Shtetet e Bashkuara po e zgjerojnë praninë e tyre ushtarake në Lindjen e Mesme, duke i rritur pritjet për sulme kundër Iranit, vendet në mbarë Lindjen e Mesme po përgatiten për një tjetër konflikt në rajon.
Presidenti amerikan, Donald Trump, e dha paralajmërimin më të ashpër deri tani më 28 janar, duke i thënë Teheranit se “koha po soset” për ta arritur një marrëveshje për programet e tij bërthamore dhe raketore, përndryshe do të përballet me një sulm “shumë më të keq” sesa bombardimet e përbashkëta izraelito-amerikane që shkatërruan objektet bërthamore në mbarë Iranin.
Trump e tha këtë ndërkohë që anijet luftarake amerikane po lëviznin drejt ujërave të rajonit.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, reagoi duke thënë se vendi i tij është i gatshëm të “përgjigjet menjëherë dhe fuqishëm” ndaj çdo sulmi të mundshëm.
Shqetësime në Gjirin Persik
“Vendet ku ka trupa amerikane, si ato të Këshillit të Gjirit për Bashkëpunim (GCC), janë të shqetësuara për ndonjë formë sulmi [kundërpërgjigjeje] iraniane”, tha Farzan Sabet, hulumtues në Institutin e Studimeve Pasuniversitare të Gjenevës.
GCC-ja përbëhet nga monarkitë arabe sunite të pasura me naftë: Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA), Bahrejni, Kuvajti, Omani dhe Katari.
Uashingtoni ka baza të mëdha ushtarake në shumicën e vendeve të Gjirit, ndërsa vendet e tjerat ia mundësojnë qasje dhe mbështetje për trupat amerikane.
Këtë javë, Arabia Saudite ndoqi shembullin e Emirateve të Bashkuara Arabe duke njoftuar se nuk do të lejojë që “hapësira ajrore ose territori i saj të përdoren për ndonjë veprim ushtarak kundër Iranit”, një hap që analistët thanë se duket se synon parandalimin e veprimeve ushtarake nga Uashingtoni.
“Sulmet e drejtpërdrejta, qoftë nga Republika Islamike apo nga përfaqësuesit e saj, ndaj infrastrukturës energjetike në rajon do të ishin shkatërruese për ekonominë globale”, tha Sabet.
Për dekada, shumica e vendeve arabe të Gjirit kanë qenë ose rivalë të regjimit klerikal shiit të Iranit ose kanë pasur marrëdhënie të tensionuara me Teheranin.
Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Bahrejni kanë qenë shënjestër e sulmeve nga Irani ose nga përfaqësuesit e tij, siç janë Huthit në Jemen.
Vendet e GCC-së prodhojnë një të katërtën e furnizimit botëror me naftë dhe më shumë se 10 për qind të gazit natyror global. Ato janë gjithashtu jetike për tregtinë dhe transportin global dhe janë shtëpi e miliona punëtorëve emigrantë.
Pier Camillo Falasca, menaxher i çështjeve të politikave në qendrën kërkimore, Euro-Gulf Information Centre në Romë, beson se vendet e Gjirit janë të përqendruara në dy qëllime të menjëhershme.
“Ata duan ta parandalojnë përhapjen e krizës dhe t’i mbajnë vendet e tyre të sigurta”, tha ai.
Falasca thotë se, pavarësisht qëndrimeve të tyre publike, vendet e Gjirit nuk janë kundër ndryshimit të regjimit në Iran.
“Ata janë të vetëdijshëm për koston e një tranzicioni të mundshëm kaotik”, tha ai. “Interesi i tyre është një tranzicion i menaxhuar dhe i rregullt, jo një vakuum”.
Falasca thotë se vendet e Gjirit po punojnë fort për të forcuar sigurinë e porteve, aeroporteve dhe infrastrukturës energjetike, ndërkohë që po i përgatisin popullsitë e tyre për mbase kohë të vështira.
“Ata nuk mund ta përballojnë asnjë përhapje të pasojave, qoftë në formën e milicive, bllokadave detare apo goditjeve ndaj tregtisë dhe tregjeve të energjisë”, tha ai.
Sabeti pajtohet. Ai tha se, në kulmin e protestave të fundit në Iran, vendet e Gjirit ishin në gjendje ta bindnin presidentin Trump ta shtynte një sulm ndaj Iranit mes raportimeve për mijëra protestues të vrarë nga forcat e sigurisë.
“Këto vende donin që administrata Trump të vendoste grupin e duhur të aseteve në vend për të menaxhuar më mirë çdo pasojë”, tha ai.
Sipas Agjencisë së Lajmeve të Aktivistëve për të Drejtat e Njeriut me bazë në SHBA (HRANA), deri më 29 janar ajo kishte verifikuar 6.373 vdekje, shumica e të cilëve ishin protestues civilë, ndërkohë që ende po shqyrtonte mbi 17.000 vdekje.
Në një shenjë se Uashingtoni donte të shmangte përdorimin e forcave përrreth Gjirit, Trump tha se “një armadë masive po shkon drejt Iranit”.
Uashingtoni ka dërguar këtë javë në rajon aeroplanmbajtësin USS Abraham Lincoln. Ai përfshin një aeroplanmbajtëse dhe anije të tjera të mëdha luftarake të afta për raketa precize dhe sulme ajrore, dhe madje mund të mbështesë edhe operacione tokësore.
Mediat amerikane raportuan më 29 janar se edhe një anije tjetër luftarake, USS Delbert D. Black, kishte hyrë në rajon.
Fqinj të tjerë
Sabet tha se fqinji i afërt i Iranit, Iraku, mund të përfshihet në konfliktin e mundshëm të Iranit me SHBA-në, edhe pse Qeveria e tij dhe shumica e popullsisë do të dëshironin të qëndronin larg një përfshirjeje të tillë.
“Ka aktorë brenda Irakut që mund ta fusin vendin e tyre në atë atë konflikt”, tha ai.
Forcat e Mobilizimit Popullor, një organizatë zyrtare e sigurisë irakiane, përbëhen nga disa milici të armatosura të lidhura me Iranin. Këto grupe kanë sulmuar më parë forcat amerikane.
Frika se Iraku mund të rreshtohet me Teheranin është shtuar kur, Nouri al-Maliki, i mbështetur nga Irani, është bërë kandidati kryesor për t’u bërë kryeministri i ardhshëm i vendit.
Sabet tha se Iraku do t’i bashkohej gjithashtu Azerbajxhanit, Turqisë dhe Pakistanit për t’u përgatitur për pasojat afatgjata të një konflikti në Iran, i cili mund të nxisë flukse refugjatësh ose të ushqejë trazira etnike.
Më shumë se 1.5 milion arabë në Iran banojnë kryesisht në provincën jugperëndimore të Huzestanit, e cila kufizohet me Irakun.
Azerët, pakica etnike më e madhe e Iranit, jetojnë në rajonet veriperëndimore të Iranit që kufizohen me Azerbajxhanin. Por, marrëdhëniet mes dy fqinjëve me shumicë shiite janë prishur nga mosbesimi dhe armiqësia.
Provinca më e paqëndrueshme juglindore e Iranit, Sistan-Baluçistan, ndan një kufi mbi 900 kilometra të gjatë me provincën jugperëndimore të Pakistanit, Baluçistanin. Të dy rajonet, të banuara kryesisht nga baluçë sunitë, janë përfshirë për dekada në kryengritje të armatosura separatiste dhe islamiste.
Në veriperëndim dhe perëndim të Iranit, kurdët sunitë ndajnë lidhje me kurdët e tjerë në Irakun verior dhe Turqinë juglindore.
“Këto vende janë padyshim të shqetësuara për llojin e paqëndrueshmërisë që mund të buronte nga militantizmi i grupeve etno-gjuhësore”, tha Sabet.
Sinjali – aty ku e vërteta flet para lajmit!
/GazetaSinjali/
The post Fqinjët e Iranit nën ethe nga mundësia e sulmit amerikan ndaj Teheranit appeared first on Sinjali.
Login
