Zënka për medaljen vë në pah marrëdhëniet e ndërlikuara mes Ukrainës dhe Polonisë
Nga Rikard Jozwiak, REL
NjĂ« pĂ«rplasje gjithnjĂ« e mĂ« e ashpĂ«r pĂ«r kthimin e njĂ« medaljeje qĂ« i ishte dhuruar presidentit tĂ« UkrainĂ«s, Volodymyr Zelensky, e ka vĂ«nĂ« nĂ« pah historinĂ« e ndĂ«rlikuar mes PolonisĂ« dhe UkrainĂ«s, si dhe mundĂ«sinĂ« qĂ« Varshava tâi pengojĂ« pĂ«rpjekjet e Kievit pĂ«r tâu anĂ«tarĂ«suar nĂ« Bashkimin Evropian (BE).
Presidenti Karol Nawrocki vendosi javĂ«n e kaluar tâia heqĂ« Zelenskyt medaljen âUrdhri i ShqiponjĂ«s sĂ« BardhĂ«â, e cila Ă«shtĂ« nderimi mĂ« i lartĂ« shtetĂ«ror i PolonisĂ«, pasi udhĂ«heqĂ«si ukrainas emĂ«rtoi njĂ« njĂ«si ushtarake sipas UshtrisĂ« KryengritĂ«se Ukrainase (UPA), formacionit tĂ« diskutueshĂ«m tĂ« LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore.
Polonia thotë se ky grup mori pjesë në atë që ajo e quan gjenocid ndaj polakëve në tokën që sot është Ukrainë perëndimore, por që gjatë luftës ishte nën pushtimin e Gjermanisë naziste.
Ukraina e ka kundërshtuar përkufizimin e Polonisë se dhuna e viteve 1940 ishte gjenocid, duke theksuar se këto forca luftonin si kundër nazistëve, ashtu edhe kundër sovjetikëve, dhe përballeshin gjithashtu me armiqësi nga polakët.
Varshava i quan âMasakra e VolhinisĂ«â ndodhitĂ« e asaj kohe, ndĂ«rsa Kievi pĂ«rdor termin âTragjedia e Volinitâ.
Sido që të jetë, këto vrasje i kanë lënë në hije prej kohësh marrëdhëniet mes dy vendeve fqinje, dhe përshkallëzimi i fundit i marrëdhënieve rrezikon ta dobësojë mbështetjen e Varshavës për Kievin, në një kohë kur Ukraina po përpiqet të anëtarësohet në BE dhe njëkohësisht po i bën ballë pushtimit të plotë nga Rusia.
âEdhe para sulmit rus, Polonia ishte ndĂ«r vendet qĂ« mbĂ«shtesnin nĂ« mĂ«nyrĂ« aktive aspiratat evropiane tĂ« UkrainĂ«sâ, tha Nawrocki duke shpjeguar vendimin pĂ«r tâia hequr medaljen Zelenskyt, duke shtuar se Polonia âmbetet e gatshmeâ tĂ« bashkĂ«punojĂ« me UkrainĂ«n.
âRruga e UkrainĂ«s drejt strukturave evropiane kĂ«rkon gjithashtu gatishmĂ«ri pĂ«r tâu pĂ«rballur me ndershmĂ«ri me kapitujt e vĂ«shtirĂ« tĂ« historisĂ« sĂ« saj. Evropa e bashkuar u ndĂ«rtua mbi refuzimin e totalitarizmit dhe kultit tĂ« dhunĂ«s. KĂ«to parime duhet tĂ« vlejnĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ«. PĂ«r ata qĂ« nuk e kuptojnĂ« kĂ«tĂ«, nuk mund tĂ« ketĂ« vend nĂ« Bashkimin Evropian dhe Polonia sigurisht qĂ« nuk do ta lejojĂ« kĂ«tĂ«â, shtoi ai.
DiplomatĂ«t evropianĂ« kanĂ« paralajmĂ«ruar prej vitesh se fqinjĂ«t e UkrainĂ«s nĂ« BE do tĂ« jenĂ« pengesa mĂ« e madhe pĂ«r pĂ«rpjekjet e Kievit pĂ«r tâiu bashkuar bllokut.
Për vite me radhë kjo vlente për Hungarinë, nën Qeverinë e mëparshme miqësore ndaj Moskës të udhëhequr nga kryeministri populist Viktor Orban, i cili, ndër të tjera, bllokoi fillimin e negociatave të anëtarësimit të Ukrainës për dy vjet.
Por, me humbjen e Orbanit në zgjedhjet e kësaj pranvere, shumë në Bruksel shpresonin se rruga e Ukrainës drejt anëtarësimit tashmë ishte e hapur.
Por pas Orbanit, argumentet ekonomike kundër afrimit të Ukrainës me BE-në kanë qenë të pranishme prej kohësh.
Mjafton të kujtohen mospajtimet e viteve të fundit, kur bujq në shumë vende anëtare të Evropës Lindore protestuan kundër hyrjes së produkteve bujqësore ukrainase në tregun e BE-së.
Nëse Ukraina do të bëhej anëtare e BE-së, këto produkte do të hynin lirshëm në vende si Bullgaria, Hungaria, Polonia, Rumania dhe Sllovakia.
Kievi do të ofronte gjithashtu alternativa potencialisht më të lira në sektorë të tjerë të ndjeshëm, si transporti. Pa përmendur fondet bujqësore dhe fondet e kohezionit (transferimi i parave të BE-së nga rajonet më të pasura drejt atyre më të varfra), të cilat do të ridrejtoheshin në masë të madhe drejt anëtarit të ri.
Dhe, tani ekziston një rrezik i vërtetë që historia e ndërlikuar mes Polonisë dhe Ukrainës të kalojë edhe në skenën evropiane, duke e vështirësuar gjendjen.
Vendimi i Nawrockit mund të shihet kryesisht si pjesë e politikës së brendshme polake, pasi ai i përket partisë opozitare PiS (Ligj dhe Drejtësi). Ai po përballet me kryeministrin më liberal dhe më miqësor ndaj Ukrainës, Donald Tusk, para zgjedhjeve të përgjithshme të vjeshtës së ardhshme.
Historian me profesion, Nawrocki ka qenë më parë drejtues i Institutit Polak të Kujtesës Kombëtare (IPN), i cili merret me studimin e masakrave të Volhinisë. Ai e njeh shumë mirë këtë çështje, e cila ka qenë një burim i vazhdueshëm tensioni në marrëdhëniet dypalëshe mes Kievit dhe Varshavës për dekada.
Në shumë mënyra, Nawrocki po përfiton nga ndjenjat antiukrainase që ekzistojnë prej kohësh në pjesë të gjera të shoqërisë polake dhe që janë forcuar më tej pas ardhjes së refugjatëve ukrainas që nga fillimi i pushtimit të plotë rus në vitin 2022.
Ai po përpiqet gjithashtu të forcojë pozicionin e tij brenda fraksioneve të shumta të PiS-it, parti që ka vuajtur nga mungesa e një figure qendrore të qartë politike që nga humbja zgjedhore e vitit 2023.
Por, mbi tĂ« gjitha, ai po vĂ«zhgon dy parti tĂ« tjera mĂ« tĂ« djathta, tĂ« njohura si âKonfederataâ (Konfederacja) dhe âKuroraâ (Korona), tĂ« cilat kanĂ« shfrytĂ«zuar shpesh ndjenjat antiukrainase dhe po dalin mirĂ« nĂ« sondazhe.
PiS dëshiron të tërheqë votuesit e këtyre partive për të ngushtuar diferencën me Koalicionin Qytetar (KO) të Tuskut, i cili kryeson në sondazhe, megjithëse me një përparësi njëshifrore.
Kjo gjithashtu e vë Tuskun në një pozitë të vështirë, pasi shumica e polakëve duket se mbështesin vendimin e Nawrockit.
Një sondazh rishtazi tregoi se 58 për qind e polakëve e cilësojnë Zelenskyn jomiqësor ndaj Polonisë. Një tjetër sondazh tregoi se 51.9 për qind thanë se mendimi i tyre, si për Ukrainën, ashtu edhe për Zelenskyn, ishte përkeqësuar pas vendimit të presidentit ukrainas.
Tusk shkroi nĂ« platformĂ«n X se âpĂ«rfshirja nĂ« konfliktin politik mes politikanĂ«ve nĂ« Poloni dhe UkrainĂ« Ă«shtĂ« gabim strategjik qĂ« do tâi kushtojĂ« tĂ« dyja palĂ«ve: nĂ« biznes, nĂ« aspektin gjeopolitik dhe nĂ« reputacionâ.
Tani, pyetja është se si do të veprojnë kryeministri polak dhe Qeveria e tij kur bëhet fjalë për shpejtësinë e procesit të anëtarësimit të Ukrainës në BE.
Këtu, vendimet i merr Qeveria polake, jo presidenti. Ukraina (së bashku me Moldavinë) hapi pesë kapitujt e parë të negociatave nga gjithsej 33 javën e kaluar. Ekziston gjithashtu një përpjekje nga të dy vendet, Komisioni Evropian dhe shumë shtete të tjera anëtare të BE-së, që kapitujt e mbetur të hapen qysh në korrik.
Megjithatë, ka dyshime nëse procesi do të ecë kaq shpejt.
Hungaria mund ta ketĂ« zbutur disi qĂ«ndrimin e saj kohĂ«t e fundit, por gjatĂ« samitit tĂ« BE-sĂ« javĂ«n e kaluar, kryeministri i ri hungarez, Peter Magyar, hoqi formulimin âsa mĂ« shpejt tĂ« jetĂ« e mundurâ kur bĂ«hej fjalĂ« pĂ«r hapjen e kapitujve tĂ« mbetur. Ai kishte folur mĂ« parĂ« kundĂ«r âanĂ«tarĂ«simit tĂ« pĂ«rshpejtuarâ tĂ« Kievit.
DiplomatĂ« evropianĂ«, tĂ« cilĂ«t kanĂ« folur pĂ«r Radion Evropa e LirĂ« nĂ« kushte anonimiteti, pretendojnĂ« gjithashtu se Ăekia dhe veçanĂ«risht Polonia duken tĂ« kĂ«naqura qĂ« Budapesti po e ngadalĂ«son procesin, pasi kĂ«shtu ânuk kanĂ« nevojĂ« tĂ« shprehin njĂ« qĂ«ndrim tĂ« qartĂ«â.
NjĂ« diplomat polak tha se Varshava ende nuk ka miratuar njĂ« pozicion pĂ«rfundimtar mbi kĂ«tĂ« çështje, por beson se hapja e tĂ« gjithĂ« kapitujve dhe grupeve tĂ« mbetura menjĂ«herĂ« do tĂ« pĂ«rbĂ«nte njĂ« proces âtĂ« pĂ«rshpejtuarâ anĂ«tarĂ«simi, gjĂ« qĂ« Polonia e kundĂ«rshton.
NĂ« vend tĂ« kĂ«saj, Varshava do tĂ« preferonte ânjĂ« proces sallamiâ â pra hapjen graduale tĂ« disa kapitujve pĂ«rnjĂ«herĂ«.
Duke pasur parasysh atĂ« qĂ« po ndodh aktualisht mes UkrainĂ«s dhe PolonisĂ«, mund tĂ« jetĂ« e pĂ«rshtatshme pĂ«r Tuskun ta frenojĂ« pĂ«rkohĂ«sisht procesin. Siç tha njĂ« zyrtar polak pĂ«r Radion Evropa e LirĂ«: âKjo mund tĂ« na ketĂ« dhĂ«nĂ« njĂ« argument shtesĂ« pĂ«r tĂ« ecur mĂ« ngadalĂ«â.



