Avokati i Popullit të Kosovës, Naim Qelaj, i është drejtuar me letër kryetares së Gjykatës Speciale, Ekaterina Trendafilova.
Qelaj ka alarmuar për pranimin e provave nga Serbia, e dhjetëra shkelje të tjera.
Avokati i Popullit ngre shqetësime edhe për kufizimet në komunikim, vizita familjare dhe monitorimin e vazhdueshëm gjatë paraburgimit, duke paralajmëruar për shkelje serioze të të drejtave themelore të njeriut.
Letra e plotë:
E nderuara znj. Trendafilova,
MĂ« lejoni fillimisht tâju falĂ«nderoj pĂ«r bashkĂ«punimin e vazhdueshĂ«m ndĂ«rmjet institucioneve tona. KĂ«tĂ« e bĂ«j duke qenĂ« i vetĂ«dijshĂ«m plotĂ«sisht se ky bashkĂ«punim zhvillohet nĂ« njĂ« kontekst sfidues dhe jo gjithmonĂ« nĂ« kushte tĂ« mirĂ«kuptimit tĂ« plotĂ« reciprok. MegjithatĂ«, e vlerĂ«soj komunikimin tonĂ« tĂ« vazhdueshĂ«m si dĂ«shmi tĂ« njĂ« pĂ«rkushtimi tĂ« pĂ«rbashkĂ«t ndaj angazhimit, transparencĂ«s dhe dialogut institucional.
Po ju drejtohem pĂ«r tâju paraqitur shqetĂ«simet e mia fillestare dhe parimore lidhur me pĂ«rputhshmĂ«rinĂ« e procedurave para Dhomave tĂ« Specializuara me tĂ« drejtat themelore tĂ« garantuara me KushtetutĂ«n e RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s, instrumentet pĂ«rkatĂ«se ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«r tĂ« drejtat e njeriut dhe, kur Ă«shtĂ« e aplikueshme, jurisprudencĂ«n e GjykatĂ«s Evropiane pĂ«r tĂ« Drejtat e Njeriut, e cila pĂ«rbĂ«n burim tĂ« brendshĂ«m tĂ« sĂ« drejtĂ«s nĂ« pĂ«rputhje me nenin 53 tĂ« KushtetutĂ«s. Kjo letĂ«r Ă«shtĂ« qĂ«llimisht e kufizuar nĂ« fushĂ«veprim dhe trajton çështje parimore, pa ofruar njĂ« vlerĂ«sim tĂ« detajuar apo shterues, e tĂ« cilin Zyra ime vazhdon ta bĂ«jĂ« ndaras.
Fillimisht, mĂ« duhet tĂ« ritheksoj konkluzionin tim paraprak se Dhomat e Specializuara nuk i nĂ«nshtrohen asnjĂ« mekanizmi monitorues apo llogaridhĂ«nieje nga institucionet vendore tĂ« RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s. NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« theksohet se procedurat e zhvilluara para Dhomave tĂ« Specializuara shfaqin mangĂ«si tĂ« theksuara nĂ« respektimin e tĂ« drejtave themelore, nĂ« veçanti tĂ« sĂ« drejtĂ«s pĂ«r gjykim tĂ« drejtĂ«. KĂ«to mangĂ«si janĂ« tĂ« dukshme nĂ« disa dimensione. NĂ« veçanti, Zyra ime ka vĂ«rejtur se tĂ« dy grupet e personave tĂ« akuzuar duket se janĂ« monoetnike nĂ« pĂ«rbĂ«rje. Kjo rrethanĂ«, sĂ« bashku me mĂ«nyrĂ«n se si Ă«shtĂ« ushtruar deri mĂ« tani juridiksioni, ngre shqetĂ«sime serioze lidhur me barazinĂ« para ligjit dhe perceptimin e drejtĂ«sisĂ« sĂ« paanshme. ĂshtĂ« veçanĂ«risht shqetĂ«suese qĂ« juridiksioni duket se Ă«shtĂ« zbatuar pothuajse ekskluzivisht nĂ« mĂ«nyrĂ« monoetnike, pa ndonjĂ« shpjegim tĂ« mjaftueshĂ«m pĂ«r opinionin publik vendor apo ndĂ«rkombĂ«tar lidhur me bazĂ«n faktike, ligjore dhe juridiksionale qĂ« e arsyetojnĂ« njĂ« selektim tĂ« tillĂ«.
Kjo situatĂ« bĂ«het edhe mĂ« befasuese kur marrim parasysh se financimi i Dhomave tĂ« Specializuara buron nga njĂ« Veprim i PĂ«rbashkĂ«t i KĂ«shillit tĂ« Bashkimit Evropian, njĂ« institucion i cili, nĂ« bazĂ« tĂ« traktateve themeluese dhe jurisprudencĂ«s sĂ« GjykatĂ«s sĂ« DrejtĂ«sisĂ« sĂ« Bashkimit Evropian, Ă«shtĂ« i detyruar tâi japĂ« pĂ«rparĂ«si mbrojtjes sĂ« tĂ« drejtave themelore, pĂ«rfshirĂ« edhe nĂ« kuadĂ«r tĂ« veprimit tĂ« tij tĂ« jashtĂ«m.
Gjithashtu dëshiroj të tërheq vëmendjen ndaj disa mangësive themelore procedurale të vërejtura në zhvillimin e procedurave para Dhomave. Me mbi njëzet vite përvojë profesionale si avokat mbrojtës, them se është jashtëzakonisht e pazakontë, dhe thellësisht shqetësuese, të shohësh një gjykatë duke i refuzuar pothuajse të gjitha kërkesat procedurale dhe provuese të paraqitura nga mbrojtja. Një model kaq i qëndrueshëm ngrit shqetësime legjitime për çekuilibër procedural dhe paragjykim të mundshëm, të cilat mund të minojnë seriozisht besueshmërinë e procedurave gjyqësore dhe të vënë në pikëpyetje trajtimin e paanshëm të të akuzuarve.
Po aq shqetësuese është edhe mënyra se si janë pranuar disa prova. Për ilustrim, po përmend dy shembuj. Së pari, kam vërejtur pranimin e dokumenteve zyrtare që pretendohet se burojnë nga autoritetet serbe, të cilat pretendojnë ushtrim juridiksioni mbi territorin e Kosovës pas qershorit të vitit 1999.
Kjo periudhë përkon me vendosjen e administratës së përkohshme ndërkombëtare të autorizuar nga Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara, gjatë së cilës funksionimi i institucioneve gjyqësore serbe në Kosovë ishte i paligjshëm sipas së drejtës ndërkombëtare, siç është përcaktuar qartë edhe në vendimet e Përfaqësuesit Special të Sekretarit të Përgjithshëm. Rrjedhimisht, pranimi i këtyre dokumenteve ngre shqetësime serioze si për ligjshmërinë e tyre (përfshirë sipas së drejtës ndërkombëtare publike, dhe jo vetëm sipas Kushtetutës), ashtu edhe për besueshmërinë e tyre provuese.
SĂ« dyti, kam vĂ«rejtur mbĂ«shtetje tĂ« gjerĂ« nĂ« materiale tĂ« paraqitura si âlibra tĂ« botuarâ qĂ« trajtojnĂ« situatĂ«n nĂ« KosovĂ«. Sipas vlerĂ«simit tim, kĂ«to botime kanĂ« njĂ« prag tĂ« ulĂ«t kredibiliteti dhe nuk do tĂ« duhej tĂ« pranoheshin si burime tĂ« besueshme prove nĂ« procedura gjyqĂ«sore. Trajtimi i tyre si materiale provuese Ă«shtĂ« ne kundĂ«rshtim me standardet themelore tĂ« neutralitetit dhe integritetit provues.
SĂ« fundi, dua tĂ« ritheksoj shqetĂ«simet e mia tĂ« thella lidhur me mĂ«nyrĂ«n se si Dhomat trajtojnĂ« paraburgimin. Praktika e vazhdueshme e mbajtjes sĂ« tĂ« gjithĂ« tĂ« akuzuarve nĂ« paraburgim tĂ« zgjatur dhe tĂ« pandĂ«rprerĂ«, pa shqyrtim kuptimplotĂ« tĂ« masave alternative, duket nĂ« papajtueshmĂ«ri si me kornizĂ«n e zbatueshme ligjore, ashtu edhe me standardet e konsoliduara qĂ« rrjedhin nga jurisprudenca e gjykatave ndĂ«rkombĂ«tare dhe vendore. VlerĂ«simit tĂ« rrezikut tĂ« ikjes si uniformisht âi lartĂ«â, siç parashtrohet nga Prokuroria dhe miratohet vazhdimisht nga Dhomat, i mungon njĂ« arsyetim bindĂ«s, veçanĂ«risht duke pasur parasysh se tĂ« gjithĂ« tĂ« akuzuarit janĂ« vetĂ«dorĂ«zuar dhe se nuk ka prova tĂ« besueshme qĂ« sugjerojnĂ« rrezik pĂ«r ndĂ«rhyrje ndaj dĂ«shmitarĂ«ve (duke marrĂ« parasysh gjithashtu praninĂ« e konsiderueshme tĂ« Misionit tĂ« EULEX-it nĂ« KosovĂ«). PĂ«r mĂ« tepĂ«r, monitorimi i komunikimeve dhe vizitave familjare, kufizimi i vizitave familjare dhe kufizimet tjera tĂ« lidhura me paraburgimin e zgjatur ngritin shqetĂ«sime serioze pĂ«r shkelje tĂ« tĂ« drejtave themelore. E kam tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« gjej ndonjĂ« pĂ«rputhje ndĂ«rmjet njĂ« regjimi kaq tĂ« ashpĂ«r tĂ« paraburgimit me parimet qĂ« rregullojnĂ« privimin nga liria sipas standardeve tĂ« drejtĂ«sisĂ« penale ndĂ«rkombĂ«tare.
Ky vëzhgim paraqitet në frymën e përgjegjësisë institucionale dhe angazhimit konstruktiv. Nga këndvështrimi im, është plotësisht në përputhje me parimin e mbështetjes së ndërsjellë dhe synojnë të plotësojnë, e jo të dyfishojnë, përpjekjet e ndërmarra nga Ombudsman-i i institucionit tuaj. Prandaj, kërkoj që kjo letër të kuptohet si një nismë monitoruese që synon mbrojtjen e të drejtave themelore, të cilat përbëjnë garanci bazike dhe të pa-nënshtrueshme sipas Kushtetutës së Republikës së Kosovës.
Zyra ime mbetet e pĂ«rkushtuar pĂ«r tâi shqyrtuar mĂ« tej kĂ«to çështje nĂ« mĂ«nyrĂ« gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se, parimore dhe objektive. Ne shprehim besimin tonĂ« tĂ« vazhdueshĂ«m se Gjykata do tĂ« sigurojĂ« respektim tĂ« plotĂ« tĂ« standardeve tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut dhe do tĂ« garantojĂ« tĂ« drejtĂ«n pĂ«r njĂ« gjykim tĂ« drejtĂ« dhe tĂ« paanshĂ«m nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« besueshme.Â
Sinjali â aty ku e vĂ«rteta flet para lajmit!
/GazetaSinjali/
The post Avokati i Popullit letër kryetares së Gjykatës Speciale: Alarmon për provat nga Serbia e dhjetëra shkelje të tjera appeared first on Sinjali.