LONDĂR, 15 janar /ATSH/- UdhĂ«heqĂ«sit e kanĂ« ashpĂ«rsuar gjuhĂ«n e tyre nĂ« mbĂ«shtetje tĂ« DanimarkĂ«s, por çmimi i pĂ«rballjes Ă«shtĂ« i lartĂ«, sipas âThe Guardianâ.
Paralajmërimi i presidentit amerikan, Donald Trump për të marrë kontrollin e Groenlandës në një mënyrë ose në tjetrën, e ka lënë territorin dhe fuqinë e saj sovrane, Danimarkën, të tronditur dhe pjesën tjetër të Evropës duke kërkuar mënyra për ta ndaluar atë.
Pas tronditjes nga sulmi ushtarak i SHBA-së ndaj Venezuelës, ambicia e Trump për të aneksuar Groenlandën, nuk shihet më në Evropë si mburrje apo fantazi, por si një qëllim serioz, i nxitur nga ideologjia, ekspansionizmi neo-imperial dhe interesi i SHBA-së për minerale të rëndësishme.
Mospërfillja e vetërrëfyer e Trump për të drejtën ndërkombëtare po ekspozon sërish dilemën e dhimbshme të shkaktuar nga varësia paralizuese e Evropës ndaj SHBA-së për sigurinë ushtarake: a duhet të përballet me SHBA-në apo ta qetësojë atë?
MenjĂ«herĂ« pas bastisjes nĂ« VenezuelĂ« â e cila u prit me heshtje nga Evropa â ndihmĂ«si i Trump, Stephen Miller, tha nĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r CNN se askush nuk do tĂ« luftonte Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s pĂ«r GroenlandĂ«n.
A ka të drejtë Miller? Në ditët e fundit ka pasur një ndryshim tonesh.
UdhĂ«heqĂ«sit e gjashtĂ« fuqive evropiane â Franca, Gjermania, Spanja, Italia, Polonia dhe Britania e Madhe lĂ«shuan njĂ« deklaratĂ« tĂ« rrallĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t, duke rikonfirmuar mbĂ«shtetjen e tyre pĂ«r sovranitetin danez dhe, nĂ« fakt, duke paralajmĂ«ruar Trump tĂ« mos prekĂ« GroenlandĂ«n.
âGroenlanda i pĂ«rket popullit tĂ« saj. ĂshtĂ« detyrĂ« e DanimarkĂ«s dhe GroenlandĂ«s dhe vetĂ«m ata mund tĂ« vendosin pĂ«r çështjet qĂ« kanĂ« tĂ« bĂ«jnĂ« me DanimarkĂ«n dhe GroenlandĂ«nâ, tha BE-ja.
Por se çfarĂ« lloj âlufteâ janĂ« tĂ« gatshme tĂ« bĂ«jnĂ« kĂ«to fuqi evropiane pĂ«r GroenlandĂ«n nĂ«se diplomacia dĂ«shton, mbetet e paqartĂ«!
Në një takim dje në Uashington, Danimarka kërkoi të ulte tensionet e krizës me premtime sigurie, ndërsa këmbënguli se Groenlanda nuk ishte në shitje.
Shumë banorë të Groenlandës janë të pavendosur për Danimarkën për shkak të trashëgimisë së saj koloniale, por të dy qeveritë, për momentin, janë në një linjë të drejtë.
ZĂ«vendĂ«spresidenti amerikan, JD Vance, pritej tĂ« risillte mĂ« shumĂ« ide tĂ« shekullit XIX, siç Ă«shtĂ« âblerjaâ e shkĂ«putjes sĂ« territorit.
âJustifikimi i Trump pĂ«r tĂ« pĂ«rdorur armĂ« kundĂ«r njĂ« aleati besnik tĂ« NATO-s, pĂ«r tĂ« mbrojtur GroenlandĂ«n nga agresioni i supozuar i ardhshĂ«m nga Rusia ose Kina, nuk qĂ«ndronâ, thanĂ« analistĂ«t.
Shqetësimet e sigurisë së SHBA-së mund të përmbushen pa aneksuar Groenlandën.
Groenlanda ka qenë një territor gjysmëautonom që nga viti 1979, por si pjesë e Danimarkës, ajo mbrohet nga NATO.
Trump mund të kërkojë që aleatët e SHBA-së në NATO të forcojnë mbrojtjen e kufijve të jashtëm të territorit, të vendit strategjik.
Traktatet ekzistuese tĂ« epokĂ«s sĂ« luftĂ«s sĂ« ftohtĂ« midis DanimarkĂ«s dhe SHBA-sĂ« pĂ«r mbrojtjen e pĂ«rbashkĂ«t tĂ« GroenlandĂ«s â i japin Uashingtonit dorĂ« tĂ« lirĂ« pĂ«r tĂ« dislokuar mĂ« shumĂ« trupa.
Gjithashtu, mund të rihapë 16 nga 17 bazat ushtarake amerikane që operonin më parë, por më pas i mbylli.
NdĂ«rsa alarmi rritet nĂ« DanimarkĂ« dhe nĂ« vetĂ« GroenlandĂ«n â Britania e Madhe mund tĂ« luajĂ« njĂ« rol mĂ« aktiv pĂ«r tĂ« çaktivizuar kĂ«tĂ« krizĂ«.
Qeveria e Keir Starmer shpreson tĂ« ndĂ«rmjetĂ«sojĂ« njĂ« âmodus vivendiâ me Uashingtonin.
Duke mbajtur njĂ« profil tĂ« ulĂ«t nĂ« VenezuelĂ«, Starmer shpreson qĂ« shqetĂ«simet amerikane pĂ«r sigurinĂ« nĂ« tĂ« gjithĂ« rajonin e Arktikut, mund tĂ« adresohen sipas traktateve ekzistuese, duke zbutur frikĂ«n e DanimarkĂ«s nĂ« lidhje me âpronĂ«sinĂ«â.
Starmer dhe Trump kanĂ« zhvilluar biseda telefonike dy herĂ« javĂ«n e fundit, pĂ«r tĂ« mbrojtur âveriun e lartĂ«â nga njĂ« pushtim i mundshĂ«m rus.
Sipas pikëpamjes britanike ekziston një marrëveshje për Groenlandën.
VĂ«shtirĂ«sia me administratĂ«n amerikane, Ă«shtĂ« identifikimi i saktĂ« i motiveve tĂ« presidentit Trump kur ai flet pĂ«r âpronĂ«sinĂ«â.â
Greonlanda duket se ka një cilësi mistike për Trump, por a do të thotë kjo që ai dëshiron të jetë në gjendje të tregojë hartën e SHBA-së dhe të tregojë se territori i saj është zgjeruar duke përfshirë Grenlandën? Kjo është ajo që mbetet e paqartë.
Starmer ka dërguar sekretaren e tij të jashtme, Yvette Cooper, në Finlandë dhe Norvegji.
Përpara vizitës së saj, ajo nuk përmendi drejtpërdrejt Groenlandën apo nevojën për të zmbrapsur kërcënimet e Trump, por i bëri thirrje NATO-s të rriste përpjekjet në Arktik për të mbrojtur interesat euroatlantike në rajon.
âNdĂ«rsa ndryshimi i klimĂ«s hap Arktikun, rajoni do tĂ« bĂ«het njĂ« kufi gjithnjĂ« e mĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m pĂ«r NATO-nâ, tha Cooper.
âDuke iu referuar ndryshimit tĂ« klimĂ«s, shkrirjes sĂ« akullit tĂ« Arktikut dhe thellimit pasues tĂ« kĂ«rcĂ«nimeve qĂ« paraqet Rusia â Britania e Madhe po pranon vlefshmĂ«rinĂ« e shqetĂ«simeve tĂ« Trump, por sigurisht jo zgjidhjen e tij pĂ«rmes pushtimit amerikan.
Megjithatë, ndërsa Trump duket se është gati të shkatërrojë NATO-n për hir të kontrollit të Groenlandës, cilado qofshin motivet e tij, opsionet e Evropës duken se paraqesin rrezik.
Por, ka karta strategjike qĂ« Evropa mund tĂ« luajĂ«. Robert Habeck, ish-zĂ«vendĂ«skancelari i GjermanisĂ«, tha tĂ« hĂ«nĂ«n se Evropa duhej tâi ofronte GroenlandĂ«s njĂ« kthim nĂ« anĂ«tarĂ«simin nĂ« BE, sĂ« bashku me njĂ« paketĂ« masive investimesh, pĂ«r tĂ« shmangur kĂ«rcĂ«nimet e SHBA-sĂ«.
Groenlanda u largua nga Komunitetet e atëhershme Evropiane në vitin 1985, për të rifituar kontrollin e peshkimit të saj.
Fabian Zuleeg, drejtori ekzekutiv i QendrĂ«s sĂ« Politikave Evropiane nĂ« Bruksel, tha se nĂ«se BE-ja qĂ«ndronte e bashkuar, mund tâi tregonte Trump se masa e tij e ashpĂ«r do tĂ« kishte pasoja.
Ai tha se Evropa duhet të shmangte gjestet simbolike dhe të merrte masa që jehonin brenda SHBA-së dhe dëmtonin Trump dhe zgjedhjet e tij politike aty ku ka më shumë rëndësi, me bazën e tij politike.
âTregtia, qasja nĂ« treg, bashkĂ«punimi rregullator dhe partneritetet industriale kanĂ« tĂ« gjitha ndikimâ, shtoi ai. //a.i/
Â
The post âThe Guardianâ: Sa larg do tĂ« shkojĂ« Evropa pĂ«r tĂ« mbrojtur GroenlandĂ«n nga Trump? appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.