm për vlerësimin e shëndetit është hemogrami, i njohur ndryshe si pasqyra e gjakut.
Sipas Gërguri-Retkocerit, përmes këtyre analizave mund të identifikohen herët mungesat e rëndësishme, sidomos mungesa e hekurit, e cila është një ndër problemet më të shpeshta tek fëmijët.
Ajo theksoi se hekuri luan rol thelbësor në zhvillimin e trurit dhe funksionimin e organeve jetike.
âMe anĂ« tĂ« analizave laboratorike ne e pĂ«rcjellim rritjen dhe zhvillimin e fĂ«mijĂ«ve sidomos nĂ« bazĂ« tĂ« hemogramit ose pasqyrĂ«s sĂ« gjakut. Ne e shohim qĂ« ai fĂ«mijĂ« ka mungesĂ« tĂ« hekurit, ku e dimĂ« qĂ« hekuri Ă«shtĂ« shumĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r zhvillimin e trurit. NĂ« mungesĂ« tĂ« tij paraqitet mungesĂ« e oksigjenimit tĂ« trurit apo zemrĂ«s dhe nĂ« kĂ«tĂ« rast tek kĂ«ta fĂ«mijĂ« pĂ«rveç qĂ« do tĂ« ketĂ« ngecje nĂ« zhvillimin psikik, mund tĂ« ketĂ« ngecje edhe nĂ« zhvillimin fizikâ, ka thĂ«nĂ« GĂ«rguri-Retkoceri.
Ajo apeloi qĂ« prindĂ«rit tâi kushtojnĂ« rĂ«ndĂ«si kontrolleve tĂ« rregullta tĂ« fĂ«mijĂ«ve, pasi diagnostikimi i hershĂ«m i mungesĂ«s sĂ« hekurit dhe trajtimi adekuat mund tĂ« parandalojĂ« vonesat nĂ« zhvillim dhe pasojat afatgjata nĂ« shĂ«ndet.
NĂ« podcastin âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â, specialistja e BiokimisĂ« Klinike, Nerxhivane GĂ«rguri-Retkoceri, ka shpjeguar rolin thelbĂ«sor qĂ« biokimia klinike ka nĂ« zbulimin e hershĂ«m tĂ« sĂ«mundjeve dhe nĂ« mirĂ«mbajtjen e shĂ«ndetit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m.
Sipas saj, biokimia klinike është një disiplinë mjekësore që studion çrregullimet e metabolizmit të trupit.
Ajo sqaron se në organizmin tonë çdo ditë zhvillohen procese të shumta metabolike, të cilat varen nga balanca mes substancave ushqyese dhe funksionimit të organeve.
Gërguri-Retkoceri tha se kur këto procese zhvillohen normalisht, trupi konsiderohet i shëndetshëm.
Siç u shpreh biokimistja çdo devijim i metabolizmit reflekton menjëherë në analizat laboratorike, duke sinjalizuar se diçka nuk po funksionon si duhet.
âĂdo ndryshim qĂ« ndodh nĂ« organizmin tonĂ« pasqyrohet nĂ« analizat laboratorike. Ato janĂ« pasqyra e brendshme e trupit tonĂ«â, thekson GĂ«rguri Retkoceri.
Pikërisht për këtë arsye, analiza të thjeshta në laborator mund të ndihmojnë në identifikimin e hershëm të sëmundjeve, shpesh edhe para se të shfaqen simptomat klinike.
PĂ«r mĂ« shumĂ« shikoni podcastin e plotĂ« tĂ« âShĂ«ndeti nĂ« rend tĂ« parĂ«â. /Telegrafi/
Login
Arteria para operacionit
Preparati i cili është hequr nga arteria 
Inqizimi me angiografi, pas heqjës dhe hapjes se artieries 
