Login
ĂfarĂ« mund tĂ« bĂ«jnĂ« BE-ja dhe NATO-ja pĂ«r ta ndaluar Trumpin nga pĂ«rpjekja pĂ«r tĂ« pretenduar GrenlandĂ«n?
Administrata Trump ka thënë vazhdimisht se SHBA-të duhet të fitojnë kontrollin e Grenlandës, duke e justifikuar pretendimin e saj nga "pikëpamja e sigurisë kombëtare" dhe duke paralajmëruar se do të "bëjë diçka" në lidhje me territorin "pavarësisht nëse u pëlqen apo jo", shkruan The Guardian.
Kjo e vendos BE-në dhe NATO-n në një pozicion të vështirë. Grenlanda, një pjesë kryesisht vetëqeverisëse e Danimarkës, nuk është anëtare e bllokut, por Danimarka është; ndërsa ishulli Arktik mbulohet nga garancitë e aleancës mbrojtëse përmes anëtarësimit të Danimarkës, transmeton Telegrafi.
Udhëheqësit evropianë kanë mbrojtur fuqimisht sovranitetin, integritetin territorial dhe të drejtën e Grenlandës dhe Danimarkës për të vendosur për çështjet që i përkasin, por ende nuk ka një strategji të qartë se si të dekurajohet Trump - ose të reagohet nëse ai bën një veprim. Ja disa nga opsionet.
Diplomacia dhe siguria Arktike
Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, do të takohet me ministrat e Jashtëm danezë dhe të Grenlandës të mërkurën, por ambasadori i Danimarkës në SHBA, Jesper MÞller SÞrensen, dhe i dërguari i Grenlandës, Jacob Isbosethsen, kanë filluar tashmë të lobojnë te ligjvënësit amerikanë.
Përpjekjet diplomatike do të synojnë pjesërisht adresimin e shqetësimeve të sigurisë së SHBA-së, së pari duke theksuar se një traktat ekzistues i mbrojtjes SHBA-Daneze nga viti 1951, i përditësuar në vitin 2004, tashmë lejon zgjerim masiv të pranisë ushtarake amerikane në ishull, duke përfshirë baza të reja.
Në një mesazh drejtuar drejtpërdrejt republikanëve përtej rrethit Maga të Trump, ata do të nënvizojnë gjithashtu se, siç e tha kryeministrja e Danimarkës, Mette Frederiksen, një sulm i SHBA-së ndaj Grenlandës, në fakt një anëtar që kthehet kundër një tjetri, do të nënkuptonte "fundin e NATO-s".
Më konkretisht, ambasadorët e NATO-s thuhet se ranë dakord në Bruksel javën e kaluar që aleanca transatlantike duhet të lëvizë për të rritur shpenzimet ushtarake në Arktik, duke vendosur më shumë pajisje dhe duke mbajtur më shumë ushtrime dhe më të mëdha për të ndihmuar në zbutjen e shqetësimeve të sigurisë së SHBA-së.
Edhe pse pretendimet e Trump se Grenlanda "është plot me anije kineze dhe ruse kudo" janë qartësisht të ekzagjeruara, diplomatët besojnë se një lloj lëvizjeje e përbashkët perëndimore për të forcuar sigurinë e jashtme të Grenlandës mund të jetë mënyra më pak e dhimbshme për të dalë nga kriza.
Zyrtarët e BE-së kanë thënë se kjo mund të modelohet sipas Baltic Sentry, një operacion i NATO-s i nisur vitin e kaluar për të siguruar infrastrukturën në Detin Baltik, dhe Eastern Sentry, i cili e zgjeroi konceptin për të mbrojtur më gjerësisht krahun lindor të Evropës nga dronët dhe kërcënime të tjera.
Sanksionet ekonomike
Në teori, BE-ja - një treg prej 450 milionë njerëzish - ka ndikim të konsiderueshëm ekonomik mbi SHBA-në dhe mund të kërcënojë me masa hakmarrëse që variojnë nga mbyllja e bazave ushtarake amerikane në Evropë deri te ndalimi i blerjeve evropiane të obligacioneve qeveritare amerikane.
Sanksioni më i përhapur është instrumenti anti-shtrëngues i BE-së ose "bazuka tregtare", i cili i jep Komisionit Evropian fuqinë për të ndaluar mallrat dhe shërbimet amerikane nga tregu i BE-së, për të aplikuar tarifa, për t'u hequr të drejtat e pronësisë intelektuale dhe për të bllokuar investimet e tyre.
Por kjo do të kërkonte që qeveritë kombëtare të bllokut të bien dakord ta përdorin atë, gjë që - të pavullnetshme për të shkaktuar dëm ekonomik në bllok dhe të etura për të mbajtur SHBA-në në bord për çështjen e Ukrainës - ato kanë ngjarë të pamundur ta bëjnë edhe kur përballen me tarifat tregtare të kërcënuara të Trump.
Evropa mbështetet te kompanitë amerikane të teknologjisë në të gjitha fushat, vuri në dukje Jean-Marie Guéhenno, një ish-zyrtar i lartë i OKB-së.
"Qoftë mbrojtja e të dhënave, inteligjenca artificiale apo përditësimet e softuerëve, përfshirë mbrojtjen, Evropa mbetet në mëshirën e vullnetit të mirë amerikan", tha ai.
Për më tepër, që çdo kërcënim me sanksione ekonomike të jetë efektiv, Trump do të duhej të besonte se ishte real - gjë që, të paktën deri më tani, është shumë e qartë se nuk është.
Investoni në Grenlandë
Ekonomia e Grenlandës mbështetet shumë në subvencionet vjetore nga Danimarka, që arrijnë në total rreth 4 miliardë kuanikë (rreth 530 milionë euro) vitin e kaluar, të cilat mbulojnë afërsisht gjysmën e buxhetit të shpenzimeve publike të territorit të gjerë dhe përfaqësojnë rreth 20% të GDP-së së saj.
Premtimet e Trump për të "investuar miliarda" mund të përputhen me BE-në në një përpjekje për ta mbajtur ishullin - i cili, në një moment në të ardhmen jo shumë të largët, mendohet se ka të ngjarë të votojë në favor të pavarësisë nga Danimarka - larg kthetrave ekonomike të SHBA-së.
Një projekt-propozim i Komisionit nga shtatori sugjeron që BE-ja mund të dyfishojë angazhimet e saj ndaj Grenlandës për t'u përputhur me grantin vjetor danez, ndërsa ishulli gjithashtu mund të aplikojë për deri në 44 milionë euro fonde të BE-së për territoret e largëta të lidhura me BE-në.
Ndërsa Uashingtoni mund të ketë miliarda më shumë për të ofruar sesa Brukseli, banorët e Grenlandës, pasi të kenë fituar pavarësinë e tyre, mund të jenë të kujdesshëm që të mos i hapen korporatave grabitqare amerikane dhe të ngurrojnë të humbasin sistemin e tyre të sigurimeve shoqërore në stilin nordik.
Angazhoni trupa
Të gjitha sa më sipër do të kërkonin kohë. Për më tepër, nuk është e qartë nëse ambiciet e Trump për Grenlandën do të plotësoheshin nga traktate ose siguri e shtuar në Arktik: "Pronësia" amerikane e ishullit ishte "psikologjikisht e nevojshme për sukses", tha presidenti amerikan për New York Times.
Në një letër për organizatën me ndikim Bruegel, Moreno Bertoldi dhe Marco Buti argumentuan se qeveritë e BE-së duhet të "mbrojnë në mënyrë proaktive Grenlandën nga ekspansionizmi amerikan", duke shtuar: "BE-ja ka një kapacitet të shpejtë vendosjeje dhe duhet të aktivizohet".
Në marrëveshje me Kopenhagën dhe Nuuk-un, thanë ata, trupat evropiane duhet të vendosen në ishull "si një sinjal i angazhimit të Evropës ndaj integritetit territorial të Grenlandës". Ndërsa kjo nuk do të parandalonte aneksimin e SHBA-së, do ta bënte atë shumë më të komplikuar.
âNdĂ«rsa nuk do tĂ« kishte nevojĂ« pĂ«r njĂ« pĂ«rballje tĂ« armatosur, spektakli i SHBA-sĂ« qĂ« merr robĂ«r trupat e aleatĂ«ve tĂ« saj mĂ« tĂ« ngushtĂ« do tĂ« shkatĂ«rronte besueshmĂ«rinĂ« e SHBA-sĂ«, do tĂ« dĂ«mtonte reputacionin e saj ndĂ«rkombĂ«tar dhe do tĂ« ndikonte fuqishĂ«m nĂ« opinionin dhe Kongresin amerikanâ, argumentuan ata.
NjĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i qeverisĂ« gjermane tha javĂ«n e kaluar se Berlini po punonte pĂ«r njĂ« plan âpĂ«rfshirĂ« parandalimin evropianâ nĂ«se SHBA-tĂ« pĂ«rpiqeshin tĂ« merrnin GrenlandĂ«n, ndĂ«rsa ministri i JashtĂ«m i FrancĂ«s, Jean-NoĂ«l Barrot, vitin e kaluar hodhi poshtĂ« mundĂ«sinĂ« e vendosjes sĂ« njĂ« kontingjenti ushtarak francez.
Kapaciteti i vendosjes së shpejtë të BE-së është një kornizë për vendosjen e shpejtë të deri në 5,000 trupave nga disa shtete të ndryshme anëtare, nën komandën e BE-së, për reagim ndaj krizave jashtë bllokut. Kjo mund të ndryshojë llogaritjet e SHBA-së, besojnë ekspertët dhe disa politikanë.
âAskush nuk beson se njĂ« luftĂ« midis SHBA-sĂ« dhe BE-sĂ« Ă«shtĂ« e dĂ«shirueshme ose e fitueshmeâ, tha Sergey Lagodinsky, njĂ« eurodeputet i GjelbĂ«r gjerman.
âPor njĂ« veprim ushtarak amerikan kundĂ«r BE-sĂ« do tĂ« kishte pasoja shkatĂ«rruese pĂ«r bashkĂ«punimin mbrojtĂ«s, tregjet dhe besimin global nĂ« SHBAâ, shtoi ai. /Telegrafi/
