Nga Gazeta âSIâ â PĂ«r sa kohĂ« EUR/USD do tĂ« tregtohet nĂ«n vlerĂ«n 1.183, trendi do tĂ« mbetet negativ, me objektiv 1.174. Tregtimi mbi nivelin 1.183 hap rrugĂ«n pĂ«r njĂ« avancim drejt rezistencĂ«s 1.187.
Për sa kohë GBP/USD do të tregtohet nën vlerën 1.3625, trendi do të jetë rënës, me objektiv 1.35. Tregtimi mbi nivelin 1.3625 pritet të shoqërohet me përpjekje për testimin e rezistencës 1.369.
Për sa kohë BTC/USD do të tregtohet mbi vlerën 70,500, trendi i fillimjavës do të jetë pozitiv, me objektiv 73,500. Tregtimi nën nivelin 70,509 do të pasohej nga rënie të mëtejshme drejt suportit 67,300.
Gazeta Si â I veshur me tĂ« bardha dhe me mbiemrin e tij tĂ« stampuar nĂ« bluzĂ«, Bad Bunny hapi shfaqjen me âTitĂ Me PreguntĂłâ, duke e transformuar skenĂ«n nĂ« njĂ« rrĂ«fim vizual tĂ« atdheut tĂ« tij, mes kallamave tĂ« sheqerit, pavĂ«s tradicionale (kapelĂ«s prej kashte tĂ« Porto Rikos) dhe piraguas (njĂ« llucĂ« e AmerikĂ«s Qendrore).
NĂ« njĂ« performancĂ« trembĂ«dhjetĂ« minutĂ«she, tĂ« pasuruar me paraqitje tĂ« shkurtra nga Pedro Pascal, Jessica Alba, Cardi B dhe Karol G, si dhe paraqitjet e Lady Gaga dhe Ricky Martin, artisti riafirmoi vlerĂ«n e identitetit dhe autenticitetit, duke pĂ«rfunduar me njĂ« mesazh nĂ« ekranin gjigant: âE vetmja gjĂ« mĂ« e fuqishme se urrejtja Ă«shtĂ« dashuriaâ.
Bad Bunny ends his Super Bowl halftime show in front of a sign reading "THE ONLY THING MORE POWERFUL THAN HATE IS LOVE" pic.twitter.com/ljzXdx3pcv
Vetëm një javë pas deklaratave të tij në ceremoninë e çmimeve Grammy kundër Shërbimit të Emigracionit dhe Zbatimit të Doganave të SHBA-së (ICE), Bad Bunny vijoi në të njëjtën linjë.
NĂ« listĂ«n e kĂ«ngĂ«ve u pĂ«rfshi edhe âNuevayolâ, njĂ« kĂ«ngĂ« homazh pĂ«r kulturĂ«n latine dhe diasporĂ«n portorikane nĂ« Nju Jork.
Gjatë performancës, në ekranin e skenës u shfaq një fragment nga fjalimi i tij në Grammy, ndërsa pati edhe një referencë indirekte ndaj një audioje nga videoklipi i këngës, ku një zë që imiton Donald Trump kërkon falje ndaj emigrantëve.
Nga Gazeta âSIâ â Ministrja e PunĂ«ve tĂ« Brendshme, Albana Koçiu, ka njoftuar se pasuritĂ« e konfiskuara nga krimi, do tâi kalojnĂ« organizatave jofitimprurĂ«se, me qĂ«llim shndĂ«rrimin e tyre nĂ« projekte dedikuar komunitet.
Më konkretisht, ministria bashkë me Agjencinë e Administrimit të Pasurive të Sekuestruara dhe të Konfiskuara (AAPSK), kanë hapur Thirrjen për Financim Projektesh, ku OJF-të mund të aplikojnë dhe të parashrtrojnë projektin e tyre.
âPara e prona, qĂ« burojnĂ« nga droga, mashtrimi apo forma tĂ« tjera tĂ« kriminalitetit nuk janĂ« mĂ« simbol fuqie apo privilegji, por do tĂ« rikthehen aty ku u pĂ«rkasin, tek fĂ«mijĂ«t, familjet, komunitetet nĂ« nevojĂ« dhe viktimat e dhunĂ«sâ, tha ministrja duke theksuar se nĂ« kĂ«tĂ« drejtim do tĂ« disrbursohet njĂ« fond prej 15 mln lekĂ«sh.
Qëllimi i mbështetjes financiare është parandalimi i kriminalitetit dhe rehabilitimi social, kulturor dhe shëndetësor i shtresave në nevojë, veçanërisht i personave dhe grupeve të prekura ose të rrezikuara nga krimi i organizuar, trafikimi dhe forma të tjera të kriminalitetit.
Koçiu fton të gjitha organizatat e shoqërisë civile, të aplikojnë e të bëhen pjesë e një përpjekjeje të përbashkët me fokus tek rehabilitimi social e shëndetësor, riintegrimin e personave të prekur nga krimi, rehabilitim të viktimave të trafikimit e krimit të organizuar, rehabilimit të përdoruesve të drogës dhe mbrojtje të familjarëve të Policisë së Shtetit të rënë në krye të detyrës.
Afati për dorëzimin e aplikimeve është data 9 mars 2026.
Nga Gazeta âSIâ â Qendra KombĂ«tare e Biznesit i ka bĂ«rĂ« thirrje subjekteve qĂ« operojnĂ« nĂ« ShqipĂ«ri, tĂ« deklarojnĂ« pronarĂ«t pĂ«rfitues.
Sipas QKB-së, këtë detyrim e kanë shoqëritë me përgjegjësi të kufizuar, shoqëritë aksionare, shoqëritë kolektive dhe komandite. Po ashtu, përfshihen edhe zyrat e përfaqësimit dhe degët e shoqërive të huaja që zhvillojnë aktivitet në vend. Në listë bëjnë pjesë edhe shoqëritë e kursim-kreditit dhe unionet e tyre dhe të ngjashme.
Edhe OJF-tĂ«, fondacionet e shoqatat kanĂ« detyrim tĂ« deklarojnĂ« pronarĂ«t. Â
Nga ky detyrim përjashtohen personat fizikë tregtarë, si dhe subjektet ku aksionari i vetëm është një institucion qendror ose vendor. Po ashtu, nuk përfshihen bashkësitë fetare dhe partitë politike.
Autoritetet bëjnë thirrje që subjektet të verifikojnë të dhënat dhe të kryejnë regjistrimin, për të shmangur penalitetet dhe masat administrative.
Sipas të dhënave zyrtare të QKB, gjatë vitit të kaluar 5,356 subjekte kanë kryer deklarimin e pronarëve përfitues në Regjistrin përkatës, duke shënuar një rritje prej 27% krahasuar me vitin 2024.
Ligji parashikon gjoba të kripura ndaj atyre bizneseve që nuk depozitojnë në kohë të dhënat me pronarët apo aksionerët e tyre. Masat administrative nisin nga 500 dollarë për rastet e mosrespektimit të afateve, për të shkuar deri në 6 mijë dollarë kur autoritetet konstatojnë se ato bëhen me qëllim për të fshehur të dhëna të rëndësishme mbi burimet financiare të pronarëve apo aksionerëve të tyre.
Gazeta Si â Dy tĂ« rinj janĂ« arrestuar nĂ« KamĂ«z, pasi vodhĂ«n para dhe produkte tĂ« ndryshme nĂ« njĂ« dyqan. Sipas policisĂ«, nĂ« pranga kanĂ« rĂ«nĂ« A.S., 21 vjeç, i cili ishte dĂ«nuar mĂ« parĂ« pĂ«r vjedhje, si dhe njĂ« 18 vjeçar.
Pas arrestimit janë zbardhur edhe dy vjedhje të tjera të kryera më parë nga këta dy persona më datë 18 dhe 29 janar në dy biznese të ndryshme.
Materialet procedurale i kaluan Prokurorisë, për veprime të mëtejshme.
Gazeta Si â Funerali i familjes Kola, e cila u shua tĂ« mĂ«rkurĂ«n e kaluar nga njĂ« rrjedhje monoksidi karboni nĂ« shtĂ«pinĂ« e tyre nĂ« Via Galgani nĂ« Porcari, nĂ« provincĂ«n e Lucca-s, do tĂ« mbahet nĂ« ShqipĂ«ri.
Viktimat përfshinin babain Arti, nënën Jonida, djalin e madh Hajdar dhe vajzën Xhesika.
NĂ« pĂ«rputhje me traditĂ«n shqiptare, trupat e katĂ«r viktimave do tĂ« riatdhesohen pĂ«r tâu varrosur nĂ« atdheun e tyre.
Durim Kola, vëllai i Artit, i cili hyri në shtëpi të mërkurën në mbrëmje në një përpjekje të dëshpëruar për të shpëtuar familjen e tij, ku humbi ndjenjat pasi thithi vetë monoksid karboni dhe u shpëtua nga zjarrfikësit, ka nisur një mbledhje fondesh në platformën online GoFundMe.
Fondet do të përdoren më pas për të mbuluar kostot e riatdhesimit të funeralit të familjarve të tij.
âUnĂ« jam Durim Kola, â thuhet nĂ« peticion, â po mbledh fonde pĂ«r humbjen e familjes sĂ« vĂ«llait tim nĂ« ngjarjen nĂ« provincĂ«n e Lucca-s. Fondet do tĂ« shkojnĂ« pĂ«r shpenzimet e varrimit dhe transportimin e trupave nĂ« ShqipĂ«ri. Pjesa tjetĂ«r e parave do tĂ« shkojĂ« pĂ«r tĂ« ndihmuar familjet e tyre. Ju falĂ«nderoj nga thellĂ«sia e zemrĂ«s pĂ«r ndihmĂ«n tuajâ.
Donacionet me një total prej 75,930 eurosh janë mbledhur tashmë brenda dy ditësh. Në aspektin gjyqësor, Prokuroria Publike e Lucca-s ka hapur një hetim për vrasje të shumëfishtë pa dashje.
Aktualisht, askush nuk është nën hetim, por ditët në vijim do të jenë vendimtare për të kuptuar plotësisht procedurat për instalimin e kaldajës, e cila, ashtu si shtëpia, është sekuestruar.
Zyra e Prokurorisë ka kërkuar gjithashtu publikimin e të dhënave të procedurave të emergjencës: në mbrëmjen e tragjedisë, ambulanca e parë e dërguar në vendngjarje humbi kohë pa dashje për shkak të numrit të shtëpisë të thirrur gabimisht nga Hajdar Kola, i cili ishte qartësisht tashmë në një gjendje konfuzioni kur telefonoi numrin 112 për ndihmë.
Analizat e gjakut do tĂ« kryhen nĂ« trupat e katĂ«r viktimave pĂ«r tĂ« konfirmuar â pĂ«rveç çdo kthese sensacionale dhe aktualisht tĂ« paimagjinueshme â se vdekjet u shkaktuan nga njĂ« rrjedhje monoksidi karboni. NĂ«se merret ky konfirmim, zĂ«vendĂ«sprokurori pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r hetimin mund tĂ« vendosĂ« madje tĂ« mos kryejĂ« autopsi, duke dhĂ«nĂ« kĂ«shtu leje pĂ«r funeralet.
Gazeta Si â NĂ« shfaqjen e pushimit tĂ« Super Bowl, kĂ«ngĂ«tari portorikan Bad Bunny ârĂ«mbeuâ shfaqjen nga pjesa tjetĂ«r e ndeshjes sĂ« kampionatit tĂ« NFL me njĂ« performancĂ« pesĂ«mbĂ«dhjetĂ« minutĂ«she qĂ« festonte kulturĂ«n dhe muzikĂ«n latine, njĂ« performancĂ« e cilĂ«suar si njĂ« nga mĂ« tĂ« suksesshmet dhe mĂ« surprizueset e tĂ« gjitha kohĂ«rave.
Bad Bunny, i cili Ă«shtĂ« gjithashtu njĂ« nga kĂ«ngĂ«tarĂ«t mĂ« tĂ« famshĂ«m nĂ« botĂ« falĂ« suksesit tĂ« albumit tĂ« tij âDebĂ tirar mĂĄs fotosâ, tĂ« publikuar nĂ« vitin 2025, kĂ«ndoi reggaetonin e tij karakteristik tĂ«rĂ«sisht nĂ« spanjisht, njĂ« herĂ« e njĂ« kohĂ«, dhe mĂ« nĂ« fund iu drejtua tĂ« gjithĂ« AmerikĂ«s Latine dhe AmerikĂ«s sĂ« Veriut nĂ« njĂ« apel pĂ«r njĂ« popull.
Bad Bunny e mbylli shfaqjen e tij duke folur nĂ« anglisht, me njĂ« mesazh nĂ« tĂ« cilin tha, âZoti e bekoftĂ« AmerikĂ«nâ, njĂ« nga frazat mĂ« tĂ« famshme patriotike tĂ« pĂ«rdorura nga amerikanĂ«t, por mĂ« pas shtoi emrat e vendeve tĂ« ndryshme nĂ« AmerikĂ«. Pas tij, njĂ« ekran shfaqi fjalĂ«t, âE vetmja gjĂ« mĂ« e fuqishme se urrejtja Ă«shtĂ« dashuriaâ, nĂ« anglisht.
Performanca e Bad Bunny ishte shumë e pritur sepse kishte kuptim të fortë politik. Në muajt e fundit, ai ishte bërë një simbol i kulturës pop të kundërshtimit ndaj Trump dhe politikave të tij të dhunshme anti-imigracion.
Ndër të tjera, ai kishte refuzuar të ndalonte në Shtetet e Bashkuara gjatë turneut të tij, duke zgjedhur në vend të kësaj të zhvillonte një seri të gjatë koncertesh në Porto Riko në një përpjekje për të nxitur ekonominë lokale.
Trump e quajti menjĂ«herĂ« shfaqjen e Bad Bunny âtĂ« tmerrshmeâ dhe njĂ« nga âmĂ« tĂ« shĂ«mtuaratâ, por mediat e pĂ«lqyen shumĂ« dhe tani po cilĂ«sohen si shfaqja mĂ« krijuese dhe e suksesshme qĂ« nga performanca e Prince nĂ« vitin 2007, si pĂ«r skenografinĂ« dhe koreografinĂ« e saj, ashtu edhe pĂ«r mĂ«nyrĂ«n se si arriti tĂ« injekonte kuptim politik nĂ« njĂ« hapĂ«sirĂ« ââ- hapĂ«sirĂ«n midis pjesĂ«s sĂ« parĂ« tĂ« Super Bowl â e cila ishte dukur shumĂ« e vĂ«shtirĂ« vitet e fundit.
Nga Gazeta âSiâ- Presidentja e KosovĂ«s, Vjosa Osmani ka deklaruar pĂ«r britaniken Monocle se rruga e KosovĂ«s drejt NATO-s dhe BE-sĂ«, pavarĂ«sisht sfidave, Ă«shtĂ« sipas saj e pandalshme.
âMendoj se Ă«shtĂ« jetike pĂ«r tĂ« gjithĂ«, pĂ«r shtete tĂ« mĂ«dha apo tĂ« vogla nĂ« mbarĂ« botĂ«n, por Ă«shtĂ« veçanĂ«risht jetike pĂ«r shtete si Kosova, sepse ne nuk kemi gjithmonĂ« mundĂ«sinĂ« tĂ« takojmĂ« tĂ« gjithĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« dhe nĂ« tĂ« njĂ«jtin vend. Shumica e angazhimit tonĂ« diplomatik zhvillohet brenda kontinentit evropian. Do tĂ« na duhej shumĂ« kohĂ« pĂ«r tĂ« vizituar secilin shtet veç e veç, nĂ« çdo kontinentâ, deklaroi Osmani.
Ndalur te marrëdhëniet mes Kosovës dhe Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Osmani i vlerësoi si ekzistenciale. Ajo shton se, SHBA-të kanë ndihmuar që Kosova të shndërrohej në një nga historitë më të mëdha të suksesit të politikës së jashtme amerikane në historinë modern.
âMarrĂ«dhĂ«nia qĂ« kemi me Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s ka qenĂ« gjithmonĂ« ekzistenciale. SHBA-tĂ« udhĂ«hoqĂ«n botĂ«n pĂ«r tĂ« na shpĂ«tuar jetĂ«t dhe pĂ«r tĂ« na dhĂ«nĂ« mundĂ«sinĂ« tĂ« jetojmĂ« tĂ« lirĂ«, tĂ« pavarur dhe tĂ« gĂ«zojmĂ« demokracinĂ« qĂ« kemi sot. Nga ana tjetĂ«r, Kosova Ă«shtĂ« shndĂ«rruar nĂ« njĂ« nga historitĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« suksesit tĂ« politikĂ«s sĂ« jashtme amerikane nĂ« historinĂ« moderne, jo vetĂ«m tĂ« SHBA-ve, por edhe tĂ« NATO-s nĂ« pĂ«rgjithĂ«si, sepse edhe shtete tĂ« tjera kontribuuan, si MbretĂ«ria e Bashkuar dhe shumĂ« vende tĂ« Bashkimit Europianâ, tha ajo.
Më tej, Osmani vuri theksin te intensifikimi i bashkëpunimit me SHBA-të kryesisht në fushën e mbrojtjes dhe ekonomisë.
âAktualisht po fokusohemi kryesisht nĂ« dy sektorĂ«: Mbrojtja, kemi mbĂ«shtetje tĂ« madhe nga SHBA-tĂ« nĂ« fushĂ«n e mbrojtjes. Ne jetojmĂ« nĂ« njĂ« kontinent shumĂ« tĂ« brishtĂ«, e rajoni ynĂ« Ă«shtĂ« edhe mĂ« i ndjeshĂ«m nga aspekti i sigurisĂ«. Prandaj Ă«shtĂ« thelbĂ«sore qĂ« tĂ« kemi kapacitetet e nevojshme mbrojtĂ«se. Ekonomia, po punojmĂ« shumĂ« me SHBA-tĂ« pĂ«r ta zgjeruar bashkĂ«punimin ekonomik.
Në të kaluarën, ky bashkëpunim ishte kryesisht ndihmë. Sot ekziston një potencial i madh investimi. Kosova, ndonëse shihet si vend i vogël, përmes marrëveshjeve të tregtisë së lirë ka qasje të lirë në qindra miliona evropianë. Pra, kur investoni në Kosovë, ju investoni në tregun evropian, me kosto më të ulëta të punës, çmime më të favorshme, sistem ligjor dhe financiar shumë të mirë dhe si shteti më pro-amerikan në botë.
Mendoj se i plotĂ«sojmĂ« tĂ« gjitha kushtet pĂ«r tĂ« qenĂ« njĂ« destinacion i dĂ«shirueshĂ«m pĂ«r bizneset amerikaneâ, u shpreh Osman, teksa nĂ«nvizoi se Kosova Ă«shtĂ« 100% e harmonizuar me politikĂ«n e jashme dhe tĂ« sigurisĂ« sĂ« BE-sĂ« pĂ«rfshirĂ« sanksionet ndaj RusisĂ«.
âSepse besojmĂ« se nĂ« momente tĂ« vĂ«shtira, ajo qĂ« pĂ«rfaqĂ«son dhe pozicioni qĂ« mban janĂ« vendimtareâ, tha ajo.
Nga Gazeta âSiâ- NĂ« fillim tĂ« gjyqit tĂ« sotĂ«m nĂ« 9 shkurt ndaj ish-krerĂ«ve tĂ« UĂK-sĂ« nĂ« HagĂ«, prokurorja speciale Kimberly West ka kĂ«rkuar 45 vite burg nĂ« total pĂ«r ta.
âZyra e Prokurorit tĂ« Specializuar kĂ«rkon vendim dĂ«nimi pĂ«r tĂ« gjitha pikat e aktakuzĂ«s dhe njĂ« vendim tĂ« vetĂ«m prej 45 viteve, mbĂ«shtetur nĂ« kontributet individuale tĂ« krimeve tĂ« kryera nga secili prej personave, Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi. KĂ«to janĂ« krime lufte dhe krime kundĂ«r njerĂ«zimit, janĂ« tĂ« rĂ«nda dhe kĂ«to akuza nuk e kanĂ« humbur vlerĂ«n e tyre me kalimin e kohĂ«sâ, tha ajo.
Sipas saj, viktimat kanĂ« qenĂ« serbĂ«, romĂ«, por edhe shqiptarĂ«, qĂ« perceptoheshin si armiq. Prokurorja speciale ishte e ashpĂ«r me ish-krerĂ«t e UshtrisĂ« Ălirimtare tĂ« KosovĂ«s.
Ajo pĂ«rmendi disa raste, duke thĂ«nĂ« se kanĂ« pasur âqĂ«llim tĂ« pĂ«rbashkĂ«t kriminalâ. Ajo u shpreh gjithashtu se krimet individuale tĂ« individĂ«ve qĂ« janĂ« nĂ« gjykim, âkanĂ« shkaktuar shumĂ« dhimbje tek tĂ« afĂ«rmit e viktimaveâ.
Prokurorja ka pretenduar se 100 persona janĂ« vrarĂ« dhe qindra tjerĂ« janĂ« abuzuar, nĂ« dhe rreth 50 plus kampeve tĂ« ndalimit tĂ« UshtrisĂ« Ălirimtare tĂ« KosovĂ«s (UĂK).
âKjo çështje ka tĂ« bĂ«jĂ« me qĂ«llimin e katĂ«r tĂ« akuzuarve pĂ«r tĂ« fituar dhe ushtruar kontroll nĂ« gjithĂ« KosovĂ«n. Kjo vendosmĂ«ri pĂ«r kompetencĂ« dhe fuqi u has me diçka, dhe kjo kishte tĂ« bĂ«nte me persona qĂ« kishin dalĂ« si kundĂ«rshtarĂ« ose pĂ«rcaktoheshin se ishin bashkĂ«punĂ«torĂ« me forcat serbe, ose zyrtarĂ« serbĂ«, ose qĂ« nuk mbĂ«shtesinin synimet e UĂK-sĂ«â.
Sipas saj, shpesh aty përfshiheshin persona të lidhur me Lidhjen Demokratike të Kosovës, persona romë dhe serbë.
Gazeta Si â NjĂ« aksident ka ndodhur mĂ«ngjesin e sotĂ«m nĂ« BabicĂ« ku dy automjete janĂ« pĂ«rplasur me njĂ«ra tjetrĂ«n.
Dyshohet se shkak ka qenë shpejtësia e dy automjeteve, por edhe lagështia në rrugë. Si pasojë e aksidentit, ka mbetur e plagosur një vajzë e cila është transportuar me urgjencë në spitalin e Vlorës pasi ka marrë dëmtime të shumta.
Një prej makinave është shkatërruar plotësisht në pjesën e përparme, ndërsa tjetra ka përfunduar në kanal.
Gazeta Si â NjĂ« 27-vjeçar Ă«shtĂ« arrestuar nĂ« TiranĂ«, pasi akuzohet pĂ«r trafik armĂ«sh armĂ«sh nga Kosova drejt ShqipĂ«risĂ«.
Policia ka vĂ«nĂ« nĂ« sekuestro 10 armĂ«, pistoleta tĂ« tipit âGlockâ sĂ« bashku me municion luftarak, qĂ« dyshohet se do tĂ« shiteshin nĂ« zonĂ«n e Freskut nĂ« kryeqytet.
NĂ« pranga ka rĂ«ndĂ« Dugagjin Berisha nga Kosova, tĂ« cilin policia e ka lokalizuar nĂ« dalje tĂ« UnazĂ«s sĂ« Madhe, pranĂ« mbikalimit tĂ« TufinĂ«s, teksa udhĂ«tonte me automjetin e tij tip âVolswagenâ. ArmĂ«t Berisha i kishte fshehur nĂ« kofanon e makinĂ«s.
Sakaq, policia po vijon për dokumentimin e plotë të veprimtarisë së paligjshme dhe për identifikimin e personave të tjerë të përfshirë në këtë ngjarje kriminale.
Gazeta Si â Kujtim Cakrani, avokati i ish-presidentit Ilir Meta nĂ« dosjen qĂ« hetohet nga SPAK, Ă«shtĂ« dhunuar mesditĂ«n e kĂ«saj tĂ« diele nĂ« njĂ« pikĂ« karburanti nĂ« VlorĂ«.
Dyshohet se konflikti ka nisur për shkak të pozicionit të makinës së avokatit, e cila sipas policisë kishte bllokuar automjetet e tjera.
Vetë Cakrani u shpreh në një deklaratë për mediat se sherri nisi si pasojë e parkimit, me dy persona që e sulmuan dhe njëri prej tyre e goditi me mjet prerës pas koke.
Ai u shpreh se nuk i njeh personat qe e dhunuan dhe nuk i di motivet e ngjarjes. âMĂ« kanĂ« dhunuan dy tĂ« rinj qĂ« nuk i njihja. MĂ« provokuan dhe mĂ« pas mĂ« goditĂ«n. Nuk mund tĂ« them mĂ« shumĂ« se nuk di gjĂ«. Ndodhi nĂ« hyrje tĂ« qytetit, nĂ« njĂ« karburant. Pasi mĂ« provokuan, njĂ«ri erdhi nga pas dhe mĂ« goditĂ«n me mjet prerĂ«s, nuk e di me çfarĂ«. Nuk i njihja dy tĂ« rinjtĂ«. Kam dĂ«mtime nĂ« pjesĂ«n e pasme tĂ« kokĂ«s. Nuk kam konflikteâ, â tregoi Cakrani
Sipas policisë, ngjarja ka ndodhur rreth orës 13:30, në rrugën Tranballkanike, ndërsa 55-vjeçari, i njohur si avokat i ish-presidentit Ilir Meta, po furnizonte automjetin me karburant.
Pikërisht në këto momente, Cakrani është përfshirë në një konflikt me dy persona ende të paidentifikuar, ndërsa policia e Vlorës, bën me dije se automjeti me të cilin u larguan të dyshuarit është identifikuar.
âKonflikti, qĂ« paraprakisht dyshohet se ka tĂ« bĂ«jĂ« me pozicionimin e automjetit nĂ« pikĂ«n e furnizimit dhe bllokimin e mjeteve tĂ« tjera, Ă«shtĂ« pĂ«rshkallĂ«zuar, dhe dy personat ende tĂ« paidentifikuar e kanĂ« goditur fizikisht shtetasin K.C., i cili po merr ndihmĂ« mjekĂ«sore nĂ« spital. Nga veprimet e para hetimore, Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« e mundur identifikimi i automjetit me tĂ« cilin janĂ« larguar dy shtetasitâ, â njofton policia.
Grupi hetimor, nën drejtimin e Prokurorisë, po punon për zbardhjen e plotë të rrethanave të ngjarjes, si dhe për identifikimin dhe kapjen e autorëve.
Në çdo mëngjes në Shivaji Park të Mumbait, njerëzit bëjnë ecje të shpejta rreth pistës, ndërsa orët e tyre të fitnesit regjistrojnë çdo hap. Pas disa minutash, disa drejtohen te stendat e ushqimit, ku skuqen samosa të nxehta dhe jalebi të ëmbël. Ky pamje përmbledh marrëdhënien e ndërlikuar të Indisë me shëndetin dhe kënaqësitë ushqimore, dhe shfaq sfondin për një boom mjekësor dhe komercial që po ndodh tani.
Ky boom lidhet me skadimin e patentĂ«s sĂ« semaglutide, njĂ« proteinĂ« qĂ« imiton hormonin GLPâ1, i cili tregon trurit se nuk je i uritur. Semaglutide Ă«shtĂ« pĂ«rbĂ«rĂ«si kryesor i ilaçit tĂ« famshĂ«m pĂ«r dobĂ«sim Ozempic, nga kompania daneze Novo Nordisk. Patenta nĂ« Indi skadon mars 2026, dhe industria farmaceutike indiane po pĂ«rgatitet tĂ« prodhojĂ« versione gjenerike shumĂ« mĂ« tĂ« lira, duke paralajmĂ«ruar njĂ« mundĂ«si tĂ« madhe biznesi dhe shĂ«ndetĂ«sore.
Analistët parashikojnë një luftë çmimesh, ku çmimet mund të bien deri 90%, duke e bërë ilaçin të përballueshëm për miliona njerëz. Pharmexcil, këshilli i eksportit të farmaceutikës në Indi, pret që çmimi mesatar i një muaji do të bjerë nga $77 në rreth $40 brenda disa vitesh. Në SHBA dhe Europë, çmimi do të mbetet i lartë, pasi patenta atje skadon në vitet 2030.
TĂ« paktĂ«n 10 kompani indiane, pĂ«rfshirĂ« Dr. Reddyâs, Cipla dhe Biocon, po pĂ«rgatiten pĂ«r prodhimin e gjenerikĂ«ve. Disa prej tyre po investojnĂ« deri nĂ« 100 milion dollarĂ« pĂ«r tĂ« rritur kapacitetin dhe pĂ«r prodhimin e shiringave tĂ« mbushura me ilaç, tĂ« gatshme pĂ«r pĂ«rdorim nga pacientĂ«t. Kjo po pĂ«rgatit Indi si njĂ« furnizues kryesor global i ilaçeve pĂ«r dobĂ«sim, ashtu si dikur bĂ«ri me ilaçet pĂ«r HIV.
India po përballet me një sfidë të madhe shëndetësore: ajo është kryeqyteti botëror i diabetit dhe një nga tregjet më të shpejtë për trajtimin e obezitetit. Sipas parashikimeve të revistës mjekësore The Lancet, deri në vitin 2050, 450 milion të rritur në Indi do të jenë mbipeshë. Semaglutide vepron duke imituar hormonin që kontrollon oreksin dhe sheqerin në gjak, duke i thënë trurit kur je i ngopur.
Artikulli tregon historinë e Mahesh Chamadia, një 70-vjeçar nga Mumbai. Pas 25 vitesh përpjekjesh me palestra, dieta dhe yoga, ai nuk kishte arritur të humbiste peshë. Në 2024, ai filloi të informohej për ilaçet e reja injektuese që po bënin bujë jashtë vendit. Kur tirzepatide (Mounjaro) u bë e disponueshme në Indi në mars 2025, ai ishte në radhë i pari. Në 9 muaj, ai humbi 10 kg, sheqeri i gjakut ra në nivele të jashtëzakonshme dhe oreksi u reduktua dukshëm.
Por këto ilaçe nuk janë të lira: Chamadia paguan rreth 25,000 rupi (280 USD) në muaj, më shumë se paga e shumë punëtorëve. Efektet anësore më të zakonshme përfshijnë nauze, diarre, të përziera, kapsllëk dhe dhimbje barku. Doktorët paralajmërojnë për keqpërdorim, sidomos në një vend ku imazhi trupor është shumë i ndikuar nga Bollywood dhe rrjetet sociale. Disa klinika po reklamojnë këto ilaçe për humbje peshe para dasmave, një përdorim që ekspertët e quajnë të rrezikshëm.
Sipas doktorĂ«ve, semaÂglutide nuk Ă«shtĂ« njĂ« zgjidhje magjike; trajtimi i obezitetit kĂ«rkon dietĂ«, aktivitet fizik dhe menaxhim tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m shĂ«ndetĂ«sor. Ilaçi Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« mjet, por pĂ«r pacientĂ«t si Chamadia, ai ka ndryshuar jetĂ«n: energjia u rrit, yndyra nĂ« trup u reduktua dhe oreksi pĂ«r ushqime tĂ« yndyrshme u zhduk pothuajse plotĂ«sisht.
NĂ« prapaskenĂ«, Indi po pĂ«rgatitet tĂ« bĂ«het furnizuesi global i ilaçeve gjenerike pĂ«r dobĂ«sim, duke hapur rrugĂ«n pĂ«r njĂ« revolucion shĂ«ndetĂ«sor qĂ« mund tĂ« prekĂ« miliona njerĂ«z. Por sfida e vĂ«rtetĂ« mbetet: a mund tĂ« pĂ«rballojĂ« vendi epideminĂ« e obezitetit me ilaçe, apo a do tĂ« mbetet varĂ«sia te âzgjidhjet e shpejtaâ pa ndryshuar jetesĂ«n dhe dietĂ«n e njerĂ«zve?
Gazeta Si â Kryeministri Edi Rama, e quajti âshembull i parĂ« i njĂ« budallallĂ«ku botĂ«rorâ, vendimin e GjykatĂ«s Kushtetuese, e cila la na fuqi para dy ditĂ«sh vendimin e GJKKO pĂ«r pezullimin e Belinda Ballukut, e marrĂ« e pandehur nga SPAK pĂ«r shpĂ«rdorim detyre.
NĂ« podkastin e tij tĂ« fundjavĂ«s âFlasimâ, Rama tha se âpavarĂ«sisht se qartĂ«sia Ă«shtĂ« njĂ« luks i rrallĂ«, qĂ« vĂ«shtirĂ« ta gjesh nĂ« turbullirĂ«n e 700 tenxhereve mediatike e politike, ministrja nuk akuzohet pĂ«r korrupsion⊠Ne do ta vazhdojmĂ« kĂ«tĂ« betejĂ«, ku fatkeqĂ«sisht na mban akoma sot pafuqia e Kushtetueses pĂ«r tĂ« marrĂ« njĂ« vendim tĂ« thjeshtĂ«, njĂ« vendim po aq tĂ« nevojshĂ«mâ, tha Rama.
Ai ka shtuar âse lajthitja e drejtĂ«sisĂ« sĂ« reâ, po krijon kosto pĂ«r kĂ«tĂ« shumicĂ« qeverisĂ«se. Sipas tij, Gjykata Kushtetuese, ânuk e gjeti forcĂ«n pĂ«r tĂ« mos lejuar rimarrjen peng tĂ« qeverisĂ« shqiptareâ.
SidoqoftĂ« pĂ«r RamĂ«n, âzhbĂ«rja e kĂ«saj shpikje 100 pĂ«r qind Made in Albania e drejtĂ«sisĂ« sĂ« re, dhe e drejtĂ«sisĂ« ende tĂ« papjekur shqiptare, mbetet njĂ« domosdoshmĂ«ri pĂ«r tĂ« rigarantuar pavarĂ«sinĂ« e ekzekutivit dhe Parlamentit nga pushteti gjyqĂ«sor. KĂ«shtu qĂ« ne do ta vazhdojmĂ« kĂ«tĂ« betejĂ«â, tha Rama
MĂ« tej, foli pĂ«r debatin e madh tĂ« kohĂ«ve tĂ« fundit pĂ«r pagat e gjyqtarĂ«ve. âPretendojnĂ« se ne duam tâu ulim pagat dhe nĂ« njĂ« insistim krejt tĂ« pajustifikueshĂ«m, thonĂ« se pagat e tyre po ulen pĂ«r shkak se pagat e tĂ« tjerĂ«ve po rriten. Ajo qĂ« kemi bĂ«rĂ« me reformĂ«n nĂ« drejtĂ«si, ka qenĂ« shprehja e vullnetit tĂ« fortĂ« edhe nĂ« drejtim tĂ« rritjes sĂ« pagave pĂ«r gjyqtarĂ«tâ, tha kreu i qeverisĂ«, duke shtuar se âkĂ«shtu u thye piramida e pagaveâ.
Sipas tij, âgjykatĂ«sit nuk mund tĂ« kenĂ« njĂ« rritje pagash tĂ« pĂ«rjetshme mbi tĂ« tjerĂ«t. Shpresoj qĂ« Kushtetuesja tâi vĂ«rĂ« vulĂ«n njĂ«herĂ« e mirĂ« kĂ«tij debati absurd qĂ« e dĂ«mton besueshmĂ«rinĂ« e gjykatĂ«sve, padrejtĂ«sisht. Nuk janĂ« tĂ« gjithĂ«, janĂ« njĂ« pĂ«rfaqĂ«si, qĂ« ka vajtur nĂ« GjykatĂ« Kushtetuese, ne jemi palĂ« dhe kundĂ«r, fuqimisht kundĂ«r idesĂ«, jo kundĂ«r tyreâ, theksoi kryeministri.
Gazeta Si â Ish-kryeministri irlandez, Leo Varadkar Ă«shtĂ« takuar me Donald Trump katĂ«r herĂ« gjatĂ« karrierĂ«s sĂ« tij, me njĂ« strategji qĂ« ai e pĂ«rmbledh si mĂ« poshtĂ«: âMos e provokoni bishĂ«nâ.
Ai do të thotë se përparësia në takime ka qenë gjithmonë të shmanget me çdo kusht që presidenti amerikan të synojë vendin e tij, Irlandën, ose atë vetë, ose edhe të shohë një pretekst për ta bërë këtë.
ĂshtĂ« njĂ« taktikĂ« qĂ« udhĂ«heqĂ«s tĂ« ndryshĂ«m botĂ«rorĂ« e pĂ«rvetĂ«suan gjatĂ« dy mandateve tĂ« Trump, duke kĂ«rkuar mĂ«nyra pĂ«r tĂ« shmangur zemĂ«rimin e tij dhe pĂ«r tĂ« shmangur hakmarrjen e mundshme, qoftĂ« politike apo komerciale.
Varadkar shërbeu nga viti 2017 deri në vitin 2020, gjatë pothuajse të gjithë mandatit të parë të Trump, dhe pastaj përsëri nga viti 2022 deri në vitin 2024 (kur Joe Biden ishte në detyrë).
Ai thotĂ« se presidenca e dytĂ« e Trump i duket mĂ« agresive âpas katĂ«r vitesh qĂ« e ashpĂ«rsoiâ. Midis mandateve, Trump mbĂ«shteti teoritĂ« e konspiracionit rreth humbjes sĂ« tij nĂ« zgjedhjet e vitit 2020 dhe i portretizoi gjyqet kundĂ«r tij (tĂ« cilat pĂ«rfunduan me rizgjedhjen e tij), si persekutim politik.
Gjatë takimit të tyre të parë në vitin 2018, Trump e pyeti nëse dinte të luante golf. Varadkar tha se ishte i gatshëm të mësonte vetëm për të luajtur një raund me të.
Varadkar dhe Trump në shkallët e Kapitolit në Uashington, DC, më 15 mars 2018
Mund të duket si një bisedë qesharake, veçanërisht në fillim të një konference për shtyp, por golfi është më shumë sesa një argëtim për Trump: klubet që ai zotëron, të cilat i frekuenton shpesh, janë në thelb zyra qeveritare informale ku ai kryen biznes dhe negociata.
Udhëheqësit e huaj që e ndajnë këtë pasion me Trumpin e kanë shfrytëzuar atë për të fituar favorin e tij dhe për të kaluar më shumë kohë me të, sesa lejohet zyrtarisht: shpesh ka funksionuar (ish-presidenti i Koresë së Jugut, Yoon Suk-yeol, mori mësime golfi para një takimi, për shembull).
Varadkar thotĂ« se nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ« nuk mĂ«soi kurrĂ« tĂ« luante golf, por ânĂ« politikĂ«, Ă«shtĂ« gjithmonĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« ndĂ«rtosh njĂ« raportâ dhe kjo Ă«shtĂ« veçanĂ«risht e vĂ«rtetĂ« me njĂ« udhĂ«heqĂ«s si Trump.
ĂshtĂ« thelbĂ«sore tĂ« âpĂ«rpiqesh tĂ« ndĂ«rtosh njĂ« marrĂ«dhĂ«nie ballĂ« pĂ«r ballĂ«, tĂ« marrĂ«sh numrin e tij tĂ« celularit dhe tĂ« flasĂ«sh drejtpĂ«rdrejtâ, shpjegon Varadkar, âsepse personi i fundit me tĂ« cilin flet ndikon nĂ« mendimin e tijâ.
TĂ« qenit i paqĂ«ndrueshĂ«m Ă«shtĂ« tipar i njohura i Trump, pasi ai tenton tâi pĂ«rafrojĂ« qĂ«ndrimet e tij me ato tĂ« bashkĂ«biseduesve tĂ« tij, duke ndryshuar vazhdimisht mendje.
Për shembull, verën e kaluar Trump u takua me presidentin rus, Vladimir Putin dhe dukej se i ishte afruar më shumë qëndrimit të tij për luftën në Ukrainë (më vonë doli se gjërat kishin shkuar ndryshe).
Menjëherë pas kësaj, një grup udhëheqësish evropianë u dyndën në Shtëpinë e Bardhë për të provuar ta bindnin atë në anën e tyre. Në një moment gjatë takimit, Trump foli përsëri me Putinin, e kështu me radhë.
Trump dhe Varadkar në Zyrën Ovale, 14 mars 2019
Trump njihet gjithashtu për një qasje shumë personale dhe jokonvencionale ndaj diplomacisë, duke anashkaluar kanalet institucionale dhe duke favorizuar një qasje transaksionale të frymëzuar nga bota e biznesit.
Varadkar e përjetoi këtë edhe para se Trump të bëhej president. Ai mori një telefonatë nga Trump në vitin 2014, kur ai ishte ministër i Turizmit dhe Trump ishte një zhvillues pasurish të paluajtshme, në lidhje me një vendpushim golfi që po blinte në Doonbeg të Irlandës.
Varadkar mendoi se ishte njĂ« shaka nga stafi i tij, por nuk ishte. ĂshtĂ« e pazakontĂ« qĂ« njĂ« biznesmen tĂ« kĂ«rkojĂ« â dhe tĂ« marrĂ« â kontakt tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« me njĂ« ministĂ«r nga njĂ« vend tjetĂ«r, por Ă«shtĂ« emblematike e stilit tĂ« qetĂ« tĂ« Trump (ai donte sqarime pĂ«r njĂ« projekt parku eolik pranĂ« vendpushimit).
Ajo telefonatë u bë një çështje e vogël politikepër Varadkar, kur ai e zbuloi atë gjatë një vizite në Shtëpinë e Bardhë.
Si kryeministĂ«r, Varadkar i mbajti parasysh kĂ«to mĂ«sime. QĂ«llimi i tij ishte tĂ« parandalonte qĂ« ânjĂ« vend i vogĂ«l si Irlanda tĂ« ishte shumĂ« i fokusuar nĂ« radarin e Trump, sepse ai me siguri e dinte pĂ«r deficitin tregtarâ.
Ăekuilibri midis importeve dhe eksporteve tĂ« SHBA-ve, si ai me IrlandĂ«n, ishte justifikimi shumĂ« i dyshimtĂ« pĂ«r tarifat e mĂ«dha qĂ« Trump vendosi ndaj shumĂ« vendeve.
Varadkar kishte frikë nga hakmarrjet, veçanërisht për regjimin e favorshëm që i nxiti shumëkombëshet amerikane të zhvendosnin selinë e tyre në Irlandë, duke paguar miliarda euro në taksa që mbështesin buxhetin e begatë të shtetit.
âDyshoj se ishte e qĂ«llimshme, por nĂ« fund, reformat e tij tatimore rritĂ«n tĂ« ardhurat qĂ« morĂ«m nga shumĂ«kombĂ«shet amerikaneâ.
Varadkar u takua gjithashtu dy herë me Joe Biden: një vazo me një tërfili, simbolin e Irlandës, në Shtëpinë e Bardhë në mars të vitit 2024. Biden është shumë krenar për trashëgiminë e tij irlandeze
Ka njĂ« moment nĂ« takimet e tyre qĂ« flet shumĂ« pĂ«r atĂ« se si Ă«shtĂ« tĂ« merresh me Trumpin. Ishte viti 2019, gjatĂ« negociatave tĂ« Brexit-it, kur u fol shumĂ« pĂ«r mundĂ«sinĂ« e njĂ« âkufiri tĂ« fortĂ«â midis IrlandĂ«s (njĂ« shtet anĂ«tar i Bashkimit Evropian) dhe IrlandĂ«s sĂ« Veriut (pjesa e MbretĂ«risĂ« sĂ« Bashkuar qĂ« po largohej).
Varadkar tregoi se Trump i tha se nĂ« IrlandĂ« do tĂ« ishin plotĂ«sisht tĂ« lumtur âme murin tĂ«ndâ, duke tĂ«rhequr njĂ« paralele jorealiste me atĂ« qĂ« ai donte nĂ« kufirin meksikan.
Nuk ishin situata të krahasueshme. Në rast të Brexit, skenari më i keq, që më vonë u shmang, do të kishte qenë rikthimi i kontrolleve doganore mbi kalimin e njerëzve dhe mallrave: jo ndërtimi i një muri apo militarizimi i kufirit, si me Meksikën.
Trump, shkurt, tregoi se dinte shumĂ« pak pĂ«r vendin qĂ« po vizitonte. âPresidenti Ă«shtĂ« njĂ« kombinim shumĂ« i çuditshĂ«m i inteligjencĂ«s dhe mungesĂ«s sĂ« njohurive tĂ« vĂ«rteta apo kuriozitetit intelektual. Mendoj se kjo Ă«shtĂ« shumĂ« e rrezikshmeâ.
Varadkar thotë se presidentët dhe kryeministrat normalisht informohen për çështje si kufiri, ndoshta jo aq të njohura jashtë vendeve të përfshira, sepse ata lexojnë informimet e përgatitura për ta para takimeve. Kjo nuk ndodh me Trump.
Sipas Varadkar, disa nga deklaratat problematike tĂ« Trump mund tĂ« shpjegohen nga mungesa e pĂ«rgatitjes sĂ« tij: pĂ«r shembull, dy javĂ« mĂ« parĂ«, kur ai tha se ushtarĂ«t nga shumĂ« vende anĂ«tare tĂ« NATO-s kishin âmbetur pak prapaâ gjatĂ« luftĂ«s nĂ« Afganistan, njĂ« deklaratĂ« qĂ« zemĂ«roi disa qeveri.
Varadkar, megjithatë, e njeh aftësinë e jashtëzakonshme të Trump për të negociuar dhe manipuluar njerëzit, superiore ndaj asaj të politikanëve të karrierës.
Ai shton se duhet të jemi realistë për dy gjëra: Trump nuk interesohet veçanërisht për aleatët e tij dhe një marrëveshje me të nuk mund të pritet të zgjasë shumë.
Varadkar në Këshillin Evropian, Bruksel, 21 mars 2024
E njĂ«jta gjĂ« vlen edhe pĂ«r mirĂ«sinĂ«. âAi zakonisht Ă«shtĂ« shumĂ« i dashur dhe mikpritĂ«s nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ«; problemi Ă«shtĂ« se nuk e di se sa do tĂ« zgjasĂ«â.
Varadkar citon takimet e fundit të Trump me kryetarin e Bashkisë së Nju Jorkut, Zohran Mamdani, dhe presidentin kolumbian, Gustavo Petro, të cilat shkuan mirë personalisht, pavarësisht se u paraprinë nga kritika të ashpra nga Trump.
Ka pasur shembuj të kundërt: takime të bëra katastrofike nga paparashikueshmëria e Trump, siç ishte ai i shkurtit të vitit të kaluar me presidentin ukrainas, Volodymyr Zelenski ose ai me presidentin e Afrikës së Jugut, Cyril Ramaphosa.
Varadkar, i cili aktualisht ndodhet në Shtetet e Bashkuara për Konferencën Europiane të Harvardit, arrin në përfundimin se, mirësjellja është një tipar i përbashkët edhe për udhëheqës të tjerë populistë, siç është britaniku Nigel Farage.
âAta kanĂ« dhuratĂ«n e tĂ« folurit qartĂ« dhe tĂ« kenĂ« sens humori. NjĂ« nga arsyet pse ne liberalĂ«t kemi mĂ« pak sukses nĂ« politikĂ«, Ă«shtĂ« se e marrim veten shumĂ« seriozisht, ose flasim nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« teknike qĂ« njerĂ«zit nuk e kuptojnĂ« dhe kjo i largon edhe ata qĂ« pĂ«rndryshe do tĂ« votonin pĂ«r neâ.
DorĂ«heqja e Varadkar nĂ« vitin 2024 ishte e papritur. Si udhĂ«heqĂ«s i partisĂ« sĂ« qendrĂ«s sĂ« djathtĂ«, Fine Gael, ai kishte qenĂ« âtaoiseachâ-u mĂ« i ri (emri zyrtar irlandez galisht pĂ«r zyrĂ«n e kryeministrit) deri nĂ« atĂ« pikĂ«; i pari qĂ« kishte deklaruar hapur homoseksualitetin dhe me origjinĂ« pjesĂ«risht tĂ« huaj (babai i tij Ă«shtĂ« indian).
Pas 13 vitesh nĂ« qeveri dhe 20 si parlamentar, ai nuk ka mungesĂ« tĂ« politikĂ«s aktive: âĂshtĂ« mirĂ« tĂ« jem nĂ« gjendje tĂ« menaxhoj agjendĂ«n time, tĂ« jem nĂ« gjendje tĂ« flas mĂ« lirshĂ«m dhe tĂ« mos duhet tâu pĂ«rgjigjem tĂ« tjerĂ«ve pĂ«r veprimet e miaâ.
Gazeta Si â NjĂ« rrjet i organizuar i trafikut tĂ« drogĂ«s i drejtuar nga shtetas shqiptarĂ«, u godit nga policia franceze nĂ« rajonin Pays de Gex, pranĂ« kufirit me ZvicrĂ«n.
Siç raportojnë mediat franceze, operacioni, që u zhvillua në fillim të shkurtit dhe përfshiu më shumë se 80 xhandarë, u finalizua me arrestimin e tetë të rinjve, të moshës 22 deri në 32 vjeç, të gjithë shqiptarë, të cilët u vendosën në paraburgim të përkohshëm.
Prokurorja Karine Malara, thotĂ« se grupi i tĂ« rinjve pĂ«rdorin njĂ« model transporti tĂ« tipit âUberâ, njĂ« rrjet taksish, qĂ« konsistonte nĂ« kryerjen e dĂ«rgesave shtatĂ« ditĂ« nĂ« javĂ« tĂ« drogĂ«s (kokainĂ« dhe heroinĂ«) tĂ« porositur âpĂ«rmes rrjeteve socialeâ, nga njĂ« ârrjet shumĂ« i organizuarâ brenda âkomunitetit shqiptarâ.
PĂ«r tĂ« fshehur lĂ«vizjet e tyre tĂ« pĂ«rditshme, grupi pĂ«rdorte âshumĂ« automjete tĂ« cilat ndĂ«rroheshin vazhdimishtâ, â raportojnĂ« mediat franceze.
Hetimet kishin nisur në fund të vitit 2025, pasi xhandarmëria zbuloi një strukturë të organizuar magazinimi dhe transporti droge.
Më 4 shkurt, forcat e rendit ndërhynë njëkohësisht në disa lokacione, duke angazhuar njësi speciale ndërhyrjeje, ekipe me qen nuhatës dhe dhjetëra hetues.
Gjatë kontrolleve u sekuestruan rreth 3.8 kilogramë heroinë, mbi 3 kilogramë kokainë, 46 kilogramë substanca për përzierje të drogës, 12 automjete, dy armë zjarri, si dhe shuma të konsiderueshme parash në euro dhe franga zvicerane. Autoritetet vlerësojnë se fitimi i përgjithshëm nga aktiviteti kriminal arrinte në rreth 1 milion euro.
Tetë persona, të moshës 22 deri në 32 vjeç, të gjithë shtetas shqiptarë, u arrestuan dhe u vendosën në paraburgim. Ata janë vënë nën akuzë për transport, posedim dhe shitje të lëndëve narkotike, si edhe për mbajtje të paligjshme të armëve. Sipas autoriteteve franceze, të dyshuarit nuk kishin precedentë penalë të njohur më parë në Francë.
Gazeta Si â Mund tĂ« duket e kundĂ«rta, por nĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«, njĂ« ftohje nuk rrit drejtpĂ«rdrejt gjasat e prekjes nga gripi, sepse janĂ« dy viruse tĂ« ndryshme.
Ftohjet, në fakt, mund të shkaktohen nga mbi 260 viruse; gripi që qarkullon këtë sezon shkaktohet kryesisht nga viruset e influencës A, me një prevalencë të fortë të llojit A/H3N2, i quajtur zakonisht varianti K.
Jo vetëm që ftohja nuk është përgjegjëse për gripin, por sipas disa studimeve shkencore, mund të jetë një aleat i papritur në parandalimin e tij.
Virologu shpjegon
Fabrizio Pregliasco, virolog dhe drejtor shkencor i Observatorit tĂ« Viruseve dhe Respiratore, shpjegon arsyen: âNĂ«se jam i infektuar me njĂ« virus, si njĂ« rinovirus qĂ« shkakton ftohjen e zakonshme, mbrojtjet e mia antivirale aktivizohen dhe zvogĂ«lojnĂ« mundĂ«sinĂ« e infektimit nga njĂ« virus tjetĂ«r, sepse ato shkaktojnĂ« njĂ« pĂ«rgjigje imune gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se qĂ« pĂ«rfshin gjithashtu formimin e antitrupave relativisht jospecifikĂ«. Kjo mund tĂ« ofrojĂ« mbrojtje tĂ« pjesshme kundĂ«r viruseve tĂ« tjera, si gripi A, dhe tĂ« vonojĂ« pĂ«rhapjen e tyre nĂ« tĂ« gjithĂ« popullatĂ«nâ.
MegjithatĂ«, virologu italian paralajmĂ«ron: âNdĂ«rsa Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ« qĂ« nuk mund tĂ« kapĂ«sh dy viruse nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, ekziston njĂ« rrezik tjetĂ«r: pasi tĂ« jesh shĂ«ruar nga ftohja, mund tĂ« pĂ«rjetosh njĂ« infeksion viral tĂ« mĂ«vonshĂ«m, sepse sistemi imunitar mbetet i dobĂ«suar. NĂ« veçanti, po shohim pneumoni bakteriale pneumokoksike tek tĂ« moshuarit, tĂ« kategoritĂ« me imunitet tĂ« dobĂ«t dhe fĂ«mijĂ«t shumĂ« tĂ« vegjĂ«lâ.
A është më mirë të qëndrosh ngrohtë?
Pastaj Ă«shtĂ« çështja e parandalimit. âBlloko trupin ose do tĂ« ngrish deri nĂ« vdekjeâ: Ă«shtĂ« njĂ« refren i zakonshĂ«m kĂ«tĂ« sezon, qĂ« nxit idenĂ« se tĂ« ftohesh do tĂ« sĂ«murĂ«sh.
Dhe është e vërtetë që sëmundjet janë më të zakonshme gjatë muajve të dimrit, por a është e vërtetë që ka më shumë të ngjarë të infektohesh me grip nëse harron kapelen, shallin dhe dorezat? Jo pikërisht.
Fabrizio Pregliasco sqaron: âFtohjet dhe gripi shkaktohen nga viruset qĂ« pĂ«rhapen pĂ«rmes pikave tĂ« frymĂ«marrjes ose nga njĂ« person nĂ« tjetrin. MegjithatĂ«, ka njĂ« grimcĂ« tĂ« vĂ«rtetĂ«: shumĂ« viruse mbijetojnĂ« mĂ« gjatĂ« nĂ« kushte mĂ« tĂ« ftohta dhe mĂ« tĂ« thata, duke rritur mundĂ«sinĂ« qĂ« ato tĂ« vazhdojnĂ« dhe tĂ« pĂ«rhapin infeksionin. PĂ«r mĂ« tepĂ«r, nĂ« tĂ« ftohtĂ«, ne kalojmĂ« mĂ« shumĂ« kohĂ« brenda, nĂ« hapĂ«sira tĂ« mbushura me njerĂ«z dhe tĂ« ajrosura dobĂ«t, duke e bĂ«rĂ« mĂ« tĂ« lehtĂ« qĂ« viruset tĂ« kalojnĂ« nga njĂ« person nĂ« tjetrin. SĂ« fundmi, zvogĂ«limi i dritĂ«s sĂ« diellit nĂ« dimĂ«r gjithashtu zvogĂ«lon prodhimin e vitaminĂ«s D, e cila mund tĂ« dobĂ«sojĂ« sistemin imunitarâ.
Gazeta Si â Mes kategorive tĂ« ndryshme, nĂ« tĂ« cilat mund tĂ« ndahen njerĂ«zit, janĂ« ata qĂ« bĂ«jnĂ« dush nĂ« mĂ«ngjes dhe ata qĂ« bĂ«jnĂ« dush nĂ« mbrĂ«mje.
Disa njerëz zgjedhin që i zgjedhin të dyja zakonet, sepse përshtatet më mirë në rutinën e tyre të përditshme, ndërsa të tjerë kanë një teori rreth kësaj: për ata që bëjnë dush në mbrëmje, për shembull, shpesh ndodh, sepse të shkosh në shtrat me djersën e ditës është johigjienike.
PĂ«r ata qĂ« bĂ«jnĂ« dush nĂ« mĂ«ngjes, ndodh, sepse dushi sapo zgjohen Ă«shtĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« e shkĂ«lqyer pĂ«r tâu zgjuar.
Të dyja teoritë janë të bazuara mirë, thonë mjekët, por zakonet e dikujt, cilatdo qofshin ato, mund të përmirësohen duke marrë parasysh faktorë të tjerë, siç është koha e vitit.
Përfitimet e një dushi në mëngjes
Michael Grandner, drejtor i njĂ« programi kĂ«rkimor pĂ«r gjumin nĂ« Universitetin e ArizonĂ«s, shpjegoi pĂ«rrevistĂ«n âTimeâ, se njĂ« dush nĂ« mĂ«ngjes ndihmon nĂ« thyerjen e inercisĂ« sĂ« gjumit, sepse temperatura e trupit bie gjatĂ« natĂ«s, gjĂ« qĂ« nxit gjumin.
Një dush i nxehtë përshpejton ritmet natyrore cirkadiane, duke ngrohur trupin dhe duke e përgatitur atë për aktivitetet e mëngjesit.
Një tjetër përfitim i dushit në mëngjes, është për njerëzit që duhet të heqin mjekrën: avulli nga një dush i nxehtë, ngroh gjithashtu folikulat e qimeve të fytyrës, duke e bërë procesin më të rehatshëm.
Përfitimet e një dushi në mbrëmje
Një dush në mbrëmje ka një efekt të ngjashëm dhe të kundërt me një dush në mëngjes në ritmet cirkadiane, shpjegoi Grandner.
Ndërsa një dush i nxehtë ngroh trupin, tharja menjëherë pas tij e freskon lëkurën dhe nëse nuk angazhoheni në ndonjë aktivitet, temperatura e trupit tuaj vazhdon të bjerë, duke lehtësuar gjumin.
Sipas Janet K. Kennedy, njĂ« psikologe dhe eksperte e gjumit nga Nju Jorku, e cila foli me âNew York Timesâ pĂ«r kĂ«tĂ« temĂ«, koha mĂ« e mirĂ« pĂ«r tĂ« arritur kĂ«tĂ« efekt Ă«shtĂ« 90 minuta para gjumit.
Kennedy shpjegoi gjithashtu se një dush i nxehtë ndihmon në çlirimin e tensionit të muskujve, një tjetër përfitim para gjumit.
Gjëja e rëndësishme është të mos e teproni: më shumë se 10 minuta në një dush shumë të nxehtë mund të dëmtojnë lëkurën, duke shkaktuar acarim ose thatësi, sepse e zhvesh atë nga sebumi, vaji natyral i prodhuar nga lëkura.
E njëjta gjë, sigurisht, vlen edhe për banjat e nxehta. Dushet më të shkurtra janë gjithashtu më të qëndrueshme nga ana mjedisore.
PĂ«rfitimi i dytĂ« i dushit nĂ« mbrĂ«mje, Ă«shtĂ« njĂ« nga ata qĂ« e kanĂ« kĂ«tĂ« zakon: larja para gjumit. George Cotsarelis, profesor i dermatologjisĂ« nĂ« Universitetin e PensilvanisĂ«, i tha âTimeâ, se gjatĂ« ditĂ«s, trupi (sidomos flokĂ«t) mbledhin shumĂ« grimca tĂ« ndryshme irrituesish, tĂ« cilat, nĂ«se nuk hiqen para gjumit, pĂ«rfundojnĂ« nĂ« çarçafĂ«.
Ky aspekt duhet tĂ« merret nĂ« konsideratĂ« veçanĂ«risht nga njerĂ«zit alergjikĂ« ndaj polenit tĂ« pranverĂ«s, tĂ« cilĂ«t mund tĂ« pĂ«rpiqen tĂ« shmangin ândotjeâ e shtratit tĂ« tyre.
Gary Goldenberg, njĂ« dermatolog nga Nju Jorku dhe profesor nĂ« Spitalin Universitar Mount Sinai, i intervistuar nga âNew York Timesâ, megjithatĂ« nuk Ă«shtĂ« dakord nĂ« lidhje me pĂ«rfitimet pastruese tĂ« njĂ« dushi nĂ« mbrĂ«mje.
Ne djersitemi natën dhe kur ngrihemi nga shtrati në mëngjes, çarçafët përmbajnë djersë dhe baktere, edhe pse jemi larë para gjumit.
SidoqoftĂ«, Ă«shtĂ« mirĂ« tĂ« mos harroni tâi thani flokĂ«t plotĂ«sisht para se tĂ« flini: nĂ«se janĂ« ende tĂ« lagura, folikulat e flokĂ«ve nĂ« kokĂ«n tuaj mund tĂ« fryhen nĂ«se shtypen pas njĂ« jastĂ«ku gjatĂ« gjithĂ« natĂ«s dhe kjo dĂ«mton flokĂ«t tuaj.
Dallimet sezonale
Goldenberg sugjeron që kompromisi më i mirë, është të lani flokët dy herë në ditë, pa kaluar shumë kohë në dush dhe pa i larë flokët çdo herë, përveç nëse keni probleme me lëkurën, si dermatiti ose ekzema.
Të bësh dush dy herë në ditë është një zakon i shkëlqyer në verë, por mund të jetë problem në dimër, kur moti e bën lëkurën më të thatë.
NjĂ« zgjidhje Ă«shtĂ« tĂ« pĂ«rdorni njĂ« krem ââhidratues, tĂ« aplikuar pas larjes. MegjithatĂ«, kremi hidratues ofron edhe njĂ« avantazh tjetĂ«r pĂ«r dushet e mbrĂ«mjes: meqenĂ«se duhet pak kohĂ« qĂ« tĂ« pĂ«rthithet â dhe askush nuk dĂ«shiron tĂ« vishet para se tĂ« ndodhĂ« kjo â Ă«shtĂ« mĂ« e pĂ«rshtatshme ta aplikoni nĂ« mbrĂ«mje, si gjĂ«ja e fundit para gjumit. NĂ« fakt, pas njĂ« dushi nĂ« mbrĂ«mje.
Gazeta Si â NĂ« vitin 1967, njĂ« akullnajĂ« kolosale nĂ« AntarktidĂ« u emĂ«rua sipas Fredrik T. Thwaites pĂ«r tĂ« pĂ«rkujtuar rĂ«ndĂ«sinĂ« e studimeve tĂ« tij nĂ« gjeologjinĂ« akullnajore.
Por historia shpesh merr kthesa të papritura, veçanërisht kur bëhet fjalë për ngrohjen globale. Pothuajse 60 vjet më vonë, për disa, emri Thwaites nuk ngjall më kujtimin për profesorin amerikan, por diçka shumë të ndryshme: Apokalipsin.
Për shkak të ngrohjes së ujit të detit, akullnaja e madhe po shkrihet me shpejtësi dhe, në skenarët më pesimistë, mund të destabilizojë pjesën më të madhe të Antarktidës Perëndimore, me pasoja serioze për të gjithë planetin.
Ky Ă«shtĂ« burimi i vlerĂ«simeve katastrofike tĂ« disa ekspertĂ«ve, duke i vĂ«nĂ« edhe nofkĂ«n âAkullnaja e Apokalipsitâ.
Në dekadat e fundit, Akullnaja Thwaites ka kontribuartashmë në rritjen globale të nivelit të detit me disa milimetra, por nëse do të shembej, kjo mund të çonte në një rritje prej më shumë se gjysmë metri.
Dobësimi i saj do të ndikonte në masat e akullit përreth, duke çuar në një rritje afatgjatë të nivelit të detit prej disa metrash, duke zhytur qytete dhe vendbanime bregdetare në pjesën më të madhe të botës. Për këtë arsye, akullnaja është nën mbikëqyrje të veçantë.
Një ekspeditë e kohëve të fundit në Antarktidë e organizuar nga Mbretëria e Bashkuar dhe Koreja e Jugut, u përpoq të instalonte sonda nën shtresën e akullit, në thellësi të madhe, për të studiuar temperaturën dhe shpejtësinë e rrymave që e gërryejnë atë në bazën e saj.
Përfaqësim i thjeshtuar i shkëmbit themelor dhe formacionit të akullit midis Antarktidës Perëndimore (majtas) dhe Antarktidës Lindore (djathtas): raftet e akullit, të pa paraqitura, shtrihen mbi nivelin e detit
Megjithatë, Akullnaja Thwaites është midis 800 dhe 1,200 metra e trashë në pika të ndryshme, dhe përpjekja për ta përshkuar atë deri në ujin e lëngshëm, ishte pjesërisht e pasuksesshme: instrumentet u bllokuan para se të arrinin në destinacionin e tyre.
Të kuptuarit se si ndodh shkrirja në bazën e saj, është thelbësore për të bërë parashikime më të sakta rreth shëndetit të akullnajës.
Antarktida është kontinenti më i paarritshëm në Tokë, jo vetëm, sepse ndodhet pranë Polit të Jugut. Toka e saj është pothuajse tërësisht e mbuluar nga një shtresë akulli që arrin 4,900 metra në pikën e saj më të lartë.
Akulli është më i trashë në zonën qendrore të kontinentit, ku bora grumbullohet dhe ngjeshet për të formuar akullnaja më të dendura dhe më të rënda.
Këto lëvizin nën ndikimin e gravitetit, duke rrëshqitur ngadalë drejt detit, duke mbuluar një ndryshim lartësie prej mijëra metrash.
Pjesa e akullit qĂ« shkĂ«putet nga baza shkĂ«mbore, arrin nĂ« ujĂ« dhe noton, duke u bĂ«rĂ« njĂ« platformĂ« relativisht lundruese e lirĂ«, e aftĂ« tĂ« lĂ«vizĂ« sipas shkĂ«mbit themelor â domethĂ«nĂ«, si pjerrĂ«sia e kontinentit, duke u bĂ«rĂ« pĂ«rfundimisht shtrati i detit.
Në dekadat e fundit, uji i detit përreth Antarktidës është bërë gjithnjë e më i ngrohtë për shkak të ngrohjes globale, duke rezultuar në shkrirje të konsiderueshme të shtresave të akullit.
Në Antarktidën Lindore, fenomeni ka qenë më i kufizuar, sepse brigjet janë më të larta dhe si pasojë ka një pjesë më të vogël të akullit në kontakt me ujin.
Transformimi i Akullnajës Thwaites midis viteve 2001 dhe 2019
Në perëndim, ku ndodhet Akullnaja Thwaites, ka shumë më tepër zona nën nivelin e detit, duke rezultuar në ekspozimin më të madh të akullit ndaj ujit të detit dhe temperaturave të tij anormale.
Nën Akullnajën Thwaites, toka anohet në brendësi, duke u bërë më e thellë sa më larg bregdetit. Kjo formë e pjerrët, lejon që uji i detit të depërtojë gjithnjë e më thellë midis shtratit të detit dhe akullnajës, duke bërë që ai të shkrihet më lehtë.
Antarktida Perëndimore është gjithashtu e ekspozuar ndaj rrymave më të ngrohta oqeanike, të cilat e amplifikojnë më tej fenomenin.
Hulumtimet e funditkanë raportuar praninë e vorbullave nënujore që përziejnë ujin, duke përshpejtuar shkrirjen deri në 20 përqind krahasuar me zonat e tjera të bregdetit.
Vëzhgimet nga lart të Thwaites, tani tregojnë qartë se si po shpërbëhet në det. Ndërsa pjesa lindore mbështetet ende nga një platformë akulli, megjithëse e paqëndrueshme, pjesa perëndimore është shembur tashmë, duke krijuar një llucë ajsbergësh të mëdhenj, të cilët nuk pengojnë më rrjedhën e ujit në pjesët më të thella, të brendshme të akullnajës.
Blloqe masive akulli shkëputen periodikisht nga pjesa perëndimore, duke gjeneruar valë sizmike që mund të zbulohen mbi 1,500 kilometra larg.
Shkrirja e Thwaites dhe Pine Island, një tjetër akullnajë e madhe e Antarktidës Perëndimore, është monitoruar nga afër për vite me radhë për shkak të pasojave të saj të mundshme.
TĂ« dy akullnajat veprojnĂ« si njĂ« âtapĂ«â, duke parandaluar qĂ« pjesa tjetĂ«r e akullit tĂ« AntarktidĂ«s PerĂ«ndimore tĂ« rrĂ«shqasĂ« drejt oqeanit, pasi ato ndodhen nĂ« zona ku shkĂ«mbi Ă«shtĂ« nĂ«n nivelin e detit.
ĂshtĂ« llogaritur, se nĂ« 30 vjet, sasia e akullit qĂ« arrin nĂ« det nga Thwaites, Ă«shtĂ« mĂ« shumĂ« se dyfishuar, duke ngritur dyshime se i gjithĂ« sistemi mund tĂ« shembet me pasoja globale. Aktualisht mungon konsensusi shkencor pĂ«r kohĂ«n.
Sipas disa studimeve, shtresa e akullit lindor e Thwaites, mund të shembet deri në fund të dekadës, siç ka ndodhur me pjesën më të madhe të shtresës së akullit perëndimor.
Pjesa e përparme e akullnajës do të ishte pothuajse plotësisht e ekspozuar ndaj ujit, me humbje të konsiderueshme të masës së saj të akullit në dekadat në vijim.
Të tjerë besojnë se afati kohor mund të jetë më i gjatë, megjithëse pajtohen me parashikimin afatgjatë të një kolapsi total dhe të pakthyeshëm.
Ky âafatgjatĂ«â, korrespondon me 200 ose 900 vjet, varĂ«sisht nga variablat dhe simulimet. Modelet mĂ« pesimiste, parashikojnĂ« njĂ« shembje tĂ« shpejtĂ« brenda 250 vjetĂ«sh, pĂ«rveç, nĂ«se i zvogĂ«lojmĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« drastike emetimet e gazrave serrĂ« pĂ«r tĂ« zvogĂ«luar rritjen e temperaturĂ«s mesatare globale.
Në një skenar me ngrohje të ulët, rreth gjysma e akullnajës mund të mbetet e paprekur edhe pas 500 vjetësh.
Siç ndodh shpesh me ndryshimet klimatike, dëmi i mundshëm është afatgjatë, por për ta shmangur atë, është e rëndësishme të veprohet në afat të shkurtër.
Uljet e emetimeve deri më tani nuk kanë qenë të mjaftueshme dhe madje edhe simulimet më pak pesimiste, tani tregojnë se do të duhet të jetojmë me një rritje të caktuar të temperaturës mesatare globale, duke u përpjekur të zbusim efektet e saj.
Për këtë arsye, disa grupe kërkimore janë skeptike në lidhje me mundësinë e ndalimit të përkeqësimit të Thwaites dhe akullnajave të tjera dhe po promovojnë një propozim që është, për të thënë të paktën, ambicioz.
âSeabed Curtain Projectâ (Projekti i Perdes sĂ« Shtratit tĂ« Detit), propozon instalimin e njĂ« perdeje gjigante tĂ« ankoruar nĂ« shtratin e detit, duke formuar njĂ« barrierĂ« deri nĂ« 150 metra tĂ« lartĂ« dhe 80 kilometra tĂ« gjatĂ«.
Kjo shtresë gjigante do të bllokonte rrymat e ngrohta oqeanike që rrjedhin përgjatë shtratit të detit drejt bazës së akullnajës.
Këto rryma do të devijoheshin, para se të arrinin vijën e ujit, pikën ku akulli prek për herë të fundit shtratin e detit para se të dilte në det si një shtresë akulli lundruese.
Projekti do të kërkonte një investim fillestar të vlerësuar midis 40 dhe 80 miliardë dollarë dhe do të kërkonte deri në 2 miliardë dollarë në vit për mirëmbajtje.
Elementet e shtresĂ«s do tĂ« zgjasin afĂ«rsisht 25 vjet dhe pĂ«r kĂ«tĂ« arsye do tĂ« duhet tĂ« zĂ«vendĂ«sohen periodikisht, ndĂ«rsa themelet pĂ«r tâi ankoruar tĂ« gjitha, do tĂ« duhet tĂ« zgjasin tĂ« paktĂ«n njĂ« shekull.
Sipas promotorëve të iniciativës, instalimi mund të bllokojë deri në 50 përqind të rrjedhës së ujit të nxehtë, duke vonuar shembjen e Thwaites me shekuj dhe duke fituar kohë për të zvogëluar emetimet, gjë që mund të çojë në një ulje të ngrohjes globale në shekujt e ardhshëm.
Sipas promotorëve, kostoja e projektit do të ishte akoma më e ulët se kostoja e përshtatjes globale ndaj rritjes së nivelit të detit, që do të rezultonte nga shembja e akullnajës, por jo të gjithë janë të bindur.
Menaxhimi i vështirë i kampit në akullnajën Thwaites nga ekipi i kërkimit, 27 janar 2026
Edhe pse do të ishte e realizueshme, kritikët argumentojnë se shtresa e madhe do të ishte një masë e dëshpëruar, një lloj fashe që ka të ngjarë të mos jetë e mjaftueshme për të blerë kohë dhe për të ngadalësuar pasojat e pashmangshme.
Janë ngritur gjithashtu shqetësime në lidhje me projektin, i cili është karakterizuar si një shpërqendrim i rrezikshëm nga nevoja për të minimizuar emetimet e gazrave serrë nga aktivitetet njerëzore.
Ădo ndĂ«rhyrje nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ« do tĂ« kĂ«rkonte ende miratimin e kombeve palĂ« nĂ« Traktatin e AntarktidĂ«s, njĂ« marrĂ«veshje ndĂ«rkombĂ«tare qĂ« daton qĂ« nga fundi i viteve 1950 dhe qĂ« pĂ«rfshin 58 vende, gjysma e tĂ« cilave kanĂ« fuqi vendimmarrĂ«se pĂ«r çështjet e AntarktidĂ«s.
Traktati parashikon, ndër të tjera, ruajtjen e Antarktidës dhe për këtë arsye, mbështetësit e Projektit të Perdes së Shtratit të Detit, argumentojnë se vendet nënshkruese duhet ta shqyrtojnë në mënyrë aktive projektin, i cili do të mbronte një nga masat më të mëdha të akullit në Hemisferën Jugore.
Të tjerë, megjithatë, po bëjnë thirrje që vetë vendet nënshkruese të ndalojnë iniciativa të tilla, pasi ato mund të jenë kundërproduktive për ruajtjen e kontinentit, i cili përmban afërsisht 90 përqind të akullit të planetit.
Gazeta Si â QĂ«ndrimi armiqĂ«sor, kĂ«rcĂ«nues dhe agresiv i Trumpit, po bĂ«n qĂ« institucionet evropiane dhe udhĂ«heqĂ«sit e shumĂ« vendeve tĂ« distancohen nga Shtetet e Bashkuara nĂ« aspekte tĂ« ndryshme.
Franca, për shembull, gradualisht do të ndalojë do të ndalojë së përdoruri shërbimet digjitale amerikane në administratën publike, dhe Gjermania po ndërton sistemin e vet satelitor anti-raketë, të ndarë nga ai amerikan.
Megjithatë, kjo nuk është e lehtë dhe në fakt mund të bëhet një problem i madh: vendet e Bashkimit Europian varen nga Shtetet e Bashkuara në shumë sektorë, dhe kjo i bën ato të cenueshme.
Mbrojtja
Europa varet nga Shtetet e Bashkuara për mbrojtjen e saj në mënyra shumë konkrete: Amerika është anëtari më i rëndësishëm i NATO-s, aleancës ushtarake të cilës i përkasin pothuajse të gjitha shtetet evropiane; ajo ka dhjetëra mijëra ushtarë në kontinent (afërsisht 80.000në vendet europiane të NATO-s në vitin 2024); dhe kontrollon një pjesë të konsiderueshme të kokave bërthamore të Europës.
Shumica e ushtrive europiane janĂ« tĂ« armatosura nga industritĂ« amerikane. Kjo varĂ«si Ă«shtĂ« veçanĂ«risht e fortĂ« pĂ«r teknologjitĂ« mĂ« tĂ« pĂ«rparuara, tĂ« tilla si raketat, avionĂ«t luftarakĂ« dhe sistemet anti-raketore, pĂ«r tĂ« cilat industritĂ« amerikane posedojnĂ« teknika dhe ekspertizĂ« qĂ« janĂ« tĂ« vĂ«shtira pĂ«r tâu replikuar.
Një avion ushtarak amerikan F-35A gjatë ceremonisë zyrtare të dorëzimit në Bazën Ajrore Florennes, Belgjikë, më 13 tetor 2025
Energjia
Pas pushtimit tĂ« UkrainĂ«s nga Rusia nĂ« vitin 2022, Bashkimi Europian vendosi tĂ« zvogĂ«lojĂ« importet e gazit rus dhe filloi tâi zĂ«vendĂ«sojĂ« ato me gaz amerikan, i cili shpejt u bĂ« thelbĂ«sor.
Nga viti 2021, deri në vitin 2024, përqindja e gazit të importuar nga Shtetet e Bashkuara u dyfishua, nga afërsisht 19, deri në 45 përqind të totalit.
Gazi amerikan mbërrin në Europë si gaz natyror i lëngshëm (LNG), transportohet në transportues të mëdhenj LNG dhe më pas rigazifikohet përpara se të futet në rrjetet kombëtare.
Ky është një proces i kushtueshëm, i cili konsiderohej joekonomik derisa shpërthimi i luftës në Ukrainë shkaktoi një rritje të ndjeshme të çmimeve.
Sasia e gazit natyror të lëngshëm të importuar nga Shtetet e Bashkuara, ka të ngjarë të vazhdojë të rritet në vitet e ardhshme, veçanërisht pasi Komisioni Europian ka premtuar të blejë më shumë në vitin 2025, pikërisht për të fituar favorizimin nga Trumpit.
âNe kemi zgjedhur tĂ« zĂ«vendĂ«sojmĂ« njĂ« varĂ«si me njĂ« tjetĂ«râ, tha pĂ«r âNew York Timesâ, Henning Gloystein, njĂ« studiues nĂ« Grupin Eurasia. âTre vjet mĂ« parĂ«, dukej si njĂ« ide e mirĂ«; sot, jo aq shumĂ«â.
Rritja e eksporteve të gazit natyror të lëngshëm nga Shtetet e Bashkuara në Bashkimin Evropian nga viti 2018 deri në vitin 2025, dhe vendet kryesore që e blejnë atë. Sasia shprehet në miliarda këmbë kub në ditë (1 miliard këmbë kub është afërsisht ekuivalent me 28.3 milion metra kub). Grafiku është marrë nga Instituti Amerikan i Naftës, i cili përdori të dhënat e qeverisë amerikane
Komunikimet hapësinore dhe satelitore
SatelitĂ«t sigurojnĂ« komunikime nĂ« situata emergjente dhe pĂ«rdoren gjithashtu nĂ« ushtri, pĂ«r shembull, pĂ«r tĂ« drejtuar ose kapur raketa ose dronĂ« dhe pĂ«r tâu lejuar ushtarĂ«ve tĂ« orientohen.
BE-ja varet nga Shtetet e Bashkuara edhe nĂ« kĂ«tĂ« drejtim. NdĂ«rkohĂ«, ajo po zhvillon konstelacionin e vet satelitor tĂ« quajtur IRISÂČ (InfrastrukturĂ« pĂ«r RezistencĂ«, NdĂ«rlidhje dhe Siguri nĂ«pĂ«rmjet Satelitit), tĂ« cilĂ«n Komisioni pret ta pĂ«rfundojĂ« ârreth vitit 2029â.
Edhe qasja në kapacitetin për të lëshuar satelitët e saj, është një problem. Programi hapësinor europian është shumë më pak i financuar se ai i SHBA-ve dhe është më pak i zhvilluar.
Bashkimi Europian ka lĂ«shuesin e vet operativ (âArianeâ) dhe sistemin e vet tĂ« lĂ«shimit (âVegaâ), por ato janĂ« ende tĂ« pamjaftueshme.
Në shumë raste, këto duhet të mbështeten në lëshimet nga SpaceX, kompania në pronësi të miliarderit amerikan, Elon Musk, e cila, megjithatë, ka një marrëdhënie të ndërlikuar me BE-në: në të kaluarën, ajo është përpjekur të ndërhyjë në politikën e brendshme të disa vendeve duke mbështetur të djathtën ekstreme, dhe Komisioni Europian ka akuzuar rrjetin e saj social X për shkelje të ndryshme.
NjĂ« raketĂ« âAriane 6â
Interneti dhe shërbimet digjitale
Rreth 90% e kapacitetit të komunikimit nëpërmjet kabllove nëndetëse të përdorura për komunikim midis Shteteve të Bashkuara dhe Bashkimit Europian, kontrollohet nga kompanitë amerikane.
Shumica dërrmuese e telefonave inteligjentë të përdorur në BE përdorin gjithashtu sisteme operative amerikane.
Faqet e internetit dhe shërbimet online funksionojnë falë ofruesve të cloud-it, kompanive që ruajnë të dhëna dhe informacione në serverat e tyre.
Një pjesë e madhe e të dhënave të individëve dhe kompanive europiane ruhen nga tre ofrues të cloud-it amerikan: Amazon, Google dhe Microsoft.
Përtej varësisë, kjo krijon një problem me mbrojtjen e të dhënave, pasi autoritetet amerikane mund të kërkojnë qasje në informacionin e ruajtur në serverat e këtyre kompanive.
Pamje e jashtme e selisë së Gjykatës Ndërkombëtare Penale në Hagë, Holandë
Pagesat
Pagesat digjitale nĂ« Bashkimin Europian trajtohen kryesisht nga dy kompani tĂ« mĂ«dha amerikane: âVisaâ dhe âMastercardâ, tĂ« cilave iu bashkua âPayPalâ vitet e fundit.
Ashtu si me internetin dhe shërbimet digjitale, rreziku është që Shtetet e Bashkuara të pezullojnë përdorimin e këtyre sistemeve të pagesave si një mjet presioni politik.
Ka precedentĂ« edhe kĂ«tu: pĂ«r shembull, kartat âMastercardâ dhe âVisaâ u bĂ«nĂ« tĂ« papĂ«rdorshme nĂ« Rusi pas sanksioneve tĂ« vitit 2022.
Individët që i nënshtrohen sanksioneve individuale, siç janë gjyqtarët e Gjykatës Ndërkombëtare Penale dhe raportuesja e OKB-së, Francesca Albanese, gjithashtu përballen me probleme të ngjashme.
VarĂ«sia ndryshon midis vendeve evropiane: Irlanda, Greqia dhe Portugalia, pĂ«r shembull, janĂ« tĂ«rĂ«sisht tĂ« varura nga âVisaâ dhe âMastercardâ, ndĂ«rsa tĂ« tjera, si Gjermania, Franca dhe Holanda, kanĂ« gjithashtu sisteme kombĂ«tare.
Bashkimi Europian mund të fitojë pavarësi më të madhe duke futur euron digjitale, një monedhë që nuk mbështetet nga qarqet tradicionale, siç janë kartat e kreditit ose kartat e debitit.
Banka Qendrore Europiane po punon për këtë dhe vlerësohet se mund të bëhet funksionale deri në vitin 2029.
Login
