Gazeta Si â Prokuroria e TiranĂ«s, ka urdhĂ«ruar hetime ndaj disa subjekteve qĂ« ofrojnĂ« shĂ«rbime postare, ku janĂ« sekuestruar 13 milionĂ« lekĂ« pĂ«r shkak tĂ« shitjeve pa fatura, nĂ« dyshimet pĂ«r evazion fiskal.
Në një njoftim zyrtar, prokuoria thotë se pas lejimit nga gjykata, me kërkesë të organit procedues, u ushtruan kontrolle në disa subjekte që ofrojnë shërbime postare në kryeqytet.
Deri më tani, nga kontrollet janë sekuestruar sasi të konsiderueshme mallrash të marra në dorëzim pa fatura tatimore, 13 milionë lekë, si dhe dokumentacion shoqërues.
Sipas prokurorisë, këto prova, tregojnë paligjshmëri në drejtim të evazionit fiskal, si dhe shuma parash që dyshohen se rrjedhin nga aktiviteti i paligjshëm.
Hetimet vijojnë për identifikimin e shitësve realë dhe dokumentimin e plotë të veprimtarisë së kundërligjshme.
Nga Gazeta âSiâ- Kreu i PD Sali Berisha komentoi edhe debatin e fundit mes kryeministrit Edi Rama dhe ShoqatĂ«s sĂ« GjyqtarĂ«ve pĂ«r rritjen e pagave.
Ai u shpreh se piramida e pagave është e drejtë ekskluzive e ekzekutivit.
Mirëpo ai hodhi akuza ndaj qeverisë së Ramës se sipas tij ka përmbysur piramidën e pagave pas Reformës në Drejtësi.
NdĂ«rtimi i piramidĂ«s, sipas tij, Ă«shtĂ« njĂ« âdetyrĂ« me shumĂ« pĂ«rgjegjĂ«si dhe jashtĂ«zakonisht e rĂ«ndĂ«sishmeâ qĂ« duhet tĂ« reflektojĂ« pĂ«rparĂ«sitĂ« kombĂ«tare nĂ« zhvillim.
Duke bĂ«rĂ« njĂ« krahasim historik, Berisha tha se gjatĂ« qeverisĂ« sĂ« tij (2005-2013) arsimi dhe shĂ«ndetĂ«sia u pĂ«rparuan, ndĂ«rsa sot sektori publik Ă«shtĂ« âcopĂ«, copĂ«, i shkatĂ«rruarâ.
Ai shtoi se gjyqësori ka pasur ligj të sanksionuar për rritjen e pagave, që garantonte kompensimin e inflacionit dhe rritjen sipas meritës.
âKy shakaxhi shkarravitĂ«s qĂ« ka zero ide pĂ«r shtetin, nuk e kuptoi se po i vinte kazmĂ«n nĂ« themel piramidĂ«s sĂ« pagave, duke caktuar rrogat qĂ« i thoshte Vllahica, qĂ« raportet i merrte nga zyra e tij,â kritikoi Berisha.
Ai vijoi duke theksuar të drejtën e magjistratëve:
âĂdo gjykatĂ«s sot ka 100 pĂ«rqind tĂ« drejtĂ« tĂ« mos pranojĂ« piramidĂ«n ekzistuese. Nuk Ă«shtĂ« kĂ«tu çështja e niveleve. ĂshtĂ« çështja sepse ky njĂ« prokurori nĂ« prokurorinĂ« speciale i jep njĂ« rrogĂ« dy herĂ« mĂ« tĂ« madhe se gjykatĂ«sit kushtetues. Ju mĂ« dĂ«gjuat se çfarĂ« thashĂ« pĂ«r ta, por kĂ«tĂ« nuk mund ta bĂ«jĂ« shteti. Shteti Ă«shtĂ« i detyruar tâi qĂ«ndrojĂ« hierarkisĂ«.â
Berisha kritikoi gjithashtu vendimet si motiv politik:
âE drejta Ă«shtĂ« qĂ« piramida Ă«shtĂ« pĂ«rmbysur dhe Ă«shtĂ« pĂ«rmbysur vetĂ«m e vetĂ«m pĂ«r tĂ« paguar njĂ« grup mercenarĂ«sh pĂ«r qĂ«llime politike. Shtet Ă«shtĂ« ky? LeckĂ« Ă«shtĂ« ky, nuk Ă«shtĂ« shtetâ, tha ai.
Nga Gazeta âSiâ- Kreu i PartisĂ« Demokratike Sali Berisha akuzoi GjykatĂ«n Kushtetuese se sipas tij Ă«shtĂ« nĂ«n presionin e Edi RamĂ«s, ndaj edhe po zvarrit vendimin pĂ«r Ballukun.
Në konferencën për media, Berisha deklaroi se gjyqtarët sipas tij po sillen në kundërshtim me interesat e qytetarëve shqiptarë dhe po mbrojnë pandëshkueshmërinë dhe hajdutët.
Sipas tij, kemi të bëjmë me një degradim të shkallës më të thellë që mund të ekzistojë.
âNĂ« njĂ« akt ekstrem vetĂ«poshtĂ«rimi, ata tĂ« cilĂ«t Kushtetuta i pĂ«rcakton si garantĂ« tĂ« saj dhe i ka vendosur nĂ« piedestalin mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« piramidĂ«s sĂ« pushtetit gjyqĂ«sor, ata po faktojnĂ« para syve tuaj se janĂ« strofulla e fundit e hajdutĂ«ve tĂ« narkoshtetit.
Ata zotërinj dhe zonja, natyrisht jo të gjithë, se këtu nuk mund të mos vlerësoj qëndrime korrekte të ndonjërit prej tyre, dëshmojnë se janë të gatshëm jo të mbrojnë ligjin, Kushtetutën dhe interesat tuaja, por të shkelmojnë mbi ligjin, Kushtetutën dhe dinjitetin, moralin e vet.
Vetëm e vetëm për të zbatuar përulësisht, për të zbatuar në mënyrën më kriminale urdhrat e Edi Ramës.
KĂ«saj here nuk kam pyetur se cili apo cila kĂ«rkoi zgjatjen. Jo. Kjo ishte e treta herĂ«.Tre herĂ« me radhĂ« ajo gjykatĂ« firmosi turpin e sajâ, tha Berisha.
Më tej cilësoi se protesta e 10 shkurtit bëhet sipas tij edhe për të goditur këtë drejtësi të kapur, që mbron pandëshkueshmërinë dhe abuzuesit me paratë e shqiptarëve.
âJanĂ« qytetarĂ« tĂ« pĂ«rgjegjshĂ«m qĂ« duan tĂ« pĂ«rballen me kĂ«tĂ« shtet tĂ« degraduar dhe degjeneruar nĂ« shkallĂ« ekstreme. Si mundet qĂ« njĂ« gjykatĂ«s Kushtetues tĂ« mos ndjejĂ« pĂ«rgjegjĂ«si ligjore dhe tĂ« bĂ«het strofkulla e fundit e hajdutĂ«ve. KĂ«tĂ« betejĂ« do ta fitojmĂ«, do ta fitojmĂ«. Morali i qytetarĂ«ve Ă«shtĂ« qindra herĂ« mĂ« i rĂ«ndĂ«sishĂ«m sesa ata. E kam deklaruar dhe e deklaroj se kemi vetĂ«m njĂ« objektiv, largimin e kĂ«tij armiku tĂ« egĂ«râ, tha lideri i opozitĂ«s.
Gazeta Si â Nga ish-kryeministra, si Barak i Izraelit dhe Jagland i NorvegjisĂ«, te diplomatĂ«t rusĂ«, nga shefi i âPalantir Thielâ, te âguruâ Bannon, i cili donte tĂ« ndĂ«rtonte njĂ« rrjet tĂ« ekstremit tĂ« djathtĂ« nĂ« EvropĂ«.
Dosje âEpsteinâ zbulojnĂ« tĂ« gjitha âinteresatâ e tjera, pĂ«rtej atyre seksuale, tĂ« cilave financieri-pedofil u pĂ«rkushtua.
Në dokumentet e publikuara dhe emaile të dërguara njëri-tjetrit, shfaqen politikanë nga e gjithë bota, biznesmenë të mëdhenj dhe spiunë.
Email-et me Ehud Barak dhe çështjet e Gjirit Persik
Ish-kryeministri izraelit, ministri i Mbrojtjes dhe ish-zyrtari i lartë i inteligjencës, Ehud Barak, ishte një nga kontaktet më të ngushta të Epstein.
Përveç fotove të tij me financierin-pedofil që u publikuan javët e fundit, emri i tij shfaqet gati 7,000 herë në grupin e ri të dokumenteve të publikuara të premten e kaluar.
Shfaqet një korrespondencë e dendur midis të dyve, duke diskutuar tema shumë të ndjeshme.
Epstein, për shembull, i tha Barakut në vitin 2013 se kishte refuzuar një takim të kërkuar nga Vladimir Putin.
NjĂ« vit mĂ« vonĂ«, financieri dĂ«rgoi kĂ«tĂ« mesazh: âMe trazirat civile qĂ« shpĂ«rthejnĂ« nĂ« UkrainĂ«, Siri, Somali, Libi dhe dĂ«shpĂ«rimin e atyre qĂ« janĂ« nĂ« pushtet, a nuk Ă«shtĂ« kjo perfekte pĂ«r ty?â. Nuk ka tĂ« dhĂ«na pĂ«r pĂ«rgjigjen e Barakut.
Por Epstein kishte kontakte të nivelit të lartë edhe në pjesën tjetër të rajonit: ai diskutoi marrëveshje të mundshme me biznesmenë të Gjirit dhe pretendoi se kishte marrë dhurata direkt nga Mohammed Bin Salman.
Interesat e tij shkuan edhe më tej: doli një email i korrikut 2011 në të cilin financuesi informohej për një plan të detajuar për të fituar akses në asetet e ngrira shtetërore libiane, potencialisht me mbështetjen e ish-zyrtarëve të inteligjencës britanike dhe izraelite.
Dhe pĂ«rsĂ«ri: ai komentoi mbi vrasjen e Jamal Khashoggit, duke shkruar se âmĂ« duket se po ndodh diçka mĂ« e madheâ.
Por kishte edhe fakte më groteske. Një nga asistentët e tij po trafikonte copa të pëlhurës së zezë që mbulonte Qabenë, vendin më të shenjtë të Islamit në Mekë.
Nga Kremlini te shërbimet sekrete: lidhjet ruse
âPutini mĂ« kĂ«rkoi njĂ« takim. UnĂ« thashĂ« joâ. Ky email (dĂ«rguar Ehud Barak) nĂ« vitin 2013 u dĂ«rgua nga Jeffrey Epstein.
Qoftë një propozim i vërtetë apo një mburrje, mesazhi jep një ide për lidhjet e nivelit të lartë të financierit në Moskë.
Një nga kontaktet e tij më të ngushta, duket se ka qenë Vitaly Churkin, përfaqësuesi i Rusisë në OKB nga viti 2006, deri në vdekjen e tij në vitin 2017.
Ka shkëmbime të shpeshta mesazhesh midis të dyve. Epstein e përmend atë përsëri në vitin 2018, në një bisedë me ish-kryeministrin norvegjez, ThorbjÞrn Jagland më pak se një muaj para samitit të Helsinkit midis Donald Trump dhe Vladimir Putin.
Financieri shkruan: âMendoj se duhet tâi sugjeroni Putinit se Lavrov mund tĂ« ketĂ« informacion tĂ« klasifikuar nga unë⊠Zakonisht ia jepja Churkinitâ.
Dhe, nĂ« emailin tjetĂ«r, thuhet: âChurkini ishte i shkĂ«lqyer⊠ai e kuptoi se kush ishte Trump pas bisedave tonaâ.
Dy vjet mĂ« parĂ«, nĂ« gusht 2016 â nĂ« mes tĂ« fushatĂ«s zgjedhore presidenciale nĂ« SHBA â Epstein priti Churkin, Barak, Peter Thiel dhe Tom Barrack, atĂ«herĂ« njĂ« kĂ«shilltar i lartĂ« i fushatĂ«s sĂ« Trump dhe tani ambasador i SHBA-ve nĂ« Turqi, pĂ«r drekĂ« nĂ« rezidencĂ«n e tij nĂ« Nju Jork.
Madje del nĂ« pah njĂ« dokument i FBI-sĂ« i vitit 2017, i klasifikuar si âsekretâ, nĂ« tĂ« cilin Epstein pĂ«rshkruhet si âmenaxheri financiar i Putinitâ.
Financieri kishte gjithashtu kontakte brenda shĂ«rbimeve sekrete: nĂ« njĂ« email tĂ« dĂ«rguar vetes, si draft, ai shkroi kĂ«rcĂ«nueshĂ«m: âDuhet ta dini se kam kontaktuar disa miq nĂ« FSBâ. Nuk ka tĂ« dhĂ«na pĂ«r marrĂ«sin e synuar.
Bannon dhe lëvizjet e përbashkëta për të favorizuar euroskeptikët
Në vitet para arrestimit të tij në korrik 2019 dhe vdekjes së tij në një burg të Nju Jorkut më 10 gusht, Epstein kishte gjetur një bashkëbisedues të ri të privilegjuar.
Steve Bannon, njĂ« guru i sĂ« djathtĂ«s ekstreme amerikane dhe kĂ«shilltar i Donald Trump, filloi tĂ« lĂ«vizte pĂ«r tĂ« zgjeruar rrjetin e tij â dhe projektin e tij politik populist â nĂ« EvropĂ« pas zgjedhjes sĂ« manjatit nĂ« vitin 2016.
Shumë nga këto lëvizje, tani duket se ishin të koordinuara me financuesin, i cili dha këshilla se si të nxisë rritjen e partive euroskeptike në vende të ndryshme.
KĂ«shilla numĂ«r njĂ« e Epstein ishte: âNĂ«se doni tĂ« luani kĂ«tu, do tâju duhet tĂ« investoni kohĂ«. Evropa e largĂ«t nuk funksiononâ.
Pikërisht në ato muaj, Bannon nisi një turne në Kontinentin e Vjetër, duke u takuar me një numër udhëheqësish politikë, përfshirë Matteo Salvinin.
Ai shkroi njĂ« sĂ«rĂ« mesazhesh mjaft elokuente. âJam i pĂ«rqendruar nĂ« mbledhjen e fondeve pĂ«r Le Pen dhe Salvininâ; âTani jam kĂ«shilltar i Frontit (Nacional), tĂ« Salvinit, AfD 9Gjermani), OrbĂĄn (Hungari), Farage (Angli). NĂ« zgjedhjet e ardhshme evropiane, mund tĂ« kalojmĂ« nga 92 vende, nĂ« 200 dhe tĂ« bllokojmĂ« çdo legjislacion mbi kriptovalutat ose çdo gjĂ« tjetĂ«r qĂ« duamâ
Kur, nĂ« shtator 2018, Nega Nord iu bashkua âMovementâ, njĂ« platformĂ« e pĂ«rbashkĂ«t e partive euroskeptike tĂ« themeluara nga vetĂ« Bannon, Epstein u gĂ«zua: âE jashtĂ«zakonshmeâ.
Tre muaj mĂ« vonĂ«, kĂ«shilltari i Trumpit bĂ«ri njĂ« parashikim: âNe do tĂ« fitojmĂ« 60% tĂ« Parlamentit Evropian nĂ« pranverĂ« dhe javĂ«n tjetĂ«r, Salvini do tĂ« rrĂ«zojĂ« qeverinĂ«â. Financieri u pĂ«rgjigj: âZoti i mĂ«shiroftĂ«â.
Mesazhi pĂ«r Thiel-in nĂ« lidhje me âkthimin te tribalizmiâ
MĂ« 23 qershor 2016, 17 milionĂ« qytetarĂ« britanikĂ« miratuan daljen e MbretĂ«risĂ« sĂ« Bashkuar nga Bashkimi Evropian. Tre ditĂ« mĂ« vonĂ«, Epstein i shkroi Peter Thiel: âBrexit, Ă«shtĂ« vetĂ«m fillimiâ. âE çfarĂ«?â, â pyet sipĂ«rmarrĂ«si.
PĂ«rgjigja e financierit Ă«shtĂ« shqetĂ«suese: âKthim te tribalizmi. KundĂ«rshtim ndaj globalizimit. Aleanca tĂ« reja tĂ« pabesueshme. Ju dhe unĂ« ramĂ« dakord qĂ« normat zero tĂ« interesit ishin shumĂ« tĂ« larta, siç thashĂ« nĂ« zyrĂ«n tuaj. Gjetja e gjĂ«rave qĂ« ishin gati tĂ« shembeshin, ishte shumĂ« mĂ« e lehtĂ«, sesa gjetja e marrĂ«veshjes sĂ« radhĂ«sâ.
Shumë i lexojnë këto rreshta, si një lloj manifesti: nxitja e paqëndrueshmërisë politike dhe rrjedhimisht ekonomike, në nivel global me qëllim fitimin e pushtetit dhe parave.
Dy miliarderĂ« po e diskutojnĂ« kĂ«tĂ«: Epstein, sigurisht, dhe Thiel, pronari â ndĂ«r tĂ« tjerĂ« â i âPalantirâ, njĂ« nga kompanitĂ« mĂ« misterioze dhe tĂ« fuqishme nĂ« planet.
Ajo u ofron kompanive dhe qeverive një gamë shërbimesh të analizës së të dhënave të mëdha dhe bashkëpunon me shumë ushtri, përfshirë atë izraelite.
Ishte Epstein, siç mësohet së fundmi, ai që e prezantoi Thiel me Ehud Barak. Dhe ai që organizoi, në tetor 2016, një drekë me Thiel dhe Vitaly Churkin, atëherë ambasadorin rus në OKB.
NjĂ« javĂ« mĂ« vonĂ«, Thiel njoftoi se do tĂ« financonte fushatĂ«n zgjedhore tĂ« Donald Trump. Por dosjet zbulojnĂ« gjithashtu se financieri-pedofil, kishte qenĂ« prej kohĂ«sh nĂ« kontakt me Elon Musk â njĂ« miliarder tjetĂ«r qĂ« financoi Trump dhe tani ka hyrĂ« nĂ« botĂ«n e MAGA-s.
Shefi i Tesla dhe platformĂ«s âXâ, gjithmonĂ« ka mohuar tĂ« ketĂ« pasur ndonjĂ« kontakt me Epstein, por nĂ« vitin 2012, ai e pyeti financierin: âKur do ta bĂ«sh festĂ«n tĂ«nde mĂ« tĂ« çmendur deri mĂ« tani?â
Pas ditësh polemika, fytyra e kryeministres italiane Giorgia Meloni që shfaqet në një engjëll, është fshirë.
âE mbulova sepse Vatikani ma kĂ«rkoiâ, tha artisti restaurus Bruno Valentinetti pĂ«r âRepubblicaâ.
âMbrĂ«mĂ« e fshiva. UnĂ« ende them se ajo nuk ishte kryeministrjaâ, shprehet ai.
Imazhi i Melonit nĂ« njĂ« âfytyrĂ« engjĂ«lliâ u shfaq gjatĂ« restaurimit tĂ« njĂ« afresku nĂ« RomĂ«.
Valentinetti ka pretenduar se ai thjesht restauroi një afresk që e pikturoi fillimisht në vitin 2000 por prej atij momenti, ka pasur polemika, ku vetë përfaqësues të Vatikanit kanë thënë se kanë marrë telefonata nga njerëz që kanë kërkuar të mos politizohet një afresk.
Nga Gazeta âSiâ- Kryeministri Edi Rama ka reaguar ndaj qĂ«ndrimit tĂ« ShoqatĂ«s sĂ« ProkurorĂ«ve, nĂ« lidhje me debatin pĂ«r rritjen e pagave tĂ« gjyqtarĂ«ve. Â
Rama thekson se kjo shoqatë nuk është ende e regjistruar sipas ligjit, por ndodhet brenda afatit ligjor për regjistrim, ndërsa qëndrimi i saj publik sipas tij po shton absurditetin e situatës.
Sipas RamĂ«s, ajo qĂ« po paraqitet si âulje pagashâ, Ă«shtĂ« njĂ« tentativĂ« e kategorisĂ« mĂ« tĂ« privilegjuar nĂ« piramidĂ«n e pagave tĂ« shtetit shqiptar, pĂ«r tĂ« rritur mĂ« tej pagat.
âMosngritja e pagĂ«s aq sa dĂ«shirohet, po interpretohet si ulje pageâ, shkruan Rama, duke e quajtur kĂ«tĂ« arsyetim tĂ« pabesueshĂ«m.
Ai thekson se qeveria nuk ka pasur asnjëherë qëllim apo nismë për uljen e pagave të gjyqtarëve, përkundrazi, sipas tij, vëmendja ndaj pushtetit gjyqësor, thotë ai, ka qenë e lartë.
Gjithashtu ai bĂ«ri tĂ« ditur se prej gati njĂ« viti po punohet pĂ«r ndĂ«rtimin e njĂ« âPoli DrejtĂ«sieâ, qĂ« synon tĂ« ofrojĂ« kushte pune dhe paga pĂ«r trupĂ«n e drejtĂ«sisĂ« ndĂ«r mĂ« tĂ« mirat nĂ« rajon.
Në fund, Rama shtron edhe një pyetje për Shoqatën e Prokurorëve duke e zhvendosur çështjen tek funksionimi i drejtësisë. Ai ngre shqetësimin për atë që ai konsideron shkelje të vazhdueshme të prezumimit të pafajësisë dhe për kthimin e arrestit me burg pa gjyq në një praktikë rutinë duke theksuar se kjo situatë, sipas tij, ka njollosur imazhin e Shqipërisë.
Paska dalĂ« edhe njĂ« shoqatĂ« prokurorĂ«sh e re â ende e paregjistruar deri tani sipas ligjit, po brenda afatit pĂ«r regjistrim â e cila ka deklaruar solidaritet me shoqatat e gjyqtarĂ«ve, duke kĂ«rkuar âqĂ« tĂ« mos ulen pagatâ!!!
Pra, orvajtja absurde e kategorisĂ« mĂ« tĂ« privilegjuarâŠ
Shoqata e Prokurorëve, nga ana e saj, shprehu shqetësim më herët se retorika publike mbi pagat mund të ndikojë negativisht në besimin e qytetarëve në drejtësi.
Ata paralajmëruan se çdo debat mbi pagat duhet të bëhet me respekt për rolin kushtetues të magjistratëve dhe jo përmes procedurave ligjore që mund të krijojnë tension publik.
Postimi i plotë i Ramës
Paska dalĂ« edhe njĂ« shoqatĂ« prokurorĂ«sh e re â ende e paregjistruar deri tani sipas ligjit, po brenda afatit pĂ«r regjistrim â e cila ka deklaruar solidaritet me shoqatat e gjyqtarĂ«ve, duke kĂ«rkuar âqĂ« tĂ« mos ulen pagatâ!!! Pra, orvajtja absurde e kategorisĂ« mĂ« tĂ« privilegjuar tĂ« piramidĂ«s sĂ« pagave tĂ« shtetit shqiptar, pĂ«r tâia rritur akoma mĂ« shumĂ« pagat vetes me gjyq, tani na del si pĂ«rpjekja e njĂ« grupi tĂ« diskriminuar nga qeveria, pĂ«r tĂ« ndaluar uljen e pagave!!!
A e kuptoni apo jo se çfarĂ« quhet âulje pagashâ nĂ« fillin e çuditshĂ«m tĂ« kĂ«tij arsyetimi? Mosngritja e pagave aq sa duan shoqatat e gjyqtarĂ«ve!!! Pra, shqip, njĂ« pagĂ« qĂ« sâmĂ« ngrihet sa çâdua unĂ«, Ă«shtĂ« njĂ« pagĂ« e ulur!!! Duket totalisht e pabesueshme, po Ă«shtĂ« shumĂ« fatkeqĂ«sisht e vĂ«rtetĂ«! Absurditet total pra, sepse jo vetĂ«m sâka pasur asnjĂ« tentativĂ«, po as nuk i ka shkuar mendja askujt pĂ«r tĂ« ulur pagat e gjyqtarĂ«ve!
Madje kaq e madhe Ă«shtĂ« vĂ«mendja e qeverisĂ« ndaj pushtetit gjyqĂ«sor, sa prej thuajse njĂ« viti tanimĂ« po punojmĂ« pĂ«r tĂ« mundĂ«suar ndĂ«rtimin e njĂ« Poli DrejtĂ«sie, si askund nĂ« Ballkan, qĂ« edhe kushtet e punĂ«s sĂ« trupĂ«s sĂ« drejtĂ«sisĂ« tĂ« jenĂ« njĂ«soj si pagat, mĂ« tĂ« mirat nĂ« rajon! Por ndĂ«rkohĂ«, sâmund tĂ« rri dot pa i shtruar njĂ« pyetje kĂ«saj shoqatĂ«s sĂ« re: Po pĂ«r shqelmimin e vazhdueshĂ«m si askund nĂ« EuropĂ« tĂ« prezumimit tĂ« pafajĂ«sisĂ« dhe kthimin e arresteve me burg pa gjyq nĂ« njĂ« praktikĂ« rutinĂ«, e cila e ka njollosur ShqipĂ«rinĂ« botĂ«risht, duke na renditur si dele tĂ« zezĂ« nĂ« bisht tĂ« kontinentit europian dhe kthyer nĂ« subjekt publik shqetĂ«simi tĂ« Komitetit tĂ« KĂ«shillit tĂ« EuropĂ«s pĂ«r Parandalimin e TorturĂ«s, a keni ndonjĂ« gjĂ« pĂ«r tĂ« deklaruar?!
Nga Gazeta Si- Pothuajse 40% e rasteve të reja të kancerit në mbarë botën janë potencialisht të parandalueshme, sipas njërit prej hetimeve të para të këtij lloji, i cili analizoi dhjetëra lloje kanceri në pothuajse 200 vende.
Sipas hartës globale të publikuar në studimin e Nature Medicine mbi barrën e kancerit të atribuueshme ndaj faktorëve të modifikueshëm, Shqipëria renditet mes vendeve ku duhanpirja është faktori kryesor i rasteve të reja të kancerit, si tek burrat ashtu edhe tek gratë. Kjo e pozicionon vendin në të njëjtën kategori me shumicën e vendeve europiane, ku konsumi i duhanit mbetet shkaktari dominant i kancerit, duke lënë pas faktorë të tjerë si infeksionet, obeziteti apo ekspozimi ndaj ndotjes së ajrit. Të dhënat sugjerojnë se një pjesë e konsiderueshme e barrës së kancerit në Shqipëri është potencialisht e parandalueshme, duke nënvizuar nevojën për politika më të forta kundër duhanpirjes, masa parandaluese dhe ndërgjegjësim publik për reduktimin e rrezikut shëndetësor.
Studimi zbuloi se nĂ« vitin 2022, afĂ«rsisht shtatĂ« milionĂ« diagnoza tĂ« kancerit ishin tĂ« lidhura me faktorĂ« rreziku tĂ« modifikueshĂ«m- ata qĂ« mund tĂ« ndryshohen, kontrollohen ose menaxhohen pĂ«r tĂ« zvogĂ«luar gjasat e zhvillimit tĂ« sĂ«mundjes. NĂ« pĂ«rgjithĂ«si, pirja e duhanit ishte kontribuesi kryesor nĂ« rastet e kancerit nĂ« mbarĂ« botĂ«n, e ndjekur nga infeksionet dhe pirja e alkoolit. Gjetjet sugjerojnĂ« se shmangia e faktorĂ«ve tĂ« tillĂ« tĂ« rrezikut Ă«shtĂ« ânjĂ« nga mĂ«nyrat mĂ« tĂ« fuqishme qĂ« ne mund ta zvogĂ«lojmĂ« potencialisht barrĂ«n e kancerit nĂ« tĂ« ardhmenâ, thotĂ« bashkautorja e studimit Hanna Fink, epidemiologe e kancerit nĂ« AgjencinĂ« NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« OrganizatĂ«s BotĂ«rore tĂ« ShĂ«ndetĂ«sisĂ« pĂ«r KĂ«rkime mbi Kancerin nĂ« Lyon, FrancĂ«.
Trend shqetësues
Kanceri vazhdon tĂ« jetĂ« njĂ« shkak kryesor i sĂ«mundjeve dhe vdekjeve nĂ« mbarĂ« botĂ«n, me rastet qĂ« pritet tĂ« rriten gjatĂ« dekadave tĂ« ardhshme nĂ«se trendet aktuale vazhdojnĂ«. Studimet e mĂ«parshme kanĂ« vlerĂ«suar se rreth 44% e vdekjeve globale nga kanceri mund tâi atribuohen shkaqeve tĂ« shmangshme ose tĂ« kontrollueshme. VlerĂ«simet e parandalueshmĂ«risĂ« janĂ« pĂ«rqendruar kryesisht nĂ« numrin e vdekjeve sesa nĂ« rastet dhe kanĂ« hetuar kryesisht njĂ« faktor tĂ« vetĂ«m rreziku, thotĂ« Fink.
Për të adresuar këtë boshllëk, Fink dhe kolegët e saj shqyrtuan të dhënat globale të rasteve nga viti 2022 për 36 kancere të ndryshme në 185 vende.
Studimi përfshiu 30 faktorë rreziku të modifikueshëm që janë shkaqe të mirëpqërcaktuara të kancerit, sic janë pirja e duhanit, konsumi i alkoolit dhe infeksionet.
Hulumtuesit e kombinuan këtë informacion me të dhëna nga viti 2012 që kapën ekspozimin e njerëzve ndaj secilit faktor rreziku. Fink dhe kolegët e saj më pas vlerësuan përqindjen e rasteve që ishin të lidhura drejtpërdrejt me secilin faktor rreziku.
Pirja e alkoolit dhe pirja e duhanit
NĂ« vitin 2022, pati gjithsej 18.7 milion raste tĂ« reja tĂ« kancerit nĂ« tĂ« gjithĂ« botĂ«n. AfĂ«rsisht 38% â ose 7.1 milion â e kĂ«tyre rasteve mund tâi atribuohen shkaqeve tĂ« shmangshme. Globalisht, pirja e duhanit ishte kontribuesi kryesor, duke pĂ«rbĂ«rĂ« rreth 15% tĂ« rasteve tĂ« parandalueshme. Kjo u pasua nga infeksionet (10%) dhe pirja e alkoolit (3%). Kanceri i mushkĂ«rive, stomakut dhe qafĂ«s sĂ« mitrĂ«s pĂ«rbĂ«nte pothuajse gjysmĂ«n e tĂ« gjitha rasteve tĂ« kancerit tĂ« parandalueshĂ«m.
Rreth 30% e 9.2 milionĂ« rasteve tĂ« reja tek gratĂ« ishin tĂ« parandalueshme. MĂ« shumĂ« se 11% e kĂ«tyre rasteve ishin tĂ« lidhura me infeksione, tĂ« tilla si ato tĂ« shkaktuara nga papillomavirusi njerĂ«zor (HPV) â shkaku kryesor i kancerit tĂ« qafĂ«s sĂ« mitrĂ«s. Shumica e kĂ«tyre rasteve ndodhĂ«n nĂ« rajone me tĂ« ardhura tĂ« ulĂ«ta dhe tĂ« mesme, siç Ă«shtĂ« Afrika Sub-Sahariane, ku normat e kancerit tĂ« qafĂ«s sĂ« mitrĂ«s janĂ« mĂ« tĂ« larta. NdĂ«rkohĂ«, pirja e duhanit ishte shkaku dominues i kancerit tek gratĂ« nĂ« rajonet me tĂ« ardhura tĂ« larta, duke pĂ«rfshirĂ« AmerikĂ«n e Veriut dhe pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« EuropĂ«s.
Globalisht, pirja e duhanit ishte faktori mĂ« i madh i rrezikut pĂ«r burrat, duke pĂ«rbĂ«rĂ« pothuajse njĂ« tĂ« katĂ«rtĂ«n e 4.3 milionĂ« rasteve tĂ« kancerit tĂ« parandalueshme. Ai mbeti shkaku kryesor i kancerit tek burrat qĂ« jetojnĂ« nĂ« rajone me tĂ« ardhura tĂ« ulĂ«ta dhe tĂ« larta. Infeksionet renditeshin tĂ« dytat â kryesisht ndodhin nĂ« pjesĂ« tĂ« AfrikĂ«s, AzisĂ« dhe AmerikĂ«s sĂ« Jugut â tĂ« ndjekura nga pirja e alkoolit.
âStudimi Ă«shtĂ« njĂ« âpunĂ« e shkĂ«lqyerâ qĂ« sinjalizon nevojĂ«n pĂ«r tĂ« dyfishuar pĂ«rpjekjet pĂ«r kontrollin e kanceritâ, thotĂ« David Ăhiteman, epidemiolog mjekĂ«sor nĂ« Institutin e KĂ«rkimeve MjekĂ«sore QIMR Berghofer nĂ« Brisbane, Australi. Ai shton se tĂ« dhĂ«nat gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se do ta bĂ«jnĂ« mĂ« tĂ« lehtĂ« pĂ«r studiuesit tĂ« bĂ«jnĂ« krahasime tĂ« besueshme midis rajoneve.
Fink shpreson që gjetjet do të përdoren për të zhvilluar strategji për parandalimin e kancerit në bazë të faktorëve më të mëdhenj të rrezikut në rajone të ndryshme për burrat dhe gratë.
Nga Gazeta âSiâ- Donald Trump habiti botĂ«n nĂ« fillim tĂ« janarit kur njoftoi se, nĂ« njĂ« operacion ushtarak, forcat speciale amerikane kishin kapur Presidentin e VenezuelĂ«s, Nicolas Maduro, dhe bashkĂ«shorten e tij.
Pas këtij lajmi, Presidenti serb Aleksandar Vuçiç thirri një mbledhje emergjente të Këshillit të Sigurisë Kombëtare, ku deklaroi se ngjarjet në Venezuelë tregonin se bota tani qeveriset me forcë dhe se Kushtetuta e OKB-së nuk funksiononte më.
Avokati serb me orientim opozitar, BoĆŸo PreleviÄ, duke kritikuar veprimet amerikane nĂ« VenezuelĂ«, tha pĂ«r mediat serbe se ajo qĂ« shqetĂ«sonte mĂ« shumĂ« Vuçiç ishte ngjashmĂ«ria midis regjimeve tĂ« tij dhe tĂ« Maduros.
Por sfida kryesore e Vuçiçit nuk Ă«shtĂ« njĂ« sulm i forcave speciale amerikane, por zgjedhjet e mundshme tĂ« vitit 2026, pĂ«r tĂ« cilat data nuk Ă«shtĂ« ende e pĂ«rcaktuar dhe duhet tĂ« mbahen â pas njĂ« viti tĂ« tĂ«rĂ« krizash politike, protestash dhe bllokadash tĂ« udhĂ«hequra nga studentĂ«t, qĂ« krijojnĂ« pasiguri pĂ«r rezultatin zgjedhor.
NĂ« kĂ«tĂ« pĂ«rçarje, elitat qeverisĂ«se tĂ« SerbisĂ« dhe Moska po pĂ«rdorin gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« fantazmĂ«n e njĂ« ârevolucioni ngjyrashâ pĂ«r tĂ« delegjitimuar pakĂ«naqĂ«sinĂ« dhe pĂ«r tĂ« paraqitur trazirat e brendshme si nxitje tĂ« huaj. (Termi ârevolucioni i ngjyraveâ i referohet kryengritjeve tĂ« mbĂ«shtetura nga PerĂ«ndimi nĂ« Gjeorgji nĂ« 2003, UkrainĂ« nĂ« 2004 dhe Kirgistan nĂ« 2005.)
Megjithatë, Rusia ka qëndruar relativisht e heshtur për kapjen e Maduros, një prej partnerëve të saj kryesorë në Amerikën Latine. Në këtë kontekst, nëse pushteti në Beograd do të ndryshonte, qoftë si pasojë e një krize të paparashikuar politike, apo nga një rezultat zgjedhor i mundshëm, cili do të ishte kursi i veprimit i Moskës në Beograd? Bazuar në përvojë, Moska do të mbante opsionet e hapura dhe do të përpiqej të krijonte komunikim me pasardhësit e mundshëm.
Putin dhe Maduro
NĂ« Serbi, nĂ« nĂ«ntor 2024, shembja e njĂ« çatie konkrete nĂ« stacionin e rinovuar tĂ« trenave tĂ« Novi Sad â i rindĂ«rtuar nga firma kineze â shkaktoi vdekjen e 16 personave. Trishtimi shkaktoi protesta studentore nĂ« mbarĂ« vendin kundĂ«r korrupsionit dhe prapakthimit tĂ« demokracisĂ« nga qeveria. Autoritetet intensifikuan dhunĂ«n policore dhe refuzuan thirrjet pĂ«r zgjedhje tĂ« parakohshme, pĂ«rfshirĂ« kĂ«rcĂ«nime digjitale dhe online ndaj gazetarĂ«ve dhe shoqĂ«risĂ« civile.
NĂ« nĂ«ntor 2025, ish-Kryeministri Milos Vuçeviç dhe Presidenti i PartisĂ« QeverisĂ«se Serbe Progressive, SNS, deklaruan: âShteti ynĂ« ka penguar tĂ« gjitha pĂ«rpjekjet pĂ«r tĂ« marrĂ« pushtetin dhe pĂ«r tĂ« minuar institucionet pĂ«rmes metodave tĂ« dhunshme dhe jodemokratike, por Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme tĂ« hedhim dritĂ« dhe tâi shpjegojmĂ« publikut se çfarĂ« ka ndodhur, dhe kush ishin financuesit dhe nxitĂ«sit e tentativĂ«s pĂ«r njĂ« revolucion ngjyrash.â
Ministri i BrendshĂ«m, Ivica Daçiç, zakonisht akuzon protestuesit pĂ«r sulme ndaj policisĂ«, jo e kundĂ«rta. NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, Presidenti Aleksandar Vuçiç deklaroi: âPo luftojmĂ« kundĂ«r makinerisĂ« sĂ« fuqishme tĂ« vendeve perĂ«ndimore qĂ« duan tĂ« thyejnĂ« shtyllĂ«n kurrizore tĂ« SerbisĂ« pĂ«rmes njĂ« revolucioni ngjyrash.â
Ambasada ruse pasqyroi kĂ«tĂ« narrativĂ«. NĂ« njĂ« intervistĂ« pĂ«r agjencinĂ« shtetĂ«rore ruse RIA Novosti, ambasadori rus nĂ« Beograd, Aleksandar Bocan-Harcenko, deklaroi se protestat shfaqnin tiparet e njĂ« ârevolucioni ngjyrashâ dhe pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« rrĂ«zuar autoritetet serbe, duke argumentuar se organizimi dhe intensiteti i qĂ«ndrueshĂ«m i tyre lidhej me mbĂ«shtetje tĂ« huaj.
Si Moska ashtu edhe Beogradi kanĂ« instrumentalizuar retorikĂ«n e ârevolucioneve ngjyrashâ.
NĂ« tetor 2025, gjatĂ« Valdai Discussion Club, historiani pro-qeveritar serb Aleksandar Rakoviç i kĂ«rkoi Putinit tĂ« komentonte pĂ«r pĂ«rpjekjet pĂ«r tĂ« organizuar njĂ« revolucion ngjyrash nĂ« Serbi. Putin mbĂ«shteti narrativĂ«n e qeverisĂ« serbe nĂ« pĂ«rgjigjen e tij: âJam dakord me Presidentin Vuçiç, dhe shĂ«rbimet tona tĂ« inteligjencĂ«s e konfirmojnĂ« kĂ«tĂ«: disa qendra perĂ«ndimore po pĂ«rpiqen tĂ« organizojnĂ« njĂ« revolucion ngjyrash â nĂ« kĂ«tĂ« rast, nĂ« Serbi.â
NĂ« prill 2025, gjatĂ« njĂ« takimi nĂ« Kremlin, ku Putin u takua me Patriarkun rus Kirill, Patriarku serb Porfirije i tha Putinit se Serbia po pĂ«rjeton njĂ« revolucion ngjyrash sepse âqendrat e pushtetit nga PerĂ«ndimi nuk duan tĂ« ushqejnĂ« identitetin e popullit serb apo kulturĂ«n e tijâ.
Rusia po mbështet narrativën e regjimit serb. Megjithatë, Rusia përdor gjuhën e revolucionit ngjyror nga pozicioni i një fuqie të madhe. Për elitat qeverisëse serbe, është për të diskredituar pakënaqësinë e brendshme dhe për ta paraqitur atë si kërcënim për popullin dhe shtetin serb.
Por duhet tĂ« kihet parasysh se nĂ«se regjimi aktual serb do tĂ« binte, Rusia do tĂ« kishte njĂ« strategji fleksibile dhe pragmatike, qĂ« do tâi lejonte tĂ« lidhej shpejt me regjimin pasues.
Shumë nga shqetësimet e Rusisë për sigurinë e regjimit dhe revolucione ngjyrash filluan në Beograd, pasi viti i parë i epokës së Vladimir Putinit përputhej me vitin e fundit të epokës së Slobodan Millosheviçit. Rusia e Putinit synonte të ruante lidhjet me regjimin e Millosheviçit, partnerin e saj të fundit në Ballkan, duke balancuar gjithashtu marrëdhëniet me Perëndimin dhe opozitën serbe.
Kjo u bë e dukshme në maj 2000, kur udhëheqësit e opozitës serbe vizituan Moskën, duke shpresuar që Putini të ushtronte presion mbi Millosheviçin për të kthyer kontrollin e radios dhe televizionit Studio B, por ai refuzoi. Në revolucionin që parapriu rrëzimin e Millosheviçit, Putini fillimisht refuzoi thirrjet perëndimore për të detyruar Millosheviçin të jepte dorëheqjen, duke pasur frikë nga zemërimi i opinionit publik rus dhe duke parë opozitën si të mbështetur nga Perëndimi.
Ky dyshim nuk ishte i pabazuar: ndihma perĂ«ndimore forcoi shoqĂ«rinĂ« civile serbe, dhe lĂ«vizja Otpor mĂ« vonĂ« trajnoi aktivistĂ«t pas ârevolucioneve ngjyrashâ nĂ« Gjeorgji, UkrainĂ« dhe Kirgistan, dhe madje nĂ« kryengritjen e vitit 2011 nĂ« Egjipt. MegjithatĂ«, Moska u pĂ«rshtat shpejt: mĂ« 6 tetor 2000, njĂ« ditĂ« pas revolucionit nĂ« Beograd, Ministri i JashtĂ«m Igor Ivanov, nĂ« emĂ«r tĂ« Putinit, i uroi Presidentit tĂ« ri tĂ« JugosllavisĂ«, Vojislav Kostuniç.
Pas asaj qĂ« u quajt Pranvera Arabe dhe protestave tĂ« RusisĂ« nĂ« 2011, qĂ« Moska i fajĂ«soi pĂ«r ndĂ«rhyrje perĂ«ndimore, Moska u pozicionua si njĂ« ruajtĂ«se e status quo-sĂ«, duke e projekti kĂ«tĂ« doktrinĂ« globalisht, pĂ«rfshirĂ« nĂ« Serbi, vend simbolik i lindjes sĂ« ârevolucioneve ngjyrashâ.
Në rastin e udhëheqësisë serbe, llogaritja është paksa ndryshe. Që nga 2012, Serbia udhëhiqet nga SNS nën Vuçiç, i cili përfshin shumë aleatë të epokës së Millosheviçit. Me kohën, ata kanë konsoliduar kontrollin mbi administratën, shërbimet e sigurisë dhe mediat, duke klasifikuar Serbinë si një regjime hibride.
MegjithatĂ«, fuqitĂ« perĂ«ndimore kanĂ« toleruar kryesisht kĂ«tĂ«, pĂ«r sa kohĂ« Beogradi ruante stabilitetin rajonal, sidomos pĂ«r KosovĂ«n dhe migracionin. Duke blerĂ« armĂ« evropiane dhe duke ofruar akses nĂ« rezervat e litiumit, Vuçiç ka siguruar mĂ« tej mirĂ«kuptimin evropian. Kjo tolerancĂ« transaksionale ka bĂ«rĂ« SerbinĂ« njĂ« shembull klasik tĂ« âstabilitokracisĂ«â.
Vuçiç po i jep BE-sĂ« âarin e bardhĂ«â
Për të siguruar që Perëndimi të mos e braktisë regjimin e tij, qeveria SNS ka përdorur Rusinë dhe Kinën për të trembur Perëndimin dhe për të parandaluar anulimin e mbështetjes. Në këtë kontekst, koalicioni qeverisës ka avancuar narrativat pro-ruse për dy qëllime kryesore: së pari, për të kapitalizuar popullaritetin e Rusisë për fitime zgjedhore, dhe së dyti, për të përdorur këtë marrëdhënie për të parandaluar kritikat perëndimore mbi prapakthimin e demokracisë në Serbi.
Shfokusimi nga skandalet
Narrativa e ârevolucioneve ngjyrashâ Ă«shtĂ« pjesĂ« e kĂ«saj strategjie, pasi regjimi e pĂ«rdor pĂ«r tĂ« devijuar vĂ«mendjen nga skandalet e brendshme, duke njollosur kritikĂ«t si agjentĂ« perĂ«ndimorĂ« dhe duke paraqitur gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« mundĂ«sinĂ« e ndryshimit tĂ« regjimit si njĂ« tragjedi qĂ« kĂ«rcĂ«non vendin dhe duhet parandaluar.
NĂ« 2016 dhe 2023, kur u pĂ«rballĂ«n me protesta, qeveria serbe pĂ«rpiqej tâi minonte ato duke i paraqitur si ârevolucione ngjyrashâ tĂ« sponsorizuara nga PerĂ«ndimi.
Rusia ndihmon në këtë përpjekje.
Kur Beogradi u pĂ«rball me protesta mjedisore kundĂ«r nxjerrjes sĂ« liti nĂ« fund tĂ« 2021, Ministri i BrendshĂ«m i SerbisĂ« Aleksandar Vulin nĂ«nshkroi njĂ« marrĂ«veshje bashkĂ«punimi me Nikolai Patrushev, sekretar i KĂ«shillit tĂ« SigurisĂ« i RusisĂ«, pĂ«r tĂ« luftuar njĂ« ârevolucion ngjyrashâ. GjatĂ« protestave tĂ« vitit 2023 pĂ«r zgjedhjet mashtruese nĂ« Beograd, Ambasada ruse ndihmoi Beogradin tĂ« shpĂ«rndante narrativĂ«n e ârevolucionit ngjyrorâ.
NĂ« sfond tĂ« protestave nĂ« vazhdim, zyrtarĂ«t rusĂ« tĂ« sigurisĂ« mbĂ«shtesin narrativĂ«n e homologĂ«ve tĂ« tyre serbĂ«, duke pretenduar se kanĂ« ofruar mbĂ«shtetje inteligjente nĂ« kĂ«tĂ« pĂ«rpjekje. Pas pĂ«rdorimit nga qeveria serbe tĂ« njĂ« topi zĂ«ri kundĂ«r protestuesve paqĂ«sorĂ« nĂ« mars 2025, ShĂ«rbimi Federal i SigurisĂ« i RusisĂ« (FSB) konfirmoi njĂ« raport tĂ« publikuar nga Agjencia e InteligjencĂ«s sĂ« SigurisĂ« sĂ« SerbisĂ« (BIA), duke pretenduar se topi i zĂ«rit nuk ishte pĂ«rdorur. MegjithatĂ«, raporti â i shkruar nga FSB â ishte nĂ« rusisht tĂ« dobĂ«t, duke ngjallur dyshime pĂ«r autencitetin e tij.
Opozita serbe pretendoi se nĂ« pĂ«rgatitjen e kĂ«tij raporti propagandistik, agjentĂ« rusĂ« kishin kryer eksperimente mbi kafshĂ«t nĂ« tokĂ«n serbe. NĂ« shtator 2025, ShĂ«rbimi i JashtĂ«m i InteligjencĂ«s i RusisĂ« (SVR) akuzoi drejtpĂ«rdrejt BE-nĂ« dhe disa media opozitare nĂ« Serbi pĂ«r planifikimin e njĂ« âMaidani serbâ, duke iu referuar sheshit kryesor nĂ« Kiev, ku shpĂ«rtheu kryengritja pro-BE e vitit 2014. Hakera tĂ« lidhur me shtetin rus gjithashtu sulmuan organizatat e shoqĂ«risĂ« civile qĂ« kritikonin qeverinĂ« serbe.
Pasi shumĂ« nga udhĂ«heqĂ«sit aktualĂ« serbĂ« ishin aleatĂ« tĂ« Millosheviçit, termi ârevolucione ngjyrashâ ngjall frikĂ« nga humbja e pushtetit pĂ«rballĂ« grumbullimeve tĂ« mĂ«dha nĂ« rrugĂ«, tĂ« cilat nuk mund tĂ« kundĂ«rshtohen, madje as me instrumentet mĂ« tĂ« fuqishme tĂ« shtetit.
Koncepti i ârevolucioneve ngjyrashâ ishte i dobishĂ«m pĂ«r qeverinĂ« SNS, pasi shfrytĂ«zonte ndjesinĂ« e pĂ«rgjithshme tĂ« pesimizmit ndaj politikĂ«s qĂ« qytetarĂ«t serbĂ« kishin zhvilluar pĂ«r shkak tĂ« zhgĂ«njimit me dĂ«shtimet e epokĂ«s post-Millosheviç.
Tani qĂ« regjimi Ă«shtĂ« mĂ« i cenueshĂ«m se kurrĂ«, po e pĂ«rdor pa pushim narrativĂ«n e ârevolucioneve ngjyrashâ. Por, siç shihet nga dinamika e protestave, kjo bĂ«het kot â pavarĂ«sisht se Vuçiç premtoi tĂ« shkruajĂ« njĂ« libĂ«r mbi mĂ«nyrĂ«n e mundshme pĂ«r tĂ« mundur ârevolucionet ngjyrashâ pĂ«r audiencĂ« globale.
Megjithatë, ka paralajmërime. Ndërsa në fund të 2024, Vuçiç tha se nuk do të ikë nga vendi si lideri sirian i rrëzuar Bashar al-Asad, rusët nuk patën problem të braktisin aleatët e tyre në Siri dhe Armeni kur duhej të përqendroheshin në luftën e tyre në Ukrainë. Nëse rusët shohin se regjimi është në një spirale të pakthyeshme rënëse, ata do të jenë të shpejtë për të vendosur kontakt me pasardhësit e tij.
Kjo nuk do të nënkuptojë vazhdimësi të marrëdhënies ekzistuese, por vazhdimësi në qasjen pragmatike të Rusisë ndaj realiteteve politike lokale. Kjo perspektivë nuk bazohet vetëm në përvojën e Putinit me Millosheviçin.
Pas fillimit të kundërshtimit të zgjidhjes së çështjes së njohjes së emrit midis Greqisë dhe Maqedonisë, Rusia më vonë u shpreh pro njohjes së vendit nën emrin e tij të ri kushtetues, Maqedonia e Veriut. Në Sirinë pas-Asadit, Rusia ka vendosur shpejt komunikim me qeverinë e re, udhëhequr nga ish-armiq të Moskës.
Nëse gjërat shkojnë kështu, nuk duhet të përjashtohet që qeveria e re në Serbi të arrijë një modus vivendi të ri me Rusinë, edhe nëse ndryshon nga marrëdhënia aktuale e Serbisë.
Hapja e një degë serbe të Shoqatës Historike Ruse, e udhëhequr nga drejtori i SVR-së, Sergei Naryshkin, në tetor 2025, mund të interpretohet si një shenjë se Moska nuk po mbështet vetëm autoritetet aktuale, por po vendos themelet për të ruajtur ndikimin e saj në rast të ndryshimit të regjimit në Beograd.
Për më tepër, zhgënjimi me tolerancën e BE-së ndaj Vuçiç dhe rëndësia e Kosovës për politikën serbe sugjerojnë se pjesë të shoqërisë serbe do të mbeten të prirura ndaj narrativave ruse.
Ndërsa platforma më e madhe e artit bashkëkohor në Arabinë Saudite pret edicionin e saj të tretë, drejtorët artistikë të Bienales Diriyah zbulojnë se si udhëtimet e lashta beduine kanë frymëzuar një vizion të ri radikal.
Në vendin historik të Diriyah, në veriperëndim të Riadit- ku rrënojat e listuara nga UNESCO shënojnë vendlindjen e Shtetit të Parë Saudit- mbi 65 artistë nga 37 vende janë mbledhur për atë që është bërë eventi më ambicioz i artit bashkëkohor në Arabinë Saudite.
Bienalja e Artit BashkĂ«kohor Diriyah 2026 merr titullin nga njĂ« frazĂ« e folur arabe qĂ« evokon ciklet e jetĂ«s nomade: NĂ« âNdĂ«rmjetjeâ dhe âTranzicioneâ. Fraza i referohet ritmeve tĂ« komuniteteve beduine qĂ« lĂ«vizin midis kampeve dhe udhĂ«timeve nĂ«pĂ«r Gadishullin Arabik, njĂ« gjendje fluksi tĂ« vazhdueshĂ«m qĂ« megjithatĂ« ruajti lidhjen dhe vazhdimĂ«sinĂ«.
Gazeta Si â Gjykata e TiranĂ«s dĂ«non me 24 vite burg Ilir Beqarajn, i akuzuar si bashkĂ«punĂ«tor pĂ«r vrasjen e Gentian Bejtjes nĂ« shtĂ«pinĂ« e tij nĂ« fshatin Larushk nĂ« mars 2024.
Beqaraj, i njohur edhe me mbiemrat Brahimi apo Mançellari, ka pasur rolin e ndhmĂ«sit nĂ« ngjarje. NĂ« 17 nĂ«ntor 2025, Prokuroria kĂ«rkoi fajĂ«sinĂ« e tij me 23 vite burg pĂ«r âvrasje me paramendimâ, kryer nĂ« bashkĂ«punim dhe âarmĂ«mbajtje pa lejeâ.
Sipas hetimeve të prokurorisë, Beqaraj ka ndihmuar ekzekutorët e vrasjes së Gentjan Bejtjas në 15 mars 2024 në Larushk të Fushë Krujës të largohen nga vendi i ngjarjes në fshatin Hasan, ku edhe kanë djegur makinën. Po ashtu, Beqaraj dyshohet se ka vëzhguar në kohë të ndryshme viktimën në afërsi të banesës së tij.
Bashkëpunëtorët e Beqarajt, kanë kaluar rrethimin e jashtëm të banesës dhe qëlluan disa herë me armë zjarri drejt Bejtjes, duke shkaktuar vdekjen e menjëhershme të tij.
Hetimet kanë treguar gjithashtu se Beqaraj ka qenë disa herë pranë banesës së viktimës përpara ngjarjes, sipas të dhënave të GPS-it të automjetit të tij, të marrë me qira.
Ekspertiza e ADN-sĂ« ka lidhur Beqarajn sĂ« bashku me dy persona tĂ« tjerĂ«, me automjetin tip âVolkswagen Golfâ, tĂ« pĂ«rdorur pĂ«r largimin menjĂ«herĂ« pas djegies sĂ« âLand Roverâ-it.
Në lidhje me vrasjen e Gentjan Bejtjes janë arrestuar më herët Edison Haxhiu, ndërsa Flodian Plaku i njohur edhe me emrat Flodian Serjani dhe Flodian Memo, i cili kishte rolin e qitësit, është ende në kërkim nga policia.
Ilir Beqaraj, i njohur ndryshe dhe si Ilir Brahimi apo Mançellari, mbĂ«rriti me makinĂ«n âGolfâ pa targa vetĂ«m pak sekonda pasi atentatorĂ«t kishin ardhur nĂ« fshatin Hasan dhe po digjnin automjetin. Pas kĂ«saj, tĂ« pestĂ« u nisĂ«n nĂ« drejtim tĂ« Bubqit pĂ«r tâu arratisur.Â
Makina tip âGolf 7â e pĂ«rdorur nga Ilir Beqaraj, ishte nĂ« pronĂ«si tĂ« 30-vjeçarit Edison Haxhiu, i cili sipas hetimeve rezulton se ka mbajtur tĂ« fshehur pĂ«r disa ditĂ« automjetin e tij. Ish-polici i Burgjeve, Gentian Bejtja u qĂ«llua nĂ« banesĂ«n e tij me 15 mars 2024, nĂ« Larushk tĂ« FushĂ« KrujĂ«s.
42-vjeçari ndodhej brenda në serë bashkë me bashkëshorten dhe njërin prej djemve kur u vra. Dyshimet e para janë që ai i ka parë autorët.
Bejtja ka tentuar të largohet pasi në oborrin e shtëpisë së tij janë gjetur shenja gjaku deri në pjesën e pasme.
Ai i kishte shpëtuar 3 atentateve të ndryshme. Më datë 4 korrik të vitit 2023, atij iu bë një atentat, jashtë ambienteve të banesës.
Nga kjo ngjarje mbeti i vrarë kunati i tij Ramazan L. Sino 29 vjeç, dhe u plagosën dy djemtë e Gentjan Bejtjas, A.Bejtja 13 vjeç dhe djali tjetër 10 vjeç.
Më 9 janar të vitit 2022, Gentian Bejtja i shpëtoi një atentati në afërsi të Niklës në Fushë-Krujë, ndërsa mbeti i plagosur miku i tij 31-vjeçar Klodian Stafuka që ishte me të në makinë gjatë momentit kur ndaluan për të furnizuar makinën në një pikë karburanti. Ngjarja mbetet e pazbuluar.
Gentjan Bejtja i shpëtoi po ashtu dhe një atentati me eksploziv të ndodhur në shtator të vitit 2016 kur në mjetit e tij një sasi eksplozivi shpërtheu dhe e plagosi atë.
Për atentatin e ndodhur më datë 4 korrik të vitit 2023 policia dyshoi tek Valter Bami, ish-miku i viktimës për të cilin me gjithë kërkimet u ngrit vetëm akuza e armëmbajtjes pa leje.
Ky i fundit, i cili u shoqĂ«rua edhe pas vrasjes sĂ« Bejtjes, qĂ«ndroi nĂ« burg pĂ«r 6 muaj dhe u la i lirĂ« me âarrest shtĂ«pieâ mĂ« datĂ« 18 janar 2024.
Nga Gazeta âSiâ- Perspektiva qĂ« Ukraina tĂ« anĂ«tarĂ«sohet nĂ« Bashkimin Europian si anĂ«tare e plotĂ« deri nĂ« vitin 2027 shihet gjerĂ«sisht si âjorealisteâ, duke pasur parasysh kompleksitetin e acquis communautaire (ligjeve, rregullave, politikave dhe standardeve) tĂ« BE-sĂ«.
NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, shumĂ«kush beson se njĂ« âanĂ«tarĂ«sim i kufizuarâ i vendit do tĂ« krijonte njĂ« precedent tĂ« rrezikshĂ«m, veçanĂ«risht sa i pĂ«rket rrugĂ«s europiane tĂ« Malit tĂ« Zi dhe ShqipĂ«risĂ«, tĂ« cilat konsiderohen si pararojĂ« nĂ« procesin e anĂ«tarĂ«simit.
Sipas Pierre Mirel, ish-drejtor i DrejtorisĂ« sĂ« PĂ«rgjithshme pĂ«r Zgjerim nĂ« Komisionin Europian, âpengesat dhe sfidat flasin nĂ« favor tĂ« njĂ« procesi gradual anĂ«tarĂ«simi, ose njĂ« formule tjetĂ«r tĂ« ndĂ«rmjetme, pasi njĂ« anĂ«tarĂ«sim i shpejtĂ« i UkrainĂ«s nuk Ă«shtĂ« as i dĂ«shirueshĂ«m dhe as i mundurâ.
âPushtimi i UkrainĂ«s nga Rusia mĂ« 24 shkurt 2022 shkaktoi emocione tĂ« forta dhe çoi nĂ« vendimin e KĂ«shillit Europian pĂ«r tĂ« hapur negociatat pĂ«r anĂ«tarĂ«simin e UkrainĂ«s nĂ« Bashkimin Europian. Emocioni dhe gjeopolitika mbizotĂ«ruan kĂ«shtu mbi meritat e vetĂ« vendit kandidat. Sfidat do tĂ« bĂ«hen gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« dukshme me pĂ«rparimin e negociataveâ, deklaron Mirel.
NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n linjĂ«, Jovana MaroviÄ, ish-ministre e ĂĂ«shtjeve Europiane tĂ« Malit tĂ« Zi dhe anĂ«tare e Grupit KĂ«shillimor tĂ« Politikave pĂ«r Ballkanin nĂ« EuropĂ« (BiEPAG), thekson se âçështja e UkrainĂ«s nuk ka tĂ« bĂ«jĂ« vetĂ«m me zgjerimin, por edhe me tĂ« ardhmen strategjike tĂ« vetĂ« Bashkimit Europianâ.
âMegjithatĂ«, nĂ«se Ukraina do tĂ« bĂ«hej anĂ«tare e BE-sĂ« deri nĂ« vitin 2027, kjo do ta ndĂ«rlikonte nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pashmangshme pozicionin e tĂ« gjithĂ« kandidatĂ«ve tĂ« tjerĂ«, pĂ«rfshirĂ« vendet e Ballkanit PerĂ«ndimorâ, nĂ«nvizon MaroviÄ.
Komisionerja e zgjerimit Marta Kos dhe kryeministri Edi Rama
âAnĂ«tarĂ«simi nuk mund tĂ« jetĂ« i qĂ«ndrueshĂ«m pa njĂ« marrĂ«veshje pĂ«r kufijtĂ«â
Presidenti i UkrainĂ«s, Volodymyr Zelenskyy, e ka identifikuar nĂ« mĂ«nyrĂ« eksplicite vitin 2027 si objektivin e vendit pĂ«r anĂ«tarĂ«sim tĂ« plotĂ« nĂ« BE. Ai e karakterizon kĂ«tĂ« afat jo thjesht si njĂ« qĂ«llim ekonomik, por si njĂ« âgaranci kyçe sigurieâ si pĂ«r UkrainĂ«n, ashtu edhe pĂ«r EuropĂ«n.
GjatĂ« njĂ« konference pĂ«r shtyp nĂ« Vilnius nĂ« fillim tĂ« vitit 2026, Zelenskyy deklaroi se Ukraina do tĂ« ishte âteknikisht gatiâ pĂ«r anĂ«tarĂ«sim deri nĂ« vitin 2027. Strategjia e tij parashikon hapjen e tĂ« gjitha 33 kapitujve negociues deri nĂ« fund tĂ« vitit 2026 dhe pĂ«rfundimin e harmonizimit legjislativ tĂ« nevojshĂ«m nĂ« gjysmĂ«n e parĂ« tĂ« vitit 2027.
Megjithatë, pengesa kryesore për objektivin e vitit 2027 është kërkesa për unanimitet mes 27 shteteve anëtare të BE-së.
Hungaria, nën kryeministrin Viktor Orbån, ka përdorur vazhdimisht të drejtën e vetos për të bllokuar hapjen e grupeve negociuese.
Po ashtu, kancelari gjerman Friedrich Merz ka shprehur skepticizĂ«m, duke deklaruar se anĂ«tarĂ«simi deri nĂ« vitin 2027 ânuk Ă«shtĂ« i mundurâ dhe duke theksuar se Ukraina duhet fillimisht tĂ« pĂ«rmbushĂ« plotĂ«sisht kriteret e shtetit tĂ« sĂ« drejtĂ«s dhe tĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut.
âĂshtĂ« tashmĂ« e qartĂ« se do tĂ« jetĂ« jashtĂ«zakonisht e vĂ«shtirĂ« tĂ« arrihet konsensus pĂ«r UkrainĂ«n brenda Unionit, siç shihet nga kundĂ«rshtimi i vazhdueshĂ«m i HungarisĂ« ndaj pĂ«rparimit tĂ« saj nĂ« negociatat e anĂ«tarĂ«simit. NĂ«se BE-ja nuk Ă«shtĂ« nĂ« gjendje tĂ« sigurojĂ« unitet as pĂ«r hapat bazĂ« tĂ« procesit tĂ« integrimit, Ă«shtĂ« edhe mĂ« e vĂ«shtirĂ« tĂ« imagjinohet se mund tĂ« sigurojĂ« pĂ«lqimin e tĂ« gjitha shteteve anĂ«tare pĂ«r anĂ«tarĂ«simin e plotĂ« tĂ« UkrainĂ«s nĂ« njĂ« periudhĂ« kaq tĂ« shkurtĂ«râ, vĂ«ren Jovana MaroviÄ.
Ajo shton se ânĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, Ă«shtĂ« po aq e qartĂ« se Bashkimi Europian nuk e ka mĂ« luksin e pasivitetit kur bĂ«het fjalĂ« pĂ«r UkrainĂ«nâ.
âNĂ«se dĂ«shiron tĂ« ruajĂ« rĂ«ndĂ«sinĂ« e tij politike, ndikimin gjeopolitik dhe besueshmĂ«rinĂ« si aktor global, BE-ja duhet tĂ« tregojĂ« gatishmĂ«rinĂ« pĂ«r tĂ« marrĂ« vendime tĂ« guximshme politikeâ, thekson ajo.
Në të njëjtin drejtim, Pierre Mirel thotë se një nga sfidat kyçe do të jetë opinioni publik brenda BE-së.
âSapo emocionet tĂ« zbehen, mund tĂ« parashtrohen shumĂ« arsye â disa tĂ« vlefshme, disa tĂ« fabrikuara â pĂ«r tĂ« refuzuar ose shtyrĂ« anĂ«tarĂ«simin e UkrainĂ«s. PartitĂ« politike ekstreme mund ta kundĂ«rshtojnĂ« atĂ« ndĂ«rsa mbĂ«shtetja ushtarake pĂ«r UkrainĂ«n zbehet, veçanĂ«risht nĂ«se kjo bĂ«het nĂ« dĂ«m tĂ« shpenzimeve pĂ«r arsimin dhe shĂ«ndetĂ«sinĂ«â, sqaron Mirel.
Ai nënvizon se pushtimi i pjesëve të territorit të Ukrainës është një tjetër pengesë për anëtarësimin.
âNegociatat e anĂ«tarĂ«simit nuk mund tĂ« kenĂ« sukses nĂ«se ky fakt injorohet, pasi kjo do tĂ« nĂ«nkuptonte pranimin e politikĂ«s sĂ« forcĂ«s qĂ« i shkĂ«puti kĂ«to territore nga njĂ« shtet sovran. Por refuzimi i saj pĂ«r shkak se Ă«shtĂ« e ndarĂ« â nĂ« pĂ«rputhje me qĂ«ndrimin e mbajtur pas dĂ«shtimit nĂ« Qipro, e cila ende mbetet e ndarĂ« â do ta bĂ«nte UkrainĂ«n dhe Unionin peng tĂ« RusisĂ«. AnĂ«tarĂ«simi nuk mund tĂ« jetĂ« i qĂ«ndrueshĂ«m dhe i sigurt pa njĂ« marrĂ«veshje pĂ«r kufijtĂ«, tĂ« mbĂ«shtetur nga garanci solideâ, paralajmĂ«ron Mirel.
Një sërë sfidash financiare dhe institucionale
Nëse Ukraina do të anëtarësohej në vitin 2027, ajo do të bëhej vendi i pestë më i madh i BE-së për nga popullsia dhe më i madhi për nga sipërfaqja, çka do të kërkonte një rishpërndarje masive të fondeve të Politikës së Përbashkët Bujqësore (CAP) dhe FondevД të Kohezionit.
PĂ«rveç kĂ«saj, zgjerimi i BE-sĂ« udhĂ«hiqet nga âKriteret e KopenhagĂ«sâ, tĂ« cilat kĂ«rkojnĂ« qĂ« vendet kandidate tĂ« arrijnĂ« stabilitet tĂ« institucioneve qĂ« garantojnĂ« demokracinĂ«, shtetin e sĂ« drejtĂ«s, tĂ« drejtat e njeriut dhe njĂ« ekonomi tregu funksionale.
âSĂ« pari, nuk mund tĂ« injorohet fakti qĂ« Ukraina Ă«shtĂ« njĂ« vend shumĂ« i madh. AnĂ«tarĂ«simi i saj do tĂ« kĂ«rkonte jo vetĂ«m reforma institucionale brenda BE-sĂ«, por edhe ndryshime tĂ« thella nĂ« politikat kyçe europiane â veçanĂ«risht nĂ« bujqĂ«si, kohezion dhe mjedis. KĂ«to reforma do tĂ« ishin tĂ« gjata, komplekse dhe politikisht tĂ« ndjeshme, çka mund tĂ« ngadalĂ«sonte edhe mĂ« tej procesin e zgjerimit pĂ«r vendet e tjera ose ta bĂ«nte atĂ« edhe mĂ« tĂ« pasigurtâ, thotĂ« Jovana MaroviÄ.
Volodymyr Zelenskyy dhe Ursula von der Leyen
Duke elaboruar sfidat financiare tĂ« âanĂ«tarĂ«simit tĂ« pĂ«rshpejtuarâ tĂ« UkrainĂ«s, Pierre Mirel thekson se âkontributet buxhetore tĂ« BE-sĂ« do tĂ« duhet tĂ« shpĂ«rndahen nĂ« njĂ« periudhĂ« tĂ« gjatĂ« ose tĂ« sigurohen burime specifike, si p.sh. njĂ« taksĂ« paqejeâ.
âNĂ« sfidĂ«n e dytĂ«, atĂ« tĂ« bujqĂ«sisĂ«, do tĂ« nevojiten periudha shumĂ« tĂ« gjata tranzicioni pĂ«r tĂ« shmangur tronditjen e bujqĂ«sisĂ« europianeâ, sqaron ai.
Sipas Mirel, sa i pĂ«rket tĂ« ashtuquajturave âthemeleâ, rruga pĂ«rpara âdo tĂ« jetĂ« e ngushtĂ« dhe plot kurtheâ.
âUkraina do tĂ« duhet tĂ« dĂ«shmojĂ« qĂ«ndrueshmĂ«rinĂ« dhe rezultatet e reformave tĂ« saj me kalimin e kohĂ«sâ, nĂ«nvizon ai.
âAnĂ«tarĂ«simi i pĂ«rshpejtuar i UkrainĂ«s nuk do tĂ« ishte garanci sigurieâ
Nga pikĂ«pamja ligjore, BE-ja duhet tĂ« marrĂ« nĂ« konsideratĂ« edhe nenin 42.7 tĂ« Traktatit tĂ« Bashkimit â klauzolĂ«n e mbrojtjes reciproke. Prandaj, pranimi i njĂ« vendi qĂ« Ă«shtĂ« aktualisht nĂ« luftĂ« do tĂ« aktivizonte teorikisht kĂ«tĂ« nen, duke e tĂ«rhequr potencialisht tĂ« gjithĂ« bllokun nĂ« njĂ« konflikt tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« me RusinĂ« â njĂ« skenar qĂ« shumĂ« shtete anĂ«tare dĂ«shirojnĂ« ta shmangin.
âSfida kryesore do tĂ« jetĂ«, megjithatĂ«, e ardhmja e kufijve dhe sigurisĂ« sĂ« BE-sĂ«, me dy pasoja: pranimi i njĂ« vendi tĂ« ndarĂ« dhe tĂ« pushtuar, si dhe aftĂ«sia e Unionit pĂ«r ta integruar atĂ« dhe pĂ«r tĂ« garantuar sigurinĂ« e vet. Neni 42.7 i Traktatit tĂ« BE-sĂ« pĂ«rcakton: âNĂ« rast se njĂ« shtet anĂ«tar Ă«shtĂ« viktimĂ« e agresionit tĂ« armatosur nĂ« territorin e tij, shtetet e tjera anĂ«tare kanĂ« ndaj tij detyrimin e ndihmĂ«s dhe asistencĂ«s me tĂ« gjitha mjetet qĂ« kanĂ« nĂ« dispozicionâ. Edhe duke vepruar sĂ« bashku, shtetet anĂ«tare aktualisht nuk kanĂ« kapacitetet e NATO-sâ, sqaron Pierre Mirel.
Ai thekson se lufta nĂ« UkrainĂ« âka nxjerrĂ« nĂ« pah dĂ«shtimin e fuqisĂ« sonĂ« tĂ« butĂ« dhe ka nĂ«nvizuar dobĂ«sitĂ« ushtarake tĂ« Unionit jashtĂ« NATO-sâ.
âAnĂ«tarĂ«simi i UkrainĂ«s, pĂ«r rrjedhojĂ«, nuk do tĂ« ishte njĂ« garanci sigurie. Fuqia e butĂ« e Unionit nuk do ta mposhtĂ« kurrĂ« fuqinĂ« e fortĂ« tĂ« RusisĂ«â, pretendon ai.
NjĂ« model âanĂ«tarĂ«simi i kufizuarâ do tĂ« ishte i padrejtĂ« pĂ«r vendet e tjera kandidate
Sipas disa burimeve diplomatike, Komisioni Europian po shqyrton mĂ«nyra pĂ«r tâi lejuar UkrainĂ«s njĂ« anĂ«tarĂ«sim tĂ« shpejtĂ« nĂ« BE, si pjesĂ« e njĂ« marrĂ«veshjeje paqeje me RusinĂ«, por pa i dhĂ«nĂ« Kievit tĂ« drejta tĂ« plota anĂ«tarĂ«simi.
Reuters sqaroi se kĂ«to tĂ« drejta âdo tĂ« fitoheshinâ vetĂ«m pas periudhave tranzitore.
Duke komentuar kĂ«to pretendime, Jovana MaroviÄ deklaron se mundĂ«sia e njĂ« anĂ«tarĂ«simi âtĂ« lehtĂ«â ose tĂ« kufizuar, e ndĂ«rtuar pĂ«r UkrainĂ«n â pra njĂ« model pa tĂ« drejta tĂ« plota vendimmarrjeje â âĂ«shtĂ« veçanĂ«risht shqetĂ«sueseâ.
âNjĂ« qasje e tillĂ« do tĂ« ishte thellĂ«sisht e padrejtĂ« pĂ«r vendet qĂ« kanĂ« kaluar prej vitesh njĂ« proces tĂ« vĂ«shtirĂ« dhe shpesh zhgĂ«njyes anĂ«tarĂ«simi, si Mali i Zi, i cili nĂ« tĂ« gjitha fushat Ă«shtĂ« dukshĂ«m pĂ«rpara UkrainĂ«s sa i pĂ«rket pĂ«rputhshmĂ«risĂ« me standardet europiane. Kjo do ta minonte edhe mĂ« tej parimin e âlojĂ«s sĂ« ndershmeâ dhe do ta cenonte seriozisht besueshmĂ«rinĂ« e politikĂ«s sĂ« zgjerimitâ, vĂ«ren MaroviÄ.
Foto familjare e Konferencës së Pranimit BE-Mali i Zi, 27 qershor 2025
ĂfarĂ« mund tĂ« bĂ«jĂ« BE-ja nĂ« kĂ«to rrethana?
NdĂ«rsa disa zyrtarĂ« tĂ« BE-sĂ« pranojnĂ« se Ukraina ka pĂ«rfunduar âprocesin mĂ« tĂ« shpejtĂ« tĂ« shqyrtimitâ ndonjĂ«herĂ« pĂ«r njĂ« vend kandidat, ata mbeten skeptikĂ« ndaj afatit tĂ« vitit 2027. NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, theksohet se anĂ«tarĂ«simi Ă«shtĂ« njĂ« proces âi bazuar nĂ« meritĂ«â.
Sipas Jovana MaroviÄ, âqasja e vetme e qĂ«ndrueshme dhe e drejtĂ« Ă«shtĂ« tĂ« kĂ«rkohet njĂ« zgjidhje pĂ«rmes vetĂ« pĂ«rmbajtjes sĂ« traktatit tĂ« anĂ«tarĂ«simit, pra tĂ« projektohet njĂ« model qĂ« mundĂ«son anĂ«tarĂ«sim tĂ« plotĂ«, por me mekanizma tĂ« qartĂ« dhe detyrues pĂ«r vazhdimin e reformave pas hyrjes nĂ« Unionâ.
âNjĂ« kornizĂ« e tillĂ« mund tĂ« pajtojĂ« dy nevoja: nga njĂ«ra anĂ«, nevojĂ«n politike qĂ« Ukraina tĂ« lidhet fort me BE-nĂ«, dhe nga ana tjetĂ«r, shqetĂ«simet legjitime tĂ« shteteve anĂ«tare pĂ«r rrezikun e regresit ose destabilizimit tĂ« Unionit pas zgjerimit. VetĂ«m anĂ«tarĂ«simi i plotĂ« mund tĂ« jetĂ« njĂ« opsion serioz dhe i besueshĂ«m â çdo gjĂ« tjetĂ«r do tĂ« krijonte njĂ« precedent tĂ« rrezikshĂ«mâ, thekson ajo.
MaroviÄ pohon se âdo tĂ« ishte e drejtĂ« qĂ« BE-ja tĂ« fillonte punĂ«n pĂ«r traktatin e anĂ«tarĂ«simit me Malin e Zi, njĂ« vend me 13 kapituj negociues tĂ« mbyllur pĂ«rkohĂ«sisht, dhe me njĂ« udhĂ«rrĂ«fyes tĂ« miratuar nga Komisioni Europianâ.
âNjĂ« model i tillĂ« duhet mĂ« pas tĂ« pĂ«rdoret edhe pĂ«r vendet e tjera kandidate. Koha Ă«shtĂ« e kufizuar dhe Ă«shtĂ« e nevojshme qĂ« Bashkimi Europian tĂ« veprojĂ« shpejt, me vendosmĂ«ri dhe nĂ« mĂ«nyrĂ« strategjike, sepse vendimet qĂ« do tĂ« marrĂ« pĂ«r UkrainĂ«n do tĂ« pĂ«rcaktojnĂ« edhe tĂ« ardhmen e politikĂ«s sĂ« zgjerimit dhe marrĂ«dhĂ«niet me tĂ« gjitha vendet e tjera kandidateâ, pĂ«rfundon ajo.
Sipas Pierre Mirel, në këto kushte, do të jetë me rëndësi jetike që BE-ja të mirëpresë Shqipërinë dhe Malin e Zi sapo ato të përmbushin kriteret dhe kushtet.
âNĂ« tĂ« kundĂ«rt, BE-ja do ta humbiste besueshmĂ«rinĂ« e saj⊠Vendet e tjera tĂ« Ballkanit PerĂ«ndimor duhet mĂ« pas tĂ« ndjekin procesin gradual tĂ« anĂ«tarĂ«simitâ, pĂ«rfundon Mirel.
Nga Gazeta Si- Italia ka ndjekur një model shtypës të kontrollit të emigracionit, duke përfshirë ndalimin e njerëzve në Shqipëri në pritje të depërtimit dhe pengimit e shpëtimeve humanitare në det. Në këtë përfundim del Organizata e të drejtave të njeriut (Human Right Watch) në raportin vjetor të publikuar së fundmi.
Në raport thuhet se masat e reja të sigurisë ngritën shqetësime serioze në lidhje me lirinë e shprehjes dhe të shoqërimit dhe ndikimin mbi grupet e margjinalizuara.
âGjykatat italiane bllokuan pĂ«rpjekjet e njĂ«pasnjĂ«shme tĂ« autoriteteve pĂ«r tĂ« pĂ«rpunuar nĂ« ShqipĂ«ri kĂ«rkesat pĂ«r azil tĂ« burrave nga vendet nĂ« listĂ«n e ItalisĂ« tĂ« âvendeve tĂ« sigurta tĂ« origjinĂ«sâ. NĂ« pĂ«rgjigje, nĂ« mars qeveria italiane e ripĂ«rdori objektin e ndĂ«rtuar dhe tĂ« administruar nga Italia nĂ« ShqipĂ«ri nĂ« njĂ« qendĂ«r paraburgimi pĂ«r njerĂ«zit qĂ« tashmĂ« ishin urdhĂ«ruar tĂ« depĂ«rtoheshinâ, sqarohet nĂ« raport, ku ndĂ«r tĂ« tjera thuhet se Komiteti i KĂ«shillit tĂ« EuropĂ«s pĂ«r Parandalimin e TorturĂ«s paralajmĂ«roi nĂ« dhjetor 2024 se problemet me qendrat e paraburgimit nĂ« Itali âvĂ«nĂ« nĂ« pikĂ«pyetje zbatimin e njĂ« modeli tĂ« tillĂ« nĂ« ShqipĂ«riâ.
Organizatat italiane të shoqërisë civile dokumentuan shkelje të së drejtës për të kërkuar azil dhe të drejtave për shëndet, informacion dhe për një mjet efektiv juridik në Itali. Një analizë ligjore nga Gjykata e Kasacionit arriti në përfundimin se marrëveshja Itali-Shqipëri mund të shkelë Kushtetutën italiane, ligjin e BE-së dhe traktatet e të drejtave të njeriut.
Gjykata e Drejtësisë e Bashkimit Europian vendosi në gusht se Italia nuk i kishte përmbushur standardet e ligjit të azilit të BE-së në rastin e dy qytetarëve nga Bangladeshi që zbarkuan në Shqipëri për përpunimin e azilit.
Nga Gazeta âSIâ- Banka e ShqipĂ«risĂ« ka hedhur pĂ«r konsultim disa ndryshime rregullatore pĂ«r kursin e kĂ«mbimit nĂ« rastet e tĂ«rheqjeve tĂ« parave nga bankomati apo pagesat me kartĂ« POS.
Banka qendrore i detyron bankat tregtare qĂ« tĂ« shprehin nĂ« pĂ«rqindje (mark-up), diferencĂ«n mes kursit tĂ« kĂ«mbimit tĂ« aplikuar nga operatorĂ«t dhe kursit zyrtar mĂ« tĂ« fundit tĂ« publikuar nga Banka e ShqipĂ«risĂ«. Ky informacion duhet tâi bĂ«het i ditur klientit pĂ«rpara se tĂ« iniciohet transaksioni i pagesĂ«s.
Sipas Bankës së Shqipërisë, kjo masë synon të eliminojë praktikat ku kostoja e këmbimit fshihet pas shumës finale të debituar, duke i dhënë konsumatorit një pasqyrë të qartë mbi marzhin që po paguan.
Operatorët e pagesave do të duhet gjithashtu ta publikojnë këtë përqindje në platforma elektronike lehtësisht të aksesueshme, në mënyrë që klientët të mund të krahasojnë kostot mes ofruesve të ndryshëm të shërbimeve.
Projektrregullorja vendos detyrime të reja edhe për subjektet që ofrojnë këmbim valutor në ATM dhe në pikat e shitjes (POS). Përpara çdo transaksioni, klienti duhet të informohet qartë.
pĂ«r shumĂ«n qĂ« do tâi paguhet pĂ«rfituesit nĂ« monedhĂ«n e pĂ«rdorur prej tij;
për shumën që do të debitohet nga llogaria e paguesit në monedhën e llogarisë.
Ky informacion duhet të shfaqet drejtpërdrejt në pajisjen ku kryhet transaksioni, duke reduktuar hapësirën për keqkuptime ose kosto të papritura.
Sipas projektrregullores, bankat do tĂ« jenĂ« tĂ« detyruara tâu dĂ«rgojnĂ« klientĂ«ve njoftime elektronike pĂ«r pagesat ose tĂ«rheqjet nĂ« ATM tĂ« denominuara nĂ« lek, kur llogaria Ă«shtĂ« nĂ« monedhĂ« tjetĂ«r. Minimalisht, njĂ« njoftim i tillĂ« duhet tĂ« dĂ«rgohet tĂ« paktĂ«n njĂ« herĂ« nĂ« muaj.
Të gjitha informacionet mbi tarifat dhe kursin e këmbimit duhet të ofrohen falas, në mënyrë neutrale dhe të kuptueshme. Klientëve u njihet gjithashtu e drejta për të zgjedhur nëse dëshirojnë ose jo të marrin këto njoftime elektronike.
Vendimi parashikohet të hyjë në fuqi më 1 dhjetor 2027 dhe pritet të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në mënyrën se si konsumatorët informohen dhe mbrohen nga kostot e fshehura në këmbimet valutore.
Gazeta Si â NjĂ« 35-vjeçar. me inicialet A.S., u arrestua nĂ« TiranĂ«, pasi akuzohet nĂ« Itali si pjesĂ«tar i njĂ« organizate kriminale qĂ« trafikonte lĂ«ndĂ« narkotike.
Policia njofton se i dyshuari u lokalizua nĂ« rrugĂ«n âDritan Hoxhaâ, ku Ă«shtĂ« arrestuar me qĂ«llim ekstradimin.
âKy shtetas ishte shpallur nĂ« kĂ«rkim ndĂ«rkombĂ«tar, pasi Gjykata Penale e Peruxhias, Itali, i ka caktuar masĂ«n e sigurisĂ« âArrest nĂ« burgâ, pĂ«r veprat penale âOrganizata kriminaleâ dhe âTrafikimi i lĂ«ndĂ«ve narkotikeâ â, thuhet nĂ« njoftimin e PolicisĂ«.
Interpol Tirana vijon veprimet procedurale, në bashkëpunim me Interpol Romën, për ekstradimin e këtij shtetasi në Itali.
Gazeta Si â NdĂ«rsa aksioni po vijon ende, policia ka ekzekutuar deri tani 20 nga 33 masat e sigurisĂ« tĂ« dhĂ«na nga Prokuroria e DurrĂ«sit pĂ«r çështjen e mbetjeve tĂ« rrezikshme tĂ« kompanisĂ« âKurumâ.
Ndërkohë për 13 persona të tjerë, vijon kërkimi. Të gjithë akuzohen për falsifikim dokumentesh dhe kontrabandë.
Masat e sigurimit personal u caktuan me kĂ«rkesĂ« tĂ« prokurorisĂ« pĂ«r transportimin e 2800 tonĂ« mbetje tĂ« rrezikshme tĂ« kompanisĂ« âKurumâ nga porti i DurrĂ«sit drejt TajlandĂ«s.
Kontejnerët me mbetje ndërkohë vijojnë të qëndrojnë në zonën e Porto Romanos dhe ende nuk dihet se çdo të bëhet me to, si do të asgjësohen dhe ku, pas përcaktimit të tyre si mbetje të rrezikshme për shëndetin e njeriut dhe mjedisin.
Brenda 102 kontejnerĂ«ve me mbetje tĂ« kompanisĂ« turke Kurum, qĂ« do tĂ« eksportoheshin drejt TajlandĂ«s nĂ«pĂ«rmjet kompanisĂ« âSokolajâ sh.p.k., Ă«shtĂ« verifikuar se ishte futur hiri i furrave tĂ« metalurgjikut, njĂ« mbetje e rrezikshme.
Sipas dokumenteve të Prokurorisë, rezulton se të dyja kompanitë kanë kryer një sërë veprimesh për të fshehur llojin e vërtetë të mbetjes.
Prokuroria e ka regjistruar procedimin penal pĂ«r disa akuza, nga âKondrabanda me mallra tĂ« ndaluara ose tĂ« kufizuaraâ tĂ« pastrimi i âPastrimi i produkteve tĂ« veprimtarisĂ« kriminaleâ qĂ« rĂ«ndojnĂ« kryesisht ndaj administratorĂ«ve tĂ« kompanive tĂ« pĂ«rfshira nĂ« kĂ«tĂ« rrjet, deri te âKontrabanda nga punonjĂ«s qĂ« lidhen me veprimtarinĂ« doganoreâ apo âshpĂ«rdorimi i detyrĂ«sâ pĂ«r zyrtarĂ«t e DoganĂ«s dhe AgjencisĂ« KombĂ«tare tĂ« Mjedisit.Â
Nga analizat e kryera në Itali, rezultoi se mbetjet i përkasin kategorisë së pluhurit të furrës elektrike dhe me përmbajtje të lartë metalesh të ndryshme, të klasifikuara si të rrezikshme nga legjislacioni shqiptar dhe ai ndërkombëtar. Elementët përbërës konsiderohen të dëmshme për shëndetin e njeriut dhe mjedisin.
Masat e sigurisë për 20 persona
-M. H., 37 vjeç, banues nĂ« TiranĂ«, me masĂ« sigurie âArrest nĂ« burgâ, pĂ«r veprĂ«n penale âKontrabanda nga punonjĂ«s qĂ« lidhen me veprimtarinĂ« doganoreâ;
-J. K., 49 vjeç, I. L., 55 vjeç dhe H. L., 55 vjeç, tĂ« tre banues nĂ« DurrĂ«s, E. V., 59 vjeç, Sh. J., 55 vjeç, tĂ« dy banues nĂ« TiranĂ«, me masĂ« sigurie âArrest nĂ« burgâ, pĂ«r veprĂ«n penale âKontrabanda nga punonjĂ«s qĂ« lidhen me veprimtarinĂ« doganoreâ, kryer nĂ« bashkĂ«punim;
-R. B., 41 vjeç, banues nĂ« TiranĂ«, me masĂ« sigurie âArrest nĂ« burgâ, pĂ«r veprat penale âKontrabanda me mallra tĂ« ndaluara ose tĂ« kufizuaraâ dhe âNdotja e ajrit pĂ«rmes çlirimit tĂ« tymrave, gazrave dhe lĂ«ndĂ«ve tĂ« tjera toksike radioaktive, e bĂ«rĂ« tej kufirit tĂ« normave tĂ« lejuaraâ, kryer nĂ« bashkĂ«punim;
-Sh. H., 39 vjeç, banues nĂ« Elbasan, me masĂ« sigurie âArrest nĂ« burgâ, pĂ«r veprat penale âKontrabanda me mallra tĂ« ndaluara ose tĂ« kufizuaraâ dhe âFalsifikimi i dokumenteveâ, mĂ« shumĂ« se njĂ« herĂ«, kryer nĂ« bashkĂ«punim;
-N. B., 58 vjeç, dhe A. P., 35 vjeç, banues nĂ« Elbasan, me masĂ« sigurie âArrest nĂ« burgâ, pĂ«r veprĂ«n penale âNdotja e ajrit pĂ«rmes çlirimit tĂ« tymrave, gazrave dhe lĂ«ndĂ«ve tĂ« tjera toksike radioaktive, e bĂ«rĂ« tej kufirit tĂ« normave tĂ« lejuaraâ, kryer nĂ« bashkĂ«punim;
-K. A., 35 vjeç, banues nĂ« TiranĂ«, me masĂ« sigurie âArrest nĂ« burgâ, pĂ«r veprĂ«n penale âShpĂ«rdorimi i detyrĂ«sâ;
-I. M., 47 vjeçe, banuese nĂ« DurrĂ«s; M. P., 37 vjeçe; A. D., 46 vjeçe; K. S., 34 vjeçe; B. T., 40 vjeçe dhe E. M., 48 vjeçe, banuese nĂ« TiranĂ«, me masĂ« sigurie âArrest nĂ« shtĂ«piâ, pĂ«r veprĂ«n penale âShpĂ«rdorimi i detyrĂ«sâ;
-M. Z., 49 vjeçe, banuese nĂ« Elbasan, me masĂ« sigurie âArrest nĂ« shtĂ«piâ, pĂ«r veprat penale âFalsifikimi i dokumenteveâ, kryer nĂ« bashkĂ«punim, dhe âPastrimi i produkteve tĂ« veprĂ«s penale ose i veprimtarisĂ« kriminaleâ.
Ndërkohë vijon puna për kapjen e shtetasve:
-E. D., 46 vjeç; Y. K., 46 vjeç dhe H. S., 42 vjeç, banues në Turqi; M. I., 43 vjeç banues në Vlorë; A. Sh., 48 vjeç, banues në Tiranë; M. K., 68 vjeçe, banuese në Tiranë; P. Q., 55 vjeç, banues në Elbasan; Xh. G., 37 vjeç, banues në Durrës; D. S., 43 vjeç, banues në Tiranë; D. S., 57 vjeç, shtetas kroat; Gj. S., 43 vjeçe, banuese në Lushnjë; O. P., 40 vjeçe, banuese në Lushnje; dhe I. H., 61 vjeç, shtetas gjerman.
Gazeta Si â âMbaj mend qĂ« ju thashĂ« se kam takuar disa njerĂ«z vĂ«rtet tĂ« kĂ«qij, por asnjĂ« mĂ« tĂ« keq se Trump. Nuk ka asnjĂ« qelizĂ« tĂ« mirĂ« nĂ« trupin e tij. Pra, po, ai Ă«shtĂ« i rrezikshĂ«mâ.
Jeffrey Epstein e tha, ose më saktë e shkroi këtë në një shkëmbim email-esh me ish-Sekretarin e Thesarit të SHBA-ve, Larry Summers.
ShkĂ«mbimi, i cituar nga âTelegraphâ, daton qĂ« nga shkurti i vitit 2017 dhe thuhet se pĂ«rmbahet nĂ« dokumente rreth ish-financierit, i cili kreu vetĂ«vrasje nĂ« burg, tĂ« publikuara nga Departamenti i DrejtĂ«sisĂ«.
Ndërkohë, ish-gruaja e Bill Gates, Melissa French Gates, ka reaguar për herë të parë në lidhje me detajet e reja rreth viktimave të Epstein dhe veprimeve të tij kriminale.
Ajo e cilĂ«soi situatĂ«n si âzemĂ«rthyerĂ«seâ, duke thĂ«nĂ«: âMĂ« kujtohet qĂ« isha nĂ« moshĂ«n e atyre vajzave. MĂ« kujtohen vajzat e mia nĂ« atĂ« moshĂ«. Personalisht Ă«shtĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r mua sa herĂ« qĂ« dalin detaje. Ato mĂ« sjellin nĂ« mendje momente shumĂ«, shumĂ« tĂ« dhimbshme nĂ« martesĂ«n timeâ.
French Gates gjithashtu komentoi akuzat e fundit qĂ« lidhen me ish-burrin e saj, tĂ« cilit iu atribua infektimi me njĂ« sĂ«mundje veneriane pĂ«r shkak tĂ« marrĂ«dhĂ«nieve me vajza ruse. Ajo u shpreh se ndjehej âtrishtim i jashtĂ«zakonshĂ«mâ.
Sipas dokumenteve tĂ« publikuara nga âNew York Timesâ, dy ditĂ« para vdekjes sĂ« tij tĂ« dyshuar, Epstein kishte nĂ«nshkruar njĂ« dokument qĂ« i linte shumicĂ«n e aseteve tĂ« tij, qĂ« arrinin vlerĂ«n prej 100 milionĂ« dollarĂ«sh, pĂ«r tĂ« dashurĂ«n e tij tĂ« atĂ«hershme, Karyna Shuliak.
Ky dokument, i quajtur âTrust 1953â, i dha asaj kontrollin mbi njĂ« pjesĂ« tĂ« madhe tĂ« pasurisĂ« sĂ« Epstein, pĂ«rfshirĂ« njĂ« diamant 33 karatĂ«sh qĂ« ai kishte ndĂ«rmend tâia dhuronte asaj. Sipas kĂ«tij dokumenti, 40 individĂ« tĂ« tjerĂ« ishin emĂ«ruar si pĂ«rfitues tĂ« mundshĂ«m tĂ« aseteve tĂ« tij.
Pse gratë janë më skeptike ndaj inteligjencës artificiale sesa burrat? Një studim i ri zbulon se shmangia e riskut dhe ekspozimi ndaj tij mund të kenë të bëjnë me këtë.
Që nga përshpejtimi i inteligjencës artificiale (IA) në të gjithë globin, gratë shpesh e kanë gjetur veten duke mbajtur barrën e pasojave të saj.
Nga deepfake-t me përmbajtje seksuale eksplicite deri te shkurtimet në punë të nxitura nga IA, disa nga efektet më të dëmshme të IA-së kanë prekur në mënyrë disproporcionale gratë.
Nuk është çudi që gratë janë më skeptike ndaj teknologjisë së re sesa burrat. Hulumtimet tregojnë se gratë i përdorin mjetet e IA-së me një normë 25 për qind më të ulët se burrat, dhe gratë përfaqësojnë më pak se 1 në 4 profesionistë të IA-së në të gjithë botën.
Por njĂ« studim i ri nga Universiteti Northeastern nĂ« Boston pĂ«rpiqet tĂ« shpjegojĂ« se çfarĂ« i shqetĂ«son saktĂ«sisht gratĂ« nĂ« lidhje me IA-nĂ« â dhe studiuesit zbuluan se ajo ka shumĂ« tĂ« bĂ«jĂ« me rrezikun.
Duke analizuar anketat e rreth 3,000 kanadezĂ«ve dhe amerikanĂ«ve, studiuesit zbuluan se ekzistojnĂ« dy faktorĂ« kryesorĂ« qĂ« ndikojnĂ« nĂ« qĂ«ndrimet e ndryshme qĂ« burrat dhe gratĂ« kanĂ« nĂ« lidhje me inteligjencĂ«n artificiale nĂ« vendin e punĂ«s â toleranca ndaj riskut dhe ekspozimi ndaj riskut. Gjetjet e tyre u botuan kĂ«tĂ« muaj nĂ« revistĂ«n PNAS Nexus.
TĂ« anketuarat femra nĂ« pĂ«rgjithĂ«si ishin mĂ« âtĂ« prirura ndaj rrezikutâ sesa meshkujt â gratĂ« kishin mĂ« shumĂ« gjasa tĂ« zgjidhnin tĂ« merrnin 1,000 dollarĂ« tĂ« garantuar sesa tĂ« merrnin njĂ« shans prej 50 pĂ«r qind pĂ«r tĂ« marrĂ« 2,000 dollarĂ« ose tĂ« largoheshin duarbosh.
Ky hendek gjinor u transferua edhe nĂ« qĂ«ndrimet nĂ« lidhje me IA-nĂ« â gratĂ« kishin rreth 11 pĂ«r qind mĂ« shumĂ« gjasa sesa burrat tĂ« thoshin se rreziqet e IA-sĂ« i tejkalonin pĂ«rfitimet e saj.
Kur iu bënë pyetje të hapura në lidhje me rreziqet dhe përfitimet e IA-së, gratë kishin më shumë gjasa sesa burrat të shprehnin pasiguri dhe skepticizëm.
Hulumtuesit thanë se ky skepticizëm është pjesërisht i lidhur me faktin se gratë janë më të ekspozuara ndaj rreziqeve ekonomike që paraqet IA.
Nga Gazeta âSIâ â NjĂ« kompani izraelite do tĂ« ndĂ«rtojĂ« njĂ« qendĂ«r tĂ« dhĂ«nash nĂ« ShqipĂ«ri, pĂ«r 100 mln euro, pranĂ« TiranĂ«s.
Qendra do të bazohet në procesorët grafikë Robin Nvidia-s dhe do të ketë një kapacitet fillestar prej 32 megavatësh, me mundësi zgjerimi deri në 100 megavatë.
ADC, kompania izraelite, është në pronësi të përbashkët të Happy Technologies (80%), një kompani e specializuar në kibernetikë dhe teknologji kompjuterike, në pronësi të Roi Shaposhnik, Noam Frank, Shlomi Avni dhe Itai Melchior, dhe kompanisë konsulente për qendrat e të dhënave DIT (20%), e drejtuar nga ekspertët Zvika Friedman, Nir Poltorak dhe Dan Carmi.
Leje brenda 60 ditësh dhe energji e gjelbër
Si projekt qeveritar në një vend anëtar të NATO-s dhe kandidat për BE, investimi ka përfituar kushte të përshpejtuara. Leja e ndërtimit i është dhënë kompanisë brenda vetëm 60 ditësh, ndërsa objekti po ndërtohet në një sipërfaqe prej 4.5 hektarësh tokë shtetërore (me opsion për edhe 3.25 hektarë shtesë) në zonën e lirë ekonomike TEDA, e cila po zhvillohet në perëndim të Tiranës.
Infrastruktura e komunikimit dhe e energjisë elektrike është ndërtuar paraprakisht, ndërsa kompania lokale e energjisë po ndërton një nënstacion të dedikuar në territorin e projektit. Kompania Kombëtare e Energjisë Elektrike e Shqipërisë do të furnizojë qendrën me energji të gjelbër nga burime hidroelektrike.
Në aspektin financiar, ADC ka siguruar një linjë kredie nga Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH), e cila mbulon 75% të kostos totale të projektit.
Edhe pse ndërtimi nuk ka përfunduar ende, qendra e të dhënave ka siguruar tashmë tre klientë të mëdhenj: kompaninë shqiptare të teknologjisë Infosoft, një kompani gjermane të ruajtjes së të dhënave dhe një institucion qeveritar shqiptar, identiteti i të cilit mbetet konfidencial.
Sipërmarrësit e projektit shohin si potencial kyç për fazën e zgjerimit kërkesën në rritje nga klientë europianë dhe amerikanë për qendra përpunimi të inteligjencës artificiale, të furnizuara me energji të gjelbër. Sipas tyre, qendrat e të dhënave në Europë po shërbejnë gjithnjë e më shumë si alternativë ndaj atyre në SHBA, ku zhvillimi i infrastrukturës së re po përballet me ngërçe në ndërtimin e qendrave të të dhënave dhe të kapaciteteve energjetike.
Marrëdhëniet mes Izraelit dhe Shqipërisë janë forcuar ndjeshëm gjatë dy viteve të fundit, veçanërisht pas sulmit kibernetik iranian ndaj Tiranës në vitin 2022, pas të cilit Shqipëria nisi të përdorë teknologji izraelite të sigurisë kibernetike për mbrojtjen e institucioneve shtetërore dhe subjekteve private.
Gjatë luftës, raportet mes dy vendeve u ngrohen edhe më tej, ndërsa Shqipëria u dallua si një nga aleatet më të afërta të Izraelit në Europë. Kryeministri shqiptar Edi Rama vizitoi Izraelin në kulmin e luftimeve dhe, në fjalimin e tij në OKB, dënoi Hamasin dhe mbajti simbolin e verdhë në mbështetje të lirimit të pengjeve.
Një muaj pas nënshkrimit të marrëveshjes së armëpushimit në Gaza, kompania izraelite Elbit Systems nënshkroi një kontratë për furnizimin e ushtrisë shqiptare me sisteme artilerie dhe dronë.// Globes
Nga Gazeta âSiâ- Donald Trump u tha gazetarĂ«ve se dĂ«shiron qĂ« Vladimir Putin tâi âjapĂ« fund luftĂ«sâ nĂ« UkrainĂ«, gati katĂ«r vjet pas ndĂ«rhyrjes ushtarake ruse nĂ« shkallĂ« tĂ« gjerĂ« nĂ« territorin ukrainas qĂ« shkaktoi konfliktin e armatosur.
Presidenti amerikan e bëri këtë deklaratë pas rifillimit të sulmeve masive ajrore nga forcat e Moskës kundër Kievit, në prag të negociatave të sotme në Abu Dhabi, në të cilat do të marrin pjesë të dërguarit amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner dhe përfaqësues të dy shteteve ndërluftuese.
Sulmet ruse në kryeqytetin ukrainas pasuan një pauzë disa ditore që kishte kërkuar Donald Trump.
âAi e mbajti premtimin e tijâ nĂ« kĂ«tĂ« drejtim, pranoi presidenti amerikan, duke iu referuar homologut tĂ« tij rus.
Gazeta Si â Sipas agjencisĂ« sĂ« lajmeve, âAssociated Pressâ, e cila foli me dy zyrtarĂ« libianĂ« qĂ« kĂ«rkuan anonimitet, Saif al-Islam Gaddafi, 53 vjeç, djali i ish-diktatorit libian Muamar Gaddafi, Ă«shtĂ« vrarĂ« nĂ« Libi.
Sipas AP, atentati ndodhi në qytetin Zintan, rreth 100 kilometra në jugperëndim të kryeqytetit Tripoli. Avokati i Saif al-Islam Gaddafi gjithashtu konfirmoi vdekjen e tij, pa dhënë detaje të mëtejshme. Megjithatë, është ende e paqartë se si ndodhi.
Sipas âAl Arabiyaâ, Saif al-Islam u vra gjatĂ« pĂ«rleshjeve tĂ« armatosura nĂ« zonĂ«n Zintan, njĂ« rajon shkretĂ«tire nĂ« LibinĂ« perĂ«ndimore dhe jugperĂ«ndimore.
Gazeta pretendon se Gadafi u vra nga katër persona të armatosur, ndërsa ishte në kopshtin e tij. Dyshohet se ishte një pritë e vërtetë, pas së cilës vrasësit ikën menjëherë.
âKatĂ«r agresorĂ« tĂ« maskuar sulmuan rezidencĂ«n e Saif al-Islam Gadhafi dhe çaktivizuan kamerat e sigurisĂ« pĂ«rpara se ta qĂ«llonin pĂ«r vdekje nĂ« njĂ« sulm tĂ« pabesĂ« dhe frikacakâ, tha kĂ«shilltari i tij politik Abdullah Othman nĂ« njĂ« deklaratĂ« nĂ« mediat sociale.
Saif al-Islam Gaddafi ishte 53 vjeç. Në vitin 2015, ai u dënua me vdekje nga një gjykatë kombëtare për krime të kryera gjatë revolucionit të vitit 2011 që çoi në përmbysjen dhe vrasjen e babait të tij, por u lirua më vonë.
Në vitin 2021, ai kandidoi për president: ai u përjashtua nga Komisioni i Lartë Zgjedhor, organi që supozohet të mbikëqyrë votimin, por ato zgjedhje nuk u mbajtën gjithsesi.
Login
