❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Rendi i ri botëror/ Si po e rishkruan Trump librin e rregullave mbi të cilin u ndërtua Perëndimi

✇FaxWeb
By: Fax Web

Nga TRT World –

Në Forumin Ekonomik Botëror në Davos këtë muaj, ankthi doli nga korridoret dhe pushtoi skenën kryesore, i mprehur nga veprimet dhe retorika e ShBA-së.

“Parimi i sovranitetit Ă«shtĂ« i cenueshĂ«m,” tha pĂ«r TRT World Paul M. Collins Jr, profesor i Studimeve Ligjore dhe Shkencave Politike nĂ« Universitetin e Massachusetts Amherst.

“Amerika po lĂ«viz drejt njĂ« qasjeje ku ‘i forti ka tĂ« drejtë’, duke kĂ«rcĂ«nuar edhe aleatĂ«t e saj nĂ« NATO.”

Këto fjalë erdhën herët në një javë të mbushur me ndërhyrjet e njëpasnjëshme të Presidentit të ShBA, Donald

Disa ditë më parë, Trump urdhëroi ShBA-në të tërhiqej nga 66 organizata, konventa dhe traktate ndërkombëtare, duke argumentuar se ato binin ndesh me interesat e vendit. Ky vendim përfshiu organizmat e klimës, duke përfshirë Konventën Kuadër të Kombeve të Bashkuara për Ndryshimet Klimatike dhe Panelin Ndërqeveritar për Ndryshimet Klimatike, së bashku me dhjetëra grupe të lidhura me OKB-në dhe jashtë saj, që punojnë në çështje që variojnë nga energjia e rinovueshme te kundërterrorizmi.

Valët e tronditjes u ndjenë shpejt në Evropë dhe më gjerë

Bashkimi Evropian pĂ«rshpejtoi atĂ« qĂ« zyrtarĂ«t e pĂ«rshkruajnĂ« si “nĂ«na e tĂ« gjitha marrĂ«veshjeve tregtare” me IndinĂ« pas dy dekadash bisedimesh, njĂ« lĂ«vizje qĂ« shihet gjerĂ«sisht si pĂ«rgjigje ndaj kthimit tĂ« Uashingtonit nga brenda.

Marrëveshja, e njoftuar në Nju Delhi të martën, midis dy prej tregjeve më të mëdha në botë, vjen ndërsa Uashingtoni shënjestron si fuqinë aziatike, ashtu edhe bllokun e BE-së me tarifa të larta importi. ShBA-ja ka vendosur tarifa prej 50% mbi mallrat indiane, duke përfshirë një penalitet prej 25%, për shkak të blerjes së vazhdueshme të naftës nga Rusia prej Delhit. Kërcënimet e Trumpit për tarifat mbi Grenlandën tronditën BE-në, pavarësisht tërheqjes së tyre më vonë. Ekspertët sugjerojnë se kjo ekspozoi cenueshmërinë e BE-së.

Deklaratat nga udhëheqësit e Indisë dhe BE-së theksuan peizazhin më të gjerë gjeopolitik që rrethon marrëveshjen, e cila pritet të finalizohet më vonë në vitin 2026.

“Kjo Ă«shtĂ« historia e dy gjigantĂ«ve, ekonomisĂ« sĂ« dytĂ« dhe tĂ« katĂ«rt mĂ« tĂ« madhe nĂ« botĂ«. Dy gjigantĂ« qĂ« zgjodhĂ«n partneritetin nĂ« njĂ« formĂ« ku tĂ« dyja palĂ«t fitojnĂ«. NjĂ« mesazh i fortĂ« se bashkĂ«punimi Ă«shtĂ« pĂ«rgjigjja mĂ« e mirĂ« ndaj sfidave globale,” tha Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen.

Kryeministri indian Narendra Modi e quajti marrĂ«veshjen “marrĂ«veshjen mĂ« tĂ« madhe tĂ« tregtisĂ« sĂ« lirĂ« nĂ« histori“.

“Rendi global Ă«shtĂ« nĂ« trazira tĂ« mĂ«dha sot,” tha Modi, duke shtuar, “nĂ« njĂ« kontekst tĂ« tillĂ«, partneriteti midis IndisĂ« dhe BE-sĂ« do tĂ« forcojĂ« stabilitetin nĂ« sistemin ndĂ«rkombĂ«tar.”

Marrëveshja BE-Indi vjen pasi Brukseli nënshkroi një pakt madhor me bllokun Mercosur të Amerikës së Jugut dhe përfundoi marrëveshjet me Indonezinë, Meksikën dhe Zvicrën, ndërsa kërkon të mbrohet (hedge) kundër një ShBA-je më unilaterale.

Shpërbërja e rendit global

Rrëmuja e vazhdueshme ka bërë që zyrtarët evropianë dhe kanadezë të vënë në dyshim hapur nëse rendi i pas Luftës së Dytë Botërore, i udhëhequr nga ShBA-ja, mbi të cilën ata ishin mbështetur, po shpërbëhej në diçka më transaksionale.

Ky shqetësim u shpreh më qartë nga Kryeministri i Kanadasë, Mark Carney, i cili paralajmëroi në Davos se arkitektura e ndërtuar pas Luftës së Dytë Botërore po prishej në mënyra që i linin vendet e përmasave të mesme rishtazi të ekspozuara.

“MĂ« lejoni tĂ« jem i drejtpĂ«rdrejtĂ«. Ne jemi nĂ« mes tĂ« njĂ« shkĂ«putjeje, jo tĂ« njĂ« tranzicioni,” u tha ai delegatĂ«ve nĂ« qytetin zviceran, duke paralajmĂ«ruar: “FuqitĂ« e mesme duhet tĂ« veprojnĂ« sĂ« bashku, sepse nĂ«se nuk jemi nĂ« tryezĂ«, jemi nĂ« menu”.

Presidenti francez Emmanuel Macron pasqyroi të njëjtën diagnozë, duke përshkruar një moment të çekuilibrit historik në siguri dhe ekonomi.

“Është  njĂ« zhvendosje drejt njĂ« bote pa rregulla, ku ligji ndĂ«rkombĂ«tar nĂ«pĂ«rkĂ«mbet dhe ku ligji i vetĂ«m qĂ« duket se ka rĂ«ndĂ«si Ă«shtĂ« ai i mĂ« tĂ« fortit,” tha Macron, duke shtuar se ajo qĂ« ai i quajti “ambicie imperiale” po rishfaqeshin.

Në të njëjtin takim, presidenti i Ganës u tha delegatëve se në rendin global në zhvillim, Afrika synon të jetë në tryezë.

John Dramani Mahama tha se rendi multilateral dhe sistemi i bazuar nĂ« rregulla mund tĂ« jenĂ« nĂ«n kĂ«rcĂ«nim, por argumentoi se njĂ« “Koalicion i tĂ« VullnetshmĂ«ve” i ri mund tĂ« krijohet bazuar nĂ« njĂ« vizion tĂ« pĂ«rbashkĂ«t dhe respekt tĂ« ndĂ«rsjellĂ«.

Në mënyrë domethënëse, përgjigjja evropiane nuk përfundoi në Davos. Të martën, kryeministrja e Danimarkës u shpreh më troç.

“NjĂ« nga gjĂ«rat qĂ« mund tĂ« nxirret nga ngjarjet e javĂ«ve tĂ« fundit Ă«shtĂ« se rendi i vjetĂ«r botĂ«ror nuk ekziston mĂ«,” argumentoi Mette Frederiksen, duke shtuar: “Nuk e di nĂ«se ai do tĂ« kthehet, por me gjasĂ« jo.”

Trump, nga ana e tij, ka ofruar një kornizë shumë të ndryshme.

Pasi fillimisht kĂ«rkoi kontrollin ose pronĂ«sinĂ« amerikane tĂ« territorit Arktik, Trump ndryshoi kurs dhe njoftoi njĂ« “kornizĂ« tĂ« njĂ« marrĂ«veshjeje tĂ« ardhshme” pĂ«r GrenlandĂ«n, duke pĂ«rfshirĂ« NATO-n dhe DanimarkĂ«n, qĂ« do t’i jepte Shteteve tĂ« Bashkuara qasje tĂ« plotĂ« ushtarake.

Midis zyrtarëve evropianë, lehtësimi u shoqërua me pakënaqësi ndaj vetë presionit.

“Shtetet mĂ« tĂ« dobĂ«ta subjekt i cĂ«nimeve”

Joshua Busby, studiues i shquar nĂ« QendrĂ«n Strauss dhe anĂ«tar jorezident nĂ« KĂ«shillin e Çikagos pĂ«r Çështjet Globale, shpjegoi pĂ«r TRT World tensionet mbi sovranitetin nĂ« marrĂ«dhĂ«niet me shtetet mĂ« tĂ« fuqishme.

“Sovraniteti ka qenĂ« gjithmonĂ«, siç sugjeroi Stephen Krasner (shkencĂ«tar politik i njohur amerikan), njĂ« formĂ« e ‘hipokrizisĂ« sĂ« organizuar’ ku shtetet mĂ« tĂ« dobĂ«ta janĂ« subjekt i cenimeve tĂ« sovranitetit nga shtetet e fuqishme.”

Kjo hendek midis parimit dhe fuqisë po ndikon tani në zgjedhjet strategjike.

“NĂ« rastin e EvropĂ«s, ata janĂ« mĂ« tĂ« cenueshĂ«m ndaj agresionit rus dhe janĂ« gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« tĂ« varur nga ShBA-ja pĂ«r gazin natyror tĂ« lĂ«ngshĂ«m. Ata gjithashtu mund ta shohin KinĂ«n si njĂ« partner mĂ« mikpritĂ«s pĂ«r investime si pasojĂ« e rreziqeve tĂ« detyrimit nga ShBA-ja dhe Rusia,” shtoi Busby.

Divizionet ishin tĂ« spikatura mbi “Bordin e Ri tĂ« Paqes”, i zbuluar nĂ« Davos dhe i mbĂ«shtetur nga vende tĂ« shumta.

Vende të shumta që kërkojnë reforma në OKB dhe që kanë paralajmëruar se rendi aktual botëror i shfrytëzon ato, kanë treguar interes të konsiderueshëm për Bordin e Paqes, i cili, sipas Trump, përfundimisht do të ndihmojë në zgjidhjen e konflikteve përtej Gazës.

JavĂ«n e kaluar, TĂŒrkiye, Arabia Saudite, Egjipti, Jordania, Indonezia, Pakistani, Katari, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe tĂ« tjerĂ« pranuan ftesat pĂ«r t’u bashkuar me Bordin e Paqes pĂ«r GazĂ«n.

Presidenti Recep Tayyip Erdoğan ndau mĂ« vonĂ« vizionin e vendit tĂ« tij, duke thĂ«nĂ« se Turqia do tĂ« bĂ«het njĂ« nga polet qendrore nĂ« rendin botĂ«ror tĂ« riformĂ«suar.

“Bota po lĂ«viz ngadalĂ« drejt asaj qĂ« ne kemi thĂ«nĂ«. VlefshmĂ«ria e kritikave tona ndaj politikĂ«s globale, tĂ« cilat i kemi bĂ«rĂ« prej vitesh, po bĂ«het e dukshme sot,” tha ai.

“NjĂ« goditje e madhe”

VĂ«rejtja e Trump pĂ«r aleatĂ«t e NATO-s, duke sugjeruar se ata kishin qĂ«ndruar “paksa larg vijave tĂ« frontit” nĂ« Afganistan, shkaktoi gjithashtu zemĂ«rim nĂ« kryeqytetet evropiane.

Kryeministri britanik Keir Starmer e kritikoi ashpĂ«r Trumpin pĂ«r ato qĂ« ai i quajti vĂ«rejtje “fyerĂ«se dhe sinqerisht tĂ« tmerrshme”, nĂ« tĂ« cilat presidenti i ShBA-sĂ« hodhi dyshime nĂ«se aleatĂ«t e NATO-s do tĂ« vinin nĂ« mbrojtje tĂ« Uashingtonit nĂ«se do t’u kĂ«rkohej.

Trump, duke folur në Fox Network, hodhi poshtĂ« rolin e luajtur nga forcat aleate nĂ« luftĂ«rat e udhĂ«hequra nga ShBA-ja. Duke iu referuar trupave joamerikane, ai tha: “E dini, ata do tĂ« thonĂ« se dĂ«rguan disa trupa nĂ« Afganistan, ose kĂ«tĂ« e atĂ«, dhe ashtu bĂ«nĂ«, ata qĂ«ndruan pak mbrapa, pak larg vijave tĂ« frontit.”

Pavarësisht lavdërimeve të mëvonshme të Trumpit për trupat britanike në Afganistan, vërejtjet e tij të mëparshme kishin shkaktuar tashmë shqetësim.

“ËshtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« thuhet nĂ«se kjo krisje Ă«shtĂ« e pĂ«rkohshme apo afatgjatĂ«,” tha Collins nga Universiteti i Massachusetts Amherst. “Disa udhĂ«heqĂ«s mund tĂ« besojnĂ« se prirjet individuale tĂ« Trump e nxisin kĂ«tĂ«. Por ai u zgjodh nga populli dhe ai udhĂ«heq PartinĂ« Republikane. ËshtĂ« e besueshme qĂ« shumĂ« njerĂ«z ta shohin kĂ«tĂ« si njĂ« ndryshim strukturor nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si Shtetet e Bashkuara i qasen punĂ«ve tĂ« jashtme.”

PĂ«r fuqitĂ« e mesme, dilema Ă«shtĂ« akute. “FuqitĂ« e mesme po tregohen me tĂ« drejtĂ« tĂ« kujdesshme duke kĂ«rkuar tĂ« ndĂ«rtojnĂ« aleanca tĂ« reja qĂ« mund ose nuk mund tĂ« pĂ«rfshijnĂ« Shtetet e Bashkuara,” shtoi Collins. “ParashikueshmĂ«ria dhe bashkĂ«punimi janĂ« çelĂ«si qĂ« sistemi tĂ« funksionojĂ« mirĂ«.”

Fuqia përmbi ligjin?

Analistët thonë se rekordi historik është udhëzues këtu. David N. Gibbs, profesor i historisë në Universitetin e Arizonës, tha për TRT World se tërheqja e dukshme e Trump për Grenlandën kishte bërë pak për të fshirë dëmin.

“I gjithĂ« ky episod ka lĂ«nĂ« njĂ« ndjenjĂ« tĂ« hidhur midis aleatĂ«ve tĂ« AmerikĂ«s,” tha ai.

VeçanĂ«risht, shefja e politikĂ«s sĂ« jashtme tĂ« BE-sĂ«, Kaja Kallas, e konfirmoi kĂ«tĂ« javĂ«n e kaluar, duke argumentuar se marrĂ«dhĂ«niet transatlantike kanĂ« “marrĂ« padyshim njĂ« goditje tĂ« madhe”. Ajo vuri nĂ« dukje se ngjarjet e fundit tregojnĂ« se marrĂ«dhĂ«niet BE-ShBA “nuk janĂ« mĂ« tĂ« njĂ«jtat qĂ« ishin.”

Gibbs shpjegoi: “Dyshoj se evropianĂ«t janĂ« tĂ« panikuar pĂ«r humbjen e mundshme tĂ« aleancĂ«s transatlantike qĂ« ata e kanĂ« supozuar gjithmonĂ« si tĂ« palĂ«kundur. Tani, ata po kĂ«rkojnĂ« alternativa tĂ« mundshme pĂ«r aleancĂ«n me amerikanĂ«t, prandaj edhe pĂ«rpjekjet e tyre pĂ«r tĂ« krijuar lidhje diku tjetĂ«r, pĂ«rfshirĂ« AmerikĂ«n e Jugut dhe AzinĂ« Jugore. Dyshoj se sĂ« shpejti do tĂ« vijĂ« edhe njĂ« lidhje mĂ« e ngushtĂ« evropiane me KinĂ«n.”

Starmer aktualisht ndodhet në Kinë, vizita e parë nga një udhëheqës britanik në tetë vjet, në një përpjekje për të rregulluar lidhjet me ekonominë e dytë më të madhe në botë dhe për të reduktuar varësinë e saj nga ShBA-ja.

Vëzhguesit, megjithatë, paralajmërojnë kundër shikimit të këtij momenti si plotësisht të paprecedentë.

Që nga viti 1945, argumentoi Gibbs, presidentët e njëpasnjëshëm të ShBA-së janë angazhuar vazhdimisht në agresion ushtarak në kundërshtim me ligjin ndërkombëtar.

“Nga kĂ«ndvĂ«shtrimi i ShBA-sĂ«, ligji ndĂ«rkombĂ«tar zbatohet vetĂ«m pĂ«r vendet e dobĂ«ta, jo pĂ«r superfuqitĂ«,” tha ai.

↗

Destinacionet qĂ« tĂ« gjithĂ« do t’i vizitojnĂ« gjatĂ« 2026-Ă«s

✇FaxWeb
By: Fax Web

KAYAK ka zbuluar se udhĂ«tarĂ«t e Brezit Z dhe MijĂ«vjeçarĂ«t po kĂ«rkojnĂ« pushime nĂ« qoshe ‘tĂ« pazbuluara’, ja cilat vende duhet tĂ« keni nĂ« radar.

Sigurisht, Ă«shtĂ« gjithmonĂ« e dobishme t’u tregoni miqve se ku planifikon tĂ« udhĂ«tosh kĂ«tĂ« vit dhe tĂ« merrni nga ata rekomandime nĂ« Google Maps me restorante dhe bare tĂ« provuara e tĂ« testuara, por nĂ«se dĂ«shironi tĂ« shkoni diku qĂ« tĂ« duket si njĂ« destinacion krejtĂ«sisht i pazbuluar, KAYAK ka pikĂ«risht atĂ« qĂ« ju duhet.

Motori i kĂ«rkimit pĂ«r udhĂ«time ka bĂ«rĂ« kĂ«rkime dhe ka publikuar raportin e tij tĂ« dytĂ« vjetor “What the Future”, i cili zbulon se 71 pĂ«r qind e Brezit Z dhe 75 pĂ«r qind e MijĂ«vjeçarĂ«ve po kĂ«rkojnĂ« “destinacione tĂ« pazbuluara”.

Raporti bazohet në të dhëna nga komuniteti në TikTok dhe lista e vendeve që, sipas parashikimeve, do të jenë të njohura këtë vit është vërtet intriguese.

10 destinacionet kryesore qĂ« tĂ« gjithĂ« do t’i vizitojnĂ« nĂ« vitin 2026, sipas KAYAK

  1. Cork, Irlandë
  2. Chongqing, Kinë
  3. Harbin, Kinë
  4. Zakynthos, Greqi
  5. Shenzhen, Kinë
  6. Almaty, Kazakistan
  7. Hilo (Big Island), Hawaii, SHBA
  8. Noumea, Kaledonia e Re
  9. La Romana, Republika Dominikane
  10. Luxemburg

 

↗

Ftesa nĂ« “Bordin e Paqes”/ Begaj: VlerĂ«sim i SHBA-ve pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« si njĂ« partner i besueshĂ«m, i qĂ«ndrueshĂ«m dhe i pĂ«rkushtuar

✇FaxWeb
By: Fax Web

Presidenti Bajram Begaj priti sot në një ceremoni Trupin Diplomatik të akredituar në Tiranë.

Kreu i shtetit tha se parimet e Shqipërisë nuk kanë mbetur vetëm në nivel deklarativ, por janë përkthyer në zgjedhje të qarta strategjike dhe aleanca të qëndrueshme.

“MarrĂ«dhĂ«nia jonĂ« strategjike me SHBA-tĂ«, anĂ«tarĂ«simi nĂ« BE dhe pĂ«rkatĂ«sia jonĂ« nĂ« NATO pĂ«rbĂ«jnĂ« themelin e sigurisĂ« dhe orientimit tonĂ« ndĂ«rkombĂ«tar”, tha ai.

“NĂ« njĂ« botĂ« qĂ« po ndryshon me shpejtĂ«si dhe shpesh me pasiguri, ajo qĂ« mbetet e qĂ«ndrueshme janĂ« zgjedhjet qĂ« bĂ«jmĂ« dhe parimet qĂ« nuk i negociojmĂ«. ShqipĂ«ria do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« jetĂ« njĂ« partnere e besueshme, e parashikueshme dhe e pĂ«rkushtuar ndaj vlerave qĂ« na bashkojnĂ«, duke besuar se paqja, stabiliteti dhe bashkĂ«punimi ndĂ«rtohen çdo ditĂ«, çdo ditĂ« me pĂ«rgjegjĂ«si dhe respekt tĂ« ndĂ«rsjellĂ«â€œ, theksoi presidenti.

Kreu i shtetit shtoi se partneriteti me Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s Ă«shtĂ« njĂ« marrĂ«dhĂ«nie e veçantĂ«, historike dhe e ndĂ«rtuar “mbi mirĂ«njohjen, besimin, vlerat e pĂ«rbashkĂ«ta dhe angazhimin pĂ«r lirinĂ« dhe demokracinĂ«â€.

Begaj shtoi se kjo marrëdhënie u pasurua me një zhvillim domethënës siç ishte ftesa nga Donald Trump, presidenti i Amerikës, që Shqipëria të jetë pjesë e Bordit të Paqes.

“Ky angazhim pasqyron vlerĂ«simin e SHBA-ve pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« si njĂ« partner i besueshĂ«m, i qĂ«ndrueshĂ«m dhe i pĂ«rkushtuar”, tha ai.

Presidenti shtoi se po kaq e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« edhe marrĂ«dhĂ«nia me Bashkimin Europian. Ai theksoi se aspirata e ShqipĂ«risĂ« pĂ«r anĂ«tarĂ«sim Ă«shtĂ« “njĂ« zgjedhje strategjike dhe kthim nĂ« familjen tonĂ« natyrore”.

↗

“U kapĂ«n pas urĂ«s”, aksidenti nĂ« Vaun e DejĂ«s: NĂ« makinĂ« ndodheshin 3 persona, njĂ«ri prej tyre i plagosur rĂ«ndĂ«

✇FaxWeb
By: Fax Web

Detaje tĂ« reja janĂ« mĂ«suar lidhur me aksidentin e ndodhur nĂ« urĂ«n e Spatharit, nĂ« aksin rrugor ShkodĂ«r–Vau i DejĂ«s, ku njĂ« automjet pĂ«rfundoi nĂ« ujĂ«.

Sipas informacioneve, në mjet ndodheshin tre persona, të cilët kanë arritur të dalin vetë nga automjeti menjëherë pas rënies në ujë.

Ata kanë qëndruar për disa minuta poshtë urës, të kapur pas mbajtëseve plastike, deri në mbërritjen e ndihmës.

Në ndihmë të tyre kanë shkuar kalimtarë të rastit, si edhe efektivë të policisë, të cilët kanë bërë të mundur nxjerrjen e tyre nga lumi.

Dy prej personave ndodhen jashtë rrezikut për jetën, ndërsa personi i tretë ka pësuar dëmtime serioze dhe po merr ndihmë mjekësore.

↗

ParalajmĂ«rimi i çuditshĂ«m i PapĂ«s: Mos flisni me tĂ« dashurat tuaja tĂ« krijuara me AI, ndryshe


✇FaxWeb
By: Fax Web

Papa Leoni XIV ka paralajmĂ«ruar besimtarĂ«t, veçanĂ«risht burrat, qĂ« tĂ« mos bien pre e marrĂ«dhĂ«nieve virtuale me chatbotĂ« tĂ« inteligjencĂ«s artificiale, duke theksuar se kĂ«to lidhje “tepĂ«r tĂ« pĂ«rkĂ«dhelura” mund tĂ« kenĂ« pasoja serioze emocionale dhe shoqĂ«rore.

NĂ« mesazhin e tij pĂ«r DitĂ«n BotĂ«rore tĂ« Komunikimeve Sociale, Papa u shpreh se nĂ« botĂ«n digjitale tĂ« sotme po bĂ«het gjithnjĂ« e mĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« dallosh nĂ«se po komunikon me njerĂ«z realĂ« apo me robotĂ«. Ai theksoi rĂ«ndĂ«sinĂ« urgjente tĂ« “ruajtjes sĂ« zĂ«rave dhe fytyrave njerĂ«zore”, duke paralajmĂ«ruar se pa marrĂ«dhĂ«nie reale nuk mund tĂ« ketĂ« miqĂ«si apo lidhje tĂ« vĂ«rteta.

“Fytyrat dhe zĂ«rat janĂ« tĂ« shenjtĂ«,” tha Papa, duke shtuar se teknologjia digjitale rrezikon tĂ« ndryshojĂ« themelet e qytetĂ«rimit njerĂ«zor.

Papa pranoi se chatbotĂ«t me AI mund tĂ« jenĂ« argĂ«tues, por i cilĂ«soi ata si mashtrues, sidomos pĂ«r personat mĂ« tĂ« pambrojtur. Sipas tij, pĂ«r shkak se janĂ« gjithmonĂ« tĂ« pranishĂ«m dhe emocionalisht “tĂ« dashur”, ata mund tĂ« ndikojnĂ« nĂ« gjendjen emocionale tĂ« individĂ«ve dhe tĂ« pushtojnĂ« sferĂ«n e intimitetit personal.

Ai paralajmëroi gjithashtu se zëvendësimi i marrëdhënieve njerëzore me sisteme të inteligjencës artificiale mund të dëmtojë jo vetëm jetën personale, por edhe strukturën sociale, kulturore dhe politike të shoqërisë.

Papa kritikoi edhe algoritmet e rrjeteve sociale, duke thënë se ato favorizojnë emocionet e shpejta dhe dëmtojnë mendimin kritik, duke rritur polarizimin shoqëror.

Megjithatë, ai theksoi se inovacioni digjital nuk duhet ndalur, por duhet drejtuar me kujdes, duke qenë të vetëdijshëm për natyrën e tij të dyfishtë.

Ky nuk Ă«shtĂ« paralajmĂ«rimi i parĂ« nga Vatikani pĂ«r rreziqet e inteligjencĂ«s artificiale. NĂ« vitin 2024, Papa Françesku kishte deklaruar se teknologjitĂ« simuluese bĂ«hen “tĂ« rrezikshme kur shtrembĂ«rojnĂ« marrĂ«dhĂ«niet tona me realitetin dhe me njĂ«ri-tjetrin”, duke kĂ«rkuar mĂ« shumĂ« rregullim tĂ« AI pĂ«r tĂ« shmangur pasojat e dĂ«mshme dhe diskriminuese.

↗

A po përgatiten SHBA të godasin Iranin?

✇FaxWeb
By: Fax Web

Shtetet e Bashkuara duket se po rrisin ndjeshëm praninë e tyre ushtarake në Lindjen e Mesme, duke ngritur pikëpyetje serioze nëse Uashingtoni po përgatitet për një tjetër sulm ndaj Iranit.

NĂ« fillim tĂ« kĂ«tij muaji, presidenti amerikan Donald Trump u dĂ«rgoi njĂ« mesazh iranianĂ«ve qĂ« protestojnĂ« kundĂ«r regjimit, duke deklaruar se “ndihma Ă«shtĂ« rrugĂ«s”.

Që prej asaj kohe, është vërejtur një shtim gradual, por i qëndrueshëm, i forcave ushtarake amerikane në rajon.

SHBA-tĂ«, fuqia ushtarake mĂ« e madhe nĂ« botĂ«, e ka treguar tashmĂ« se Ă«shtĂ« e aftĂ« tĂ« godasĂ« Iranin. NĂ« qershor tĂ« vitit tĂ« kaluar, operacioni “Midnight Hammer” shĂ«njestroi objektiva bĂ«rthamore iraniane, duke pĂ«rfshirĂ« mbi 100 avionĂ« luftarakĂ«, mes tyre edhe bombarduesit B-2 qĂ« u nisĂ«n direkt nga territori amerikan pĂ«r tĂ« pĂ«rdorur bomba “antibunker”, pa asnjĂ« humbje.

Tani pyetja kryesore është: A po përgatiten SHBA-të ta godasin sërish Iranin?

NjĂ« postim i fundit i Donald Trump nĂ« rrjetet sociale e forcon kĂ«tĂ« dyshim. Ai paralajmĂ«roi Iranin se nĂ«se nuk pranon njĂ« marrĂ«veshje pĂ«r kufizimin e programit bĂ«rthamor, “sulmi i radhĂ«s do tĂ« jetĂ« shumĂ« mĂ« i ashpĂ«r”. Trump foli pĂ«r njĂ« “armatĂ« masive” qĂ« po i afrohet Iranit dhe deklaroi se SHBA-tĂ« janĂ« “gati, tĂ« aftĂ« dhe tĂ« vendosur” tĂ« veprojnĂ« me shpejtĂ«si dhe forcĂ«, nĂ«se do tĂ« jetĂ« e nevojshme.

Aktualisht, SHBA-të kanë rreth 50 mijë trupa ushtarake në Lindjen e Mesme. Rreth 10 mijë prej tyre ndodhen në bazën ajrore al-Udeid në Katar, ndërsa baza të tjera amerikane gjenden në Jordani, Arabinë Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Oman dhe Bahrein.

Sipas raportimeve nga burime të hapura, javët e fundit janë regjistruar dhjetëra avionë ushtarakë amerikanë që kanë mbërritur në rajon. Në bazën al-Udeid janë vërejtur struktura të reja, ndërsa në rrjete sociale është raportuar për ardhjen e avionëve luftarakë F-15, avionëve cisternë për furnizim në ajër dhe avionëve transportues. Disa prej tyre dyshohet se kanë sjellë sisteme shtesë të mbrojtjes ajrore, çka tregon se SHBA-të po përgatiten edhe për ndonjë kundërpërgjigje të mundshme iraniane.

Edhe Britania e Madhe ka dĂ«rguar njĂ« skuadron avionĂ«sh Typhoon nĂ« rajon “pĂ«r tĂ« forcuar sigurinĂ« rajonale”. NdĂ«rkohĂ«, Forcat Ajrore Amerikane kanĂ« njoftuar zhvillimin e njĂ« stĂ«rvitjeje tĂ« madhe ushtarake, tĂ« quajtur “Agile Spartan”, pĂ«r tĂ« demonstruar aftĂ«sinĂ« e tyre pĂ«r dislokim dhe operim luftarak nĂ« zonĂ«n e KomandĂ«s Qendrore Amerikane.

Një element tjetër domethënës është mbërritja e një grupi goditës me aeroplanmbajtëse. USS Abraham Lincoln, që ndodhej në Indo-Paqësor, u urdhërua të ndryshojë kurs dhe të drejtohet drejt Gjirit Persik. Ky grup përfshin rreth 70 avionë, mes tyre edhe F-35 stealth, tre shkatërrues të armatosur me raketa Tomahawk dhe zakonisht shoqërohet nga një nëndetëse bërthamore.

Sipas ekspertit ushtarak Matthew Savill nga instituti RUSI, me kĂ«tĂ« pozicionim ushtarak SHBA-tĂ« “mund tĂ« godasin pothuajse çdo objektiv nĂ« Iran”, pĂ«rjashtuar vetĂ«m instalimet mĂ« tĂ« thella nĂ«n tokĂ«, qĂ« do tĂ« kĂ«rkonin pĂ«rdorimin e bombarduesve B-2.

Sipas tij, SHBA-të kanë disa opsione. Mund të synojnë kapacitetet ushtarake iraniane, si raketat balistike dhe bateritë raketore bregdetare, për të kufizuar aftësinë e Iranit për kundërsulm. Një tjetër skenar do të ishte goditja e qendrave të pushtetit të regjimit, përfshirë Gardën Revolucionare dhe strukturat që shtypin protestat.

Megjithatë, përpjekja për të goditur drejtpërdrejt udhëheqjen iraniane mbetet shumë e rrezikshme dhe me pasoja të paparashikueshme. Edhe pse SHBA-të kanë aftësi për të eliminuar figura të larta, mbetet e paqartë se çfarë efekti real do të kishte kjo në rrëzimin e regjimit.

Donald Trump ka treguar më parë se është i gatshëm të përdorë forcën ushtarake, por gjithashtu ka theksuar se nuk dëshiron të përfshihet në një konflikt të gjatë. Ndërhyrjet e tij kanë qenë të shkurtra dhe të kufizuara, ndërsa ai nuk e ka përjashtuar as rrugën diplomatike për një marrëveshje bërthamore me Iranin.

Sipas Savill, Trump tani duhet tĂ« balancojĂ« dĂ«shirĂ«n pĂ«r t’u dukur vendimtar me mundĂ«sinĂ« reale pĂ«r tĂ« arritur njĂ« rezultat pĂ«rfundimtar. NĂ«se paralajmĂ«rimet do tĂ« kthehen nĂ« veprime konkrete, mbetet pĂ«r t’u parĂ« shumĂ« shpejt.

↗

EMRI/ KPA konfirmon në detyrë prokurorin e Tiranës

✇FaxWeb
By: Fax Web

Trupi gjykues i Kolegjit tĂ« Posaçëm tĂ« Apelimit, i pĂ«rbĂ«rĂ« nga Natasha Mulaj kryesuese, Sokol Çomo relator, Albana Shtylla, Ina Rama, Mimoza Tasi anĂ«tare, shpalli vendimin pĂ«r çështjen nr. 55/2024, datĂ« 27.12.2024 qĂ« i pĂ«rket ankimit tĂ« subjektit tĂ« rivlerĂ«simit LazĂ«r Çardaku kundĂ«r vendimit tĂ« Komisionit tĂ« Pavarur tĂ« Kualifikimit nr. 812, datĂ« 08.11.2024.

“NĂ« pĂ«rfundim tĂ« gjykimit nĂ« dhomĂ« kĂ«shillimi, trupi gjykues, bazuar nĂ« nenin 66, pika 1, shkronja “b” e ligjit nr. 84/2016, “PĂ«r rivlerĂ«simin kalimtar tĂ« gjyqtarĂ«ve dhe prokurorĂ«ve nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ«â€, me shumicĂ« votash, vendosi:

Ndryshimin e vendimit nr. 812, datĂ« 08.11.2024, tĂ« Komisionit tĂ« Pavarur tĂ« Kualifikimit dhe konfirmimin nĂ« detyrĂ« tĂ« subjektit tĂ« rivlerĂ«simit LazĂ«r Çardaku.

Ky vendim Ă«shtĂ« pĂ«rfundimtar dhe ka efekt tĂ« menjĂ«hershĂ«m”, njofton KPA.

Prokurori i TiranĂ«s, LazĂ«r Çardaku u shkarkua nga detyra prej Komisionit tĂ« Pavarur tĂ« Kualifikimit, KPK mĂ« 8 nĂ«ntor 2024 pĂ«r probleme nĂ« kriterin e pasurisĂ«, qĂ« nĂ« vlerĂ«simin tĂ«rĂ«sor u konsideruan se e vendosnin nĂ« kushtet e cĂ«nimit tĂ« besimit tĂ« publikut tek drejtĂ«sia. NdĂ«rkohĂ«, u vlerĂ«sua i besueshĂ«m nĂ« kriterin e pasurisĂ« dhe se kishte arritur nivelin minimal kualifikues pĂ«r profesionalizmin.

NdĂ«rkohĂ«, nĂ« tetor 2025, KĂ«shilli i LartĂ« i ProkurorisĂ« vendosi mes diskutimesh tĂ« premten me 9 vota pro dhe dy kundĂ«r qĂ« tĂ« miratojĂ« kĂ«rkesĂ«n e prokurorit LazĂ«r Çardaku pĂ«r ta mbajtur statusin e magjistratit edhe tre vjet nga mbushja e moshĂ«s sĂ« pensionit, pavarĂ«sisht se ishte shkarkuar nga KPK.

Relatori i çështjes, Sokol Stojani parashtroi se prokurori Çardaku, i cili ka mbushur moshĂ«n e pensionit 67- vjeç, ka kĂ«rkuar tĂ« qĂ«ndrojĂ« nĂ« detyrĂ« deri nĂ« moshĂ«n 70 vjeç.

Sipas nenit 64 tĂ« ligjit pĂ«r “Statusin e gjyqtarĂ«ve dhe dhe prokurorĂ«ve nĂ« RepublikĂ«n e ShqipĂ«risĂ«â€, magjistrati del nĂ« pension pleqĂ«rie nĂ« moshĂ«n 67- vjeç, por me kĂ«rkesĂ«n e tij, mund tĂ« qĂ«ndrojĂ« nĂ« detyrĂ« deri nĂ« moshĂ«n 70- vjeç.

↗

Aksident në Tiranë, makina përplas këmbësorin

✇FaxWeb
By: Fax Web

Një aksident është regjistruar mbrëmjen e sotme në Tiranë.

Siç mësohet, një automjet ka përplasur tek vijat e bardha një këmbësor.

Ngjarja ka ndodhur nĂ« rrugĂ«n “Siri Kodra”.

I dëmtuari është transportuar drejt Spitalit, ndërsa ende nuk ka informacione mbi gjendjen e tij shëndetësore.

Lajm në përditësim


↗

LLOGARITË/ Champions League luan aktin e fundit nĂ« grup, 18 ndeshje nĂ« njĂ« orar! “Big”-Ă«t qĂ« mund tĂ« mbeten jashtĂ«

✇FaxWeb
By: Fax Web

Mbrëmjen e sotme, duke nisur nga ora 21:00, Champions League do zhvillojë raundin e fundit të fazës së ligës, ku do mësohen zyrtarisht tetë skuadrat që kalojnë në fazën e 1/8-ave, 16 skuadrat që do garojnë në play-off për një vend në fazën e radhës dhe 12 skuadrat e eliminuara.

Për momentin, zyrtarisht vetëm Arsenali dhe Bayern Munchen e kanë siguruar një biletë për në fazën e 1/8-ave, ndërsa të eliminuara dhe pa objektiva janë ekipet e Frankfurtit, Slavias së Pragës, Villarrealit dhe Kairat Almaty, që mbajnë vendet e fundit.

Disa emra ‘big’ si Barcelona, Manchester City, Atletico Madrid, Inter, Juve apo Dortmund, kanĂ« siguruar fazĂ«n play-off, por kĂ«rkojnĂ« tri pikĂ«t qĂ« do i fusnin brenda tetĂ«shes mĂ« tĂ« mirĂ«, çka do thoshte kalim direkt nĂ« fazĂ«n e 1/8-ave. MegjithatĂ« asgjĂ« nuk Ă«shtĂ« e lehtĂ« dhe renditja mund tĂ« ndryshojĂ« nĂ« kohĂ« reale me nisjen e takimeve.

KĂ«tĂ« mbrĂ«mje do luhen sfida si: Benfica – Real Madrid, Barcelona – Copenhagen, Dortmund – Inter, Monaco – Juventus, PSG – Newcastle dhe Napoli – Chelsea. TĂ« gjitha klubet kanĂ« objektiva tĂ« ndryshme, ndĂ«rsa Napoli i cili pĂ«r momentin ndodhet nĂ« vendin e 25-tĂ« (i eliminuar) ka njĂ« detyrĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« nĂ« ‘Maradona’ kundĂ«r Chelseat. ‘Blutë’ e LondrĂ«s kĂ«rkojnĂ« pikĂ«t pĂ«r mos dalĂ« nga tetĂ« vendet e para, andaj kjo sfidĂ« Ă«shtĂ« si njĂ« finale dhe italianĂ«t e Contes rrezikojnĂ« eliminimin.

Edhe për Interin, Juventusin, Atalantën, Barcelonën dhe Manchester Cityn vlejnë tri pikë, andaj duelet e sotme janë plot llogari dhe nuk ka vend për gabime.

Champions League, raundi i fundit:

Ajax – Olympiacos

Arsenal – Kairat Almaty

Athletic Bilbao – Sporting Lisbone

Atletico Madrid – Bodo/Glimt

Barcelona – FC Copenhagen

Bayer Leverkusen – Villarreal

Benfica – Real Madrid

Club Brugge – Marseille

Dortmund – Inter

Eintracht Frankfurt – Tottenham

Liverpool – Qarabag

Manchester City – Galatasaray

Monaco – Juventus

Napoli – Chelsea

Pafos – Slavia e PragĂ«s

PSG – Newcastle

PSV – Bayern Munchen

Royale Union SG – Atalanta

Renditja:

Standings provided by Sofascore
↗

VIDEO/ Rafineri kokaine në banesën e shqiptarit, 4 të arrestuar

✇FaxWeb
By: Fax Web

Karabinierët e Empolit kanë zbuluar dhe shkatërruar një rafineri kokaine në zonën e Fucecchio-s.

Operacioni antidrogë çoi në arrestimin e katër personave, mes tyre një shtetas shqiptar i datëlindjes 1972, si dhe tre shtetas kolumbianë.

Sipas informacioneve, forcat e rendit vunë re lëvizje të dyshimta pranë banesës së shqiptarit dhe vendosën të kryenin një kontroll.

Në ambiente pas shtëpisë u zbulua një rafineri e vërtetë kokaine, ku u sekuestruan 34 kilogramë drogë, si dhe pajisje të shumta për përpunimin dhe paketimin e saj. Në banesë u gjetën lëndë përzierëse për të përpunuar dozat e kokainës, si dhe instrumente për laborator të vërtetë droge.

Sasia e sekuestruar, sipas autoriteteve, do të sillte mbi 700 mijë euro fitim në tregun e drogës.

 

↗

Kancelari gjerman: SHBA-të nuk duhet të vënë në dyshim marrëveshjen tregtare me BE-në

✇FaxWeb
By: Fax Web

Bazat për ratifikimin e një marrëveshjeje tregtare mes Bashkimit Evropian dhe Shteteve të Bashkuara janë vendosur, për aq kohë sa Uashingtoni respekton angazhimet e tij. Kështu deklaroi këtë të mërkurë kancelari gjerman Friedrich Merz.

Pas tërheqjes nga presidenti amerikan Donald Trump të kërcënimeve të reja për tarifa mbi importet nga BE-ja dhe pasi duket se u arrit një marrëveshje me NATO-n për Groenlandën, janë hedhur themelet për zbatimin e marrëveshjes së vitit 2025.

“MegjithatĂ«, SHBA-tĂ« nuk duhet tĂ« lejohen tĂ« vĂ«nĂ« nĂ« dyshim se do t’u pĂ«rmbahen angazhimeve tĂ« marra verĂ«n e kaluar”, tha kancelari gjatĂ« njĂ« konference pĂ«r shtyp, pas njĂ« takimi me homologun e tij rumun, raporton “Reuters“.

Duke shtuar se ende duhet arritur një marrëveshje përfundimtare për aluminin dhe çelikun, Merz tha se SHBA-të duhet të kenë interes që marrëveshjet të mos minohen nga njoftime të përditshme që sugjerojnë se Uashingtoni mund të dëshirojë të veprojë ndryshe.

“Ne nuk jemi tĂ« gatshĂ«m tĂ« pranojmĂ« njĂ« pĂ«rkeqĂ«sim tĂ« kĂ«saj marrĂ«veshjeje”, u shpreh Merz, duke shtuar se dĂ«shiron qĂ« BE-ja ta ratifikojĂ« sa mĂ« shpejt marrĂ«veshjen tregtare me IndinĂ«, tĂ« arritur tĂ« martĂ«n.

↗

Interi i hedh sytë nga Arabia Saudite, nisin negociatat për transferimin e sulmuesit francez

✇FaxWeb
By: Fax Web

Inter po punon për një goditje surprizë në merkato, teksa ka nisur bisedimet për transferimin e Moussa Diaby nga Al Ittihad.

Sipas burimeve pranë klubit zikaltër, marrëveshja që po diskutohet është një huazim me opsion blerjeje, i cili mund të arrijë shifrën rreth 35 milionë euro.

Sulmuesi francez ka dhënë tashmë dritën jeshile për kalimin te zikaltërit, duke pranuar projektin sportiv të klubit. Tani gjithçka varet nga qëndrimi i Al Ittihad, i cili duhet të japë miratimin për formulën e marrëveshjes.

Inter shpreson të mbyllë sa më shpejt operacionin, duke i dhënë trajnerit një përforcim të rëndësishëm në repartin ofensiv për sezonin e ardhshëm.

↗

Tre skuadra në garë për Marash Kumbullën

✇FaxWeb
By: Fax Web

Te Torino, mbrojtja më e keqja në Serie A, (40 gola në 22 ndeshje) vazhdon të jetë shkak për shqetësim, dhe për këtë arsye drejtuesit e klubit po synon gjetjen e qendërmbrojtësve të rinj që mund ta forcojnë mbrojtjen.

Në këtë drejtim, qendërmbrojtësi shqiptar i Romës, Marash Kumbulla, është një favorit.

I lindur në vitin 2000, ai e kaloi pjesën e parë të sezonit si huazim te Mallorca, por mund të largohet nga klubi në ditët e fundit të merkatos dimërore.

Dhe midis ekipeve të interesuara për mbrojtësin shqiptar, përveç Udineses dhe Espanyol, është edhe Torino: drejtori sportiv Petrachi, në fakt, e pëlqen shumë 25-vjeçarin.

↗

OSBE mirëpret ndryshimet në Kodin Penal për shpifjen: Hap i rëndësishëm drejt lirisë së shprehjes

✇FaxWeb
By: Fax Web

Prezenca e OSBE-së në Shqipëri ka reaguar pas ndryshimeve të fundit në Kodin Penal. Ajo mirëpret vendimin lidhur me shpifjen duke e konsideruar si një hap të parë të rëndësishëm drejt forcimit të lirisë së shprehjes.

OSBE-ja thekson se forcimi i mbrojtjes për gazetarët ka qenë një rekomandim i hershëm i saj. Po ashtu, vijon të inkurajojë dekriminalizimin e plotë të shpifjes dhe përdorimin e masave civile proporcionale.

“Prezenca e OSBE-sĂ« nĂ« ShqipĂ«ri mirĂ«pret ndryshimet e fundit nĂ« Kodin Penal lidhur me shpifjen, si njĂ« hap tĂ« parĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m drejt forcimit tĂ« lirisĂ« sĂ« shprehjes. Forcimi i mbrojtjes pĂ«r gazetarĂ«t pasqyron njĂ« rekomandim tĂ« hershĂ«m tĂ« OSBE-sĂ«.

Ne vijojmĂ« tĂ« inkurajojmĂ« dekriminalizimin e plotĂ« tĂ« shpifjes dhe pĂ«rdorimin e masave civile proporcionale”.

Me 85 vota pro dhe 9 kundër, pas një seance maratonë Kuvendi miratoi ndryshimet në Kodin Penal, mes të tjerash depenalizimi i shpifjes për gazetarët, që mazhoranca e konsideroi arritje për lirinë e shprehjes, ndërsa opozita e kundërshtoi ashpër si të paplotë.

Ligji shoqërohet me masa mbrojtëse për sigurinë e gazetarëve, duke dënuar më shumë kërcënuesit dhe dhunuesit për shkak të profesionit.

Socialistët u shprehën kundër propozimit të PD-së që të hiqet shpifja si vepër penale për të gjithë qytetarët shqiptarë.

↗

“85 sekonda para mesnatĂ«s”, shkencĂ«tarĂ«t shpallin “OrĂ«n e Kiametit” pĂ«r njerĂ«zimin

✇FaxWeb
By: Fax Web

Revista “Buletini i ShkencĂ«tarĂ«ve BĂ«rthamorĂ«â€ e ka vendosur nĂ« mĂ«nyrĂ« simbolike “OrĂ«n e Qametit” apo Apokalipsin nĂ« 85 sekonda para mesnatĂ«s, duke shĂ«nuar kĂ«shtu momentin mĂ« tĂ« afĂ«rt me “fundin” qĂ« nga krijimi i saj.

Ky tregues simbolik pasqyron, sipas Euroneës, nivelin e rrezikut ekzistencial me të cilin përballet njerëzimi.

Vendimi bazohet në disa faktorë kyç: përshkallëzimin e tensioneve bërthamore mes fuqive të mëdha, përkeqësimin e krizës klimatike me pasoja gjithnjë e më shkatërruese, si dhe rreziqet në rritje që lidhen me teknologjitë e avancuara, përfshirë inteligjencën artificiale dhe bioteknologjinë.

“BashkĂ«punimi ndĂ«rkombĂ«tar po zbehet, ndĂ«rsa konkurrenca dhe nacionalizmi po rrisin rrezikun e konflikteve dhe katastrofave globale,” thuhet nĂ« deklaratĂ«n zyrtare tĂ« organizatĂ«s.

“Ora e Apokalipsit” nuk Ă«shtĂ« njĂ« orĂ« reale, por njĂ« simbol paralajmĂ«rues qĂ« synon tĂ« tĂ«rheqĂ« vĂ«mendjen e opinionit publik dhe tĂ« nxisĂ« veprime urgjente pĂ«r tĂ« shmangur kĂ«rcĂ«nimet mĂ« tĂ« mĂ«dha ndaj njerĂ«zimit.

Ekspertët paralajmërojnë se, pa bashkëpunim të fortë global dhe masa konkrete, rreziku i një krize katastrofike do të vijojë të rritet nga viti në vit.

↗

Qeveria miraton krijimin e “KadastrĂ«s Fiskale”, ja si do tĂ« funksionojĂ«

✇FaxWeb
By: Fax Web

Qeveria ka miratuar sot vendimin pĂ«r krijimin e “Regjistrit Qendror tĂ« BazĂ«s sĂ« tĂ« DhĂ«nave tĂ« Pasurive tĂ« Paluajtshme”, i njohur ndryshe si Kadastra Fiskale.

Ky vendim shënon fundin e epokës së regjistrave të fragmentuar të bashkive dhe kalimin në një sistem unik kombëtar, i cili synon të mbyllë shtigjet e evazionit fiskal dhe të rrisë të ardhurat për pushtetin vendor.

Si do të funksionojë super-regjistri?

Sipas vendimit të zbardhur, autoriteti qendror që do të administrojë këtë bazë të dhënash është Drejtoria e Përgjithshme e Taksës së Pasurisë (DPTP), në bashkëpunim me AKSHI-n. Risia kryesore e këtij sistemi është ndërveprimi automatik.

Kadastra Fiskale nuk do tĂ« jetĂ« njĂ« ishull i izoluar informacioni. Ajo do tĂ« funksionojĂ« si njĂ« “rrjetĂ«â€ qĂ« mbledh tĂ« dhĂ«na nĂ« kohĂ« reale nga disa burime shtetĂ«rore pĂ«r tĂ« identifikuar saktĂ«sisht pronĂ«n dhe taksapaguesin. Sistemi do tĂ« kryqĂ«zojĂ« tĂ« dhĂ«nat nga:

ASHK (Kadastra), për të konfirmuar pronësinë ligjore.

OSHEE, për të identifikuar përdoruesin faktik përmes kontratave të energjisë.

Gjendja Civile dhe QKB, për të saktësuar identitetin e individëve dhe bizneseve.

e-Leje, për të taksuar ndërtimet e reja sapo të regjistrohen si leje zhvillimi.

Kjo do tĂ« thotĂ« se qytetarĂ«t apo bizneset qĂ« deri mĂ« dje mund t’i shpĂ«tonin taksĂ«s pĂ«r shkak se bashkia nuk kishte informacion tĂ« pĂ«rditĂ«suar, tani do tĂ« identifikohen automatikisht nga sistemi.

Hiearkia e re, nga ndërtesa te njësia

Sipas vendimit, pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, baza e tĂ« dhĂ«nave sanksionon njĂ« strukturĂ« tĂ« qartĂ« teknike. Regjistri ndan “NdĂ«rtesĂ«n” (objekti fizik, gjurma nĂ« hartĂ«) nga “NjĂ«sia e NdĂ«rtesĂ«s” (apartamenti, dyqani apo garazhi specifik).

PĂ«r secilĂ«n njĂ«si, sistemi do tĂ« ketĂ« tĂ« regjistruar jo vetĂ«m sipĂ«rfaqen dhe pronarin, por edhe “ZonĂ«n e VlerĂ«s” dhe çmimin referues pĂ«rkatĂ«s. Kjo i heq mundĂ«sinĂ« punonjĂ«sve tĂ« bashkive pĂ«r tĂ« vlerĂ«suar pronat sipas dĂ«shirĂ«s, pasi vlera e taksueshme do tĂ« gjenerohet automatikisht bazuar nĂ« çmimet referuese tĂ« miratuara nga qeveria.

Roli i bashkive dhe afati i fundit

Deri më 10 shkurt 2026, të 61 bashkitë e vendit kanë detyrimin ligjor të fillojnë administrimin e taksës përmes këtij portali.

Edhe pse sistemi Ă«shtĂ« qendror, bashkitĂ« mbeten aktorĂ« kyç. Ato do tĂ« kenĂ« akses pĂ«r tĂ« hedhur dhe modifikuar tĂ« dhĂ«nat pĂ«r pasuritĂ« qĂ« ndodhen nĂ« territorin e tyre, por çdo ndryshim do tĂ« lĂ«rĂ« “gjurmĂ« auditi”. Kjo do tĂ« thotĂ« se çdo ulje e detyrimit apo ndryshim i sipĂ«rfaqes nga punonjĂ«sit lokalĂ« do tĂ« jetĂ« e monitorueshme nga qendra, duke rritur llogaridhĂ«nien.

Sipas vendimit, krijimi i Kadastrës Fiskale vjen si një domosdoshmëri për reformën e taksës së pronës, një kërkesë e vazhdueshme edhe e institucioneve ndërkombëtare si FMN.

Me një sistem të bazuar në vlerën e tregut dhe jo në tarifa fikse të vjetruara, qeveria synon që taksa e pasurisë të kthehet në burimin kryesor të të ardhurave për bashkitë, duke i bërë ato më të pavarura financiarisht nga buxheti qendror.

PĂ«r qytetarĂ«t, ky ndryshim pĂ«rkthehet nĂ« fatura mĂ« tĂ« sakta, por potencialisht edhe nĂ« njĂ« “formalizim tĂ« detyruar” tĂ« çdo metri katror qĂ« zotĂ«rojnĂ«.

Pikat kryesore të vendimit për Kadastrën Fiskale

  • Data e nisjes sĂ« zbatimit Ă«shtĂ« mĂ« 10 Shkurt 2026.
  • Institucioni pĂ«rgjegjĂ«s Ă«shtĂ« Drejtoria e PĂ«rgjithshme e TaksĂ«s sĂ« PasurisĂ« (DPTP).
  • PaguajanĂ« pronarĂ«t, zhvilluesit e pronave dhe pĂ«rdoruesit e njĂ«sive tĂ« ndĂ«rtesave.
  • Risi Ă«shtĂ« lidhja direkte me sistemin e hipotekĂ«s (ASHK), dritave (OSHEE) dhe lejeve tĂ« ndĂ«rtimit (e-Leje).
  • Llogaritja do tĂ« bĂ«het automatike, bazuar nĂ« çmimet referuese tĂ« zonĂ«s.

Vendimet e sotme të Këshillit të Ministrave

↗

Ankimimi për dënimin me 1 vit burg, Gjykata Kushtetuese kalon për shqyrtim çështjen e Salianjit

✇FaxWeb
By: Fax Web

Gjykata Kushtetuese ka vendosur të kalojë për shqyrtim mbi bazë dokumentesh ankimimin e ish-deputetit të Partisë Demokratike Ervin Salianji, i cili kërkon shfuqizimin e vendimeve gjyqësore të dhëna për dënimin e tij.

Sipas vendimit të Gjykatës Kushtetuese, çështja do të shqyrtohet në themel mbi aktet e depozituara, pa zhvillimin e seancës dëgjimore publike, në këtë fazë të procesit.

“Shfuqizimin si tĂ« papajtueshĂ«m me KushtetutĂ«n e RepublikĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« tĂ« vendimeve nr.00-2025-421, datĂ« 11.03.2025 tĂ« Kolegjit Penal tĂ« GjykatĂ«s sĂ« LartĂ«; nr. 2059/30-2024-6822, datĂ« 26.09.2024 tĂ« GjykatĂ«s sĂ« Apelit tĂ« Juridiksionit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m dhe nr.2900, datĂ« 18.12.2019 tĂ« GjykatĂ«s sĂ« Rrethit GjyqĂ«sor TiranĂ«â€, thuhet nĂ« vendimin e GjykatĂ«s Kushtetuese.

Ervin Salianji u arrestua mĂ« 27 shtator 2024 njĂ« ditĂ« pasi trupa gjykuese e gjykatĂ«s sĂ« Apelit me njĂ« votim unanim lanĂ« mĂ« 26 shtator nĂ« fuqi vendimin e GjykatĂ«s sĂ« TiranĂ«s tĂ« 18 dhjetorit 2019, e cila shpallte fajtor pĂ«r “kallĂ«zim tĂ« rremĂ«â€ lidhur me pĂ«r audio-pĂ«rgjimin e dosjes “Babale”.

Në audio përgjim pretendohej se vëllai i ish ministrit të Brendshëm Fatmir Xhafaj, ishte përfshirë në një episod trafiku droge.

Ish deputeti demokrat u lirua nga qelia më 8 korrik 2024, pasi vuajti rreth 9 muaj burg.

Salianji ishte zgjedhur deputet në zgjedhjet parlamentare të viteve 2017 dhe 2021, duke përfaqësuar dy legjislatura radhazi në Kuvend. Me dënimin me 1 vit heqje lirie, Salianji humbi mandatin e deputetit në Kuvendin e Shqipërisë.

Sipas ligjit të dekriminalizimit ai nuk mund të zgjidhet në funksione publike për të paktën 5 vite pas mbylljes së dënimit, pra deri në vitin 2030.

↗

“VĂ«mendje e shtuar”/ ShtrĂ«ngata shiu nĂ« tĂ« gjithĂ« vendin, Ministria e Mbrojtjes: BashkitĂ« nĂ« zonat me risk mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« forcojnĂ« gatishmĂ«rinĂ«

✇FaxWeb
By: Fax Web

Reshje intensive shiu në të gjithë vendin.

Kështu njofton Instituti i Gjeoshkencave që sepcifikon se, gjatë pasdites së sotme dhe ditës së nesërme priten reshje në disa qarqe të vendit, lokalisht intensive dhe të shoqëruara me shtrëngata.

Lidhur me këtë situatë ka reaguar edhe Ministria e Mbrojtjes, e cila apelon për vëmendje të shtuar.

“KĂ«rkohet rritje e vĂ«mendjes dhe gatishmĂ«risĂ« nga strukturat e Mbrojtjes Civile dhe institucionet pĂ«rgjegjĂ«se nĂ« nivel vendor dhe qendror, pĂ«r marrjen e masave parandaluese”, njofton Ministria.

Ministria e Mbrojtjes:

Njoftim për vëmendje të shtuar

Bazuar në informacionet e #IGJEO dhe #SHMU, gjatë pasdites së sotme dhe ditës së nesërme priten reshje në disa qarqe të vendit, lokalisht intensive dhe të shoqëruara me shtrëngata.

Kërkohet rritje e vëmendjes dhe gatishmërisë nga strukturat e Mbrojtjes Civile dhe institucionet përgjegjëse në nivel vendor dhe qendror, për marrjen e masave parandaluese.

Bashkitë në zonat me risk më të lartë të forcojnë gatishmërinë operacionale dhe të ndjekin në mënyrë të vazhdueshme situatën në terren.

Prefekturat të përcjellin informacionin pranë bashkive dhe të raportojnë në kohë çdo situatë pranë Qendrës Kombëtare Operacionale të Emergjencave Civile.

↗

Qeveria zyrtarizon largimin e Gent Gazhelit nga Doganat/ Kush e zëvendëson dhe posti i ri që merr

✇FaxWeb
By: Fax Web

Në mbledhjen e Këshillit të Ministrave, të zhvilluar ditën e sotme, janë miratuar disa ndryshime në drejtimin e institucioneve dhe strukturave shtetërore.

Gent Gazheli lirohet nga detyra e Drejtorit të Përgjithshëm të Doganave dhe emërohet Zëvendësministër i Mjedisit. Ndërsa Besmir Beja do të jetë Drejtori i ri i Përgjithshëm i Doganave.

Më herët, Beja ka mbajtur detyrën e Sekretarit të Përgjithshëm të Ministrisë së Financave.

Ndërkohë, Gentian Kerri emërohet Sekretar i Përgjithshëm i Ministrisë së Financave.

↗

Kreditimi dhe blerjet e valutës nga Banka e Shqipërisë, oferta e Lekut po rritet me ritmet më të larta historike

✇FaxWeb
By: Fax Web

Rritja e ofertës së parasë ka arritur në nivelet më të larta historike. Statistikat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se në fund të muajit nëntor 2025, rritja vjetore e agregatit monetar M2 ishte 14.5%, nga 5.8% që kishte qenë në të njëjtën periudhë të një viti më parë.

Agregati M2 është rritur me ritme dyshifrore që prej muajit mars 2025, ndërsa ka arritur nivelin maksimal prej 15.3% në shtator. Në periudhën tetor-nëntor, rritja është reduktuar lehtë në nivelin 14.5%.

Agregati monetar M2 përbëhet nga paraja jashtë bankave dhe depozitat bankare në Lekë, të përfshira në përkufizimin e parasë së gjerë. Një rritje më e shpejtë e agregatit M2 tregon se në ekonomi po injektohen më shumë para në monedhën kombëtare.

Arsyet e rritjes së shpejtë të ofertës së parasë duket të jenë kryesisht kreditimi me ritme të larta i ekonomisë dhe ndërhyrjet e Bankës së Shqipërisë në tregun valutor për të frenuar forcimin e monedhës vendase.

Në nëntor 2025, vlera e portofolit të kredisë për ekonominë arriti në 925.2 miliardë lekë, me një rritje prej afërsisht 19 miliardë lekësh krahasuar me tetorin. Me bazë vjetore, kredia i shpejtoi ritmet dyshifrore të rritjes, me 12.2% më shumë krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Rritja e portofolit po mbështetet në masën më të madhe te segmenti i individëve, me një rritje vjetore pranë nivelit të 19.8%. Ndërsa për bizneset rritja ngelet në nivele pak më të ulëta, me 9% më shumë krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Normat e ulëta të interesit, ecuria e mirë e ekonomisë reale dhe e bilanceve të sektorit bankar kanë mbështetur rritjen me ritme të shpejta të kredisë edhe gjatë vitit 2025.

Ndërkohë, gjatë vitit të kaluar, Banka e Shqipërisë ka rritur më tej blerjet e valutës, në përpjekje për të frenuar rënien e mëtejshme të kursit të këmbimit mes Euros dhe Lekut.

Sipas të dhënave zyrtare të publikuara deri tani, për nëntë muajt e parë të vitit 2025 Banka e Shqipërisë ka blerë gjithsej 825.6 milionë euro në tregun e brendshëm valutor.

Kjo është vlera më e lartë historike e blerjeve të Bankës së Shqipërisë në tregun valutor për këtë periudhë të vitit. Krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë, blerjet e valutës janë rritur me 52.2%.

Pavarësisht një injektimi më të madh të parasë në ekonomi, inflacioni ngelet poshtë objektivit të Bankës së Shqipërisë. Sipas INSTAT, inflacioni e mbylli vitin 2025 në nivelin 2.3%, në rritje të lehtë nga niveli 2.1% i një viti më parë./Monitor

❌