Albin Kurti fitoi bindshëm brenda Kosovës, por një test tjetër i vështirë mund të jetë edhe jashtë saj. Mandati që i dha populli në zgjedhje, me mbi 51 për qind të votave, vjen pas një periudhe marrëdhëniesh të tensionuara me aleatët perëndimorë, deri në atë pikë sa vetë partneritetet strategjike nisën të lëkunden.
Tensionet u ushqyen nga njĂ« sĂ«rĂ« veprimesh tĂ« QeverisĂ« sĂ« kaluar tĂ« Kurtit â nga vendosja e kryetarĂ«ve shqiptarĂ« nĂ« komunat me shumicĂ« serbe nĂ« veri, deri te mbyllja e shumicĂ«s sĂ« institucioneve serbe â tĂ« cilat u cilĂ«suan nga bashkĂ«sia ndĂ«rkombĂ«tare si tĂ« njĂ«anshme, tĂ« pakoordinuara dhe problematike pĂ«r komunitetin serb.
NĂ« kulmin e krizĂ«s, mĂ« 2023, atĂ«kohĂ« sekretari amerikan i Shtetit, Antony Blinken, i dĂ«noi ashpĂ«r veprimet e tilla, pĂ«r tĂ« cilat tha se ishin âkundĂ«r kĂ«shillave tĂ« SHBA-ve dhe partnerĂ«ve evropianĂ« tĂ« KosovĂ«sâ. Ai, po ashtu, paralajmĂ«roi pasoja pĂ«r marrĂ«dhĂ«niet dypalĂ«she mes KosovĂ«s dhe SHBA-ve.
Dhe, pasojat nuk vonuan: vetĂ«m pak ditĂ« mĂ« vonĂ«, Kosova u pĂ«rjashtua nga stĂ«rvitjet ushtarake âDefender Europe 2023â, nikoqire e tĂ« cilave ishte vetĂ«.
PĂ«r Kurtin, tani nĂ« retrospektivĂ«, âia ka vlejtur barra qiranĂ«â, pasi strukturat paralele tĂ« SerbisĂ« janĂ« eliminuar dhe shteti ka shtrirĂ« rendin dhe ligjin.
âNe jemi miq pĂ«rkundĂ«r kritikave. Ne nuk jemi miq tĂ« vĂ«rtetĂ« nĂ«se nuk arrijmĂ« ta normalizojmĂ« kritikĂ«n pĂ«r njĂ«ri-tjetrinâ, tha Kurti pĂ«r Televizionin Kanal 10 nĂ« PrishtinĂ«, dhjetorin e kaluar.
Por, nĂ« kontrast me deklaratat e tij pĂ«r ânormalizimin e kritikave mes miqveâ, SHBA-tĂ«, vitin e kaluar, i shoqĂ«roi mospajtimet edhe me pezullimin e Dialogut Strategjik me KosovĂ«n â njĂ« mekanizĂ«m i krijuar pĂ«r thellimin e marrĂ«dhĂ«nieve dypalĂ«she.
Qëndrimin e tillë të Uashingtonit e forcoi në dhjetor edhe një takim i Komitetit për Politikë të Jashtme të Dhomës së Përfaqësuesve, në të cilin Kurti u përshkrua si pengesë në avancimin e proceseve.
NĂ« KosovĂ«, megjithatĂ«, perceptimi duket krejt ndryshe. Me mbi 51 pĂ«r qind tĂ« votave nĂ« zgjedhjet e 28 dhjetorit, LĂ«vizja VetĂ«vendosje synon ta rikthejĂ« Kurtin nĂ« krye tĂ« QeverisĂ« dhe tâi krijojĂ« sa mĂ« shpejt institucionet e reja â njĂ« hap qĂ« duket se do tĂ« testojĂ« edhe durimin, edhe qasjen e partnerĂ«ve ndĂ«rkombĂ«tarĂ«.
Kur u pyet nga Radio Evropa e Lirë për mënyrën se si Shtetet e Bashkuara planifikojnë të bashkëpunojnë me Qeverinë e ardhshme, Ambasada amerikane në Prishtinë theksoi gatishmërinë për forcimin e marrëdhënieve, por, paralelisht, specifikoi se kjo do të kërkojë edhe përmbushjen e disa kushteve.
âShpresojmĂ« tĂ« forcojmĂ« partneritetin tonĂ« me QeverinĂ« e ardhshme tĂ« KosovĂ«s, pĂ«rfshirĂ« edhe rifillimin e Dialogut Strategjik. Arritja e kĂ«saj, megjithatĂ«, do tĂ« kĂ«rkojĂ« veprime nga Qeveria e KosovĂ«s qĂ« çojnĂ« pĂ«rpara agjendĂ«n tonĂ« tĂ« pĂ«rbashkĂ«t pĂ«r paqe rajonale, stabilitet dhe prosperitet tĂ« ndĂ«rsjellĂ« ekonomikâ, tha njĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i AmbasadĂ«s amerikane.
NĂ« fund tĂ« vitit tĂ« kaluar, SHBA-tĂ« miratuan Aktin pĂ«r Autorizimin e Mbrojtjes KombĂ«tare, duke theksuar, mes tjerash, nevojĂ«n qĂ« Kosova dhe Serbia tâi normalizojnĂ« marrĂ«dhĂ«niet. QĂ« nga viti 2011, dy vendet kanĂ« zhvilluar negociata dhe kanĂ« arritur disa marrĂ«veshje, por shumica e tyre nuk janĂ« zbatuar. QĂ« nga shtatori i vitit 2023, nuk ka pasur as ndonjĂ« takim tĂ« nivelit tĂ« lartĂ«, sepse Serbia nuk e ka dorĂ«zuar tĂ« dyshuarin pĂ«r sulmin nĂ« BanjskĂ«, Millan Radoiçiq â hap ky qĂ« Kurti e ka kĂ«rkuar pa ndĂ«rprerje, si nga Beogradi, ashtu edhe nga partnerĂ«t ndĂ«rkombĂ«tarĂ«.
Këtë javë, Kosovën e vizitoi i dërguari i posaçëm i BE-së për dialogun Kosovë-Serbi, Peter Sorensen, i cili e përshëndeti procesin zgjedhor. Vizita u zhvillua në kohën kur Kosova pritet të dalë nga masat ndëshkuese të BE-së, të vendosura për më shumë se dy vjet, për shkak të veprimeve të konsideruara të njëanshme. Nga Prishtina, Sorensen rikujtoi se vazhdimi i dialogut në nivel të lartë me Serbinë, mbetet kyç.
âNe vazhdojmĂ« tĂ« punojmĂ« pĂ«r çështjet e dialogut, me shpresĂ«n qĂ« viti 2026 tĂ« sjellĂ« atĂ« qĂ« 2025-a nuk e solli. PikĂ«risht pĂ«r kĂ«tĂ« arsye e nisa vitin me njĂ« vizitĂ« kĂ«tu dhe mĂ« pas nĂ« Beograd, gjatĂ« kĂ«saj javeâ, u tha Sorensen mediave.
Pas takimit me Sorensenin, Kurti deklaroi se Kosova është e gatshme për dialog konstruktiv dhe normalizim të marrëdhënieve me Serbinë, por përsëriti kushtet e tij: dorëzimin e Millan Radoiçiqit dhe tërheqjen e letrës së vitit 2023, me të cilën Serbia shprehu rezerva ndaj Marrëveshjes për normalizim me Kosovën dhe aneksit të zbatimit të saj.
Duke iu pĂ«rgjigjur Radios Evropa e LirĂ« pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si planifikojnĂ« tĂ« angazhohen me QeverinĂ« e re tĂ« KosovĂ«s, edhe Zyra e BE-sĂ« nĂ« KosovĂ« dhe Ambasada gjermane theksuan rĂ«ndĂ«sinĂ« e vazhdimit tĂ« dialogut me SerbinĂ« dhe shprehĂ«n mbĂ«shtetje pĂ«r tĂ«. NdĂ«rkohĂ«, vendet e tjera tĂ« Quint-it â Franca, MbretĂ«ria e Bashkuar dhe Italia â nuk iu pĂ«rgjigjĂ«n pyetjes.
Mandati i fortĂ«, vlerĂ«sojnĂ« disa analistĂ«, ia forcon Kurtit pozicionin edhe pĂ«rballĂ« BE-sĂ« dhe SHBA-ve. Florian Bieber, drejtor i QendrĂ«s pĂ«r Studime tĂ« EvropĂ«s Juglindore, thotĂ« se kjo i jep atij hapĂ«sirĂ« politike pĂ«r tĂ« vazhduar kursin aktual â edhe kur ai nĂ«nkupton vendime jopopullore dhe qĂ«ndrime mĂ« tĂ« ashpra nĂ« dialogun me SerbinĂ«.
âMesazhi pĂ«r aktorĂ«t ndĂ«rkombĂ«tarĂ« Ă«shtĂ« mjaft i qartĂ«: ata duhet tĂ« bashkĂ«punojnĂ« me Kurtin. Duan apo sâduan, ai Ă«shtĂ« aktori politik dominues nĂ« KosovĂ«. Edhe mĂ« herĂ«t, partia e tij ka qenĂ« larg mĂ« e popullarizuar. Dhe, aktualisht, nuk ka asnjĂ« alternativĂ« tĂ« fortĂ« politikeâ, thotĂ« Bieber pĂ«r programin Expose tĂ« Radios Evropa e LirĂ«.
Lisa Homel, drejtoreshĂ« e QendrĂ«s pĂ«r EvropĂ« nĂ« KĂ«shillin Atlantik, e pĂ«rmbledh ngjashĂ«m situatĂ«n: âKurti ka njĂ« mbĂ«shtetje tĂ« jashtĂ«zakonshme dhe tĂ« qartĂ« pas vetesâ dhe kjo âdo ta inkurajojĂ« atĂ« nĂ« marrĂ«dhĂ«niet me Brukselin dhe Uashingtoninâ. Sipas saj, ai do tĂ« jetĂ« i gatshĂ«m tĂ« angazhohet nĂ« dialog, por mĂ« pak i predispozuar pĂ«r kompromis, sidomos nĂ« marrĂ«dhĂ«niet me SerbinĂ«.
âKurti e ka marrĂ« mesazhin nga qytetarĂ«t e KosovĂ«s se qĂ«ndrimi i tij ndaj SerbisĂ« Ă«shtĂ« popullor. Kjo i jep atij njĂ« pozicion tĂ« qartĂ« dhe tĂ« paluhatshĂ«m. Nuk pres tĂ« ketĂ« pĂ«rparim tĂ« madh tĂ« menjĂ«hershĂ«m, por mund tĂ« shohim mĂ« shumĂ« lĂ«vizje, deklarata dhe ngjarje mediatike pas vitit 2025, pasi, deri mĂ« tani, gjithçka ka qenĂ« e bllokuar nga ngĂ«rçi politik nĂ« KosovĂ«â, thotĂ« Homel pĂ«r ExposenĂ«.
Pothuajse gjatĂ« gjithĂ« vitit tĂ« kaluar, Kosova ishte me Qeveri nĂ« detyrĂ«, pasi partia e Kurtit sâarriti tĂ« formonte QeverinĂ« e re pas zgjedhjeve tĂ« 9 shkurtit â çfarĂ« edhe çoi nĂ« proces tĂ« parakohshĂ«m zgjedhor. NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, Bieber thotĂ« se mandati i fortĂ« i Kurtit nuk Ă«shtĂ« thjesht njĂ« pohim i gjithçkaje qĂ« ka bĂ«rĂ« Qeveria e tij, por edhe ndĂ«shkim publik i dĂ«shtimit tĂ« opozitĂ«s pĂ«r tĂ« mbĂ«shtetur njĂ« qeveri tĂ« re.
Bieber thotë se reagim logjik i BE-së do të ishte që të përshtatej dhe të angazhohej me Kosovën, e jo ta izolonte atë. Sipas tij, BE-ja duhet ta rimendojë dialogun mes Kosovës dhe Serbisë, duke u angazhuar me Kurtin si partner.
âSigurisht, tani ekziston njĂ« partner qĂ« do tĂ« mund tĂ« bĂ«nte kompromise, nĂ«se ka vullnet pĂ«r ta bĂ«rĂ« kĂ«tĂ«, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« dialogu tĂ« çohet pĂ«rpara nĂ« njĂ« fazĂ« ku, tĂ« paktĂ«n pala kosovare, tĂ« mos shihet mĂ« si penguese. Kjo do ta zhvendoste qartazi pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« te pala serbe dhe do ta orientonte dialogun drejt njĂ« procesi mĂ« konstruktivâ, thotĂ« Bieber.
GjatĂ« mandatit tĂ« kaluar, Kurti akuzoi shpesh zyrtarĂ«t evropianĂ« pĂ«r âpozicionim kundĂ«r KosovĂ«sâ dhe pĂ«r koordinim me palĂ«n serbe kundĂ«r KosovĂ«s.
Bieber argumenton se autoriteti i SerbisĂ« nĂ« KosovĂ« âĂ«shtĂ« dobĂ«suarâ nga Qeveria paraprake e Kurtit dhe mĂ« tej nga sulmi nĂ« BanjskĂ«, ku dyshohet se ishin tĂ« pĂ«rfshirĂ« njerĂ«z nga Lista Serbe. Kjo e lĂ« SerbinĂ« nĂ« njĂ« âpozicion mĂ« tĂ« dobĂ«t negociues sesa ishte mĂ« parĂ«â, sipas tij.
Homel, nga KĂ«shilli Atlantik, nuk pret rritje tĂ« presionit ndĂ«rkombĂ«tar ndaj SerbisĂ«, duke vĂ«nĂ« nĂ« dukje se, pĂ«rballĂ« krizave tĂ« shumta globale, Ballkani PerĂ«ndimor vĂ«shtirĂ« se do tĂ« jetĂ« prioritet i lartĂ« â veçanĂ«risht pĂ«r Uashingtonin. Sipas saj, rifillimi i Dialogut Strategjik SHBA-KosovĂ«, nĂ«se ndodh, do tĂ« jetĂ« sinjali mĂ« i qartĂ« i mĂ«nyrĂ«s se si Uashingtoni synon tĂ« angazhohet me PrishtinĂ«n. Nga BE-ja, pritjet i ka gjithashtu tĂ« kufizuara, dhe jo vetĂ«m pĂ«r dialogun.
âSapo ka nisur Presidenca e KĂ«shillit tĂ« Bashkimit Evropian, e udhĂ«hequr nga Qiproja, njĂ« nga pesĂ« vendet qĂ« nuk e njohin KosovĂ«n. Prandaj, Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« shihet ndonjĂ« pĂ«rparim nĂ« procesin e zgjerimit gjatĂ« PresidencĂ«s sĂ« Qipros. Por, ndoshta kur Irlanda ta marrĂ« PresidencĂ«n pas disa muajsh, mund tĂ« shohim lĂ«vizje mĂ« tĂ« dukshmeâ, thotĂ« Homel.
Nisur nga kjo, Homel sheh njĂ« status quo. Sipas saj â larg ideales, por realiteti mĂ« i mundshĂ«m, dhe pĂ«rgjegjĂ«sia nuk bie vetĂ«m mbi bashkĂ«sinĂ« ndĂ«rkombĂ«tare.
âNjĂ« nga aspektet mĂ« sfiduese tĂ« normalizimit tĂ« marrĂ«dhĂ«nieve Ă«shtĂ« se duhet tĂ« vijĂ« nga vetĂ« rajoni. BashkĂ«sia ndĂ«rkombĂ«tare mund tâi shprehĂ« prioritetet dhe ambiciet e saj, por, nĂ« fund, iniciativa dhe zgjidhjet duhet tĂ« vijnĂ« nga vetĂ« Kosova dhe Serbiaâ, thotĂ« Homel.
Dhe kĂ«tu nuk jemi ende⊠Serbia Ă«shtĂ« e pĂ«rfshirĂ« nga protestat e brendshme antiqeveritare, ndĂ«rsa Kurti i porositi pĂ«rfaqĂ«suesit e shteteve tĂ« BE-sĂ« nĂ« KosovĂ« se mandati i ardhshĂ«m do tĂ« jetĂ« âmandat i projekteve tĂ« mĂ«dha infrastrukturore, tĂ« orientuara drejt zhvillimit tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m ekonomikâ.
Por, në kohën kur paparashikueshmëria është bërë normë, asnjë datë e saktë për formimin e Qeverisë së re të Kosovës nuk duket e sigurt. Ankesat dhe rinumërimet e votave kanë ngadalësuar procesin e certifikimit të rezultateve të 28 dhjetorit, ndërsa ligji parashikon që zgjedhja e presidentit të ri të Kosovës të kryhet deri më 4 mars. Nëse ky hap dështon, episodi mund të nisë sërish nga fillimi⊠me zgjedhje të reja./Marrë nga REL