Gazeta Si â Sipas njĂ« hetimi nga gazeta britanike âThe Telegraphâ, UEFA â konfederata qĂ« bashkon 55 federatat kombĂ«tare tĂ« futbollit nĂ« EvropĂ« â i pagoi njĂ« dĂ«mshpĂ«rblim largimi njĂ« punonjĂ«seje, e cila dyshohet se ka qenĂ« ish-e dashura e Gianni Infantinos.
Infantino shërbeu si sekretar i përgjithshëm i organizatës nga viti 2009 deri në vitin 2016, përpara se të bëhej president i FIFA-s, organit drejtues botëror të futbollit.
Gjatë lidhjes së tyre të pretenduar, thuhet se Infantino siguroi që gruaja të promovohej në një pozicion më prestigjioz dhe me pagë më të lartë.
Sipas burimeve tĂ« âThe Telegraphâ, presidenti i atĂ«hershĂ«m i UEFA-s, Michel Platini, e ballafaqoi Infantinon lidhur me kĂ«tĂ« marrĂ«dhĂ«nie; mĂ« pas u vendos qĂ« gruaja tĂ« largohej nga puna me njĂ« dĂ«mshpĂ«rblim âme gjashtĂ« shifraâ (qĂ« do tĂ« thotĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« milion euro).
Gjithashtu, thuhet se UEFA pagoi për përfundimin e një programi masteri universitar nga ana e gruas. Identiteti i saj nuk është bërë publik.
UEFA konfirmoi të dyja pagesat (dëmshpërblimin dhe kursin universitar), duke pohuar se ato ishin në përputhje me rregulloret në fuqi në atë kohë, dhe deklaroi se ishte në dijeni të dyshimeve lidhur me një marrëdhënie midis gruas dhe Infantinos. Infantino, i cili është i martuar dhe ka katër vajza, ka mohuar çdo shkelje.
Skandali vjen nĂ« njĂ« moment tashmĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« pĂ«r Infantinon. JavĂ«t e fundit, disa federata anĂ«tare tĂ« FIFA-s â pĂ«rfshirĂ« vetĂ« UEFA-n â e kanĂ« kritikuar ashpĂ«r atĂ«, madje duke kĂ«rkuar dorĂ«heqjen e tij, pas njoftimit tĂ« njĂ« plani pĂ«r tâu hapur investitorĂ«ve privatĂ« disa aspekte tĂ« organizimit tĂ« KupĂ«s sĂ« BotĂ«s.
Kundërshtimi i fortë bëri që FIFA ta tërhiqte planin dhe Infantino të kërkonte falje. Sjellja e Infantinos ka qenë prej kohësh objekt polemikash, veçanërisht për shkak të lidhjeve të tij me regjime autoritare në vende të ndryshme arabe dhe afërsisë së tij me presidentin amerikan Donald Trump. Marrëdhëniet midis UEFA-s dhe FIFA-s, në veçanti, ishin tashmë të tensionuara prej kohësh.
Gazeta Si â NĂ« fund tĂ« korrikut, pĂ«r shkak tĂ« temperaturave tĂ« larta dhe mungesĂ«s sĂ« zgjatur tĂ« reshjeve, u shpall thatĂ«sirĂ« âânĂ« shtatĂ« zona tĂ« AnglisĂ« â kryesisht nĂ« jug â tĂ« cilat sĂ« bashku mbulojnĂ« gjysmĂ«n e sipĂ«rfaqes tokĂ«sore tĂ« vendit.
Londra pa shumë pak shi gjatë gjithë korrikut dhe u vendos një ndalim për përdorimin e spërkatësve për të kursyer ujin, duke kontribuar në zverdhjen e lëndinave.
Kriza është e dukshme në shumë parqe të qytetit, ku lëndinat që normalisht janë të harlisura dhe të mirëmbajtura janë tharë dhe kanë marrë ngjyrë kafe.
Imazhet mĂ« poshtĂ« janĂ« nĂ« kontrast tĂ« plotĂ« me perceptimin e zakonshĂ«m tĂ« AnglisĂ« â shpesh tĂ« portretizuar, pjesĂ«risht me saktĂ«si dhe pjesĂ«risht pĂ«rmes stereotipave, si njĂ« vend ku âbie gjithmonĂ« shiâ.
NĂ« tĂ« gjithĂ« AnglinĂ«, vetĂ«m rreth 10 pĂ«rqind e reshjeve tĂ« pritura ranĂ« nĂ« korrik â dhe vetĂ«m 3 pĂ«rqind nĂ« zonat jugore.
Ishte korriku më i thatë i regjistruar ndonjëherë (me mbledhjen e të dhënave që filloi në vitin 1836) dhe muaji i tretë më i thatë në përgjithësi, pas shkurtit 1891 dhe qershorit 1925. Në të gjithë Anglinë, reshjet arritën në 35 përqind të mesatares për këtë periudhë.
Ka pasur tre valë të njëpasnjëshme të nxehtësisë (me një të katërt që është aktualisht në zhvillim e sipër) dhe temperaturat maksimale mbetën mbi 30 gradë Celsius për 12 ditë rresht. Kjo përshpejton avullimin e lagështisë së tokës dhe rrit rrezikun e zjarreve në pyje.
Gazeta Si â Policia ka zbardhur ngjarjen e ndodhur nĂ« orĂ«t e para tĂ« mĂ«ngjesit tĂ« sotĂ«m nĂ« TufinĂ«, ku njĂ« sasi lĂ«nde plasĂ«se shpĂ«rtheu nĂ« derĂ«n e banesĂ«s sĂ« njĂ« 72-vjeçari, duke shkaktuar dĂ«me materiale.
NĂ« operacionin âMotiviâ, janĂ« shpallur nĂ« kĂ«rkim tre vĂ«llezĂ«r, 39, 43 dhe 41 vjeç, tĂ« dyshuar si autorĂ« tĂ« ngjarjes. Sipas PolicisĂ«, ata kanĂ« precedentĂ« tĂ« mĂ«parshĂ«m penalĂ«.
Dyshohet se tre vëllezërit kanë vendosur dhe shpërthyer lëndën plasëse për motive të dobëta. Vijon puna për kapjen e tyre dhe dokumentimin e plotë të ngjarjes.
Gazeta Si â Arabia Saudite, Pakistani dhe Turqia kanĂ« nĂ«nshkruar njĂ« pakt tĂ« mbrojtjes sĂ« ndĂ«rsjellĂ«, duke krijuar kĂ«shtu njĂ« aleancĂ« tĂ« re ushtarake qĂ« mund tĂ« ketĂ« pasoja tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r Lindjen e Mesme dhe mĂ« gjerĂ«.
Pakti pĂ«rcakton se âçdo sulm i armatosur kundĂ«r njĂ«rit prej tre shteteve do tĂ« konsiderohet si sulm kundĂ«r tĂ« gjithĂ« tĂ« tjerĂ«veâ, thuhet nĂ« njĂ« deklaratĂ« tĂ« MinistrisĂ« sĂ« Jashtme tĂ« Pakistanit.
NjĂ« zyrtar turk gjithashtu i tha agjencisĂ«âReutersâ se marrĂ«veshja pĂ«rfshin njĂ« klauzolĂ« tĂ« âmbrojtjes kolektiveâ.
Megjithatë, teksti përfundimtar i paktit nuk është bërë ende publik, dhe detyrimet e detajuara të vendeve pjesëmarrëse ndaj njëri-tjetrit mbeten të paqarta.
MarrĂ«veshja u nĂ«nshkrua nĂ« MekĂ«, nĂ« ArabinĂ« Saudite. Mohammed bin Salman â Princi i KurorĂ«s sĂ« ArabisĂ« Saudite dhe sundimtari âde factoâ i vendit â luajti njĂ« rol kyç nĂ« hartimin e saj.
Negociatat kishin kohë që po zhvilloheshin (një version i mëparshëm, që përfshinte vetëm Arabinë Saudite dhe Pakistanin, u nënshkrua vitin e kaluar), por procesi mori një karakter urgjent për shkak të luftës në Lindjen e Mesme, e cila nisi në fund të muajit shkurt.
GjatĂ« konfliktit, Arabia Saudite â sĂ« bashku me monarkitĂ« e tjera arabe nĂ« Gjirin Persik â u bĂ« objektiv i bombardimeve iraniane, tĂ« kryera si hakmarrje pĂ«r sulmet e Shteteve tĂ« Bashkuara dhe Izraelit.
NdĂ«rkohĂ«, Shtetet e Bashkuara â prej kohĂ«sh aleati kryesor ushtarak i sauditĂ«ve dhe garantuesi i stabilitetit rajonal â u treguan njĂ« partner i pabesueshĂ«m dhe i paqĂ«ndrueshĂ«m, duke dĂ«shtuar si nĂ« zgjidhjen e luftĂ«s qĂ« kishin nxitur, ashtu edhe nĂ« neutralizimin e kĂ«rcĂ«nimit iranian.
Si pasojĂ«, sauditĂ«t vendosĂ«n tâi diversifikonin aleancat e tyre. Kjo nuk do tĂ« thotĂ« se aleanca historike me Shtetet e Bashkuara do tĂ« ndĂ«rpritet; pĂ«rkundrazi, tregon se sauditĂ«t kanĂ« filluar tĂ« kĂ«rkojnĂ« alternativa.
Ata gjetën partnerë të mundshëm te dy fuqi të tjera rajonale, të cilat prej kohësh kanë synuar të zgjerojnë ndikimin e tyre në Lindjen e Mesme: Pakistani dhe Turqia.
Të gjitha këto shtete kanë shumicë dërrmuese sunite (Islami sunit është një nga dy degët kryesore të kësaj feje, krahas shiizmit, i cili mbizotëron në Iran).
Pakistani sjell nĂ« aleancĂ« njĂ« ushtri numerikisht tĂ« madhe â edhe pse nĂ« disa aspekte tĂ« vjetĂ«ruar â dhe, mbi tĂ« gjitha, aftĂ«sinĂ« parandaluese qĂ« ofron zotĂ«rimi i bombĂ«s atomike (ndonĂ«se mbetet e paqartĂ« nĂ«se apo si do tĂ« shtrihej parandalimi bĂ«rthamor i Pakistanit te dy vendet e tjera).
Ndërkohë, Turqia kontribuon me një nga ushtritë më të trajnuara të rajonit, duke pasur aftësi të gjera logjistike dhe të inteligjencës, si dhe përvojë të konsiderueshme në operacionet me dronë.
Arabia Saudite zotĂ«ron njĂ« ushtri shumĂ« tĂ« pajisur mirĂ« â pavarĂ«sisht mungesĂ«s sĂ« pĂ«rvojĂ«s luftarake â tĂ« mbĂ«shtetur nga burimet e mĂ«dha financiare qĂ« rrjedhin nga pasuria e saj e naftĂ«s.
TĂ« tria palĂ«t nĂ« marrĂ«veshje kanĂ« deklaruar se aleanca Ă«shtĂ« rreptĂ«sisht mbrojtĂ«se nĂ« natyrĂ«; megjithatĂ«, mbetet e paqartĂ« se deri nĂ« çfarĂ« mase do tâi koordinojnĂ« kĂ«to tri vende pĂ«rpjekjet e tyre ushtarake dhe tĂ« politikĂ«s sĂ« jashtme nĂ« tĂ« ardhmen.
Vlen të përmendet se Turqia është gjithashtu anëtare e NATO-s, edhe pse anëtarësimi në një aleancë nuk e përjashton domosdoshmërisht pjesëmarrjen në një tjetër.
Rëndësia e kësaj aleance do të varet nga fakti se sa detyruese dhe gjithëpërfshirëse do të rezultojë të jetë klauzola e saj e mbrojtjes së ndërsjellë.
Me shumë gjasa, do të ketë përjashtime të konsiderueshme, sidomos duke qenë se të tria vendet aktualisht përballen me tensione apo edhe konflikte aktive me fqinjët e tyre.
Arabia Saudite jo vetëm që është sulmuar nga Irani, por së fundmi ka rifilluar gjithashtu armiqësitë kundër rebelëve Houthi, grupit pro-iranian që kontrollon një pjesë të madhe të Jemenit.
Pakistani ruan një marrëdhënie kronikisht të tensionuar kufitare me Indinë, e cila herë pas here çon në përleshje të armatosura.
Ndërsa Turqia është e përfshirë në mosmarrëveshje të gjata territoriale me Greqinë në Detin Egje (edhe pse të dyja vendet janë anëtare të NATO-s).
PĂ«r shembull, nuk ka gjasa qĂ«, nĂ«se Irani do tĂ« rifillonte bombardimin ndaj ArabisĂ« Saudite me raketa dhe dronĂ«, Pakistani dhe Turqia do ta sulmonin Iranin si kundĂ«rpĂ«rgjigje. ĂshtĂ« mĂ« e mundshme qĂ« pakti tĂ« pĂ«rfshijĂ« sigurimin e armĂ«ve mbrojtĂ«se, trajnimin dhe mbĂ«shtetjen.
Gazeta Si â KĂ«rcimi nga lartĂ«si tĂ« mĂ«dha â ndoshta disiplina mĂ« spektakolare dhe mĂ« e rrezikshme e gjithĂ« aktivitetit â do tĂ« zhvillohet nĂ« Kampionatin Evropian tĂ« Notit nĂ« Paris, mĂ« 7 dhe 8 gusht.
Jo larg Kullës Eifel, atletët do të hidhen nga një platformë 20 metra e lartë drejtpërdrejt në lumin Senë, duke arritur shpejtësi prej mbi 70 kilometrash në orë gjatë rënies në ajër.
KĂ«rcimi nga lartĂ«si tĂ« mĂ«dha Ă«shtĂ« njĂ« shtesĂ« relativisht e re nĂ« garat e mĂ«dha tĂ« sporteve ujore dhe â pĂ«r shkak tĂ« faktorĂ«ve fizikĂ«, teknikĂ« dhe mjedisorĂ« â dallohet pothuajse gjithmonĂ« nga garat e kĂ«rcimit qĂ« shihen zakonisht nĂ« LojĂ«rat Olimpike, ku lartĂ«sia maksimale Ă«shtĂ« 10 metra.
MegjithatĂ«, ky sport ka rrĂ«njĂ« tĂ« lashta. NjerĂ«zit janĂ« hedhur nĂ« det nga shkĂ«mbinjtĂ« prej tĂ« paktĂ«n dy shekujsh; qĂ« nĂ« fund tĂ« shekullit tĂ« 18-tĂ«, banorĂ«t e Havait praktikonin lele kawa â njĂ« formĂ« hibride mes ritualit dhe sportit, qĂ« pĂ«rkthehet fjalĂ« pĂ«r fjalĂ« si âkĂ«rcim nga shkĂ«mbi nĂ« ujĂ« me kĂ«mbĂ« tĂ« para, pa shkaktuar spĂ«rkatjeâ.
Legjenda thotë se ky kërcim tejet i rrezikshëm u krye për herë të parë nga Mbreti Kahekili, pikërisht për të demonstruar guximin e tij.
Megjithatë, deri në fillim të viteve 2000, zhytja nga lartësitë e mëdha ishte një sport amator, i lidhur më tepër me joshjen e vendeve ku praktikohej sesa me performancat e vetë atletëve.
Në fund të fundit, është e vështirë që një sport kaq i rrezikshëm të rregullohet dhe të njihet nga federatat zyrtare, të cilat shqetësohen gjithnjë e më shumë për sigurinë e atletëve.
Gazeta Si â Pushtimi i UkrainĂ«s ka pĂ«rmbysur tregun e punĂ«s nĂ« Rusi. NdĂ«r tĂ« tjera, ai ka shkaktuar njĂ« rritje tĂ« jashtĂ«zakonshme tĂ« pagave dhe e ka çuar shkallĂ«n e papunĂ«sisĂ« nĂ« rreth 2 pĂ«r qind â njĂ« nivel historikisht mĂ« i ulĂ«ti.
Ndonëse ky është një lajm i mirë për punonjësit rusë (megjithëse, siç do ta shohim, këto shifra duhen parë me kujdes), situata përbën një problem për ekonominë në tërësi: kompanitë e kanë të vështirë të përballojnë rritjen e pagave dhe, si pasojë, po përballen me një krizë graduale.
Arsyeja kryesore e këtyre disbalancave është se, që kur Rusia nisi pushtimin në shkallë të gjerë të Ukrainës në shkurt të vitit 2022, forcat e armatosura dhe sektori ushtarako-industrial kanë thithur një numër të madh njerëzish në moshë pune.
Qindra mijëra janë dërguar në vijën e frontit dhe një numër i madh kanë humbur jetën. Ndërkohë, qindra mijëra të tjerë janë punësuar ose rekrutuar në industrinë ushtarake për logjistikë, prodhim armësh dhe prodhim pajisjesh e materialesh thelbësore për përpjekjet e luftës.
Si rezultat, janë shfaqur mungesa të fuqisë punëtore në shumë sektorë të tjerë. Për shembull, Zëvendëskryeministri Marat Khusnullin ka deklaruar se sektorit të ndërtimit i mungojnë 200,000 punonjës.
Mungesa e punonjësve ngadalëson punimet në kantieret e ndërtimit, duke frenuar kështu një sektor kyç të ekonomisë civile.
SĂ« dyti, pĂ«r tĂ« inkurajuar njerĂ«zit qĂ« tĂ« regjistrohen nĂ« ushtri dhe tâu bashkohen pĂ«rpjekjeve tĂ« luftĂ«s, forcat e armatosura dhe industria ushtarake ofrojnĂ« paga jashtĂ«zakonisht tĂ« larta sipas standardeve ruse.
NĂ« vitin 2021 â viti para luftĂ«s â paga mesatare ruse ishte e barabartĂ« me rreth 650 euro nĂ« muaj. QĂ« nga fillimi i luftĂ«s, ushtria ka filluar tâu paguajĂ« ushtarĂ«ve mbi 2,000 euro nĂ« muaj, plus njĂ« bonus tĂ« konsiderueshĂ«m regjistrimi qĂ« mund tĂ« arrijĂ« deri nĂ« 40,000 euro, nĂ« varĂ«si tĂ« zonĂ«s specifike tĂ« luftĂ«s. Edhe pagat qĂ« ofrohen nga industria ushtarake janĂ« pĂ«rgjithĂ«sisht mĂ« tĂ« larta se mesatarja.
Makina në radhë për karburant në Moskë, 30 qershor 2026
Për të konkurruar me sektorin ushtarak, edhe kompanitë private janë detyruar të fillojnë rritjen e pagave. Kjo prirje u nxit më tej nga rritja e inflacionit, e cila çoi në shtrenjtimin e mallrave të konsumit.
Brenda pak vitesh, pagat praktikisht janë dyfishuar: nga një mesatare prej rreth 650 eurosh në vitin 2021, ato kanë arritur në afro 1.200 euro sot (ndonëse kurset e këmbimit mund të pësojnë luhatje të mëdha në periudha të shkurtra).
Vitet e fundit, kjo situatĂ« ndihmoi nĂ« ruajtjen e njĂ«farĂ« stabiliteti social nĂ« Rusi: pavarĂ«sisht luftĂ«s dhe inflacionit tĂ« lartĂ«, pagat po rriteshin me shpejtĂ«si dhe gjetja e njĂ« pune ishte e lehtĂ« pĂ«r shkak tĂ« mungesĂ«s sĂ« fuqisĂ« punĂ«tore â kĂ«rkesa pĂ«r punonjĂ«s ishte e lartĂ« dhe punĂ«dhĂ«nĂ«sit ishin tĂ« gatshĂ«m tĂ« paguanin shuma tĂ« konsiderueshme.
Shpenzimet ushtarake, pagat e ushtarëve, bonuset dhe pagesat kompensuese rritën ndjeshëm të ardhurat e shumë familjeve, veçanërisht në rajonet më të varfra që ishin të përfshira gjerësisht në procesin e rekrutimit.
Megjithatë, tani situata ka filluar të ndryshojë. Në një ekonomi të shëndetshme, pagat rriten paralelisht me produktivitetin: ndërsa punonjësi prodhon më shumë, kompania fiton më shumë dhe, rrjedhimisht, e paguan punonjësin më mirë (të paktën në teori, edhe pse në praktikë mund të ketë shumë shtrembërime).
NĂ« Rusi, megjithatĂ«, rritja e jashtĂ«zakonshme e pagave Ă«shtĂ« nxitur nga faktorĂ« tĂ« jashtĂ«m â kryesisht nga konkurrenca me sektorin ushtarak.
Produktiviteti nuk Ă«shtĂ« rritur â ose tĂ« paktĂ«n jo me tĂ« njĂ«jtin ritĂ«m si pagat â çka do tĂ« thotĂ« se kompanitĂ« private nuk mund tâi pĂ«rballojnĂ« mĂ« paga kaq tĂ« larta, edhe pse pagat vazhdojnĂ« tĂ« rriten pĂ«r shkak tĂ« mungesĂ«s sĂ« fuqisĂ« punĂ«tore.
Performanca financiare e sektorit privat rus ka qenĂ« nĂ« rĂ«nie prej kohĂ«sh â pĂ«r shkak tĂ« çështjeve qĂ« lidhen me pagat dhe faktorĂ«ve tĂ« tjerĂ«: nĂ« vitin 2025, fitimet e pĂ«rbashkĂ«ta tĂ« 28 kompanive kryesore tĂ« vendit ranĂ« me 30 pĂ«r qind.
NĂ« disa raste, kompanitĂ« madje e kanĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« tĂ« paguajnĂ« pagat e premtuara, siç raportohet nga âMoscow Timesâ, njĂ« gazetĂ« e pavarur nĂ« gjuhĂ«n angleze.
VetĂ«m nĂ« tremujorin e parĂ« tĂ« vitit 2026, rreth 209,000 ndĂ«rmarrje tĂ« vogla dhe tĂ« mesme u detyruan tĂ« mbylleshin â njĂ« rritje prej 9 pĂ«r qind krahasuar me vitin e mĂ«parshĂ«m.
Nuk ka zgjidhje tĂ« thjeshta pĂ«r kĂ«tĂ« situatĂ«. Elvira Nabiullina, drejtuesja e BankĂ«s Qendrore tĂ« RusisĂ«, ka shprehur shpresĂ«n se normat shumĂ« tĂ« larta tĂ« interesit â aktualisht nĂ« nivelin 14 pĂ«r qind, krahasuar me 2,25 pĂ«r qind nĂ« EurozonĂ« â do tĂ« ndihmojnĂ« nĂ« riorientimin e ekonomisĂ« drejt kompanive mĂ« produktive.
Ideja është se kompanitë më të dobëta do ta kenë të vështirë të sigurojnë financim dhe përfundimisht do të mbyllen, duke i shtyrë punonjësit të kalojnë te ndërmarrje më të shëndosha dhe, rrjedhimisht, duke rritur produktivitetin e përgjithshëm dhe mirëqenien ekonomike.
Megjithatë, për momentin kjo nuk po ndodh; mënyra kryesore për ta zgjidhur çështjen do të ishte reduktimi i stimulit të madh ekonomik që vjen nga sektori ushtarak. Për regjimin e Vladimir Putinit, kjo nuk është një mundësi.
Si gjithmonë kur diskutohen dobësitë e ekonomisë ruse, është e rëndësishme të kujtojmë se vështirësitë ekonomike nuk shndërrohen automatikisht në kolaps politik, e as nuk ndikojnë domosdoshmërisht në rrjedhën e luftës.
Rusia mund tĂ« vazhdojĂ« ta mbĂ«shtesĂ« financiarisht pĂ«rpjekjen e saj luftarake edhe pĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ«. Dallimi qĂ«ndron nĂ« faktin se, ndĂ«rsa mĂ« parĂ« mund ta bĂ«nte kĂ«tĂ« pa prekur ndjeshĂ«m popullsinĂ« qĂ« jeton larg vijĂ«s sĂ« frontit, tani mund tĂ« bĂ«het e nevojshme tâu kĂ«rkohen atyre sakrifica gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« mĂ«dha.
Gazeta Si â NjĂ« sasi e vogĂ«l e dyshuar lĂ«nde eksplozive e pashpĂ«rthyer Ă«shtĂ« gjetur nĂ« orĂ«t e para tĂ« mĂ«ngjesit tĂ« kĂ«saj tĂ« shtune pranĂ« derĂ«s sĂ« dyqanit tĂ« kĂ«ngĂ«tarit Rigels Rajku ose siç njihet Noizy nĂ« Plazhin e DurrĂ«sit.
Pas njoftimit, në vendngjarje kanë shkuar shërbimet e policisë, së bashku me grupin hetimor, të cilët po hetojnë për zbardhjen dhe dokumentimin e ngjarjes.
Rreth katër vite më parë, më 8 qershor 2022, një sasi tritoli shpërtheu në të njëjtin objekt duke shkaktuar dëme të mëdha materiale.
Atëherë Noizy pati ngritur dyshime mbi reperin Cllevio me të cilin kishte konflikt të hapur. Një vit më pas, në qershor, lokalit të Noizyt në Currila iu vu zjarri dy herë. Për zjarrvënie të qëllimshme policia pati arrestuar kushëririn e tij 26-vjeçar.
Gazeta Si â TĂ« premten nĂ« mbrĂ«mje, edhe Spanja rivendosi kontrollet kufitare me ItalinĂ« â njĂ« masĂ« qĂ« Italia e kishte zbatuar tashmĂ« javĂ«n e kaluar nĂ« pĂ«rgjigje tĂ« krizĂ«s sĂ« migracionit nĂ« Ceuta.
Duke qenë se të dyja vendet nuk ndajnë një kufi tokësor, kontrollet do të prekin udhëtarët që mbërrijnë me avion ose me anije.
Si Italia, ashtu edhe Spanja janë pjesë e Zonës Shengen, një zonë që lejon lëvizjen e lirë të njerëzve dhe përfshin 25 vende të Bashkimit Evropian (të gjitha përveç Qipros dhe Irlandës), si dhe Norvegjinë, Zvicrën, Islandën dhe Lihtenshtajnin.
Normalisht, shtetasit e këtyre vendeve mund të udhëtojnë midis tyre pa kontrolle të thelluara; për shembull, gjatë fluturimit nga Italia në Francë, kontrollohet vetëm karta e identitetit në momentin e hipjes në mjetin e udhëtimit.
MegjithatĂ«, tani Italia dhe Spanja do tĂ« veprojnĂ« â tĂ« paktĂ«n pjesĂ«risht â sikur tĂ« ishin jashtĂ« ZonĂ«s Shengen. Duke filluar nga 8 gushti, Spanja do tĂ« kryejĂ« kontrolle tĂ« identitetit dhe shtetĂ«sisĂ« sĂ« pasagjerĂ«ve qĂ« mbĂ«rrijnĂ« nga Italia me anije ose avion; pĂ«r shtetasit e vendeve jashtĂ« Bashkimit Evropian, kontrollet do tĂ« pĂ«rfshijnĂ« gjithashtu vizat ose lejet e qĂ«ndrimit.
Këto masa hyjnë në fuqi sot, ndaj nuk është ende e qartë se si do të funksionojnë në praktikë apo nëse do të shkaktojnë ndonjë pengesë.
Qeveria spanjolle ka deklaruar se kontrollet do të mbeten në fuqi deri më 7 shtator, përveç rastit kur të ndryshojnë kushtet që çuan në zbatimin e tyre.
Kontrollet italiane përfshijnë kërkimin e dokumenteve të udhëtimit nga pasagjerët në anije dhe aeroplanë që mbërrijnë nga Spanja; në teori, këto vlejnë vetëm për individët që mbajnë pasaporta nga vende jashtë Bashkimit Evropian.
Megjithatë, kjo nuk është plotësisht e saktë: autoritetet e porteve dhe aeroporteve po kryejnë kontrolle të rastësishme për mbërritjet nga Spanja, që do të thotë se edhe qytetarët italianë, spanjollë dhe të tjerë evropianë mund të preken.
Gjatë kontrolleve fillestare, pasagjerët evropianë mund të tregojnë thjesht kartat e tyre të identitetit para se të vazhdojnë, ndërsa udhëtarët nga vendet jo-evropiane i nënshtrohen inspektimeve më të hollësishme.
Situata është megjithatë konfuze dhe procedurat ndryshojnë nga një port ose aeroport në tjetrin: në disa raste, janë krijuar korsi të dedikuara për pasagjerët që mbërrijnë nga Spanja, ndërsa në të tjera, kontrollet kryhen menjëherë pas zbarkimit ose në zona të ndryshme të aeroportit.
Raportet pĂ«r radhĂ« po qarkullojnĂ« nĂ« faqet e internetit spanjolle â qĂ« ndodhin pikĂ«risht gjatĂ« sezonit tĂ« verĂ«s, kur udhĂ«timi midis dy vendeve Ă«shtĂ« nĂ« kulmin e tij.
Rifutja e kontrolleve buron nga një përplasje politike lidhur me imigracionin midis qeverive të Pedro Sånchez-it (të qendrës së majtë) dhe Giorgia Meloni-t (të së djathtës), e cila nisi në fund të korrikut, kur dhjetëra mijëra emigrantë hynë në enklavën spanjolle të Ceutës nga Maroku, por u kthyen mbrapsht brenda pak orësh.
Asnjë nga personat që mbërritën në Ceutë nuk arriti në kontinentin evropian; megjithatë, Meloni e shfrytëzoi incidentin për të forcuar pozicionin e saj dhe për të demonstruar një qëndrim të vendosur kundër imigracionit të parregullt.
Fillimisht ajo e kritikoi ashpër qeverinë e Sånchez-it, por më vonë e ndryshoi qasjen, duke shprehur solidaritet me Spanjën.
MegjithatĂ«, kjo nuk mjaftoi pĂ«r tâi dhĂ«nĂ« fund ngĂ«rçit diplomatik. SĂĄnchez-i i pĂ«rket PartisĂ« Socialiste dhe qeveria e tij Ă«shtĂ« njĂ« nga tĂ« paktat nĂ« Bashkimin Evropian qĂ« mban njĂ« qĂ«ndrim mĂ« pak pĂ«rjashtues ndaj emigrantĂ«ve.
Gazeta Si â NĂ« hotelin qĂ« zĂ« selinĂ« e vjetĂ«r tĂ« PolicisĂ« Metropolitane tĂ« LondrĂ«s, pranĂ« Sheshit âTrafalgarâ, ndodhet njĂ« bar i quajtur âThe 40 Elephantsâ.
Ai ia detyron emrin e tij njĂ« grupi kriminal qĂ« ishte mjaft i njohur midis fundit tĂ« shekullit tĂ« 19-tĂ« dhe gjysmĂ«s sĂ« parĂ« tĂ« shekullit tĂ« 20-tĂ«: atij tĂ« âDyzet HajdutĂ«veâ, ose âDyzet ElefantĂ«veâ, njĂ« bandĂ« e pĂ«rbĂ«rĂ« nga rreth dyzet gra qĂ« iu pĂ«rkushtuan vjedhjes, zhvatjes dhe grabitjes sĂ« dyqaneve me njĂ« mjeshtĂ«ri tĂ« caktuar.
Fakti që në atë kohë ekzistonte një grup kriminal vetëm me femra ishte në vetvete një i pazakontë, sikundër dhe suksesi i tyre.
Historia e bandĂ«s, edhe pse e trilluar, tregohet nĂ« serinĂ« âA Thousand Blowsâ, krijuar nga ideatori i âPeaky Blindersâ, Steven Knight, i disponueshĂ«m nĂ« âDisney+â.
Banda ishte formuar nĂ« âElephant and Castleâ, njĂ« zonĂ« nĂ« jug tĂ« Thames, e cila vetĂ« mori emrin e saj nga njĂ« pub famĂ«keq.
Shumë gra që ishin pjesë e tij, ishin të dashurat, vajzat apo motrat e anëtarëve të një bande tjetër mashtruesish, hajdutësh dhe kriminelë të vegjël të zonës: objektivi i të dy grupeve, ishin mbi të gjitha dyqanet në qendër dhe njerëz të pasur, të cilët arrinin të vidhnin me mjeshtëri dhe më pas e shisnin mallin përmes një rrjeti bashkëpunëtorësh.
Në një libër të vitit 1851, gazetari Henry Mayhew raportoi disa nga metodat e përdorura nga hajdutët e xhepave, të përshkruara si gra midis 14 dhe 60 vjeçe, shpesh të veshura me shalle dhe mantele të mëdha.
NĂ« pĂ«rgjithĂ«si, ata hynin nĂ« dyqane nĂ« kohĂ«n e pikut, dy ose tre nĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ« dhe synonin tĂ« shisnin sa mĂ« shumĂ« produkte tĂ« vjedhura: âKur dyqanxhiu ishte i zĂ«nĂ« duke marrĂ« mallra nga dritarja ose nga raftetâ pĂ«r tâi rregulluar nĂ« banak, shkruante MayheĂ«, âzakonisht njĂ«ra prej tyre merrte dhe fshihte diçka nĂ«n mantel ose shall, ndĂ«rsa tjetra pĂ«rpiqej ta shpĂ«rqendronteâ.
Një ilustrim i vitit 1872 që tregon një grua që kryen vjedhje në dyqan (Wikimedia Commons)
NdonjĂ«herĂ« hajdutet pĂ«rdornin letra referimi tĂ« rreme pĂ«r tâu punĂ«suar si shĂ«rbĂ«tore pĂ«r tĂ« vjedhur te zotĂ«rinjtĂ« e tyre.
Të tjera, megjithatë, joshin të moshuarat në një rrugicë dhe më pas i akuzonin se i kishin sulmuar, ndërsa një bashkëpunëtore pretendoi se ishte dëshmitare e një sulmi të supozuar: për të shmangur veten nga sikleti, burri i sulmuar, zakonisht ua dorëzonte vajzave gjërat e tij me vlerë, tregon Bryan McDonald, autor i disa librave mbi grupet kriminale në Londër.
Historiania dhe gazetarja Caitlin Davies, autore e njĂ« libri mbi kriminalitetin femĂ«ror, vuri nĂ« dukje se me kalimin e kohĂ«s, figurat e âDyzet ElefantĂ«veâ janĂ« stereotipizuar ose seksualizuar.
Megjithatë, operacionet e tyre ishin të organizuara mirë, të cilat shpesh funksiononin pikërisht sepse kryheshin nga gratë.
Hallie Rubenhold, eksperte pĂ«r rolin e gruas nĂ« shoqĂ«rinĂ« angleze, shpjegoi pĂ«r BBC se duke pasur parasysh moralin e asaj kohe, gratĂ« pritej tĂ« ishin mĂ« tĂ« respektueshme ndaj ligjit, me rezultat qĂ« askush nuk do tâi dyshonte pĂ«r vjedhje tĂ« ngjashme.
NĂ« çdo rast, âDyzet ElefantĂ«tâ kishin rregulla pĂ«r tâu respektuar, pjesĂ«risht pĂ«r tĂ« ruajtur harmoninĂ« nĂ« grup dhe pjesĂ«risht pĂ«r tĂ« promovuar barazinĂ« brenda tij: ato tĂ« njohura si âkodi i plaçkitĂ«sveâ, prandaj McDonald i pĂ«rcaktoi ato si ânjĂ« lloj kooperativeâ.
Ndërkohë, në përgatitjen e një grabitjeje apo vjedhjeje, duhej të ishe i përpiktë dhe të mos pije kurrë alkool.
TĂ« ardhurat nga njĂ« vjedhje, duhej tĂ« ndaheshin nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« barabartĂ« midis atyre qĂ« e kryenin atĂ« dhe nĂ«se njĂ« anĂ«tar arrestohej, tĂ« tjerĂ«t do tâi siguronin asaj njĂ« alibi. Kodi mĂ« pas ndalonte vjedhjen, si nga gratĂ« e tjera nĂ« bandĂ«, ashtu edhe nga partnerĂ«t e tyre.
Ato gjithashtu rrallĂ« vishnin rrobat ose stolitĂ« qĂ« vidhnin: gratĂ« ende shpenzonin shuma tĂ« mĂ«dha nĂ« bare, restorante dhe nĂ« festa pĂ«r tâu pĂ«rpjekur tĂ« imitonin personazhet e famshĂ«m dhe aristokracinĂ« e lartĂ«, veçanĂ«risht nĂ« vitet 1920, periudhĂ«n e aktivitetit tĂ« tyre maksimal.
Megjithëse dokumentet e policisë së Londrës dëshmojnë për vjedhje të rregullta të kryera nga gratë që nga fundi i shekullit të tetëmbëdhjetë, referenca e parë e bandës, daton në vitin 1873 dhe dihet me siguri se ajo mbeti aktive deri në vitet 1950.
âDyzet ElefantĂ«tâ ishin aq tĂ« afta nĂ« shmangien e policisĂ«, sa ishin famĂ«keqe, me rezultatin qĂ« nĂ«se njerĂ«zit i shihnin pranĂ« dyqaneve, shqetĂ«soheshin.
Me kalimin e kohës, u identifikuan rreth 70 gra, disa prej të cilëve u dënuan për krime të tilla si vjedhje dyqanesh ose sulm ndaj policisë; të tjerët u shpërngulën gradualisht nga Londra.
Banda, megjithatĂ«, drejtohej nga njĂ« udhĂ«heqĂ«se, ose âmbretĂ«reshaâ. NjĂ« nga mĂ« tĂ« njohurat ishte Alice Diamond, e cila lindi nĂ« vitin 1896 nĂ« njĂ« familje kriminelĂ«sh dhe drejtonte grupin âme saktĂ«si ushtarakeâ, duke vendosur kontrollin mbi territorin dhe duke dĂ«nuar ato qĂ« nuk e respektonin atĂ«, shpjegon Davies.
NjĂ« tjetĂ«r, Ă«shtĂ« Mary Carr, e cila nĂ« serialin televiziv interpretohet nga Erin Doherty, e njohur pĂ«r rolin e PrinceshĂ«s Anne nĂ« serialin pĂ«r familjen mbretĂ«rore britanike âThe Crownâ.
Në një episod të podkastit të tij, aktori i njohur anglez Stephen Fry, rrëfengjyqin e vitit 1896 ndaj Carr-it, e cila ishte akuzuar për rrëmbimin e një fëmije.
Sipas versionit të McDonald-it, fëmija ishte shitur dhe i ishte besuar Carr-it në pritje të transferimit te një çift pa fëmijë; pasi u gjet në shtëpinë e saj pas një denoncimi anonim, ajo u dënua me tre vjet burg, ndërsa djali përfundoi në një jetimore.
Zyrtarisht, Carr shiste lule në Covent Garden dhe punonte si modele për artistë; edhe pse dihej se ajo ishte udhëheqësja e bandës, policia nuk kishte gjetur kurrë prova për ta akuzuar atë.
Dihet se Carr u dënua sërish në vitin 1900 për marrje të mallrave të vjedhura; besohet se më pas ajo u shpërngul në zonën e Mançesterit, ku dyshohet se vazhdoi të vidhte, ndërsa hiqej si një grua e shtresës së lartë, për të ndërruar jetë përfundimisht rreth vitit 1924.
NĂ« serialin e Knight-it, personazhi i saj â i portretizuar me njĂ«farĂ« lirie artistike â takohet me  Hezekiah Moscow (Malachi Kirby), njĂ« tjetĂ«r figurĂ« reale: njĂ« burrĂ« qĂ« kishte ardhur nga Xhamajka me synimin pĂ«r tâu bĂ«rĂ« zbutĂ«s luanĂ«sh, por qĂ« nĂ« fund gjeti sukses si boksier.
Gazeta Si â âHiqe mendjen; relaksohu dhe lĂ«shoje veten nga erĂ«rat; âânuk Ă«shtĂ« vdekje. LĂ«ri mĂ«njanĂ« tĂ« gjitha mendimet; dorĂ«zoji veten zĂ«rit: ai shkĂ«lqen. QĂ« tĂ« mund ta shohĂ«sh kuptimin e asaj qĂ« gjendet brenda: Ă«shtĂ« vetĂ« qeniaâ.
Edhe sot â plot gjashtĂ« dekada mĂ« vonĂ« â zĂ«ri dhe fjalĂ«t e John Lennon-it ofrojnĂ« mĂ«nyrĂ«n mĂ« tĂ« mirĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rjetuar ndikimin e katĂ«rmbĂ«dhjetĂ« âplumbave tĂ« kĂ«nduarâ qĂ« pĂ«rbĂ«jnĂ« âRevolverâ-in, albumin qĂ« âThe Beatlesâ publikuan mĂ« 5 gusht 1966.
MegjithatĂ«, fjalĂ«t e cituara nĂ« fillim â nga kĂ«nga âTomorrow Never Knowsâ â nuk flasin pĂ«r njĂ« gjendje shkĂ«putjeje pa mendime, por pĂ«rkundrazi pĂ«r njĂ« zgjedhje tĂ« vetĂ«dijshme pĂ«r tĂ« kĂ«rkuar njĂ« dimension tĂ« ri perceptues dhe ekzistencial.
Ashtu si te The Matrix, dĂ«gjuesi e sheh veten tĂ« pasqyruar te anĂ«tari i Beatles-it qĂ« kthehet papritur nĂ« realitet te kĂ«nga âIâm Only Sleepingâ, ku vrullet muzikore, duken si pilula blu tĂ« gĂ«lltitura njĂ«ra pas tjetrĂ«s â hapa qĂ« tĂ« afrojnĂ« me vrimĂ«n e Lepurit tĂ« BardhĂ«, e cila Ă«shtĂ« sa magjepsĂ«se, aq edhe frikĂ«suese, njĂ«lloj si vetĂ« Revolver-i.
1966: Grupi britanik i muzikĂ«s pop âThe Beatlesâ, duke qĂ«ndruar para katĂ«r mikrofonave nĂ« njĂ« konferencĂ« shtypi ku diskutuan pĂ«r koncertin e tyre nĂ« stadiumin âSheaâ nĂ« Nju-Jork. Nga e majta nĂ« tĂ« djathtĂ«: Ringo Starr, Paul McCartney, John Lennon (1940â1980) dhe George Harrison (1943â2001).
MĂ« tĂ« famshĂ«m se Jezusi â Albumi u shfaq mĂ« pak se njĂ« vit pas Rubber Soul, duke e shtuar ndoshta edhe mĂ« shumĂ« ndikimin revolucionar dhe tronditĂ«s tĂ« atij disku tĂ« mĂ«parshĂ«m.
Ai shĂ«noi njĂ« ndryshim tĂ« qartĂ« drejtimi â njĂ« lĂ«vizje e mundshme vetĂ«m pĂ«r njĂ« grup qĂ« zotĂ«ronte nivelin e vetĂ«besimit qĂ« kishin âThe Beatlesâ nĂ« atĂ« kohĂ«.
âKatĂ«rshja e famshmeâ e dinte se po kalonte njĂ« periudhĂ« shkĂ«lqimi krijues dhe nuk ngurroi tâi thoshte shtypit amerikan â pak para publikimit tĂ« krijimit tĂ« tyre mĂ« tĂ« fundit â se ishin âmĂ« tĂ« famshĂ«m se Jezusiâ.
Në atë kohë, një deklaratë e tillë shkaktoi indinjatë te një pjesë e publikut amerikan, por cilësia e jashtëzakonshme e veprës bëri që akuzat për blasfemi të humbisnin shpejt rëndësinë e tyre.
NĂ« fund tĂ« fundit, bĂ«hej fjalĂ« pĂ«r grupin âThe Beatlesâ tĂ« vitit 1966 â ambicioz, por ende tĂ« bashkuar â njĂ« grup i aftĂ« pĂ«r tĂ« gjetur pikĂ«takimin e pĂ«rsosur mes ndjeshmĂ«rive tĂ« tyre tĂ« larmishme.
âGjĂ«ja e parĂ« qĂ« ndodhi me albumin e riâ, i tha John Lennon revistĂ«s âMelody Makerâ, âishte se unĂ« dhe Paul vendosĂ«m qĂ« duhej tĂ« bashkoheshim. Takoheshim privatisht, por vendosĂ«m se kishte ardhur koha tâi pĂ«rkushtoheshim punĂ«s serioze. Takimi Ă«shtĂ« hapi i parĂ« dhe jo gjithmonĂ« mĂ« i lehti. MĂ« pas, sapo bĂ«hemi bashkĂ« â te unĂ« ose te Paul-i â fillojmĂ« tĂ« mendojmĂ« pĂ«r kĂ«ngĂ«tâ.
Shkurtimisht, hierarkia e punës ishte e qartë: një mekanizëm i akorduar në mënyrë të përsosur, ku çdo ingranazh lëvizte në harmoni të plotë.
John dhe Paul shkëmbenin ide dhe krijonin së bashku, e më pas shkonin në studio, ku George dhe Ringo sillnin frymëzimet e tyre, duke i integruar ato në atë shkrirje fillestare të ideve krijuese.
TĂ« gjitha ngjyrat â âRevolverâ u pozicionua nĂ« gjysmĂ« tĂ« rrugĂ«s midis Rubber Soul â i cili ruante njĂ« frymĂ« akustike-folk tĂ« thjeshtuar, por autentike â dhe Sgt. Pepperâs Lonely Hearts Club Band, njĂ« album qĂ« ishte psikodelik, por edhe ambicioz e barok, madje edhe pĂ«r sa i pĂ«rket dizajnit tĂ« kopertinĂ«s.
NdonĂ«se nuk arriti madhĂ«shtinĂ« e pasuesit tĂ« tij, albumi i vitit 1966 ishte gjithsesi aq novator, saqĂ« i shtyu âFab Fourâ tĂ« merrnin njĂ« vendim tĂ« guximshĂ«m: tĂ« mos performonin mĂ« âliveâ, tĂ« paktĂ«n derisa tĂ« gjenin njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r tâi realizuar disa kĂ«ngĂ« jashtĂ« mjediseve tĂ« studios âAbbey Roadâ.
NĂ« fakt, âThe Beatlesâ kishin filluar ta pĂ«rdornin studion nĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« re, duke eksperimentuar me teknika si shtresĂ«zimi i vokaleve.
Ajo nuk ishte mĂ« thjesht njĂ« hapĂ«sirĂ« ââregjistrimi, por njĂ« laborator i vĂ«rtetĂ« ku gjenin vend tingujt indianĂ«, chamber pop-i, psikodelia, roku, xhazi dhe muzika soul e frymĂ«zuar nga stili âMotownâ.
âAll the lonley peopleâ â Ekzistonte rreziku real qĂ« gjithçka tĂ« shkrihej pĂ«rfundimisht nĂ« njĂ« pĂ«rzierje tĂ« rĂ«ndĂ« e tĂ« patretshme â veçanĂ«risht pĂ«r veshĂ«t e atyre qĂ« nuk ishin ndeshur kurrĂ« me diçka tĂ« tillĂ«.
Merrni pĂ«r shembull kĂ«ngĂ«n âEleanor Rigbyâ: ajo jo vetĂ«m qĂ« pĂ«rfshinte elemente orkestrale, por vendoste nĂ« qendĂ«r tĂ« rrĂ«fimit njĂ« person tĂ« moshuar e tĂ« vetmuar â njĂ« temĂ« qĂ« Ă«shtĂ« gjithçka tjetĂ«r veçse tĂ«rheqĂ«se apo e zakonshme nĂ« muzikĂ«n pop, madje edhe sot.
Paul McCartney ishte i vetĂ«dijshĂ«m pĂ«r kĂ«tĂ«, por nuk e shihte si problem; pĂ«rkundrazi, ai krijoi me dashje njĂ« baladĂ« pĂ«r njĂ« grua tĂ« pamartuar, ndoshta duke parĂ« njĂ« pasqyrim tĂ« vetvetes te personazhi i At McKenzie-t, i cili âshkruan fjalĂ«t e njĂ« predikimi qĂ« askush nuk do ta dĂ«gjojĂ«â.
Ishte njĂ« lĂ«vizje e guximshme â njĂ« lĂ«vizje qĂ« edhe vetĂ« kolegĂ«t muzikantĂ« nuk e kuptuan menjĂ«herĂ«. Ray Davies i grupit âThe Kinksâ e krahasoi kĂ«ngĂ«n me njĂ« ushtrim tĂ« thjeshtĂ« stilistik, duke shkuar deri aty sa tĂ« thoshte: âE pĂ«rfytyroj dot John-in duke thĂ«nĂ«: âDo ta shkruaj kĂ«tĂ« pĂ«r mĂ«suesin tim tĂ« vjetĂ«r tĂ« shkollĂ«s'â.
Me pak fjalĂ«, akuza ishte se ai kishte krijuar njĂ« eksperiment akademik â njĂ« ndĂ«rthurje tĂ« llogaritur mes stilit tĂ« Haydn-it dhe atij âhungarezâ tĂ« Brahms-it.
Pollocku mbi Pikason â MegjithatĂ«, po ta shohim nĂ« retrospektivĂ«, do ta hidhnim poshtĂ« idenĂ« se âRevolverâ ishte njĂ« vepĂ«r e konceptuar qĂ«llimisht pĂ«r tâu marrĂ« seriozisht.
Sikur tĂ« kishte qenĂ« kĂ«shtu, ata nuk do tĂ« kishin pĂ«rfshirĂ« krijime tĂ« lehta e lozonjare si âGood Day Sunshineâ apo âGot to Get You Into My Lifeâ tĂ« McCartney-t â njĂ« kĂ«ngĂ« aq e ndikuar nga stili soul i shtĂ«pisĂ« diskografike Motown, saqĂ« fillimisht ishte planifikuar tĂ« regjistrohej pikĂ«risht nĂ« studiot e saj.
âGot to Getâ pĂ«rfshinte elemente nga James Brown, free jazz-i dhe Otis Reddingu â e mbi tĂ« gjitha, njĂ« seksion instrumentesh frymore.
NĂ« mĂ«nyrĂ« domethĂ«nĂ«se, kĂ«nga u interpretua mĂ« vonĂ« nga grupi Earth, Wind & Fire, nĂ« njĂ« rast interesant riapropriimi kulturor qĂ« kulmoi kur grupi i njohur pĂ«r hitin âSeptemberâ e shndĂ«rroi kĂ«ngĂ«n nĂ« njĂ« himn pĂ«r marihuanĂ«n.
NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, ia vlen tĂ« pĂ«rmendet edhe momenti mĂ« i lehtĂ« e gazmor i albumit: âYellow Submarineâ. NĂ« thelb njĂ« kĂ«ngĂ« pĂ«r fĂ«mijĂ«, ajo u cilĂ«sua si ânjĂ« grumbull plehrashâ nga Daviesi, i cili njihej pĂ«r natyrĂ«n e tij tejet kritike.
Asokohe, shumĂ« njerĂ«z i konsideronin disa kĂ«ngĂ« si shmangie nga stili â momente qĂ« cenonin ekuilibrin e albumit.
Sot, megjithatĂ«, albumi duket krejtĂ«sisht i balancuar pikĂ«risht falĂ« kĂ«tyre elementeve tĂ« gjalla e anarkike â qĂ« tĂ« kujtojnĂ« teknikĂ«n e action painting tĂ« Pollockut, e cila pĂ«rmbyste perspektivat gjeometrike tĂ« Pikasos kubist.
VetĂ«m pĂ«r sot, The Beatles â MĂ« pas ishin ndikimet indiane tĂ« sjella nĂ« grup nga George Harrison, i cili krijoi kompozime tĂ« frymĂ«zuara nga Lindja pĂ«r albumin, duke pĂ«rdorur sitarin.
Disa instrumente rezultuan thelbĂ«sore nĂ« ndryshimin e koordinatave hapĂ«sinore brenda tĂ« cilave operon âRevolverâ â njĂ« album qĂ«, rastĂ«sisht, lindi nga dashuria pĂ«r veprĂ«n themelore âThe Psychedelic Experienceâ, tĂ« shkruar nga studiuesit e psikedelisĂ«, Timothy Leary, Ralph Metzner dhe Richard Alpert.
Ajo libĂ«r pĂ«rmendet shprehimisht nĂ« kĂ«ngĂ«n e lartpĂ«rmendur âTomorrow Never Knowsâ, e cila nis duke ndĂ«rthurur zhurmat natyrore me tinguj tĂ« stilit lindor, pĂ«r tâi integruar ato mĂ« pas nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« natyrshme nĂ« peizazhin e veçantĂ« muzikor tĂ« âBeatlesâ-ave.
NjĂ« album me njĂ« larmi tĂ« tillĂ«, i mbĂ«shtetur nga njĂ« psikedeli kaq anarkike (dhe i pĂ«rforcuar nga eksperimente kinematografike si filmi Yellow Submarine), ishte unik â njĂ« dritare drejt njĂ« bote qĂ« mund tĂ« ekzistonte vetĂ«m nĂ« atĂ« çast kalimtar kohor.
Bob Dylan ndoqi tĂ« njĂ«jtĂ«n rrugĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ«n e tij me âBlonde on Blondeâ, por shpejt mori drejtime tĂ« tjera, ashtu siç bĂ«nĂ« edhe âBeach Boysâ dhe âRolling Stonesâ.
Ruajtja e njĂ« niveli tĂ« tillĂ« krijimtarie tĂ« pakufishme ishte njĂ« sfidĂ« komplekse â si pĂ«r ata qĂ« e shndĂ«rronin atĂ« krijimtari nĂ« art, ashtu edhe pĂ«r ata qĂ« e pĂ«rjetonin vetĂ« artin.
Albumi Revolver i grupit The Beatles nuk kishte municion tĂ« pafundĂ«m, por pĂ«r sa kohĂ« qĂ« âqĂ«lloiâ, ai preku drejtpĂ«rdrejt zemrat e shumĂ« njerĂ«zve.
Robert Rodriguez, autori i librit âRevolver: How the Beatles Imagined Rock ânâ Rollâ, bĂ«n pjesĂ« natyrshĂ«m mes fansave tĂ« albumit dhe e cilĂ«son atĂ« si âkulmin artistikâ tĂ« grupit: âI çliruar nga vetĂ«dija e sforcuar dhe tashmĂ« e vjetĂ«ruar e albumit Sgt. Pepper, âRevolverâ Ă«shtĂ« i mbushur me frymĂ«zim, ndĂ«rsa Pepper duket si njĂ« vepĂ«r e llogaritur. NjĂ« bashkĂ«punim i vĂ«rtetĂ« katĂ«rpalĂ«sh, ku çdo anĂ«tar i grupit punonte nĂ« tĂ« njĂ«jtin drejtim; kurrĂ« mĂ« parĂ« nĂ« karrierĂ«n e tyre ata nuk kishin ndĂ«rmarrĂ« njĂ« hap kaq tĂ« guximshĂ«m drejt sĂ« panjohurĂ«s, duke zbuluar atĂ« qĂ« shtrihej pĂ«rtej horizontit tĂ« paradigmĂ«s ekzistuese tĂ« muzikĂ«s rock. ĂshtĂ« njĂ« koleksion i pĂ«rjetshĂ«m stilesh eklektike, ku secili prej tyre dĂ«shmon mjeshtĂ«rinĂ« e grupit nĂ« zhanre tĂ« ndryshme â madje edhe nĂ« ato qĂ« po i krijonin vetĂ« nĂ« atĂ« kohĂ«â.
PĂ«r askĂ«nd â Sot, kritikĂ«t e muzikĂ«s priren ta shohin kĂ«tĂ« album tĂ« vitit 1966 si fillimin e epokĂ«s sĂ« âpjekurisĂ«â sĂ« grupit âThe Beatlesâ.
Kur njerĂ«zve u lodheshin veshĂ«t nga meloditĂ« e hershme e tĂ« gĂ«zueshme tĂ« âFab Fourâ-it, ata vinin nĂ« pllakĂ« âRevolverâ-in.
Pa kĂ«tĂ« album, nuk do tĂ« kishim as Britpop-in, as indie rock-un. NĂ« thelb, e gjithĂ« muzika e viteve â90 e dominuar nga kitara â nga Stone Roses te Oasis, duke kaluar pĂ«rmes Pavement, Radiohead dhe Dinosaur Jr. â i detyrohet shumĂ« kĂ«saj vepre.
John Lennon e mbylli albumin me njĂ« ftesĂ« pĂ«r tĂ« mos e kufizuar atĂ« â apo muzikĂ«n nĂ« pĂ«rgjithĂ«si â nĂ« njĂ« kohĂ« dhe vend tĂ« caktuar: âPra, luaje lojĂ«n e ekzistencĂ«s deri nĂ« fund, tĂ« fillimit, tĂ« fillimitâ.
GjashtĂ«dhjetĂ« vjet mĂ« vonĂ«, âRevolverâ mbetet si njĂ« shirit i Mobiusit, pa fillim e pa fund. ĂshtĂ« njĂ« magji qĂ« pĂ«rsĂ«ritet, pa u shqetĂ«suar pĂ«r ndikimin e saj tĂ« kaluar apo pĂ«r jehonĂ«n qĂ« do tĂ« vazhdojĂ« tĂ« nxisĂ« nĂ« tĂ« ardhmen. Sepse, nĂ« fund tĂ« fundit, e nesĂ«rmja mbetet e paparashikueshme. Dhe kjo Ă«shtĂ« krejt nĂ« rregull.
Gazeta Si â Duke folur pĂ«r situatĂ«n politike nĂ« vend dhe protestat kundĂ«r qeverisĂ«, Sali Berisha tha se ShqipĂ«ria ndodhet nĂ« njĂ« krizĂ« tĂ« thellĂ« dhe akuzoi qeverinĂ« e Edi RamĂ«s pĂ«r korrupsion, keqmenaxhim dhe pĂ«rqendrim tĂ« pushtetit.
Sipas tij, një qeveri që nuk lufton korrupsionin, por e mbron atë, humbet legjitimitetin para qytetarëve.
Berisha u ndal edhe te protestat që, sipas tij, kanë vijuar prej 70 ditësh në Tiranë. Ai tha se qytetarët kanë protestuar kundër korrupsionit, politikave të qeverisë, problemeve të mjedisit dhe shpopullimit të vendit.
âKjo qeveri nuk ka asnjĂ« legjitimitet sepse prej 70 ditĂ«sh, nĂ« njĂ« protestĂ« epike pĂ«r ShqipĂ«rinĂ« dhe EuropĂ«n, dhjetĂ«ra, qindra, mijĂ«ra qytetarĂ« shqiptarĂ« kanĂ« protestuar dhe vazhdojnĂ« tĂ« protestojnĂ« nĂ« rrugĂ« dhe sheshet e TiranĂ«s pĂ«r orĂ« tĂ« tĂ«raâ, u shpreh ai.
Një pjesë të fjalës së tij Berisha ia kushtoi edhe Reformës Territoriale. Ai e akuzoi qeverinë se përmes ndryshimeve territoriale ka centralizuar pushtetin dhe ka dobësuar qeverisjen vendore.
Kryedemokrati theksoi se mbyllja ose bashkimi i njësive vendore ka sjellë mungesë shërbimesh dhe ka ndikuar në largimin e banorëve nga zonat e tyre.
Ai e cilĂ«soi atĂ« si njĂ« âplatformĂ« pĂ«r shpopulliminâ dhe largimin e shqiptarĂ«ve nga vendi, e cila reduktoi numrin e njĂ«sive tĂ« qeverisjes vendore nĂ« 61 bashki, dĂ«mtoi decentralizimin dhe solli, sipas tij, mungesĂ« shĂ«rbimesh pĂ«r qytetarĂ«t.
âEdi Rama nuk ka mĂ« legjitimitet dhe qeveria e tij, siç faktoi me hartĂ«n elektorale, me hartĂ«n e ndarjes sĂ« pushtetit lokal. KĂ«to vite faktuan pĂ«r shqiptarĂ«t se ndarja territoriale e vitit 2014 qĂ« shkurtoi, pakĂ«soi nga rreth 400 njĂ«si tĂ« qeverisjes vendore, bashki dhe komuna tĂ« marra sĂ« bashku, nĂ« 61 njĂ«si, ishte goditja mĂ« e fuqishme qĂ« iu bĂ« parimit demokratik tĂ« decentralizimit. Por ishte gjithashtu platforma mĂ« e egĂ«r pĂ«r shpopullimin e ShqipĂ«risĂ« dhe largimin, dĂ«bimin e shqiptarĂ«ve nga ShqipĂ«ria, pĂ«r mungesĂ« shĂ«rbimesh, pĂ«r bojkot total tĂ« tyreâ.
Gazeta Si â Mes arsyeve pse njerĂ«zit e konsumojnĂ« rregullisht marihuanĂ«n, relaksimi para gjumit, si dhe rĂ«nia mĂ« e lehtĂ« dhe gjumi mĂ« i thellĂ«, janĂ« disa nga mĂ« tĂ« zakonshmet dhe mĂ« tĂ« pĂ«rmendurat.
Sipas disa sondazheve, 85 për qind e përdoruesve të kanabisit mjekësor thonë se ai i ndihmon të pushojnë më mirë, dhe rreth 9 për qind e të rriturve në SHBA e përdorin atë si ndihmesë për gjumin.
MegjithatĂ«, kur studiuesit janĂ« pĂ«rpjekur tâi matin efektet e kanabisit nĂ« cilĂ«sinĂ« e gjumit nĂ« kushte laboratorike, ata nuk kanĂ« konstatuar pĂ«rmirĂ«sime tĂ« dukshme; madje, nĂ« disa raste, kanĂ« vĂ«rejtur njĂ« pĂ«rkeqĂ«sim.
Nicole Bowles, e cila studion efektet e kanabisit nĂ« gjumĂ« nĂ« Universitetin e ShĂ«ndetit dhe ShkencĂ«s nĂ« Oregon (Portland), deklaroi sĂ« fundmi pĂ«r gazetĂ«n âThe Washington Postâ se âekziston njĂ« mospĂ«rputhje midis asaj qĂ« njerĂ«zit mendojnĂ« se bĂ«n kanabisi dhe asaj qĂ« ne matinâ.
KĂ«tĂ« vit, ekipi i tij publikoi rezultatet e njĂ« eksperimenti tĂ« ri nĂ« revistĂ«n âJournal os Sleep Researchâ. NĂ« tĂ« morĂ«n pjesĂ« tetĂ«mbĂ«dhjetĂ« persona: gjysma pĂ«rdorte kanabis tĂ« paktĂ«n tri herĂ« nĂ« javĂ«, ndĂ«rsa gjysma tjetĂ«r nuk e kishte pĂ«rdorur atĂ« pĂ«r tĂ« paktĂ«n njĂ« vit.
Për rreth dy javë, pjesëmarrësit mbanin një sensor në kyçin e dorës dhe u kërkua të flinin afërsisht në të njëjtën kohë, duke synuar tetë orë gjumë. Mesatarisht, përdoruesit e kanabisit flinin njëzet e gjashtë minuta më pak çdo natë.
MĂ« pas, ata kaluan tri net nĂ« laborator: njĂ« pĂ«r tâu pĂ«rshtatur me mjedisin, njĂ« gjatĂ« sĂ« cilĂ«s morĂ«n njĂ« pilulĂ« placebo njĂ« orĂ« para gjumit, dhe njĂ« tjetĂ«r ku morĂ«n njĂ« pilulĂ« qĂ« pĂ«rmbante 10 miligramĂ« THC â pĂ«rbĂ«rĂ«si i kanabisit pĂ«rgjegjĂ«s pĂ«r efektet e tij psikoaktive.
Kjo sasi ishte dukshëm më e ulët se ajo që gjendet zakonisht në një cigare kanabisi (joint). Asnjëri grup nuk e dinte se cilën pilulë kishte marrë në një natë të caktuar, ndonëse studiuesit ishin në dijeni të kësaj.
PĂ«r tĂ« matur gjumin, ekipi pĂ«rdori polisomnografinĂ« â njĂ« analizĂ« qĂ« kryhet duke kaluar natĂ«n nĂ« laborator me elektroda tĂ« vendosura nĂ« kokĂ« dhe fytyrĂ«, njĂ« brez rreth kraharorit dhe njĂ« sensor nĂ« gisht.
Regjistrohen parametra të ndryshëm, si aktiviteti elektrik i trurit, lëvizjet e syve, tonusi muskulor, frymëmarrja, rrahjet e zemrës dhe nivelet e oksigjenit në gjak. Këto të dhëna përdoren për të rindërtuar ngjarjet e natës dhe për të vlerësuar cilësinë e gjumit.
Ata zbuluan se THC-ja e zgjaste kohën e nevojshme për të rënë në gjumë dhe shkaktonte një ngadalësim shumë më të vogël të rrahjeve të zemrës.
AutorĂ«t vunĂ« re gjithashtu se aktiviteti i trurit merrte mĂ« shumĂ« kohĂ« pĂ«r tâu qetĂ«suar â njĂ« model qĂ« ngjan me atĂ« qĂ« vĂ«rehet te pagjumĂ«sia.
Për më tepër, THC-ja vononte fillimin e fazës së parë REM, duke e shtyrë atë nga një orë e gjysmë në më shumë se dy orë pas rënies në gjumë.
Gjumi REM është faza që lidhet me ëndrrat më të gjata e më të gjalla dhe besohet se luan një rol kyç në konsolidimin e kujtesës dhe rregullimin emocional.
Gjatë natës, truri kalon në mënyrë të përsëritur nga gjumi i lehtë në gjumin e thellë dhe më pas në gjumin REM, përpara se të nisë sërish ciklin; një cikël i plotë zgjat rreth një orë e gjysmë dhe gjatë natës ndodhin katër ose pesë cikle të tilla.
Faza REM zgjat vetĂ«m pak minuta gjatĂ« cikleve fillestare, por zgjatet gradualisht, duke ndodhur kryesisht drejt mĂ«ngjesit. Ăndrrat qĂ« mbajmĂ« mend janĂ« pothuajse gjithmonĂ« ato qĂ« pĂ«rjetohen pak para zgjimit.
Kjo mund tĂ« shpjegojĂ« pjesĂ«risht pse miliona njerĂ«z mendojnĂ« se gjumi i tyre pĂ«rmirĂ«sohet. NjĂ« hipotezĂ« Ă«shtĂ« se njerĂ«zit me vĂ«shtirĂ«si nĂ« gjumĂ« shpesh ankohen pĂ«r ngjarje qĂ« ndodhin gjatĂ« gjumit REM â siç janĂ« Ă«ndrrat shqetĂ«suese dhe zgjimet e papritura â tĂ« cilat krijojnĂ« ndjesinĂ« e njĂ« nate tĂ« trazuar.
Nëse THC-ja e redukton gjumin REM, këto përvoja pakësohen, duke ulur kështu ndjesinë e gjumit të dobët të nesërmen në mëngjes.
Kjo do të shpjegonte gjithashtu pse përdoruesit e përditshëm të kanabisit shpesh raportojnësë ëndërruari.
Ka gjithashtu raste kur shtypja e ëndrrave është pikërisht rezultati i dëshiruar. Një studim i vitit 2014, i udhëhequr nga Rakesh Jetty, një psikiatër ushtarak kanadez, shqyrtoi efektet e një analogu sintetik të THC-së te dhjetë ushtarë që vuanin nga çrregullimi i rëndë i stresit post-traumatik dhe tregoi se doza e duhur i qetësonte makthet e tyre.
Ata qĂ« e ndĂ«rpresin pĂ«rdorimin e tij raportojnĂ« Ă«ndrra tĂ« gjalla, tĂ« gjata dhe shpesh tĂ« frikshme. Ryan Vandrey, njĂ« psikolog eksperimental qĂ« bashkĂ«drejton laboratorin e kanabisit nĂ« âJohns Hopkins Medicineâ, shpjegon se THC-ja vepron duke u lidhur me receptorĂ«t kanabinoidĂ« nĂ« tru, tĂ« cilĂ«t shĂ«rbejnĂ« pĂ«r tĂ« balancuar aktivitetin nervor nxitĂ«s dhe frenues.
Me përdorimin e vazhdueshëm, truri përshtatet me këtë prani të vazhdueshme duke reduktuar numrin dhe ndjeshmërinë e këtyre receptorëve. Kjo është arsyeja pse duhet pirë më shumë për të arritur të njëjtin efekt, si dhe pse rregullimi i gjumit pëson çrregullime kur THC-ja nuk është më e pranishme.
Megjithatë, një reduktim në fazën REM nuk është vërejtur në të gjitha studimet e kryera deri më tani; përkundrazi.
NĂ« dhjetor tĂ« vitit 2025, njĂ« grup studiuesish kanadezĂ« publikoi njĂ« pĂ«rmbledhje nĂ« revistĂ«nâSleep Medicine Reviewsâ, e cila pĂ«rfshinte tĂ« gjitha studimet mbi lidhjen midis gjumit dhe kanabisit tĂ« kryera deri nĂ« vitin 2023.
Ata nuk gjetën efekte domethënëse në shumë nga parametrat e matur, si kohëzgjatja totale e gjumit, koha e nevojshme për të rënë në gjumë dhe raporti midis gjumit të lehtë dhe atij të thellë.
Megjithatë, lidhur me sasinë e gjumit REM, ata gjetën rezultate kontradiktore: disa studime tregonin një reduktim, ndërsa të tjera tregonin një rritje ose asnjë ndryshim.
PĂ«r tĂ« shpjeguar kĂ«to mospĂ«rputhje â pĂ«rveç vĂ«nies nĂ« dukje tĂ« dallimeve tĂ« konsiderueshme nĂ« metodat dhe protokollet e studimeve tĂ« shqyrtuara â autorĂ«t hodhĂ«n hipotezĂ«n pĂ«r ekzistencĂ«n e njĂ« vlere prag: doza mĂ« e ulĂ«t nĂ« tĂ« cilĂ«n u vĂ«rejt njĂ« reduktim statistikisht domethĂ«nĂ«s i gjumit REM Ă«shtĂ« njĂ«zet miligramĂ« THC.
Sa u pĂ«rket efekteve pas ndĂ«rprerjes, megjithatĂ«, studimet japin rezultate tĂ« ngjashme: gjatĂ« javĂ«s sĂ« parĂ« pa kanabis, njerĂ«zit flenĂ« mĂ« pak, vonojnĂ« shumĂ« mĂ« tepĂ«r pĂ«r tĂ« rĂ«nĂ« nĂ« gjumĂ« dhe pĂ«rjetojnĂ« njĂ« rritje tĂ« konsiderueshme tĂ« gjumit REM, i cili shfaqet shumĂ« mĂ« herĂ«t se zakonisht â me efektet mĂ« tĂ« dukshme qĂ« manifestohen nĂ« Ă«ndrra.
PĂ«rmbledhja arrin nĂ« pĂ«rfundimin se mjekĂ«t nuk duhet ta konsiderojnĂ« kanabisin si njĂ« ndihmesĂ« tĂ« besueshme pĂ«r gjumin dhe duhet tâi paralajmĂ«rojnĂ« pĂ«rdoruesit e rregullt se ndĂ«rprerja mund tĂ« çojĂ« nĂ« njĂ« periudhĂ« pagjumĂ«sie.
Shumë shoqata theksojnë se metodatpër përmirësimin e gjumit njihen prej kohësh dhe se qasja më efektive është një cikël terapie konjitive-sjellore që zgjat disa javë.
Gazeta Si â Senati i Shteteve tĂ« Bashkuara ka konfirmuar emĂ«rimin e Todd Blanche-it si Prokuror tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m tĂ« SHBA-ve (njĂ« rol i ngjashĂ«m me atĂ« tĂ« Ministrit tĂ« DrejtĂ«sisĂ«), pas njĂ« periudhe tĂ« vĂ«shtirĂ« gjatĂ« sĂ« cilĂ«s ishte e paqartĂ« nĂ«se ai do tĂ« siguronte votat e mjaftueshme.
Blanche është një bashkëpunëtor i ngushtë i presidentit Donald Trump, pasi ka shërbyer si avokat i tij që nga viti 2023.
Emërimi i tij minon më tej pavarësinë e Departamentit të Drejtësisë, një institucion që Trump ka kohë që kërkon ta vërë nën kontroll.
Emërimi i Blanche-it u miratua me 50 vota pro dhe 49 kundër. Republikanët gëzojnë një shumicë të ngushtë në Senat, me 53 nga 100 vendet.
MegjithatĂ«, dy republikane â Susan Collins nga Maine dhe Lisa Murkowski nga Alaska â kishin deklaruar se nuk do ta mbĂ«shtetnin Blanche-in, duke iu bashkuar tĂ« gjithĂ« demokratĂ«ve nĂ« qĂ«ndrimin kundĂ«r.
Blanche tashmĂ« po shĂ«rbente si Prokuror i PĂ«rgjithshĂ«m nĂ« detyrĂ« qĂ« nga prilli i kaluar, pasi Trump shkarkoi Pam Bondi-n â thuhet se pĂ«r shkak tĂ« pakĂ«naqĂ«sisĂ« me mĂ«nyrĂ«n se si ajo trajtoi publikimin e dokumenteve lidhur me âçështjen Epsteinâ, e cila ishte shndĂ«rruar nĂ« njĂ« çështje tĂ« madhe politike pĂ«r administratĂ«n.
Roli i Prokurorit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m Ă«shtĂ« thelbĂ«sor pĂ«r sistemin amerikan: personi nĂ« kĂ«tĂ« post shĂ«rben si kreu politik i Departamentit tĂ« DrejtĂ«sisĂ« dhe i tĂ« gjitha agjencive tĂ« tij tĂ« ndryshme â pĂ«rfshirĂ« FBI-nĂ« â vepron si kĂ«shilltari kryesor ligjor i Presidentit dhe pĂ«rfaqĂ«son qeverinĂ« federale nĂ« çështje ligjore.
Ndër përgjegjësitë e tjera, departamenti heton rastet e korrupsionit federal dhe mbikëqyr zbatimin e ligjeve zgjedhore.
Blanche është 52 vjeç; në vitin 2023, ai la postin e tij në një studio ligjore prestigjioze të Nju-Jorkut për të mbrojtur Trumpin në gjyqin e Stormy Daniels.
Në atë çështje, Trumpi u akuzua për falsifikimin e regjistrave të fushatës së vitit 2016, me qëllim fshehjen e pagesave të bëra ndaj aktores së filmave për të rritur, Stormy Daniels, në këmbim të heshtjes së saj lidhur me një takim seksual që të dy kishin pasur një dekadë më parë. Përfundimisht, Trumpi u shpall fajtor, por nuk mori asnjë dënim.
Blanche vazhdoi të shërbente si avokat i Trumpit deri në vitin 2024, kur presidenti e zgjodhi atë si Zëvendësprokuror të Përgjithshëm.
ShumĂ« njerĂ«z tani besojnĂ« se, si Prokuror i PĂ«rgjithshĂ«m, Blanche do tĂ« jetĂ« i gatshĂ«m tâi pĂ«rgjigjet pozitivisht çdo kĂ«rkese tĂ« Trumpit â i cili, qĂ« nga fillimi i mandatit tĂ« tij tĂ« dytĂ«, ka kĂ«rkuar ta pĂ«rdorĂ« Departamentin e DrejtĂ«sisĂ« pĂ«r qĂ«llimet e veta dhe pĂ«r tĂ« ndĂ«shkuar kundĂ«rshtarĂ«t e tij.
Për shembull, gjatë muajve që Blanche shërbeu si ushtrues detyre i Prokurorit të Përgjithshëm, Departamenti i Drejtësisë bëri një përpjekje të re për të ngritur akuza ndaj ish-drejtorit të FBI-së, James Comey, i cili kishte udhëhequr hetimin mbi përpjekjet e Rusisë për të ndikuar në zgjedhjet presidenciale të SHBA-së të vitit 2016 në favor të Trumpit.
Ai gjithashtu miratoi njĂ« fond tĂ« diskutueshĂ«m prej 1.8 miliardĂ« dollarĂ«sh pĂ«r tĂ« kompensuar individĂ«t qĂ« besonin se ishin ndjekur penalisht nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« padrejtĂ« nga administrata e mĂ«parshme â pĂ«rfshirĂ« ata qĂ« kishin marrĂ« pjesĂ« nĂ« sulmin e 6 janarit 2021 ndaj Kapitolit.
Plani shkaktoi kritika të ashpra dhe, dy javë më vonë, Blanche njoftoi se ai do të tërhiqej. Gjatë diskutimeve lidhur me emërimin e tij, disa senatorë republikanë kërkuan një angazhim me shkrim për anulimin e fondit, duke deklaruar se përndryshe nuk do të votonin pro tij.
Blanche mbikĂ«qyri gjithashtu njĂ« marrĂ«veshje tĂ« diskutueshme qĂ« pengonte IRS-in â autoritetin tatimor tĂ« SHBA-ve â tĂ« hetonte deklaratat tatimore tĂ« Trumpit, tĂ« disa anĂ«tarĂ«ve tĂ« familjes sĂ« tij dhe tĂ« bizneseve tĂ« tyre.
Para konfirmimit tĂ« tij, Murkowski â njĂ« nga dy senatorĂ«t republikanĂ« qĂ« votuan kundĂ«r tij â lĂ«shoi âânjĂ« deklaratĂ« ku thuhej: âVendi ka nevojĂ« pĂ«r njĂ« Prokuror tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m qĂ« do tĂ« frenojĂ« impulset mĂ« tĂ« kĂ«qija tĂ« kĂ«saj administrate. Shpresoj se Blanche Ă«shtĂ« i aftĂ« ta bĂ«jĂ« kĂ«tĂ«, por nuk besoj se do tĂ« ndodhĂ« kĂ«shtuâ.
Gazeta Si â Kuvendi i KosovĂ«s u mblodh sĂ«rish kĂ«tĂ« tĂ« shtunĂ« pĂ«r seancĂ«n e konstituimit tĂ« drejtuar nga deputeti mĂ« i moshuar, Avni Dehari. Ai ftoi kryeministrin Albin Kurti qĂ« tĂ« jepte propozimin pĂ«r kryeparlamentar.
Por Kurti ashtu si ditën e djeshme tha se akoma nuk kishte arritur një marrëveshje për emrin e presidentit në mënyrë që të evitoheshin sërish zgjedhjet e parakohshme dhe për këtë arsye kërkoi më shumë kohë për të dhënë një propozim për kryeparlamentar.
âTakimet dhe komunikimi i imi si kryeministĂ«r nĂ« detyrĂ« dhe kryetar i VetĂ«vendosjes, kanĂ« vazhduar dhe nuk kemi marrĂ«veshje, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« evitojmĂ« zgjedhjet kĂ«rkojmĂ« mĂ« shumĂ« kohĂ«â, tha Kurti.
Në këtë moment në Kuvend pati tensione nga ana e opozitës që shprehu pakënaqësi për situatën. Deputetja e Aleancës, Time Kadrijaj ka goditur me vezë Kurtin dhe seanca u ndërpre.
Për pasojë, drejtuesi i seancës, Avni Dehari ndërpreu punimet e seancës pa dhënë një afat për rimbledhjen e tij.
Kreu i LVV-së, Albin Kurti, kërkoi kohë shtesë për arritjen e një marrëveshjeje politike.
Seanca vjen në një kohë kur partitë politike ende nuk kanë arritur marrëveshje për krijimin e institucioneve të reja të Kosovës.
Ndërkohë, partitë që ishin në opozitë në legjislaturën e kaluar dhe organizata joqeveritare kanë argumentuar se afati kushtetues për konstituimin e Kuvendit ka skaduar në mesnatë.
Gazeta Si â Detajet nga prapaskenat e sigurisĂ« nĂ« Kampionatin e fundit BotĂ«ror krijojnĂ« njĂ« tablo shqetĂ«suese tĂ« asaj qĂ« ndodhi larg syrit tĂ« publikut gjatĂ« kĂ«tij turneu tĂ« madh global.
Siç raportohet nga gazeta spanjolle âMarcaâ, njĂ« raport i hartuar nga organet amerikane tĂ« zbatimit tĂ« ligjit zbuloi detaje mbi operacionet e pĂ«rbashkĂ«ta tĂ« kryera nga FBI-ja dhe IPCC-ja (Qendra NdĂ«rkombĂ«tare e BashkĂ«punimit Policor) pĂ«r tĂ« neutralizuar njĂ« sĂ«rĂ« kĂ«rcĂ«nimesh me rrezik tĂ« lartĂ« qĂ« kishin nĂ« shĂ«njestĂ«r lojtarĂ«t dhe gjyqtarĂ«t gjatĂ« turneut.
Lionel Messi ishte objektivi kryesor. Para ndeshjes sĂ« fazĂ«s sĂ« grupeve midis ArgjentinĂ«s dhe JordanisĂ«, njĂ« telefonatĂ« e marrĂ« nĂ« aeroportin e Dallasit shkaktoi njĂ« alarm tĂ« kuq: njĂ« burrĂ« kĂ«rcĂ«noi se do tĂ« hynte me forcĂ« nĂ« stadium sĂ« bashku me dy bashkĂ«punĂ«torĂ« â tĂ« armatosur me njĂ« pushkĂ« sulmi AR-15 dhe bomba artizanale â duke pĂ«rmendur shprehimisht yllin argjentinas si objektivin e tij.
NjĂ« alarm tjetĂ«r u shfaq para ndeshjes sĂ« fazĂ«s sĂ« 1/8-ave midis ArgjentinĂ«s dhe Egjiptit: njĂ« i dyshuar publikoi njĂ« mesazh rrqethĂ«s nĂ« rrjetet sociale ku thuhej: âDo tĂ« hyj nĂ« stadiumin e AtlantĂ«s dhe do ta hedh nĂ« erĂ« Messin me katĂ«r bomba tĂ« lidhura nĂ« trupin timâ.
Për fat të mirë, ndërhyrja e njësive të qenve (K-9) të specializuar për zbulimin e eksplozivëve konfirmoi se bëhej fjalë për një alarm të rremë.
Por nuk ishte vetëm Messi; edhe Cristiano Ronaldo u gjend në shënjestrën e forcave të rendit, ndonëse për shkak të incidenteve që përfshinin shkelje të sigurisë.
FIFA njoftoi FBI-në pasi një individ i dyshimtë kërkoi informacione konfidenciale lidhur me hotelin ku qëndronte kombëtarja portugeze.
Dy ditë më vonë, policia e Hjustonit e gjeti dhe e arrestoi burrin pikërisht brenda hotelit ku po qëndronte skuadra.
NjĂ« incident i dytĂ« ndodhi nĂ« Toronto, ku njĂ« person u ndalua, ndĂ«rsa po pĂ«rpiqej tĂ« hynte fshehurazi nĂ« ashensorin e rezervuar pĂ«r yllin portugez; mĂ« vonĂ« ai pretendoi se thjesht donte tĂ« bĂ«nte njĂ« âselfieâ me idhullin e tij.
Një valë urrejtjeje u drejtua gjithashtu ndaj gjyqtarëve, të cilët paguan një çmim të shtrenjtë. Gjyqtari francez, François Letexier, i cili u bë objekt polemikash pas drejtimit të ndeshjes midis Argjentinës dhe Egjiptit, u vërshua nga një mori prej më shumë se . 000 mesazhesh plot urrejtje dhe kërcënimesh me vdekje, të dërguara në numrin e tij personal të WhatsApp-it.
Kolegu i tij, Willy Delajod, i cili shërbeu si gjyqtar i VAR-it në të njëjtën ndeshje, pësoi të njëjtin fat. Ashpërsia e kërcënimeve i detyroi autoritetet franceze të organizonin masa të posaçme sigurie dhe mbrojtjeje për shtëpitë dhe familjet e gjyqtarëve.
Gazeta Si â NjĂ« konflikt mes dy tĂ« dĂ«nuarve ka ndodhur nĂ« burgun e sigurisĂ« sĂ« lartĂ« nĂ« Fier gjatĂ« kohĂ«s sĂ« ajrimit.
Sipas burimeve paraprake, mësohet se në konflikt janë përfshirë Denis Brajoviç alias Bajri dhe Jurgen Zotaj.
Të dy kanë goditur njëri tjetrin me mjete prerëse dhe për pasojë kanë mbetur të dy të plagosur. Pas shpërthimit të konfliktit, menjëherë ndërhynë forcat e sigurisë së burgut, të cilat kanë neutralizuar situatën dhe rikthyen të dënuarit në qelitë e tyre.
Dy të plagosurit janë transportuar për në Spitalin Rajonal Fier, ku kanë marrë ndihmën e nevojshme mjekësore. Sipas burimeve spitalore, ata ndodhen jashtë rrezikut për jetën.
Nuk dihen ende rrethanat e nisjes së konfliktit mes tyre. Brajoviç mbahet i arrestuar si i dyshuar për vrasjen e Gjin Ndojit në vitin 2020. Ndërsa Zotaj rezulton të jetë i dënuar për vjedhje me dhunë.
Gazeta Si â Blerja me kĂ«ste Ă«shtĂ« njĂ« mĂ«nyrĂ« shumĂ« e zakonshme pĂ«r tĂ« blerĂ« njĂ« telefon inteligjent, veçanĂ«risht njĂ« iPhone.
Operatorët celularë dhe shitësit kryesorë ofrojnë plane që përfshijnë pagesa të vogla mujore për periudha që zakonisht variojnë nga dy deri në tre vjet.
MegjithatĂ«, njĂ« model tjetĂ«r â ai i leasing-ut (ose marrjes me qira afatgjatĂ«) â po fiton terren kohĂ«t e fundit; ndryshe nga planet me kĂ«ste, pajisja nuk bĂ«het kurrĂ« pronĂ« e pĂ«rdoruesit.
Megjithatë, përdoruesi në thelb e merr atë me qira për një periudhë të caktuar, duke vendosur në fund nëse do ta blejë përfundimisht apo do të kalojë në një model të ri.
Mungesa e rëndë që po prek aktualisht tregun global të memories kompjuterike (RAM) po e përshpejton këtë prirje.
JavĂ«n e kaluar, Apple prezantoi njĂ« program leasing-u pĂ«r iPhone, Mac, iPad dhe Apple Watch. E quajtur âApple Upgradeâ, kjo nismĂ« Ă«shtĂ« aktualisht e disponueshme vetĂ«m nĂ« Shtetet e Bashkuara dhe pĂ«rfshin njĂ« partneritet me Klarna-n, njĂ« shĂ«rbim qĂ« u mundĂ«son klientĂ«ve tĂ« blejnĂ« produkte nĂ« internet dhe tâi shpĂ«rndajnĂ« pagesat nĂ« kohĂ«.
Apple ka ofruar prej kohĂ«sh opsione leasing-u ose qiraje (kjo e fundit pa mundĂ«sinĂ« e blerjes pĂ«rfundimtare), megjithĂ«se historikisht ato u drejtoheshin bizneseve dhe profesionistĂ«ve tĂ« regjistruar pĂ«r TVSH; pĂ«rkundrazi, âApple Upgradeâ Ă«shtĂ« i disponueshĂ«m pĂ«r tĂ« gjithĂ«.
Arsyeja pas kĂ«saj strategjie qĂ«ndron te rritja e çmimeve tĂ« pajisjeve, e nxitur nga kostoja mĂ« e lartĂ« e memories RAM â e cila Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« mĂ« e rrallĂ« dhe mĂ« e shtrenjtĂ« pĂ«r shkak tĂ« kĂ«rkesĂ«s sĂ« madhe nga sektori i InteligjencĂ«s Artificiale (AI), qĂ« kĂ«rkon sasi tĂ« mĂ«dha memorieje me shpejtĂ«si tĂ« lartĂ« pĂ«r qendrat e tĂ« dhĂ«nave.
PĂ«r njĂ« kohĂ« tĂ« gjatĂ«, falĂ« pozicionit tĂ« fortĂ« nĂ« tregun teknologjik, Apple dukej se e kishte shmangur kryesisht ndikimin e krizĂ«s sĂ« memories â njĂ« situatĂ« aq e rĂ«ndĂ« sa u quajt âRAMageddonâ.
MegjithatĂ«, qershorin e kaluar, kompania njoftoi rritje çmimesh pĂ«r shumĂ« nga produktet e saj. NĂ« fund tĂ« korrikut, CEO i Apple, Tim Cook, e justifikoi kĂ«tĂ« lĂ«vizje duke e pĂ«rshkuar krizĂ«n e memories si njĂ« âpĂ«rmbytje qĂ« ndodh njĂ« herĂ« nĂ« shekullâ dhe qĂ« mund tĂ« ketĂ« pasoja afatgjata.
Nga njĂ« kĂ«ndvĂ«shtrim thjesht ekonomik, programi âApple Upgradeâ duket tĂ«rheqĂ«s pĂ«r blerĂ«sit: dikush qĂ« dĂ«shiron tĂ« blejĂ« njĂ« iPhone 17 Pro mund tĂ« paguajĂ« njĂ« kĂ«st mujor prej 31,99 dollarĂ«sh, duke shpenzuar gjithsej rreth 770 dollarĂ« gjatĂ« dy viteve â njĂ« shumĂ« mĂ« e ulĂ«t se çmimi real i pajisjes prej 1.099 dollarĂ«sh.
Pasi të përfundojnë pagesat e kësteve, përdoruesi mund të zgjedhë të paguajë diferencën deri në çmimin e listës për ta mbajtur pajisjen ose ta kthejë atë.
MegjithatĂ«, âApple Upgradeâ duket gjithashtu se paralajmĂ«ron njĂ« tĂ« ardhme ku kompanitĂ« ua japin produktet pĂ«rdoruesve me qira, ndĂ«rsa kĂ«ta tĂ« fundit gjithnjĂ« e mĂ« pak i zotĂ«rojnĂ« ato zyrtarisht.
Sipas faqes sĂ« internetit âGizmodoâ, kjo mund tĂ« ketĂ« pasoja negative, pasi âprogramet e dhĂ«nies me qira do tĂ« dobĂ«sojnĂ« natyrshĂ«m ndjesinĂ« e pronĂ«sisĂ« qĂ« pĂ«rdoruesit kanĂ« ndaj pajisjeve tĂ« tyreâ dhe âmund tĂ« pĂ«rfshijnĂ« penalitete tĂ« paqarta pĂ«r anulimin ose bllokime softuerike nĂ« rast mospagimiâ.
PĂ«r mĂ« tepĂ«r, siç raportohet nga âThe Vergeâ, pajisja e blerĂ« pĂ«rmes âApple Upgradeâ Ă«shtĂ« teknikisht nĂ« pronĂ«si tĂ« Klarna-s gjatĂ« gjithĂ« periudhĂ«s sĂ« marrjes me qira; kompania mund tĂ« aplikojĂ« njĂ« tarifĂ« shtesĂ« nĂ«se pajisja nuk kthehet nĂ« âgjendje tĂ« mirĂ«â.
Pak ditĂ« pas njoftimit pĂ«r âApple Upgradeâ, faqja e specializuar â9to5Macâ, zbuloi se njĂ« version beta i iOS 27 â sistemit operativ tĂ« iPhone â pĂ«rmbante kod qĂ« do tâi mundĂ«sonte Apple-it tĂ« bllokonte aplikacionet dhe shĂ«rbimet nĂ« pajisjet e marra me qira nĂ« rast tĂ« moskryerjes sĂ« pagesave.
MĂ« pas, Apple reagoi duke siguruar se âme Apple Upgrade, nuk do tĂ« ketĂ« kufizime nĂ« funksionalitetin e pajisjes pĂ«r shkak tĂ« pagesave tĂ« humbura ose mospagimitâ.
Rritja e kostove tĂ« memories RAM po ndikon nĂ« tĂ« gjithĂ« sektorin e teknologjisĂ«, por ndikimi Ă«shtĂ« veçanĂ«risht i konsiderueshĂ«m pĂ«r industrinĂ« e videolojĂ«rave, e cila mbĂ«shtetet te kompjuterĂ«t dhe konzolat e pajisura me sasi tĂ« mĂ«dha RAM-i dhe karta grafike tĂ« fuqishme (siç janĂ« GPU-tĂ« e prodhuara nga Nvidia â komponentĂ« qĂ« kĂ«rkohen shumĂ« edhe nga kompanitĂ« qĂ« zhvillojnĂ« InteligjencĂ« Artificiale).
ShumĂ« kompani, si Microsoft dhe Valve, janĂ« detyruar tĂ« rrisin çmimet e konsolave ââtĂ« tyre, dhe momenti i krizĂ«s po rezulton veçanĂ«risht sfidues pĂ«r Sony-n, ndĂ«rsa ajo pĂ«rgatitet pĂ«r lançimin e PlayStation 6, tĂ« planifikuar pĂ«r vitet e ardhshme.
Sipasraportimeve, kompania ka vendosur të reduktojë sasinë e memories RAM në modele të caktuara të konsolës së re për të mbajtur çmimin të ulët.
PĂ«r mĂ« tepĂ«r, shkurtin e kaluar, âSonyâ lançoi njĂ« program nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar tĂ« ngjashĂ«m me âApple Upgradeâ, duke u mundĂ«suar klientĂ«ve tĂ« marrin me qira PS5-Ă«n (modelin mĂ« tĂ« fundit tĂ« PlayStation) kundrejt pagesave mujore qĂ« variojnĂ« nga 12 deri nĂ« 19 ÂŁ (14 deri nĂ« 22 âŹ), nĂ« varĂ«si tĂ« versionit.
Gjithashtu, shkurtin e kaluar, HP prezantoi një plan që u mundësonte njerëzve të merrnin me qira kompjuterë për lojëra kundrejt një tarife mujore që varionte nga 50 deri në 130 dollarë.
MegjithatĂ«, programi pati jetĂ« tĂ« shkurtĂ«r: kompania e mbylli atĂ« muajin e kaluar, duke u lejuar pĂ«rdoruesve tâi mbanin kompjuterĂ«t qĂ« kishin marrĂ« me qira. Programi u anulua vetĂ«m pak ditĂ« para njoftimit tĂ« âApple Upgradeâ.
PĂ«rhapja e formateve tĂ« reja veçanĂ«risht tĂ« shtrenjta â siç janĂ« ato me ekrane tĂ« palosshme â mund tĂ« nxisĂ« gjithashtu kalimin drejt njĂ« modeli ku pajisjet merren me qira ose pĂ«rdoren pĂ«rmes marrĂ«veshjeve tĂ« ngjashme, nĂ« vend qĂ« tĂ« blihen e tĂ« zotĂ«rohen plotĂ«sisht.
âSamsungâ prezantoi sĂ« fundmi Galaxy Z Fold 8, versionin mĂ« tĂ« fundit tĂ« telefonit tĂ« tij inteligjent tĂ« palosshĂ«m; duket se pajisja ka fituar pĂ«lqimine shumĂ« recensuesve, duke treguarkĂ«shtu potencialin e kĂ«tij lloji pajisjeje.
Sipas agjencisĂ« âBloombergâ, edhe Apple pritet tĂ« lançojĂ« njĂ« model iPhone tĂ« palosshĂ«m nĂ« vitin 2027; duke qenĂ« se çmimi fillestar i tij ka gjasa tĂ« jetĂ« shumĂ« mĂ« i lartĂ« se ai i njĂ« iPhone-i standard, pajisja mund tĂ« pĂ«rfitojĂ« dukshĂ«m nga njĂ« program qiraje si âApple Upgradeâ.
Gazeta Si â Ministria e Mbrojtjes ka bĂ«rĂ« bilancin e situatĂ«s sĂ« zjarreve nĂ« vend gjatĂ« 24 orĂ«ve tĂ« fundit, ku janĂ« raportuar gjithsej 23 vatra zjarri.
Sipas ministrisë, aktualisht vetëm dy vatra vijojnë të jenë në monitorim, ndërsa nuk raportohet asnjë vatër problematike që të paraqesë rrezik për zonat e banuara.
NĂ« operacionet pĂ«r shuarjen e zjarreve janĂ« angazhuar 47 automjete zjarrfikĂ«se dhe 445 forca operacionale. NĂ« mbĂ«shtetje tĂ« tyre kanĂ« qenĂ« edhe 65 efektivĂ« tĂ« Forcave tĂ« Armatosura, tre automjete zjarrfikĂ«se tĂ« FA-sĂ«, dy helikopterĂ« dhe njĂ« avion âAir Tractorâ.
Në Dajt dhe Priskë zjarret janë shuar, ndërsa zonat vijojnë të monitorohen nga strukturat vendore.
NdĂ«rhyrjet kanĂ« pĂ«rfunduar edhe nĂ« Ăikallesh dhe Leshtej-Collak tĂ« KavajĂ«s, pas angazhimit tĂ« forcave zjarrfikĂ«se nga disa bashki dhe mbĂ«shtetjes nga ajri. Zjarri Ă«shtĂ« shuar edhe nĂ« Mushnik tĂ« RrogozhinĂ«s.
Në Mallakastër, në zonën Ndrenie-Vlosh-Panahor, vijon puna për shuarjen përfundimtare të zjarrit. Vatra mbetet aktive nën kurorën e pemëve në krahun verior, por po mbahet nën monitorim.
Zjarri është shuar gjithashtu në Plan të Bardhë të Klosit, Kostren 2 të Beratit dhe Uruçaj të Peqinit. Edhe vatrat e tjera të raportuara gjatë 24 orëve të fundit janë neutralizuar.
Gazeta Si â Lager, Pilsner, IPA dhe Stout. Bota e birrĂ«s ka pĂ«rjetuar njĂ« hov tĂ« madh vitet e fundit, duke u ofruar adhuruesve tĂ« kĂ«saj pijeje me aromĂ« e shije karakteristike tĂ« theksuar tĂ« hopit njĂ« sĂ«rĂ« recetash tĂ« reja.
Megjithatë, ajo epokë e artë duket se po zbehet: gjithnjë e më shumë njerëz po heqin dorë nga kënaqësia e një birre të ftohtë akull. Kjo ndodh, sepse prodhimi global i birrës ka rënë.
Edhe prodhimi i birrĂ«s pa alkool shĂ«non rĂ«nie â Vitin e kaluar, prodhimi global i birrĂ«s arriti nĂ« 189,6 miliardĂ« litra â njĂ« rĂ«nie prej 1,4 miliardĂ« litrash (ose 0,7%) krahasuar me vitin paraardhĂ«s â sipas njĂ« analize nga âBarthHaasâ, tregtari mĂ« i madh nĂ« botĂ« i âhumulus lupulusâ ( bimĂ« qĂ« njihet mĂ« sĂ« shumti si pĂ«rbĂ«rĂ«s kyç nĂ« prodhimin e birrĂ«s).
Kjo shifër përfshin edhe birrën pa alkool, një kategori që ka fituar popullaritet në pjesë të caktuara të botës vitet e fundit.
MĂ« pak birrĂ« nĂ« tĂ« gjitha kontinentet â PavarĂ«sisht tendencave tĂ« ndryshme nĂ« vende tĂ« veçanta, prodhimi i kĂ«saj pijeje ka rĂ«nĂ« nĂ« pothuajse çdo kontinent.
I vetmi pĂ«rjashtim Ă«shtĂ« Afrika, e cila shĂ«noi njĂ« rritje tĂ« lehtĂ« tĂ« vĂ«llimit. âKonsumi i birrĂ«s po bie, veçanĂ«risht nĂ« shumĂ« tregje tradicionale, ndĂ«rsa po rritet rĂ«ndĂ«sia e birrave pa alkool dhe me pĂ«rmbajtje tĂ« ulĂ«t alkooliâ, â deklaroi Thomas Raiser, CEO i âBarthHaasâ.
Në terma relativë, rënia më e theksuar u regjistrua në Australi dhe Oqeani (me 2,4%); megjithatë, prodhimi i këtij rajoni prej 1,8 miliardë litrash përbën vetëm një pjesë të vogël të vëllimit të përgjithshëm global.
Gjermania, tregu më i madh i Evropës Perëndimore, regjistroi shifra negative vitin e kaluar. Prodhimi gjerman i birrës ra me rreth 5,6%, duke zbritur në 79,24 milionë hektolitra, çka e renditi vendin në vendin e gjashtë mes prodhuesve kryesorë të birrës.
Kjo shĂ«non herĂ«n e parĂ« qĂ« shitjet e birrĂ«s nĂ« vend bien nĂ«n pragun e 80 milionĂ« hektolitrave. âJemi dĂ«shmitarĂ« tĂ« humbjeve nĂ« njĂ« shkallĂ« tĂ« paprecedentĂ«â, shpjegon Heinrich Meier, autor i raportit tĂ« âBarthHaasâ.
Performanca e dobët e Gjermanisë ndikoi gjithashtu në shifrat e përgjithshme të Bashkimit Evropian, ku prodhimi total u ul me 3,1%, duke arritur në rreth 333,6 milionë hektolitra.
Edhe Polonia regjistroi njĂ« rĂ«nie; vĂ«llimi i prodhimit tĂ« birrĂ«s atje â nĂ« nivelin 32,12 milionĂ« hektolitra â pĂ«soi njĂ« ulje prej 7,2 pĂ«r qind krahasuar me vitin e mĂ«parshĂ«m.
NĂ« pjesĂ« tĂ« tjera tĂ« botĂ«s, rajone tĂ« tjera â tĂ« dominuara nga Kina, Shtetet e Bashkuara, Brazili, Meksika dhe Rusia â nuk po shĂ«nojnĂ« rezultate mĂ« tĂ« mira.
Prodhimi në kontinentin amerikan ra me 0,7%, duke zbritur në 61,5 miliardë litra, si pasojë e rënies në SHBA (prodhuesi i dytë më i madh i birrës në botë), ndërsa në Azi ra me 1,2% në 58,7 miliardë litra, i ndikuar nga ulja e prodhimit në Kinë. I vetmi përjashtim është Afrika, ku prodhimi u rrit me 2,6%, duke arritur në 1,7 miliardë litra.
Pse po bie prodhimi i birrĂ«s? â Kjo rĂ«nie e prodhimit lidhet ngushtĂ« me uljen e prodhimit global tĂ« lupulĂ«s. SipĂ«rfaqja e kultivuar u tkurr me 5,5% â duke arritur nĂ« 52.660 hektarĂ« â ndĂ«rsa vĂ«llimi i tĂ« korrurave ra me 3,8%, me 109.188 tonĂ« tĂ« regjistruara vitin e kaluar.
Megjithatë, një faktor i rëndësishëm është ndryshimi i zakoneve dhe modeleve të konsumit, të nxitura gjithnjë e më shumë nga një fokus më i madh te mirëqenia fizike.
ĂfarĂ« pritet nĂ« muajt nĂ« vijim â PĂ«r vitin aktual, 2026, âBarthHaasâ parashikon se prodhimi global i birrĂ«s do tĂ« stabilizohet, por nuk pret njĂ« rimĂ«kĂ«mbje tĂ« konsiderueshme.
âPresim qĂ« prodhimi tĂ« mbetet kryesisht i pandryshuar, me njĂ« prirje tĂ« lehtĂ« rĂ«nĂ«seâ, thotĂ« Thomas Raiser, Drejtor Menaxhues i âBarthHaasâ.
Gazeta Si â TĂ« hĂ«nĂ«n, pranĂ« termocentralit bĂ«rthamor tĂ« CernavodĂ«s nĂ« RumaninĂ« juglindore, njĂ« shatĂ«rvan uji qĂ« arrinte dhjetĂ«ra metra lartĂ«si u ngrit nga lumi Danub.
Kjo ishte pasojĂ« e njĂ« shpĂ«rthimi tĂ« kontrolluar nĂ« shtratin e lumit, i cili synonte tĂ« thyente njĂ« formacion shkĂ«mbor pĂ«r tĂ« lejuar rrjedhjen e mĂ«tejshme tĂ« ujit drejt sistemeve tĂ« ftohjes sĂ« termocentralit â sisteme qĂ« janĂ« vĂ«nĂ« nĂ«n njĂ« presion tĂ« madh pĂ«r shkak tĂ« thatĂ«sirĂ«s sĂ« javĂ«ve tĂ« fundit.
Kjo masĂ« drastike â pĂ«rdorimi i njĂ« shpĂ«rthimi â Ă«shtĂ« njĂ« tregues i qartĂ« i krizĂ«s sĂ« rĂ«ndĂ« tĂ« ujit qĂ« ka pĂ«rfshirĂ« EvropĂ«n: shumĂ« nga lumenjtĂ« kryesorĂ« tĂ« kontinentit po thahensi pasojĂ« e reshjeve tĂ« pakta dhe temperaturave shumĂ« mĂ« tĂ« larta se mesatarja sezonale.
Siç e tregon rasti i RumanisĂ«, nivelet e ulĂ«ta tĂ« lumenjve nuk janĂ« thjesht njĂ« çështje mjedisore; ato pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« krizĂ« qĂ« prek transportin, industrinĂ«, prodhimin e energjisĂ«, bujqĂ«sinĂ« dhe turizmin â pa harruar rrezikun qĂ« miliona njerĂ«z tĂ« mbeten pa ujĂ« tĂ« pijshĂ«m.
Deri nĂ« fund tĂ« korrikut, sistemi gjerman i monitorimit tĂ« lumenjve tregoi nivele jashtĂ«zakonisht tĂ« ulĂ«ta uji nĂ« 44 pĂ«r qind tĂ« stacioneve matĂ«se pĂ«rgjatĂ« lumit Rajn dhe nĂ« 78 pĂ«r qind pĂ«rgjatĂ« Danubit â dy nga lumenjtĂ« mĂ« tĂ« mĂ«dhenj dhe mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m tĂ« EvropĂ«s.
Në pikën matëse të Kaub-it, pranë Koblencit, thellësia e lundrueshme e Rajnit ra në 25 centimetra; një nivel i krahasueshëm me krizën e ujit të vitit 2018 dhe pranë një minimumi historik.
Mungesa e ujit po prek gjithashtu lumin Po në Itali dhe lumenj të tjerë të ndryshëm në Evropën Lindore dhe atë Qendrore-Perëndimore.
Veçanërisht për lumenjtë e mëdhenj, pasoja kryesore dhe më e dukshme e niveleve të ulëta të ujit është vështirësia që hasin anijet gjatë lundrimit, gjë që çon në një reduktim të vëllimit të mallrave të transportuara.
Kur nivelet e lumit bien, një anije që normalisht do të lundronte e ngarkuar plotësisht rrezikon të ngecë në shtratin e lumit dhe, për pasojë, duhet të operojë me kapacitet të reduktuar.
Në disa segmente të Rajnit, anijet transportojnë vetëm një të pestën e ngarkesës së tyre të zakonshme, duke bërë të nevojshme më shumë udhëtime ose anije shtesë, gjë që rrit kostot e transportit dhe kohën e dorëzimit.
E gjithĂ« kjo ndikon nĂ« dĂ«rgesat e drithĂ«rave, mineraleve, karburanteve dhe kimikateve â mallra çmimet e tĂ« cilave janĂ« tashmĂ« mĂ« tĂ« larta se zakonisht pĂ«r shkak tĂ« krizĂ«s sĂ« karburanteve fosile.
Historikisht, shumë fabrika janë ndërtuar pranë lumenjve kryesorë pikërisht sepse ata ofronin një rrugë transporti me kosto efektive dhe të besueshme.
Niveli i ujit të lumit Rajn bie ndjeshëm pranë Oberwesel-it, Gjermani, 30 korrik 2026
Nivelet e ulëta të ujit po i detyrojnë shumë kompani të kalojnë në transportin rrugor, duke rezultuar në kosto më të larta dhe një ndikim më të madh mjedisor.
Një situatë e ngjashme ndodhi në vitin 2018, kur nivelet e ulëta të ujit në Rajn kontribuan në rritjen e kostove dhe një rënie të prodhimit industrial gjerman, duke ndikuar ndjeshëm në PBB-në e vendit atë vit.
Prodhuesit bujqësorë përgjatë Danubit po përpiqen të transportojnë të korrat e tyre sepse barkat nuk mund të lundrojnë lehtësisht në pjesë të caktuara të lumit.
Alternativa tĂ« tilla si kamionĂ«t dhe trenat nuk janĂ« gjithmonĂ« mundĂ«si tĂ« zbatueshme dhe kĂ«rkojnĂ« koordinim kompleks logjistik â veçanĂ«risht gjatĂ« periudhave tĂ« kĂ«rkesĂ«s sĂ« lartĂ« kur kapaciteti i transportit Ă«shtĂ« i kufizuar.
Përveç sfidave logjistike, sektori bujqësor po përballet me vështirësi për shkak të reduktimit të disponueshmërisë së ujit.
Shumë kanale që ushqehen nga lumenjtë kryesorë janë të thata ose kanë rrjedhje aq të ulët sa uji nuk mund të arrijë kanalet më të vogla dhe sistemet e ujitjes.
Danubi dhe, në sfond, centrali bërthamor i Paksit në Dunaszentbenedek, Hungari, 31 korrik 2026
PranĂ« deltĂ«s sĂ« lumit Po, nivelet e alarmit pĂ«r thatĂ«sirĂ« ââjanĂ« tĂ« larta dhe â si nĂ« vitet e kaluara â uji i detit po depĂ«rton nĂ« shtratin e lumit.
Kjo e bën ujin të papërshtatshëm për ujitje dhe bën që kripa të ulë pjellorinë e tokës. Vlerësimet tregojnë një rënie të prodhimit bujqësor jo vetëm në Luginën e Lumit Po, nëpër të cilën rrjedh lumi, por edhe në vende si Franca dhe Rumania, po ashtu për shkak të niveleve të ulëta të lumenjve.
Nxehtësia dhe thatësira po rrisin kërkesën për ujë, ndërsa disponueshmëria zvogëlohet, duke krijuar rrezikun që shumë komunitete të mund të kalojnë ditë të tëra pa ujë të pijshëm.
Holanda ka shpallur një emergjencë për mungesë uji, duke vendosur kufizime të rrepta përdorimi, veçanërisht për bujqësinë.
Në Hungari, mijëra njerëz në veri të Budapestit kanë mbetur pa ujë të pijshëm, përsëri për shkak të reduktimit të rrjedhës së lumit.
Siç e thekson incidenti në Rumani, lumenjtë janë një burim jetik për ftohjen e objekteve industriale, veçanërisht të centraleve bërthamore.
Lumi Po në zonën e Mantovës, Itali 1 gusht 2026
NĂ« Hungari, centrali i Paksit â i cili zakonisht gjeneron rreth 40 pĂ«r qind tĂ« energjisĂ« elektrike tĂ« vendit â Ă«shtĂ« detyruar tĂ« ulĂ« gradualisht dhe pĂ«rfundimisht tĂ« ndalojĂ« prodhimin, pasi nuk mund tĂ« siguronte ujĂ« tĂ« mjaftueshĂ«m pĂ«r ftohjen e reaktorĂ«ve tĂ« tij.
Kjo përbën një problem serioz për Hungarinë, duke pasur parasysh kontributin e rëndësishëm të centralit në furnizimin kombëtar me energji.
Në Rumani, një shpërthim i kontrolluar bëri të mundur që njëri nga dy reaktorët e centralit të Cernavodës të vazhdojë të funksionojë plotësisht; megjithatë, nëse situata nuk përmirësohet, mund të bëhet e nevojshme të ndërpritet puna edhe e reaktorit të dytë.
Në Francë, prodhimi i energjisë bërthamore është reduktuar për shkak të mungesës së ujit dhe faktit se uji i disponueshëm mund të nxehet së tepërmi gjatë procesit të ftohjes, duke shkaktuar dëme serioze në ekosisteme.
Centrale të ndryshme hidroelektrike në të gjithë Evropën po përballen me probleme të ngjashme, duke mos mundur të punojnë me kapacitet të plotë për shkak të niveleve të ulëta të ujit në rezervuarët e tyre.
Një liqen pranë Bad Ischl, Klagenfurt, Austri, 2 gusht 2026
Nivelet e ulëta të ujit të lumenjve nuk lidhen vetëm me reshjet e pakta. Analizat e kryera deri më sot nuk kanë zbuluar një trend të qartë afatgjatë të uljes së reshjeve në pjesën më të madhe të Evropës.
MegjithatĂ«, ndryshimi i klimĂ«s â i nxitur kryesisht nga aktivitetet njerĂ«zore qĂ« pĂ«rfshijnĂ« emetime tĂ« larta tĂ« gazrave serrĂ« â po rrit avullimin pĂ«r shkak tĂ« temperaturave mĂ« tĂ« larta, duke i bĂ«rĂ« kĂ«shtu kushtet e thatĂ«sirĂ«s mĂ« tĂ« mundshme dhe intensive.
Një atmosferë më e ngrohtë tërheq më shumë ujë nga lumenjtë, liqenet, toka dhe bimësia, duke çuar më pas në ngjarje intensive të motit si stuhitë dhe përmbytjet e përqendruara brenda afateve shumë të shkurtra kohore.
Sipas analizave, kriza klimatike i bëri kushtet e thatësirës së vitit 2026 më të rënda sesa do të kishin qenë ndryshe.
Në përgjithësi, problemi nuk është vetë niveli i ulët i lumit, por më tepër ndikimi i tij në disponueshmërinë e ujit për një gamë të gjerë përdorimesh.
Harta tregon modelet e rrjedhĂ«s sĂ« lumenjve evropianĂ« nĂ« korrik tĂ« vitit 2026, duke krahasuar nivelet e shkarkimit tĂ« lumenjve me tĂ« dhĂ«nat historike tĂ« periudhĂ«s 1995â2024
Në kushte normale, nëse një barkë nuk mund të lundrojë, mund të përdoren kamionë; megjithatë, nëse mijëra anije nuk janë në gjendje të përdorin lumenjtë, nuk ka mundësi alternative transporti të mjaftueshme.
E njĂ«jta gjĂ« vlen edhe pĂ«r prodhimin e reduktuar tĂ« energjisĂ« elektrike nĂ« njĂ« kohĂ« tĂ« kĂ«rkesĂ«s maksimale â siç Ă«shtĂ« pĂ«r ndĂ«rtimin e sistemeve tĂ« ftohjes â ose pĂ«r nevojat e sektorit bujqĂ«sor.
KĂ«to kriza pĂ«rshkallĂ«zohen dhe amplifikohen njĂ«ra-tjetrĂ«n, duke evoluar nĂ« njĂ« ânormalitet tĂ« riâ nĂ« vend qĂ« tĂ« mbeten thjesht emergjenca.
Në të vërtetë, një situatë e ngjashme ndodhi në vitin 2018 dhe 2022, e nxitur gjithashtu nga temperaturat e verës që ishin shumë mbi mesataren në të gjithë kontinentin.
Login
