Nga Gazeta Si- âDuke pasur parasysh se treni do tĂ« jetĂ« nĂ« funksion sĂ« shpejti, do tĂ« jetĂ« e thjeshtĂ« qĂ« studentĂ«t nĂ« TiranĂ« tĂ« strehohen nĂ« kampusin e DurrĂ«sit, prandaj do ndĂ«rtojmĂ« njĂ« kompleks studentor rezidencialâ, tha Rama nĂ« njĂ« takim me rektorĂ«t e universiteteve.
Rama përmendi edhe çmimet e larta të qirave si një arsye pse studentët që studiojnë në Tiranë të shkojnë të jetojnë në Durrës.
Rama tha se është hapur procesi për kampusin e universitetit Aleksandër Moisiu.
Ai ndër të tjera tha se ligji për arsimin e lartë duhet të riformatohet, duke nisur me përgatitjen e bazës për korrektimet që do të kryhen.
âĂshtĂ« koha pĂ«r tĂ« rivizituar ligjin e arsimit tĂ« lartĂ«, pasi ka kaluar njĂ« periudhĂ« e mjaftueshme pĂ«r tĂ« reflektuar ndryshimet qĂ« ka sjellĂ« koha. Ligji aktual Ă«shtĂ« shkruar me kontributin tuaj dhe ma ha mendja se ky do tĂ« jetĂ« rasti pĂ«rsĂ«ri. Shpresoj e besoj qĂ« edhe pĂ«r shkak tĂ« eksperiencĂ«s dhe se nĂ« kĂ«tĂ« rast nuk bĂ«het fjalĂ« pĂ«r pĂ«rmbysje, por korrektime, do tĂ« jetĂ« e mundur ta bĂ«jmĂ« nĂ« njĂ« kohĂ« tĂ« arsyeshme dhe nuk do presim sesionin tjetĂ«r tĂ« parlamentit pĂ«r ta pĂ«rgatitur bazĂ«n, pastaj procedura parlamentare mund tĂ« jetĂ« nĂ« fund tĂ« sesionit, por ajo qĂ« Ă«shtĂ« e rĂ«ndĂ«sishme Ă«shtĂ« tĂ« organizohemi nĂ« njĂ« grup tĂ« pĂ«rbashkĂ«tâ, u tha Rama rektorĂ«ve.
Gazeta Si â SPAK ka kĂ«rkuar burg pĂ«rjetĂ« pĂ«r Altin Hajrin, i cili akuzohet pĂ«r rrĂ«mbimin dhe zhdukjen e Jan PrengĂ«s nĂ« janar 2020.
Hajri, pronar i resortit ku dyshohet se ndërroi jetë Prenga, po gjykohet në mungesë, pasi ndodhet në arrati, që kur u shpall në kërkim nga SPAK.
Prenga u rrëmbye më 17 janar 2020 në Kamëz, si pjesë e një konflikti kriminal për 260 kg kokainë të humbur në Angli, ku dyshohet se ishte përfshirë vëllai i tij.
Ai u dĂ«rgua nĂ« âGolden Resortâ nĂ« Shijak, ku mendohet se u vra dhe trupi i tij mĂ« pas u zhduk. Sipas hetimeve, Dritan Rexhepi dhe Altin Hajri janĂ« dy nga figurat kyçe tĂ« dyshuara pĂ«r organizimin e rrĂ«mbimit dhe zhdukjes sĂ« PrengĂ«s, ndĂ«rsa pamjet e sigurisĂ« dhe komunikimet nĂ« aplikacione tĂ« enkriptuara janĂ« pjesĂ« e provave kyçe tĂ« prokurorisĂ«.
Sa i takon ngjarjes, Festim Bexhdili (kopshtari i resortit) është dënuar me burg përjetë nga GJKKO. Ai është shpallur fajtor për rrëmbimin me pasojë vdekjen dhe zhdukjen e kufomës së Jan Prengës. Ende sot e kësaj dite ende nuk është gjetur trupi i tij.
Gjykata Kushtetuese ka zbardhur vendimin e dhënë në Korrik të këtij viti, për rastin e Onejda Ymerajt, e cila kishte kundërshtuar sekuestrimin e telefonit të saj me urdhër të Prokurorisë së Posaçme, me pretendimin se nuk ishte person nën hetim. Vendimi është marrë në Korrik të vitit të kaluar, ndërsa Onejda Ymerajt i ishte sekuestruar telefoni, si pjesë e veprimeve hetimore në ngarkim të ish-numrit 2 të qeverisë Arben Ahmetaj. Gjykata Kushtetuese ka pranuar pjesërisht vendimin për Ymerajn, punonjëse në spitalin Amerikan, dhe më pas drejtoreshë në Agjensinë e Kontrollit të Barnave, ndërkohë që ka urdhëruar Prokurorinë e Posaçme që të fshijë çdo material tjetër që nuk kanë lidhje me hetimin.
Në vendimin e Gjykatës Kushtetuese, prej 60 faqesh, ka një arsyetim të gjatë të kufirit të hollë që ka mes cënimit të privatësisë dhe jetës private, dhe interesit publik, që përdoret si mburojë nga ana e Prokurorisë apo efektivëve të Policisë Gjyqësore. Gjykata Kushtetuese sqaron në vendimin e saj se kontrolli i celularit duhet të kufizohet vetëm në informacionin që ka lidhje me hetimin konkret dhe nuk mund të përdoret për të administruar apo përvetësuar të dhëna personale, përfshirë ato intime.
Ky vendim i Kushtetueses Ă«shtĂ« parĂ« si njĂ« fitore pĂ«r mbrojtjen e privatĂ«sisĂ« dhe tĂ« drejtave tĂ« qytetarĂ«ve nĂ« hetimet penale, ndĂ«rsa shumĂ« prej dosjeve qĂ« janĂ« aktualisht nĂ« fazĂ«n hetimore apo tĂ« gjykimit, janĂ« tĂ« mbĂ«shtetura nĂ« materialet qĂ« janĂ« pĂ«rfituar nga sekuestrimi i telefonave. MegjithatĂ« nĂ« arsyetimin e GjykatĂ«s thuhet se âky vendim nuk ka efekte prapavepruese nĂ« çështje tĂ« ngjashme tĂ« sekuestrimit tĂ« tĂ« dhĂ«nave kompjuterike, nĂ« tĂ« cilat nuk Ă«shtĂ« paraqitur ankim kushtetues individual ose pĂ«r tĂ« cilat Ă«shtĂ« paraqitur ankim dhe kontrolli gjyqĂ«sor ka pĂ«rfunduarâ.
PJESĂ NGA VENDIMI I GJYKATĂS KUSHTETUESE
Gjykata vëren se kërkesa nuk mund të pranohet në tërësinë e saj, pasi autoritetet publike, në funksion të parandalimit dhe ndjekjes penale, mund të përdorin masa për sigurimin e provave, për aq kohë sa ndërhyrja është e parashikuar nga ligji, ndjek një qëllim legjitim dhe është e domosdoshme në rrethanat konkrete, duke u shoqëruar me garanci kundër abuzimit. Megjithatë, Gjykata ka arritur në përfundimin se kopjimi dhe sekuestrimi i të gjitha të dhënave kompjuterike në përmbajtjen e telefonit të kërkueses, si dhe kërkimi e përpunimi i tyre, pa kufizime të arsyeshme të fushëveprimit dhe pa arsye të veçanta që ta justifikojnë këtë shtrirje, ka shkuar përtej asaj që ka qenë e nevojshme për të arritur qëllimin legjitim.
Për rrjedhojë, kërkesa pranohet vetëm në masën që lidhet me pjesën e ndërhyrjes joproporcionale dhe me pasojat e saj, si dhe me urdhërimin e masave riparuese që sigurojnë respektimin e së drejtës për mbrojtjen e të dhënave personale dhe fshehtësinë e korrespondencës në kuptim të neneve 35 dhe 36 të Kushtetutës ose të së drejtës për jetë private dhe të korrespondencës në kuptim të nenit 8 të KEDNJ-së.
Në vlerësim të Gjykatës, pranimi i pjesshëm pasqyron ekuilibrin që duhet ruajtur ndërmjet interesit publik për mbarëvajtjen e hetimit penal dhe nevojës për mbrojtje efektive të të drejtave kushtetuese të kërkueses.
-Gjykata vlerëson se, së pari, është rasti të konstatojë cenimin e të drejtave kushtetuese të kërkueses për mbrojtjen e të dhënave personale dhe fshehtësinë e korrespondencës për të dhënat kompjuterike që nuk lidhet me objektin e hetimit penal. Siç u parashtrua, nga faktet e çështjes, rezulton se interesi real i hetimit lidhet, në thelb, me komunikimet e kërkueses me persona të lidhur me hetimin, ndaj është e justifikueshme që ndërhyrja të mund të shtrihet vetëm në atë pjesë të korrespondencës dhe të dhënave personale që lidhen me objektin konkret të hetimit penal.
Nga ana tjetër, për të legjitimuar kopjimin dhe sekuestrimin e të gjitha të dhënave të tjera në përmbajtjen e telefonit të kërkueses, si dhe për kërkimin e përpunimin në tërësi të tyre, kërkohen arsye të veçanta dhe të mjaftueshme, çka në rastin konkret nuk janë parashtruar as në vendimin e sekuestrimit, as në vendimin e ekspertimit teknik-elektronik të telefonit, dhe as në ndonjë dokument tjetër. Për pasojë, ekstraktimi, kopjimi, sekuestrimi dhe shqyrtimi i korrespondencës dhe i të dhënave personale që nuk lidhen me objektin e hetimit cenojnë fshehtësinë e korrespondencës dhe të drejtën për mbrojtjen e të dhënave personale të kërkueses. Për rrjedhojë, Gjykata konstaton cenimin e fshehtësisë së korrespondencës dhe së drejtës për mbrojtjen e të dhënave personale, për pjesën që nuk lidhet me objektin e hetimit penal, pasi nuk provohet të jetë gjetur ekuilibri i drejtë ndërmjet interesave të përfshirë.
-Së dyti, Gjykata vlerëson se është rasti të urdhërojë asgjësimin e kopjes të të dhënave që nuk lidhen me objektin e hetimit. Ajo vëren se konstatimi i cenimit të të drejtave kushtetuese të kërkueses do të ishte i pamjaftueshëm, nëse nuk do të shoqërohej me masa riparuese konkrete. Në këtë kuptim, për sa kohë që kopjet e korrespondencës dhe të dhënave personale që nuk lidhen me objektin e hetimit penal vazhdojnë të mbahen nga organi i ndjekjes penale, ndërhyrja në të drejtat e kërkueses vazhdon në kohë dhe rreziku i aksesimit ose përdorimit të mëtejshëm mbetet aktual.
Për rrjedhojë, Gjykata çmon se asgjësimi i kopjeve të korrespondencës dhe i të dhënave personale të nxjerra nga telefoni celular i kërkueses, për pjesën që nuk lidhet me objektin e hetimit penal, është një masë riparuese e domosdoshme për të ndaluar ndërhyrjen e pajustifikuar dhe për të rivendosur, sa të jetë e mundur, respektimin e të drejtave të saj. Kjo masë buron nga detyrimi i autoriteteve publike për të mos mbajtur nën kontroll të dhëna që nuk justifikohen nga qëllimi legjitim i hetimit. Në këtë drejtim, Gjykata mban parasysh se realizimi i këtij asgjësimi presupozon identifikimin teknik të të dhënave që duhet të zhduken. Në rrethanat kur kopja mbahet vetëm nga organi i ndjekjes penale, subjekti i interesuar, është ky organ që ka mundësi për të kryer identifikimin dhe asgjësimin material të të dhënave përkatëse.
Megjithatë, duke qenë se cenimi i konstatuar lidhet pikërisht me shtrirjen e pakufizuar dhe mungesën e mbikëqyrjes reale, identifikimi dhe asgjësimi nuk mund të mbeten diskrecionale, por duhet të realizohen në mënyrë të verifikueshme, sipas garancive procedurale të përcaktuara në arsyetimin e këtij vendimi dhe nën mbikëqyrjen e gjykatës së zakonshme.
-Nga ana tjetër, Gjykata, së treti, vlerëson se është rasti të shprehet për vijimin e mbajtjes në sekuestro të të dhënave kompjuterike që kanë lidhje me objektin e hetimit, por duke ia nënshtruar këtë kontrollit gjyqësor. Në masën që ekzistojnë të dhëna që lidhen me objektin e hetimit penal, Gjykata çmon se ruajtja e tyre mund të jetë e domosdoshme për sigurimin e provës dhe mbarëvajtjen e procedimit penal. Megjithatë, vijimi i mbajtjes së këtyre të dhënave nuk mund të konsiderohet i ligjshëm dhe proporcional vetëm mbi bazën e interesit të hetimit, pa u vendosur nën kufij të qartë dhe mbikëqyrje gjyqësore të efektshme, sidomos kur ndërhyrja fillestare është konstatuar si e shtrirë në mënyrë të pakufizuar dhe pa kontroll gjyqësor ex post real e të plotë.
Mbikëqyrja gjyqësore në rastin konkret duhet të përfshijë verifikimin e lidhjes së kategorive të të dhënave me objektin e hetimit, domosdoshmërinë e ruajtjes së tyre, si dhe kufijtë në shtrirje dhe në kohë të kësaj mbajtjeje, në mënyrë që ruajtja të kufizohet vetëm në të dhënat që lidhen me objektin e hetimit penal dhe të mos tejkalojë masën e pashmangshme. Në këtë drejtim, Gjykata vëren se, në parim, kontrolli gjyqësor duhet të bëhet me kontradiktoritet, me pjesëmarrjen e palëve. Megjithatë, në rrethanat kur hetimi në rastin konkret është ende në vijim dhe ekziston rrezik real që zbulimi i materialit të cenojë sekretin hetimor, duke mbajtur parasysh edhe faktin se kërkuesja nuk është subjekt nën hetim, gjykata e zakonshme e shkallës së parë mund të kufizojë kontradiktoritetin vetëm për aq sa është e domosdoshme dhe në mënyrë proporcionale, duke kompensuar çdo kufizim me garanci procedurale që ruajnë karakterin real dhe efektiv të kontrollit, të tilla, si: shqyrtim të plotë, vendimmarrje të arsyetuar dhe dokumentim të kufijve të masës.
Duke mbajtur nĂ« konsideratĂ« qĂ« Gjykata nuk Ă«shtĂ« nĂ« pozicionin e duhur pĂ«r tĂ« vlerĂ«suar rrezikun qĂ« mund tâi vijĂ« integritetit tĂ« hetimit penal, ajo vĂ«ren se kufizimi i kontradiktoritetit mund tĂ« shtrihet tek e drejta e njohjes me aktet e çështjes nĂ«se verifikohet rreziku i cenimit tĂ« integritetit tĂ« hetimit penal, por gjithsesi kjo mbetet çështje pĂ«r tâu zbatuar nga prokuroria dhe gjykata e zakonshme, sipas standardeve tĂ« kĂ«tij vendimi. NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, kontrolli gjyqĂ«sor nuk duhet tĂ« mbetet formal, por duhet tĂ« ushtrohet realisht mbi ndĂ«rhyrjen qĂ« prek nenet 35 dhe 36 tĂ« KushtetutĂ«s dhe nenin 8 tĂ« KEDNJ-sĂ«, pra mbi pĂ«rpunimin dhe ruajtjen e tĂ« dhĂ«nave.
-Gjykata, po ashtu, së katërti, vlerëson se është rasti të urdhërojë zbatimin e garancive procedurale për vijimin e mbajtjes në sekuestro të telefonit celular të kërkueses, si send që mbart korrespondencë dhe të dhëna personale. Duke ritheksuar se telefoni celular është send që mbart të dhëna personale dhe të korrespondencë dhe, për rrjedhojë, mbajtja e tij në sekuestro dhe çdo veprim i mëtejshëm për përmbajtjen e tij përbëjnë ndërhyrje në nenet 35 dhe 36 të Kushtetutës dhe nenin 8 të KEDNJ-së,
Gjykata çmon se vijimi i mbajtjes në sekuestro i telefonit duhet të shoqërohet me garancitë procedurale të evidentuara në arsyetimin e këtij vendimi, të afta për të parandaluar arbitraritetin dhe për të kufizuar ndërhyrjen brenda kuadrit të hetimit penal. Këto garanci synojnë që ndërhyrja të mos jetë potencialisht e pakufizuar, që çdo akses dhe kërkim të jetë i justifikuar dhe i kufizuar vetëm në të dhënat që lidhen me hetimin penal dhe të mos tejkalojë masën e pashmangshme, si dhe që të mundësohet kontroll gjyqësor efektiv për respektimin e kufijve të masës.
Në këtë drejtim, Gjykata vëren se, duke qenë se kërkuesja nuk është subjekt nën hetim, por person që ka dijeni për rrethana të tij, zbatimi rigoroz i garancive procedurale merr peshë të shtuar, pasi ndërhyrja mbi të drejtat e saj nuk mund të shtrihet përtej minimumit të domosdoshëm që justifikohet nga hetimi penal.
Gjykata gjithashtu, së fundmi, vlerëson se është rasti për të ngarkuar Prokurorinë e Posaçme për ekzekutimin e vendimit dhe përcaktimin e një afati deri në 3 muaj për ekzekutimin. Në lidhje me këtë, Gjykata vëren se ekzekutimi i vendimit të saj kërkon kryerjen e veprimeve konkrete mbi kopjen e të dhënave të nxjerra nga telefoni, kopje e cila, siç u përmend, mbahet aktualisht nga Prokuroria e Posaçme. Për pasojë, vetëm ky organ ka mundësi faktike të kryejë ndarjen/filtrimin dhe asgjësimin material të të dhënave që nuk kanë lidhje me hetimin si dhe të administrojë në vijim atë pjesë të të dhënave kompjuterike që pretendohet se kanë lidhje me të.
MegjithatĂ«, Gjykata çmon se ngarkimi i ProkurorisĂ« sĂ« Posaçme me ekzekutimin nuk nĂ«nkupton lĂ«nien e vlerĂ«simit pĂ«rfundimtar nĂ« diskrecionin e saj. PĂ«rkundrazi, ekzekutimi duhet tĂ« kuptohet si realizim teknik i detyrimeve qĂ« rrjedhin nga ky vendim dhe si detyrim pĂ«r tĂ« vĂ«nĂ« nĂ« lĂ«vizje kontrollin gjyqĂ«sor pĂ«r vijimin e mbajtjes nĂ« sekuestro tĂ« tĂ« dhĂ«nave kompjuterike qĂ« kanĂ« lidhje me hetimin. PĂ«r kĂ«tĂ« qĂ«llim, Prokuroria e Posaçme duhet tâi paraqesĂ« gjykatĂ«s sĂ« zakonshme tĂ« shkallĂ«s sĂ« parĂ« kĂ«rkesĂ«n pĂ«r miratimin e vijimit tĂ« sekuestrimit tĂ« tĂ« dhĂ«nave qĂ« pretendon se kanĂ« lidhje me hetimin, duke arsyetuar nĂ« mĂ«nyrĂ« konkrete kĂ«tĂ« lidhje dhe domosdoshmĂ«rinĂ« e ruajtjes tĂ« tĂ« dhĂ«nave, si dhe duke siguruar zbatimin e garancive procedurale tĂ« pĂ«rcaktuara nĂ« arsyetimin e kĂ«tij vendimi.
Gjykata çmon se afati 3-mujor është i domosdoshëm për të garantuar efektivitetin e vendimit dhe për të shmangur zgjatjen në kohë të një ndërhyrjeje të konstatuar si joproporcionale. Ky afat detyron subjektin e interesuar për të kryer, brenda një kohe të arsyeshme, veprimet e nevojshme për ndarjen/filtrimin dhe asgjësimin e atyre të dhënave kompjuterike që nuk kanë lidhje me hetimin, si dhe për të paraqitur kërkesën për kontroll gjyqësor për vijimin e mbajtjes në sekuestro të të dhënave të tjera (atyre që kanë lidhje me hetimin), duke respektuar garancitë procedurale të përcaktuara në arsyetimin e këtij vendimi.
-Në përfundim, Gjykata, bazuar në rrethanat e çështjes dhe arsyetimin e mësipërm, vlerëson se urdhërimet si më lart në dispozitivin e vendimit janë të përshtatshme dhe të domosdoshme për të bërë efektive mbrojtjen kushtetuese të të drejtave të kërkueses, duke garantuar njëkohësisht interesin publik për mbarëvajtjen e hetimit penal dhe duke vendosur mekanizma të verifikueshëm që parandalojnë arbitraritetin, në përputhje me kërkesën për gjetjen e një ekuilibri të drejtë ndërmjet interesave të përfshirë.
â Gjykata, duke ritheksuar detyrimin kushtetues qĂ« rrjedh nga neni 132 i KushtetutĂ«s pĂ«r zbatimin e vendimeve tĂ« saj, tĂ« cilat janĂ« pĂ«rfundimtare dhe tĂ« detyrueshme pĂ«r organet publike, çmon se, duke pasur parasysh natyrĂ«n e çështjes, duhet tĂ« shprehet edhe pĂ«r efektet e kĂ«tij vendimi, nĂ« kuptim tĂ« nenit 76, pika 3, tĂ« Ligjit Organik tĂ« saj. NĂ« kĂ«tĂ« kuadĂ«r, duke iu referuar dhe rregullimit ligjor pĂ«r fuqinĂ« prapavepruese tĂ« vendimeve tĂ« saj nĂ« rastet pĂ«rjashtimore (pika 7), Gjykata thekson se ky vendim nuk ka efekte prapavepruese nĂ« çështje tĂ« ngjashme tĂ« sekuestrimit tĂ« tĂ« dhĂ«nave kompjuterike, nĂ« tĂ« cilat nuk Ă«shtĂ« paraqitur ankim kushtetues individual ose pĂ«r tĂ« cilat Ă«shtĂ« paraqitur ankim dhe kontrolli gjyqĂ«sor ka pĂ«rfunduar. Ky vendim prodhon efektet e tij nĂ« kuadĂ«r tĂ« kĂ«tij rasti konkret dhe brenda kufijve tĂ« urdhĂ«rimeve tĂ« dispozitivit, por edhe nĂ« çdo rast tjetĂ«r nĂ« tĂ« ardhmen, duke orientuar organet pĂ«rgjegjĂ«se pĂ«r zbatimin e masave hetimore tĂ« kĂ«saj natyre, nĂ« pĂ«rputhje me garancitĂ« procedurale tĂ« pĂ«rcaktuara nĂ« arsyetimin e tij./ZĂRI/
Imagjinoni për një moment që biznesi juaj aktual, të mos ketë asnjë tatim.
Mendoni sikur pagat e punonjësve tuaj të përjashtohen nga të gjitha taksat për 10 vite. Shtoni te mendimet që të gjitha mallrat, pajisjet dhe shërbimet tuaja të përjashtohen nga TVSH-ja, nga taksa e ndikimit në infrastrukturë dhe nga taksat për pasuritë e paluajtshme.
Gjithashtu mendoni qĂ« shteti tâju paguajĂ« pĂ«r trajnimin e punonjĂ«sve tuaj. QĂ« kontributet pĂ«r sigurimet tĂ« paguhen gjithmonĂ« nĂ« nivelin e pagĂ«s minimale. NjĂ« Ă«ndĂ«rr? Quhet Durana.
Lehtesite e Durana
Dhe aktualisht Ă«shtĂ« kryefjala e denoncimeve nĂ« media pĂ«r dyshime se ky projekt Ă«shtĂ« njĂ« âparajsĂ« fiskaleâ.
Por çfarë është Durana?
Durana është një park teknologjik i krijuar më 20 shkurt 2025 dhe është pronë e Korporatës Shqiptare të Investimeve. Në bazë të ligjit shqiptar, zhvilluesi i parkut është KSHI dhe drejtoresha Elira Kokona.
Por le tĂ« shpjegojmĂ« sĂ« pari çfarĂ« do tĂ« thotĂ« njĂ« park teknologjik. NĂ« vitin 2022, presidenti Barjam Begaj dekretoi njĂ« ligj tĂ« kaluar mĂ« herĂ«t nĂ« Parlament, âpĂ«r krijimin, organizimin dhe funksionimin e parqeve teknologjike dhe shkencoreâ.
Ky ligj, është edhe dera e parë hapëse për parqet teknologjike në Shqipëri, si qendra inovacioni të produkteve më të reja teknologjike. Dhe deri këtu, çdo gjë është në rregull. Parku i ri teknologjik kërkon edhe një terren të ri.
Në këtë moment, Durana ende nuk kishte lindur, pasi regjistrimi zyrtar i saj në shtetin shqiptar është bërë më 20 shkurt 2025. Pra gati 11 muaj më pas.
Por edhe pse ka kaluar 2 vite që nga koha kur Durana mori tokën nga shteti, dhe 1 vit nga momenti që u regjistrua, në Xhafzotaj të Durrësit, toka është djerrë. Asgjë nga ajo që shihet nuk duket si një park teknologjik.
Vendi ku duhet të ishte sot Durana
Me çfarë kemi të bëjmë?
Për këtë le të shpjegojmë pak çfarë po ndodhte në Shqipëri ndërkohë që projektohej ndërtimi i Durana Tech Park. Nga 1 janari i vitit 2026, e gjithë industria e zhvillimit dhe prodhimit të softuerëve në Shqipëri hyri në një regjim të ri tatimor. I gjithë ky sektor u përjashtua nga norma e reduktuar me 5% e tatimit mbi fitimin, duke bërë që të gjitha bizneset e kësaj fushe të kalojnë në një regjim standart me 15% të tatimit mbi fitimin. Rekomandimet e FMN dhe BE për mos të patur privilegje ushtruan një presion pozitiv mbi qeverinë shqiptare, duke bërë që në paketën e re fiskale, edhe këto biznese do të trajtoheshin po njësoj.
Por kush janë më të mëdhenjtë e tregut të IT? Kompanitë kryesore të zhvillimit të softwerëve në Shqipëri, përftuese të parave publike deri më tani dihen se janë dyshja Ermal Beqiri dhe Ergys Agasi të shpallur në kërkim. Shumë prej kontratave të AKSHI-t janë fituar nga Beqiri bashkë me biznesmenin Gëzim Hoxha. Ky i fundit me kompaninë e tij FIRST, në vetëm 1 tender sekret nga AKSHI ka përfituar plot 60 milionë euro.
KĂ«shtu, 53 kompani, tĂ« listuara nĂ« kĂ«tĂ« tabelĂ«, u bĂ«nĂ« pjesĂ« e âDURANAâ duke pĂ«rfituar lehtĂ«sirat fiskale qĂ« do tĂ« hynin pĂ«r ta nĂ« fuqi nga 1 janari i vitit 2025, kohĂ« kur paralelisht konkurrentĂ«t e tyre nĂ« sektor do tĂ« paguanin 15% tatimin mbi fitimin pĂ«rfshirĂ« edhe detyrime tĂ« tjera.
Lista e kompanive qe hyne ne Durana
KĂ«shtu qĂ« vendimi pĂ«r tâu bĂ«rĂ« pjesĂ« e Duranas kundrejt njĂ« tarife prej 50 euro nĂ« vit ishte qartĂ«sisht nĂ« interesin e tyre.
Skema e ndĂ«rtuar pĂ«r tâju dhĂ«nĂ« lehtĂ«si kĂ«tyre bizneseve bie ndesh ndĂ«rkohĂ« me ligjin shqiptar pĂ«r procedurat tatimore, por edhe ligjin e miratuar nĂ« vitin 2022 pĂ«r parqet teknologjike. Ligji i 2022, nĂ« pikĂ«n 12 tĂ« tij pĂ«rcakton qartĂ« se transferimi i njĂ« veprimtarie ekzistuese nĂ« territorin shqiptar nĂ« park, me qĂ«llim kryesor pĂ«rfitimin e lehtĂ«sive tĂ« parashikuara nĂ« kĂ«tĂ« ligj, Ă«shtĂ« i ndaluar. Ădo transaksion, qĂ« nĂ« thelb rezulton nĂ«Â transferimin e veprimtarisĂ«Â ekonomike sipas pĂ«rcaktimit tĂ«Â mĂ«sipĂ«rm, ështĂ«Â i ndaluar. PĂ«rkthimi i tij krahasuar me ligjin pĂ«r procedurat tatimore, ndalon qĂ« njĂ« biznes ose ortakĂ« tĂ« rishpikĂ« veten nĂ« njĂ« tjetĂ«r emĂ«r por me aktivitet tĂ« ngjashĂ«m vetĂ«m pĂ«r tĂ« shpĂ«tuar nga detyrimet fiskale.
Nga verifikimi qĂ« ZĂRI i bĂ«ri listĂ«s, nĂ« mbi 90% tĂ« saj, tĂ« njĂ«jtĂ«t ortakĂ« dhe aksionerĂ« kanĂ« disa kompani tĂ« tjera jashtĂ« parkut me tĂ« njĂ«jtin status ku ndryshon forma por jo pĂ«rmbajtja.
Shembulli mĂ« i mirĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« Ă«shtĂ« biznesmeni GĂ«zim Hoxha, i cili nĂ« Durana ka hyrĂ« me kompaninĂ« âCybermindâ dhe Box Artificial Logic. Brenda parkut, Hoxha hyn me ICT, dixhitalizim, siguri kibernetike, AI, ML, IoT si pjesĂ« e kĂ«rkimit dhe inovacionit, ndĂ«rsa jashtĂ« me kompaninĂ« First, zhvillon software, SaaS, cybersecurity, sisteme tĂ« sigurisĂ« elektronike dhe kibernetike, nĂ« njĂ« pĂ«rputhje thelbĂ«sore nĂ« It dhe kibernetikĂ«. TĂ« dyja kompanitĂ« e GĂ«zim HoxhĂ«s pĂ«rputhen nĂ«Â fushĂ«, kompetenca, standard dhe output profesional. Kaq do tĂ« mjaftonte qĂ« nĂ« zbatim tĂ« ligjit pĂ«r parqet teknologjike, ai tĂ« mos pranohej si anĂ«tar i Durana. Kjo nuk ka ndodhur. Ai bashkĂ« me kompanitĂ« e Beqirit, Agasit, Koromanit, Cikos etj, janĂ« bĂ«rĂ« pjesĂ« e Durana.
ZĂRI iu drejtua me njĂ« kĂ«rkesĂ« pĂ«r informacion zhvillueses sĂ« Parkut, znj. Elira Kokona. Pyetjeve tona se cilat kanĂ« qenĂ« procedurat e pranimit tĂ« kompanive, filtrat pĂ«r tĂ« shmangur njĂ« kalim fiktiv tĂ« veprimtarisĂ« nĂ« Durana, deri nĂ« publikimin e artikullit, nuk kanĂ« marrĂ« njĂ« pĂ«rgjigje.
NdĂ«rkohĂ« burime i thanĂ« ZĂRI se kĂ«to kompani nga 1 janari deri mĂ« 15 janar, nuk kanĂ« kryer asnjĂ« aktivitet ekonomik qoftĂ« edhe virtualisht si pjesĂ« e Durana, gjĂ« qĂ« ngre dyshime pĂ«r suksesin e Duranas qĂ« fill pas goditjes sĂ« dyshes Agasi-Beqiri nga SPAK, nuk kanĂ« kryer asnjĂ« shĂ«rbim ekonomik.
Plani u prish?!
ZĂRI u konsultua me shumĂ« ekspertĂ« IT dhe kontabilistĂ« qĂ« shpjeguan sesi Durana do tĂ« funksiononte dhe se deri tani âpasoja nuk ka ardhurâ. E projektuar si qendĂ«r inovacioni dhe kĂ«rkimi digjital, çdo ditĂ« qĂ« kalon Durana duket si njĂ« strehĂ« fiskale pĂ«r klientĂ« favoritĂ« qĂ« janĂ« furnizuar nga kontratat publike.
âBaza ligjore ndalon shoqĂ«ritĂ« tregtare (sh.p.k.) qĂ« tĂ« riprodhojnĂ« ose riorganizojnĂ« aktivitetin e tyre brenda entiteteve tĂ« âpĂ«rshtaturaâ si parqet teknologjike, me qĂ«llim shmangien e detyrimeve fiskale ndaj shtetit. Ligji synon tĂ« parandalojĂ« pikĂ«risht skemat ku njĂ« kompani mbyll ose dobĂ«son aktivitetin jashtĂ« parkut dhe e rihap praktikisht tĂ« njĂ«jtin aktivitet brenda parkut teknologjik, pĂ«r tĂ« pĂ«rfituar nga lehtĂ«sitĂ« tatimore. Po ashtu, ndalohet qĂ« aksionerĂ«t apo ortakĂ«t e njĂ« kompanie ekzistuese jashtĂ« parkut teknologjik tĂ« hapin njĂ« kompani tjetĂ«r me tĂ« njĂ«jtin ose thelbĂ«sisht tĂ« ngjashĂ«m aktivitet brenda parkut, nĂ«se qĂ«llimi Ă«shtĂ« shmangia e taksave, kontributeve apo detyrimeve tĂ« tjera ligjore. Kjo vlen edhe nĂ« rastet kur ndryshohet vetĂ«m emri i subjektit, por ruhet struktura reale e biznesit, klientĂ«t, stafi ose modeli i funksionimit.
E gjithë kjo situatë lidhet drejtpërdrejt me paketën e re fiskale, e cila solli ndryshime të ndjeshme për sektorin e teknologjisë së informacionit. Konkretisht, tatimi mbi fitimin për kompanitë IT u rrit nga 5% në 15%, pas kërkesave të përsëritura nga Bashkimi Europian, me arsyetimin se regjimi preferencial krijonte shtrembërime tregu dhe konkurrencë të padrejtë.
Për të shmangur këtë rritje të barrës fiskale, disa kompani planifikuan që nga 1 janari të transferonin aktivitetin e tyre në zonën e Durranës (Durana), e shpallur si park teknologjik, ku parashikohen taksa zero ose lehtësime ekstreme fiskale. Në këtë skemë përfshiheshin edhe kompani të lidhura me emra të njohur të sektorit, si ato të grupit të Gysit, Ermalit, Gëzimit, etj., të cilat synonin të vazhdonin të njëjtin aktivitet ekonomik, por nën një regjim shumë më të favorshëm tatimor.
MegjithatĂ«, legjislacioni aktual dhe parimi i âsubstance over formâ (thelbi mbi formĂ«n) u jep tĂ« drejtĂ« institucioneve tatimore qĂ« ta konsiderojnĂ« kĂ«tĂ« veprim si shmangie fiskale, nĂ«se provohet se aktiviteti real nuk ka ndryshuar dhe se parku teknologjik po pĂ«rdoret vetĂ«m si strehĂ« ligjore pĂ«r tĂ« mos paguar taksat.â-shpjegoi njĂ« kontabilist pĂ«r ZĂRI nĂ« kushtet e anonimatit.
Deri më tani, ëndrra e një parajse fiskale është ngrirë.
A do të merrte Durana para nga shteti? Deri më tani, asnjë transaksion i tillë nuk ka ndodhur.
Nga kĂ«rkimet e ZĂRI, nĂ« fakt ne hasĂ«m nĂ« njĂ«Â tjetĂ«r tentativĂ«Â pĂ«r tĂ« ndryshuar ligjin e vitit 2022.
NjĂ« projektligj i propozuar nga deputeti socialist Ramion Kurti, i kaluar tashmĂ« pĂ«r shqyrtim nĂ« Parlament pĂ«r disa shtesa nĂ« ligjin pĂ«r âParqet teknologjike dhe shkencoreâ parashikon dy ndryshime tĂ« rĂ«ndĂ«sishme qĂ« prekin direkt parkun e vetĂ«m teknologjik tĂ« vendit, qĂ« Ă«shtĂ« Durana. Konkretisht, nĂ« gĂ«rmĂ«n (dh), nĂ« fund tĂ« paragrafit shtohet fjaliaâ â PĂ«rdoruesi rezident i parkut regjistrohet nĂ« territorin e parkut me NIPT/NUIS parĂ«sor ose/dhe me NIPT/NUIS dytĂ«sor nĂ« territore tĂ« ndryshme nga territori i parkut.â
Projektligji per parqet teknologjike i depozituar ne Kuvend
Ky ndryshim përcakton në thelb se përdoruesit e parkut, mund të kenë dy nipte. Njërin brenda parkut dhe një tjetër jashtë parkut, por duke gëzuar privilegjet e parkut. Ky ndryshim është një derë e hapur që hyrja në Durana të jetë vetëm formale, ndërkohë që aktiviteti të vazhdojë jashtë parkut.
Një tjetër ndryshim i përgatitur në parlament është edhe përfitimi nga paratë publike. Më konkretisht, në nenin 5 të po këtij ligji parashikohet që kompanitë e parkut, mund ti shesin enteve publike ose sipërmarrjeve të përbashkëta, produktet e prodhura në park me një cmim më të ulët.
â(c) pĂ«rfitojnĂ«, nĂ« mĂ«nyrĂ« preferenciale, mallrat/shĂ«rbimet/krijimet/produktet e realizuara nĂ« park nga njĂ« pĂ«rdorues qĂ« ka aksioner mbi 51% njĂ« ent publik apo njĂ« shoqĂ«ri tĂ« pĂ«rbashkĂ«t / sipĂ«rmarrje tĂ« pĂ«rbashkĂ«t me nje enti publik kundrejt njĂ« cmimi preferencial qĂ« parashikohet nĂ« âMarĂ«veshjen e bashkĂ«punimit pĂ«r njĂ« produkt inovativâ bazuar nĂ« kontratĂ«n e modelit tip tĂ« miratuar me Vendim tĂ« KĂ«shillit tĂ« Ministrave. (ç) lidhin marrĂ«veshje bashkĂ«punimi pĂ«r njĂ« produkt inovativ me pĂ«rdoruesit tĂ« cilĂ«t kanĂ« aksioner njĂ« apo mĂ« shumĂ« ente publike pĂ«rfshirĂ« edhe zhvilluesin, lidhur me mallrat/shĂ«rbimet/produktet inovative/krijimet e tyre nĂ« park.â-thuhet nĂ« projektligjin e dorĂ«zuar nĂ« Kuvend, qĂ« nĂ« njĂ« kuptim mĂ« tĂ« gjerĂ« do ti hapte rrugĂ«n nĂ« tĂ« ardhmen anĂ«tarĂ«ve tĂ« Durana tĂ« hynin nĂ« tendera publikĂ« nĂ« fushĂ«n e teknologjisĂ«.
Projektligji per parqet teknologjike i depozituar ne Kuvend
Në fund, ajo që shihet nga historia e Duranas është një paralajmërim se transparenca dhe kontrolli janë thelbësorë për çdo skemë që preket nga paratë publike dhe privilegjet fiskale. Durana mund të bëhet një qendër inovacioni që sjell vlerë reale për ekonominë dixhitale, por vetëm nëse aktiviteti brenda parkut është i matshëm, real dhe i ndarë nga çdo lloj shfrytëzimi fiskal të dyshimtë.
NĂ«se kjo nuk ndodh, Durana rrezikon tĂ« mbetet simbol i privilegjeve pĂ«r pak tĂ« zgjedhur, njĂ« âparajsĂ« fiskaleâ e ngrirĂ« qĂ« nuk krijon inovacion dhe nuk shĂ«rben pĂ«r zhvillimin e sektorit. PĂ«r shqiptarĂ«t, dhe pĂ«r ata qĂ« duan njĂ« treg tĂ« ndershĂ«m IT, pyetja e vetme qĂ« mbetet Ă«shtĂ«: A do tĂ« ketĂ« njĂ« aktivitet ekonomik Durana jashtĂ« gardhit tĂ« pĂ«rfituesve tĂ« kontratave publike? Projektligji i fundit, i propozuar nga deputeti Ramion Kurti duket se do tĂ« thellojĂ« kĂ«to privilegje, ndĂ«rkohĂ« qĂ« hetimi i SPAK pĂ«r faktin se Durana nuk ekziston nĂ« terren vazhdon!// MarrĂ« nga ZĂRI
Nga Gazeta Si- Një studim i ri ka hedhur poshtë studimet e mëparshme që e lidhin kohën e kaluar në rrjetet sociale me rritjen e gjendjes së ankthit dhe depresionit.
Sipas studimit, koha e kaluar para ekranit duke luajtur lojëra ose duke përdorur mediat sociale nuk shkakton probleme të shëndetit mendor tek adoleshentët.
Hulumtuesit në Universitetin e Mançesterit ndoqën 25,000 fëmijë të moshës 11 deri në 14 vjeç gjatë tre viteve shkollore, duke ndjekur zakonet e tyre të vetë-raportuara të mediave sociale, frekuencën e lojërave dhe vështirësitë emocionale për të zbuluar nëse përdorimi i teknologjisë parashikoi vërtet vështirësi të mëvonshme të shëndetit mendor.
Pjesëmarrësve iu pyetën se sa kohë në një ditë normale jave gjatë kohës së semestrit kalonin në TikTok, Instagram, Snapchat dhe media të tjera sociale, ose lojëra. Atyre iu bënë gjithashtu pyetje në lidhje me ndjenjat, humorin dhe shëndetin e tyre mendor në përgjithësi.
Studimi nuk gjeti prova për djemtë ose vajzat që përdorimi më i madh i mediave sociale ose lojërat më të shpeshta rritën simptomat e ankthit ose depresionit tek adoleshentët gjatë vitit të ardhshëm.
Autorët zbuluan se rritja e përdorimit të mediave sociale nga vajzat dhe djemtë nga viti 8 në vitin 9 dhe nga viti 9 në vitin 10 nuk kishte asnjë ndikim të dëmshëm në shëndetin e tyre mendor vitin pasardhës. Më shumë kohë e kaluar duke luajtur lojëra gjithashtu nuk kishte asnjë efekt negativ në shëndetin mendor të nxënësve.
âNe e dimĂ« qĂ« familjet janĂ« tĂ« shqetĂ«suara, por rezultatet tona nuk e mbĂ«shtesin idenĂ« se thjesht kalimi i kohĂ«s nĂ« mediat sociale ose lojĂ«rat çojnĂ« nĂ« probleme tĂ« shĂ«ndetit mendor, historia Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« komplekse se kaqâ, tha autori kryesor Dr. Qiqi Cheng.
Hulumtimi, i botuar në Journal of Public Health, shqyrtoi gjithashtu nëse mënyra se si nxënësit përdorin mediat sociale bën një ndryshim, me pjesëmarrësit që u pyetën se sa kohë kalojnë duke biseduar me të tjerët, duke postuar histori, fotografi dhe video, duke shfletuar burime, profile ose duke shfletuar foto dhe histori. Shkencëtarët zbuluan se bisedat aktive në mediat sociale ose shfletimi pasiv i burimeve nuk dukej se shkaktonin vështirësi në shëndetin mendor.
Autorët theksuan se gjetjet nuk do të thoshin se përvojat online ishin të padëmshme. Mesazhet e dëmshme, presionet online dhe përmbajtja ekstreme mund të kenë efekte të dëmshme në mirëqenie, por përqendrimi vetëm në kohën para ekranit nuk ishte i dobishëm, thanë ata.
âGjetjet tona na tregojnĂ« se zgjedhjet e tĂ« rinjve rreth mediave sociale dhe lojĂ«rave mund tĂ« formĂ«sohen nga mĂ«nyra se si ndihen, por jo domosdoshmĂ«risht anasjelltasâ, tha Prof. Neil Humphrey, bashkautor.
âNĂ« vend qĂ« tĂ« fajĂ«sojmĂ« vetĂ« teknologjinĂ«, duhet tâi kushtojmĂ« vĂ«mendje asaj qĂ« bĂ«jnĂ« tĂ« rinjtĂ« nĂ« internet, me kĂ« lidhen dhe sa tĂ« mbĂ«shtetur ndihen nĂ« jetĂ«n e tyre tĂ« pĂ«rditshme.â
Gazeta Si â Gjykata e Apelit nĂ« TiranĂ«, ka vendosur tĂ« lirojĂ« nga burgu tre personat e dyshuar pĂ«r vrasjen e 26-vjeçarit Martin Ăeço, duke zĂ«vendĂ«suar masĂ«n e âarrestit nĂ« burgâ, me âarrest shtĂ«pieâ.
Bëhet fjalë për Valter Mollajn, Edlir Mollajn dhe Bleti Angjon, të cilët akuzohen për vrasjen e 26-vjeçarit në Kolanec të Maliqit.
Vendimi i Apelit u mor me argumentin se janĂ« tejkaluar afatet e hetimeve dhe se prokuroria nuk ka paraqitur prova tĂ« reja qĂ« tâi lidhin drejtpĂ«rdrejt me ngjarjen.
NdĂ«rkohĂ«, pĂ«r Tina Pajollarin, gjykata ka vendosur vijimin e masĂ«s sĂ« sigurisĂ« âarrest me burgâ. MegjithatĂ«, hetimet pĂ«r zbardhjen e plotĂ« tĂ« ngjarjes vijojnĂ«.
Vrasja e të riut ndodhi në qershor të vitit 2022, kur ai u qëllua për vdekje dhe më pas trupi i tij u hodh në rezervuarin e fshatit Kolanec, në Maliq.
Tre të dyshuarit u arrestuan fillimisht pas dëshmisë së Pajollarit, e cila aktualisht ndodhet në burg për këtë çështje.
Vajza dyshohet se ka qenë e pranishme në momentin e vrasjes dhe dëshmia e saj ishte vendimtare për arrestimin e personave të tjerë të përfshirë në ngjarje.
Fillimisht i riu u mbyt me litar e më pas trupin e tij e hodhën në rezervuar, aty ku u gjet pa shenja jete nga policia.
Nga Gazeta âSiââ Kryetari i partisĂ« Demokratike, Sali Berisha, nĂ« mbledhjen e Grupit parlamentar, akuzoi qeverinĂ« dhe mazhorancĂ«n pĂ«r skandale dhe afera korruptive.
Sipas tij, kryeministri Edi Rama është i përfshirë direkt në dy dosjet e SPAK, me Belinda Ballukun dhe AKSHI-n, teksa nënvizoi se ka edhe përfshirje familjare.
Berisha përsëriti akuzat ndaj Ramës, sipas të cilave, ai ka bllokuar procedurën kushtetuese për të hequr imunitetin deputetëve dhe ministrave që akuzohen nga organet e drejtësisë, referuar çështjes së Ballukut.
âParashikimet tona kanĂ« qenĂ« tĂ« drejta. Nuk heq dot ai sepse nĂ« dosjen e Lubi Ballukut, nĂ« tre rreshta, dy janĂ« pĂ«r Edi RamĂ«n.
Pra, Balluku nuk pranon në mënyrë kategorike dhe i thotë je ti, dhe unë jam mbrapa. Se e vërteta kështu është. Të themi atë që është. Dhe tani që dosja në tre rreshta, dy i ka për Ramën, ai nuk pranon kurrsesi.
Nuk pranon nĂ« asnjĂ« mĂ«nyrĂ« ta dĂ«rgojĂ« atĂ« nĂ« bankĂ«n e akuzĂ«s. Ka me borxh tĂ« mbyllĂ« parlamentit, tĂ« shkelmojĂ« KushtetutĂ«n, tĂ« krijojĂ« çdo lloj konflikti, por pushtetin nuk e dorĂ«zonâ, tha Berisha.
Berisha aludoi se kryeministrin Rama po e tradhton administrata e tij, pasi drejt Zvicrës, aty ku ndodhet Arben Ahmetaj po shkojnë informacione të shumta.
âPo dosjet qĂ« paraqiti Arben Ahmetaj. E dini ju qĂ« administrata po dĂ«rgon nĂ« Lugano njĂ« fluks tĂ« madh informacionesh dokumentesh, kjo e ka tmerruar. NjĂ«herĂ« thotĂ« e kam nga Damiani, njĂ«herĂ« nga Spiropali, paçka se i shkruan tekstet e ElisĂ«s. Nga tĂ« gjitha kĂ«to qytetarĂ«t presin nga opozita dhe ne nuk do ti zhgĂ«njejmĂ«. NĂ« kemi caktuar njĂ« datĂ«, jemi tĂ« betuar, kemi betimin tonĂ« tĂ« vazhdimit tĂ« betejĂ«s deri nĂ« largimin e kĂ«tij hajduti qĂ« kombi nuk e ka regjistruar nĂ« historiâ, mbylli fjalimin Berisha para deputetĂ«ve demokratĂ«.
Ai u ndal edhe te protesta që PD do të mbajë më 24 janar ku tha se do do të ngrënë në këmbë çdo qytetar për të rrëzuar pushtetin e Ramës.
âKjo Ă«shtĂ« thirrje pĂ«r çdo qytetar tĂ« ndershĂ«m, tĂ« fillojmĂ« betejĂ«n pĂ«r largimin sa mĂ« parĂ« tĂ« tij nga pushteti. PD nuk vjen nĂ« pushtet me dhunĂ«, por do tĂ« hapĂ« rrugĂ«n pĂ«r votĂ«n e lirĂ« tĂ« shqiptarĂ«ve dhe veprimin e ligjit dhe kushtetutĂ«sâ tha Berisha.
Nga Gazeta âSiââ Kryetari i PartisĂ« Demokratike, Sali Berisha, ka mbledhur grupin parlamentar kĂ«tĂ« tĂ« enjte nga ku dhe foli pĂ«r situatĂ«n e shkaktuar nĂ« vend nga pĂ«rmbytjet.
Sipas Berishës, qytetarët e prekur nuk morën mbështetje nga institucionet përkatëse, duke cilësuar se këto të fundit janë dhe shkaktarë të situatës.
âShqiptarĂ«t e nisĂ«n kĂ«tĂ« vit nĂ« shumĂ« zona tĂ« vendit, nga Gjirokastra nĂ« ShkodĂ«r, por veçanĂ«risht nĂ« DurrĂ«s dhe qarkun e DurrĂ«sit, nĂ« njĂ« pĂ«rmbytje tĂ« pĂ«rmasave tĂ« papara ndonjĂ«herĂ«. NĂ« njĂ« pĂ«rmbytje me pasoja tĂ« rĂ«nda. NĂ« njĂ« pĂ«rmbytje nĂ« tĂ« cilĂ«n shteti jo qĂ« nuk ishte njĂ« mbĂ«shtetje pĂ«r qytetarĂ«t, por shteti me korrupsionin e tij tĂ« çmendur, tĂ« papĂ«rmbajtur, ishte shkaku i thellĂ« i kĂ«saj pĂ«rmbytje tĂ« paparĂ« ndonjĂ«herĂ« nĂ« qarkun e DurrĂ«sit, por edhe nĂ« disa qarqe tĂ« tjera. NĂ« fakt, nĂ« ujĂ«rat qĂ« pĂ«rmbytĂ«n mijĂ«ra e mijĂ«ra banesa, nga veriu nĂ« jugun e vendit, u pĂ«rmbyt gjithashtu morali i kalbur i kĂ«saj qeverieâ, u shpreh ai.
Duke pĂ«rmendur dhe zjarret e sezonit veror, kryedemokrati u shpreh se âsatelitet i vĂ«rboi korrupsioniâ, duke akuzuar kĂ«shtu qeverinĂ« pĂ«r mos marrje tĂ« masave tĂ« nevojshme pĂ«r kĂ«to fatkeqĂ«si.
âShqiptarĂ«t panĂ« se si kĂ«ta gobsekĂ« vazhdonin ahengjet, udhĂ«timet, ndĂ«rkohĂ« qĂ« ujĂ«rat shtoheshin çdo ditĂ« nĂ« shtĂ«pitĂ« e tyre. ShqiptarĂ«t panĂ« me sytĂ« e tyre shkaqet e vĂ«rteta tĂ« kĂ«saj drame qĂ« pĂ«suan dhe qĂ« edhe sot janĂ« nĂ« tĂ«. NĂ« çdo vend dhe çdo qeveri nĂ« botĂ«, ndĂ«rtohet njĂ« infrastrukturĂ« kundĂ«r pĂ«rmbytjeve. Dhe nĂ« ligjin e sigurisĂ« kombĂ«tare, emergjenca ndaj fatkeqĂ«sive natyrore ka njĂ« pĂ«rparĂ«si absolute. Pra, ShqipĂ«ria u dogj sa asnjĂ«herĂ« tjetĂ«r nĂ« historinĂ« e saj. SatelitĂ«t e Peleshit mbushĂ«n xhepat e Edi RamĂ«s. Firmosja e njĂ« marrĂ«veshje se na duhen satelitĂ«t pĂ«r tĂ« parĂ« vatrĂ«n e parĂ« tĂ« zjarrit qĂ« tĂ« shkojmĂ« dhe ta fikim menjĂ«herĂ«, ky mashtrues i paskrupullt, i pamoral, zjarret dogjĂ«n njerĂ«z tĂ« gjallĂ«, dogjĂ«n familje, shtĂ«pi si asnjĂ«herĂ« tjetĂ«r, dhe satelitĂ«t i verboi korrupsioniâ, tha ai.
Duke e rikthyer vëmendjen tek përmbytjet, Berisha u shpreh sërish se hidrovorët nuk ishin në funksionin e tyre të plotë, teksa shtoi akuzat ndaj kreut të qeverisë.
Ai tha se PD do të bëjë një inventar për dëmet dhe kur të vijë në pushtet do dëmshpërblejë ata për çdo qindarkë që kanë humbur në këto përmbytje.
âMĂ« dramatike Ă«shtĂ« situata e pĂ«rmbytjeve, homemade, e bĂ«rĂ« nga dora e njeriut, jo shi, nuk e ka sjellĂ« njeriu. Por problemi Ă«shtĂ« se nĂ« DurrĂ«s dy hidrovorĂ« tĂ« fuqishĂ«m, e dy kanale kryesore qĂ« e mbrojnĂ« territorin e kĂ«tij qarku, ishin jashtĂ« funksionitâ, tha ai.
Gazeta Si â Gjithsej 33 tĂ« burgosur tĂ« mbajtur nĂ« paraburgimin e DurrĂ«sit janĂ« transferuar nĂ« institucione tĂ« tjera tĂ« vuajtjes sĂ« dĂ«nimit, si nĂ« Fier dhe Peqin, pas arratisjes dy ditĂ« mĂ« parĂ« tĂ« Altin Ndocit nga Spitali i DurrĂ«sit, ku ndodhej pĂ«r mjekim.
Ata janë lëvizur mbrëmjen e të mërkurës me mbështetjen e Forcave Shqiponja, Forcave të Ndërhyrjes së Shpejtë dhe ato të Drejtorisë së Burgjeve, për shkaqe sigurie.
Mes emrave tĂ« transferuar janĂ« dhe tĂ« âburgosurit e famshĂ«mâ Lulzim Berisha dhe Astrit Avdyli. Berisha njihet si kreu i bandĂ«s sĂ« DurrĂ«sit dhe u kap nĂ« SpanjĂ«, pasi kishte ndryshuar krejtĂ«sisht pamjen e tij. NdĂ«rsa, Astrit Avdyli Ă«shtĂ« kreu i grupit tĂ« Shijakut dhe dyshohej se drejtonte njĂ« grup kriminal nĂ« zonĂ«.
Burgu i Durrësit nuk klasifikohet si institucion me siguri të lartë, por të zakonshme. Ai kategorizohet si institucion paraburgimi, ndaj DPB ka vlerësuar pas arratisjes së Altin Ndocit, që personat me rrezikshmëri të lartë të mos qëndrojnë më në këtë strukturë. Masat nuk përfshijnë zyrtarët e arrestuar, të cilët do të vijojnë të qëndrojnë në Durrës.
Pas ngjarjes së paprecedentë, u shkarkua gjithë zinxhiri i burgut të Durrësit, si dhe drejtori i këtij institucioni të vuajtjes së dënimit, ndërkohë që 8 persona u arrestuan.
Lulzim Berisha (majtas) dhe Astrit Avdylaj
Transferimet nga burgu i Durrësit:
1- Agim Gjini â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
2- LulĂ«zim Selimi â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
3- Algert Rrapi â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
4- Enea Kume (vellai i deputetit te PS Loer Kume ) â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
5-Â Elvis Ndreca â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
6- Dhimiter Nina â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
7- Endri Seiti â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
8- Aldi Zonja â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
9- Erind Lasku â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
10- Artur Hoxhosmani â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
11- Artion Ăaushllari alias Gjika â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
12- Armando Ndreca â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
13- Armand Marvataj â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
14- Astrit Avdyli alisa Balliu- Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
15â Samuel Alfonso Moreno Serrano (shtetas nga Venezuela ) â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
16- Braniol Liço alias Ago â Nga IEVP Durres nĂ« IEVP Fier
17- Orges Molla â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
18- Dorian Beu â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
19- Lulzim Berisha â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
20- Emirjan Beu â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
21 â Juxhin Koka â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
22- Enkeli KĂ«rtalli â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
23 â Jose Ramos Zacarias Rodrigues Vasques (shtetas nga Venezuela) Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
24- SkĂ«nder Sufaj â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
25- GĂ«zim Thartori â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
26- Ismail Zeneli â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
27- Geis Sejfullai â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
28- Klajdi Merkaj â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
29- Ervin Zeqiri â Nga IEVP Durres ne IEVP Peqin
30- Klevis Hoxhosmani â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
31- Morel KĂ«rtalli â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
32- Maksim Ndoci â Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
33- Saimir Bilaçaj- Nga IEVP Durres ne IEVP Fier
Një stuhi e fortë në shtetin australian të Viktorias shkaktoi përmbytje ditën e sotme, duke i detyruar autoritetet të mbyllin Rrugën e Madhe të Oqeanit, një nga rrugët bregdetare më të famshme dhe piktoreske në botë, me gjatësi 240 km.
Makinat u përmbytën në det dhe mijëra banorë mbetën pa energji elektrike.
Gazeta Si â Atraksioni i parĂ« nĂ« Calle 5, qĂ« del nga TibĂș drejt El Refugio-s, janĂ« bordellot. KĂ«tu i quajnĂ« Chonga ose postri-bar: burrat pinĂ« birrĂ« nĂ« karrige plastike, pastaj shtrihen nĂ« dyshekĂ« tĂ« pistĂ« nĂ« dhoma tĂ« vogla qĂ« ngjajnĂ« me qeli burgu.
Shumë prej tyre janë luftëtarë guerilas. Pesëmbëdhjetë deri në njëzet minuta, 60,000 peso kolumbiane (më pak se 14 euro). Dhe 10,000 i shkojnë pronarit të lokalit.
Vajzat janĂ« kryesisht tĂ« droguara ose tĂ« dehura. Magdalena Ă«shtĂ« shtatĂ« muajshe shtatzĂ«nĂ«, por nuk ndalet, âpĂ«rndryshe kush do tĂ« mĂ« mbĂ«shtesĂ«â.
Camila mendon pĂ«r dy vajzat qĂ« la pas diku tjetĂ«r, âKĂ«tu fitoj 540 dollarĂ« nĂ« javĂ«; kur gatuaja pĂ«r âcocalerosâ nuk fitoja as 70 dollarĂ«â.
TĂ« gjitha janĂ« venezueliane, emigrante nĂ« njĂ« qytet kufitar tĂ« PerĂ«ndimit tĂ« EgĂ«r, qĂ« luftojnĂ« pĂ«r tĂ« mbijetuar. TibĂș Ă«shtĂ« tre orĂ« larg me makinĂ« nga Cucuta dhe disa minuta nga Venezuela, nĂ« rajonin Catatumbo.
Ndodhet në rrugën e kontrabandës dhe trafikimit të drogës. Një rrugë e mbushur me gropa dhe plot rrezik, e rrethuar nga tubacione për nxjerrjen e paligjshme të naftës dhe plantacione palme vaji që ndotin tokën. Më lart, drejt maleve, mbillet koka (bima e lëndës narkotike).
Hyrja në një nga lokalet e zonë të kthyera në bordello
Sot, Catatumbo krenohet me pĂ«rqendrimin mĂ« tĂ« lartĂ« tĂ« tĂ« korrave tĂ« kokĂ«s nĂ« botĂ« (42,000 hektarĂ«) dhe komuna e TibĂș-s Ă«shtĂ« âkryeqytetiâ i saj me 22,000 hektarĂ«.
Një tokë rrëmbimesh dhe biznesesh të pista, ku paraushtarakët kanë kryer masakrat më të këqija në të kaluarën.
âKontrolli mbi trafikun e drogĂ«s dhe minierat e paligjshme Ă«shtĂ« forca lĂ«vizĂ«se pas njĂ« konflikti qĂ« filloi njĂ« vit mĂ« parĂ«, me tĂ« paktĂ«n 300 vdekje dhe njĂ« numĂ«r tĂ« panjohur tĂ« zhdukurishâ, shpjegon Junior Maldonado, zĂ«dhĂ«nĂ«s i ShoqatĂ«s Fshatare Catatumbo, 17 udhĂ«heqĂ«sit e sĂ« cilĂ«s janĂ« vrarĂ« vitet e fundit.
ĂshtĂ« njĂ« betejĂ« deri nĂ« vdekje midis guerilĂ«ve disidentĂ« tĂ« Frontit 33 tĂ« FARC, tĂ« cilĂ«t refuzuan tĂ« nĂ«nshkruanin njĂ« traktat paqeje me qeverinĂ« e BogotĂ«s nĂ« vitin 2016 dhe UshtrisĂ« Ălirimtare KombĂ«tare (ELN), e cila ka refuzuar vazhdimisht tĂ« shpĂ«rbĂ«het.
âMe kalimin e kohĂ«s, ELN Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« njĂ« grup i armatosur dykombĂ«sh, qĂ« vepron nĂ« tĂ« dyja anĂ«t e njĂ« kufiri mbi 2,200 kilometra tĂ« gjatĂ«.
Ata janë luftëtarë guerilas në Kolumbi dhe paraushtarakë në Venezuelë, të sponsorizuar dhe të mbështetur nga qeveria në Karakas.
Forcat ushtarake ELN
Mbërritën nga Arauca, përtej kufirit, me automjete të Gardës Kombëtare Bolivariane, për të dëbuar disidentët e FARC nga Catatumbo.
Ata masakruan dhjetĂ«ra njerĂ«z, me dijeninĂ« e plotĂ« tĂ« NicolĂĄs Madurosâ, pohon ish-ministri i BrendshĂ«m kolumbian, Fabio Valencia Cossio, i cili tani ulet nĂ« tryezĂ«n e negociatave tĂ« paqes me FARC-un disident, duke pĂ«rfaqĂ«suar QendrĂ«n Demokratike tĂ« opozitĂ«s.
âQeveria venezueliane donte njĂ« prapavijĂ« tĂ« grupeve tĂ« armatosura ilegale me dy kombĂ«si pĂ«r tĂ« kontrolluar kufirin, ku kalojnĂ« droga dhe tĂ« ardhurat e bizneseve tĂ« paligjshme..â
Pro-marksist dhe pro-çavist, ELN ka dënuar ndërhyrjen e SHBA-ve në Venezuelë dhe arrestimin e Maduros dhe që nga 3 janari, është ripozicionuar në Kolumbi, nga frika se mos humbasë drejtimin e forcave të armatosura venezueliane.
âNuk pĂ«rjashtohet qĂ« presidenti i SHBA-ve, Donald Trump dhe pPresidenti kolumbian, Gustavo Petro, nĂ« takimin e tyre nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ« nĂ« shkurt, tĂ« vendosin pĂ«r njĂ« sulm tĂ« pĂ«rbashkĂ«t kundĂ«r ELN-sĂ«, ndoshta duke pĂ«rfshirĂ« edhe presidenten venezueliane, Delcy RodrĂguezâ, deklaron Maldonado.
Fushat e Coca-s në Catatumbo
âNga ana tjetĂ«r, sulmet e SHBA-ve ndaj anijeve nĂ« Karaibe tashmĂ« po dĂ«mtojnĂ« biznesin e trafikimit tĂ« drogĂ«s. Kartelet po lĂ«vizin, sepse nuk Ă«shtĂ« mĂ« fitimprurĂ«se tĂ« qĂ«ndrosh nĂ« Catatumboâ.
Megjithatë, guerilasit mbeten dhe mbjellin vdekje. Fushat e minuara, bombardimet, sulmet e armatosura, masakrat dhe zhdukjet, janë në rend të ditës.
âSulmi i parĂ«, mĂ« 16 janar 2025, rezultoi nĂ« mbi 80 vdekje dhe 87,000 persona tĂ« zhvendosur vetĂ«m nĂ« pak ditĂ«, eksodi mĂ« i madh i brendshĂ«m nĂ« historinĂ« kolumbianeâ, thotĂ« Imzot Israel Bravo, Peshkop i TibusĂ« dhe anĂ«tar i Komisionit Humanitar qĂ« ndĂ«rmjetĂ«son me grupet e armatosura pĂ«r tĂ« liruar fĂ«mijĂ«t e rrĂ«mbyer ose tĂ« miturit e rekrutuar me forcĂ«.
âQeveria dha premtime dhe nuk i mbajti; nĂ« fund, shumĂ« u kthyen nĂ« tĂ« vetmet gjĂ«ra qĂ« zotĂ«ronin: fermat e tyre, tokĂ«n e tyreâ. Por konflikti pĂ«r kontrollin e territorit vazhdoi nĂ« valĂ« dhe Ă«shtĂ« intensifikuar pĂ«rsĂ«ri qĂ« nga Krishtlindjet.
âPĂ«rdorimi i dronĂ«ve tĂ« prodhuar nĂ« shtĂ«pi po i pĂ«rkeqĂ«son gjĂ«rat. Ata i fluturojnĂ« mbi tregje, duke vrarĂ« shumĂ« civilĂ«â. DitĂ«t e fundit, rreth dyzet persona janĂ« larguar nga komuniteti i La GabarrĂ«s.
Ushtarë të ushtrisë kolumbiane në Tibu
Jaime Botero, president i 36 shoqatave tĂ« lagjeve, juntave tĂ« TibusĂ«, na udhĂ«heq nĂ«pĂ«r rrugĂ«t e pluhurosura tĂ« lagjes âLa Esperanzaâ pĂ«r tĂ« vizituar personat e zhvendosur qĂ« po strehohen nga familjet vendase, âCampesinos qĂ« lĂ«nĂ« gjithçka pas, pĂ«rfshirĂ« pulat, me shpresĂ«n pĂ«r tâu kthyerâ.
Midis tyre është Yuley, një nënë beqare që iku me një motoçikletë të dëmtuar me tre fëmijët e saj dhe valixhet në bord.
Tani sytĂ« e saj janĂ« tĂ« mbushura me trishtim. âNjerĂ«zit nga mali (guerilasit, redaksionale.) hedhin bomba sapo dronĂ«t shohin diçka qĂ« lĂ«viz. Nuk e di nĂ«se Ă«shtĂ« ELN, FARC apo ushtria, por ne jemi atje poshtĂ«â.
Tani ajo do tĂ« donte tĂ« qĂ«ndronte nĂ« Tibu, tĂ« ndiqte njĂ« kurs manikyrĂ«sh dhe tâi nxirrte fĂ«mijĂ«t e saj nga ky ferr. âTĂ« gjithĂ« po ikin nga atje lart.â.
Guerilët po luftojnë për kontrollin e Catatumbos dhe burimeve të tij. Nuk është vetëm kokainë: nëntoka e saj përmban ar, nikel, naftë, qymyr, uranium, koltan, smeralde dhe diamante.
NĂ« lagjen âLa Esperanzaâ tĂ« TibusĂ«
Qendra e TibusĂ« Ă«shtĂ« i vetmi vend âpothuajse i sigurtâ, thotĂ« shoferi; ai nuk shkon mĂ« tej. ĂshtĂ« dhjetĂ« blloqe i gjatĂ«, i pĂ«rshkuar nga njĂ« rrugĂ« e vetme e shtruar, plot aktivitet.
Bare, dyqane hekuri, tregtarë ari, supermarkete dhe spitali. Emigrantët venezuelianë shesin karamele, ushqim rruge, qese mbeturinash dhe çorape.
Kamionë, makina dhe motoçikleta kalojnë të ngarkuar me rezervuarë ushqimi, plehrash dhe benzine. Pas gjithë kësaj, fshihet terrori.
NĂ« Calle 5, pĂ«rtej bordellove, arrin nĂ« âkufirin e padukshĂ«mâ. Policia nuk do tĂ« hyjĂ« pĂ«rtej tij, dhe madje edhe Botero ndalet kĂ«tu.
Kjo është zona e kontrolluar nga FARC. Mund ta dallosh nga shtyllat e dritave me vija të kuqe, blu dhe të verdha.
ELN, nga ana tjetĂ«r, Ă«shtĂ« kuq e zi. Ne vazhdojmĂ« me Jesus, njĂ« ish-ushtar qĂ« tani mbron âobjektivat ushtarakeâ tĂ« guerilĂ«ve, kryesisht udhĂ«heqĂ«s socialĂ«.
Qendra e Tibusë
Ata vranĂ« 70 prej tyre nĂ« Catatumbo. Ai i bie borisĂ« pĂ«r Komandantin qĂ« kontrollon hyrjen nĂ« territorin âe tijâ dhe vazhdon me 30 kilometra nĂ« orĂ« â âçdo gjĂ« mĂ« e lartĂ« Ă«shtĂ« e ndaluarâ â deri nĂ« El Refugio de Bertrania, njĂ« ish-qendĂ«r rekreative pĂ«rgjatĂ« lumit qĂ« ka qenĂ« njĂ« kamp pĂ«r dhjetĂ«ra familje tĂ« zhvendosura pĂ«r njĂ« vit.
Na presin Don Aldemar Pinilla dhe Paolo Telles, udhëheqës socialë, urrejtja e të cilëve për ELN-në nuk lindi nga dëshira për ta bërë këtë.
âJanĂ« guerilasit qĂ« shtypin fermerĂ«t: njĂ« taksĂ« prej 500,000 pesos (115 âŹ) pĂ«r çdo kilogram paste kokaine, e cila u paguhet 2.4 milionĂ« fshatarĂ«ve (556 âŹ).
Prej andej, shkon te trafikantët e drogës të cilët e transformojnë atë në hidroklorur kokaine me pastërti të lartë, i cili më pas dërgohet në veri me aeroplanë të vegjël.
Kur tĂ« arrijĂ« nĂ« GuatemalĂ« ose RepublikĂ«n Dominikane, ai kilogram tashmĂ« vlen 28 milionĂ« pesos (pothuajse 6,500 âŹ). Kur lĂ«nda mbĂ«rrin nĂ« SHBA, çmimi rritet ndjeshĂ«mâ.
Si mund ta zhdukim industrinĂ« e drogĂ«s? âNĂ« Catatumbo, na duhen institucione, jo mĂ« shumĂ« trupaâ, thotĂ« Monsinjor Israel. âNa duhen gjyqtarĂ« dhe infrastrukturĂ«â.
Zona e kontrolluar nga FARC-u në kufi, shtyllat e lyera me ngjyrat e flamurit kolumbian
Qeveria nĂ« BogotĂĄ ka tentuar njĂ« rikonvertim. Ata u pĂ«rpoqĂ«n tĂ« mbjellin kakao, banane dhe maniokĂ«, por nuk ka rrugĂ« pĂ«r tâi transportuar ato. Koka nuk e ka kĂ«tĂ« problem: trafikantĂ«t e drogĂ«s vijnĂ« pĂ«r ta blerĂ«. Qeveria mendoi se do tĂ« mjaftonte tĂ« subvenciononte kultivimin e kakaos pĂ«r njĂ« vit, me koston e njĂ« page minimale. Nuk funksionoi. Nevojiten projekte mĂ« ambiciozeâ.
Telles ndan kĂ«tĂ« mendim. âAta i paguanin fermerit 600,000 peso nĂ« muaj pĂ«r tĂ« kultivuar kakao, kur ai fitonte midis 7 dhe 10 milionĂ« me kokainĂ«. Dhe Ă«shtĂ« njĂ« zinxhir i madh furnizimi. Fermeri, tregtari, transportuesi, trafikanti i drogĂ«s dhe mbi tĂ« gjitha kartelet dhe mafiet qĂ« kontrollojnĂ« tĂ« gjithĂ« tregtinĂ«, sepse kanĂ« liri tĂ« plotĂ« â pistat e avionit, kufijtĂ«, taksat mbi drogĂ«n dhe birrĂ«n. Dhe kushdo qĂ« nuk paguan, vritetâ.
Por ka njĂ« ekonomi tjetĂ«r qĂ« nuk gjeneron kaq shumĂ« para, por gjeneron paqe. âNĂ« vend qĂ« tĂ« shpenzohen pĂ«r ndĂ«rhyrje ushtarake, sa miliona peso mund tĂ« ishin investuar nĂ« komunitete nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« rinjtĂ« tĂ« mund tĂ« merrnin njĂ« arsimâ, thotĂ« Don Aldemar. âKur njĂ« i ri studion, ai nuk merr mĂ« armĂ« nĂ« dorĂ«â.
Kjo Ă«shtĂ« arsyeja pse Lay Mogaly, 46 vjeçe, iku nga njĂ« lokal nĂ« Catatumbo, ku punonte si kuzhiniere, ndĂ«rsa burri dhe fĂ«mijĂ«t e saj ishin âraspuchinâ, mbledhĂ«s gjethesh kokaine, tĂ« paguar 10,000 peso pĂ«r 12 kg.
Një luftëtar i FARC-ut
Ajo nuk donte që fëmijët e saj 15 dhe 20-vjeçarë të rekrutoheshin nga guerilasit ose nga karteli Tren de Aragua.
Ne e takojmë atë në komunitetin e El Talento, në periferi të Cucuta-s, ku ajo, së bashku me 24,000 persona të tjerë të zhvendosur, është përfituese e një projekti të Bashkëpunimit Italian, të financuar nga Ministria e Punëve të Jashtme përmes Agjencisë Italiane për Bashkëpunim Zhvillimor (AICS) dhe të zbatuar nga OJQ-të, CISP, Terre des Hommes dhe Fondazione Juventud Lider.
âFĂ«mijĂ«t atje nuk shkonin nĂ« shkollĂ«; shkolla mĂ« e afĂ«rt ishte tre orĂ« larg nĂ« kĂ«mbĂ«. UnĂ« u nisa kĂ«tĂ« vit pĂ«r fĂ«mijĂ«t e mi. Burrat e armatosur kishin filluar tĂ« hynin nĂ« kasollet e punĂ«torĂ«ve tĂ« fermĂ«s sonĂ«. Ata po kĂ«rcĂ«nonin se do tâi merrnin mĂ« tĂ« vegjlit. Filluan tâi rekrutonin qĂ« nĂ« moshĂ«n dymbĂ«dhjetĂ« vjeçâ.
Nga Genti Kromidha- Ligji i ri për gjuetinë në Shqipëri, i miratuar në dhjetor 2025, rikthen aktivitetin e gjuetisë pas një moratoriumi 12-vjeçar, duke pretenduar masa të rrepta për mbrojtjen e biodiversitetit dhe zhvillimin e qëndrueshëm. Ai e konsideron faunën e egër pasuri kombëtare dhe vendos mekanizma për monitorim e kontroll, por ekziston frika se gjuetia mund të kthehet në presion mbi speciet e rrezikuara, për shkak të mungesës së burimeve të mjaftueshme institucionale për zbatimin e ligjit në terren.
Procedurat e lejeve dhe kriteret e moshës synojnë ta bëjnë aktivitetin më të kontrollueshëm, ndërsa gjobat e larta dhe monitorimi institucional janë menduar si garanci kundër abuzimeve. Megjithatë, organizatat mjedisore nuk kanë reaguar fuqishëm ndaj miratimit të ligjit, duke e parë kryesisht si një hap pozitiv drejt kontrollit të gjuetisë, pa u ndalur në problematikat e dispozitave specifike.
Genti Kromidha, drejtor i Institutit për ruajtjen e natyrës në Shqipëri.
ĂĂ«shtja mĂ« kritike e ligjit Ă«shtĂ« pĂ«rcaktimi dhe menaxhimi i zonave tĂ« gjuetisĂ«. Ligji ngarkon bashkitĂ« me pĂ«rgjegjĂ«sinĂ« e pĂ«rcaktimit tĂ« zonave, megjithĂ«se dihet se ato nuk kanĂ« mjetet dhe burimet e nevojshme pĂ«r ta kryer kĂ«tĂ« proces si duhet. Menaxhimi i zonĂ«s sĂ« gjuetisĂ« i besohet njĂ« menaxheri tĂ« pĂ«rzgjedhur me tender, i cili ka kompetenca tĂ« plota, pĂ«rfshirĂ« hartimin e planit vjetor tĂ« pĂ«rdorimit tĂ« faunĂ«s sĂ« egĂ«r. Ky rol i gjerĂ« i menaxherit, i orientuar drejt biznesit, ngre shqetĂ«sime mbi saktĂ«sinĂ« e inventarit tĂ« llojeve dhe rrezikun e manipulimeve, sidomos kur ligji lejon gjuetinĂ« vetĂ«m deri nĂ« 10 pĂ«r qind tĂ« shtesĂ«s natyrale tĂ« popullatĂ«s sĂ« njĂ« lloji.
Ligji përcakton gjithashtu që qiraja e zonës së gjuetisë të llogaritet mbi bazën e vlerës së gjuetisë vjetore, duke e lidhur drejtpërdrejt me inventarizimin e kafshëve të egra. Por, në mungesë të menaxherit, nuk është e qartë kush e kryen inventarin, duke lënë hapësirë për pasaktësi dhe abuzime. Për më tepër, menaxheri përcakton edhe tarifat për përdorimin e zonës, duke i bazuar në planin e biznesit që i ka siguruar menaxhimin.
Dispozitat kalimtare e ngarkojnë qeverisjen vendore me të gjitha përgjegjësitë e menaxherit deri në përzgjedhjen e tij, duke krijuar mbingarkesë dhe konfuzion. Njëkohësisht, ligji përcakton se gjuetia nuk mund të ushtrohet në asnjë zonë pa miratimin e planit vjetor të përdorimit të zonës së gjuetisë, i cili duhet të hartohet nga bashkitë. Kjo ose e bën të pamundur hapjen e gjuetisë, duke zgjatur moratoriumin me pengesa ligjore, ose krijon hapësira të gjera për abuzime.
Si përfundim, ligji i ri për gjuetinë, ndonëse paraqitet si një instrument modern për menaxhimin e faunës së egër, në praktikë ngre më shumë pikëpyetje sesa zgjidhje. Ngarkimi i bashkive me detyra që tejkalojnë kapacitetet e tyre, fuqizimi i menaxherit privat me kompetenca të gjera dhe paqartësitë mbi inventarizimin e faunës krijojnë një terren të pasigurt për zbatimin e ligjit. Pa transparencë, pa burime të mjaftueshme dhe pa mekanizma të fortë kontrolli, ky ligj rrezikon të kthehet në një burim abuzimesh dhe të minojë përpjekjet e deritanishme për mbrojtjen e biodiversitetit në Shqipëri.
NjĂ« rrugĂ«dalje e arsyeshme pĂ«r tĂ« adresuar mangĂ«sitĂ« e ligjit aktual pĂ«r gjuetinĂ« do tĂ« ishte zgjatja e ndalimit tĂ« gjuetisĂ« pĂ«r njĂ« periudhĂ« 2â3 vjeçare. Kjo do tĂ« krijonte hapĂ«sirĂ«n e nevojshme pĂ«r tĂ« organizuar njĂ« sistem tĂ« ndĂ«rlikuar, pĂ«r tĂ« hartuar aktet nĂ«nligjore qĂ« mungojnĂ«, pĂ«r tĂ« pĂ«rgatitur njĂ« program kombĂ«tar tĂ« gjuetisĂ« dhe pĂ«r tĂ« pĂ«rcaktuar qartĂ« zonat ku ajo mund tĂ« zhvillohet. NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, kjo periudhĂ« do tĂ« shĂ«rbente pĂ«r trajnimin dhe forcimin e kapaciteteve tĂ« stafeve lokale, duke garantuar zbatimin korrekt dhe tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m tĂ« ligjit, nĂ« pĂ«rputhje me standardet e mbrojtjes sĂ« biodiversitetit dhe menaxhimit tĂ« qĂ«ndrueshĂ«m tĂ« burimeve natyrore.
*Genti Kromidha është drejtori i Institutit për Ruajtjen e Natyrës në Shqipëri
Gazeta Si â Pas mĂ« pak se njĂ« viti hetime, SPAK ka dĂ«rguar pĂ«r gjykim dosjen pĂ«r hakerimin e kompjuterave tĂ« disa prej prokurorĂ«ve tĂ« posaçëm, ku tĂ« pandehur janĂ« marrĂ«, ish-drejtori i Burgjeve, Agim Ismaili, Zambak Gjoni, si dhe hakeri, Arnold Rrokaj.
Sipas SPAK, Arnold Rrokaj, aksesoi në mënyrë të paautorizuar materiale hetimore të Prokurorisë së Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, një pjesë e të cilave u dërguan në mënyrë të paligjshme tek të pandehurit, Zambak Gjoni dhe Agim Ismaili, të cilët i shperndajnë ato më pas tek persona të tretë.
Rrokaj, së bashku Zambak Gjonin, u identifikuan në një kohë të shpejtë (brenda 24 orësh) dhe u arrestuan menjëherë duke parandaluar kështu dhe shpërndarjen e mëtejshme të materialeve hetimore.
Akuzat u zgjeruan dhe për veprën penale të përgjimit të paligjshëm të të dhënave kompjuterike në ngarkim të Agim Ismailit, i cili pasi u njoh me përmbajtjen e këtyre të dhënave, i shpërndau ato më tej, por edhe kërkoi në mënyrë të vetëdijshme thellimin e përgjimit të paligjshëm të sistemeve të Prokurorisë së Posaçme, duke kërkuar gjetjen e të dhënave për persona të ndryshëm.
Arnold Rrokaj i hetuar me masĂ«n e sigurimit âArrest nĂ« burgâ dhe i akuzuar pĂ«r veprat penale âHyrja e paautorizuar kompjuterikeâ, paragrafi i dytĂ«Â dhe âPĂ«rgjimi i paligjshĂ«m i tĂ« dhĂ«nave kompjuterikeâ, paragrafi i dytĂ«, tĂ« kryer nĂ« formĂ«n e posaçme tĂ« bashkĂ«punimit atĂ« grupit tĂ« strukturuar kriminal, âGrupi i strukturuar kriminalâ, âKryerja e veprave penale nga organizata kriminale dhe grupi i strukturuar kriminalâ.
Zambak Gjoni i hetuar me masĂ«n e sigurimit âArrest nĂ« burgâ dhe i akuzuar pĂ«r veprat penale âPĂ«rgjimi i paligjshĂ«m i tĂ« dhĂ«nave kompjuterikeâ, paragrafi i dytĂ«, tĂ« kryer nĂ« formĂ«n e posaçme tĂ« bashkĂ«punimit, atĂ« tĂ« grupit tĂ« strukturuar kriminal, âGrupi i strukturuar kriminalâ, âKryerja e veprave penale nga organizata kriminale dhe grupi i strukturuar kriminalâ.
Agim Ismaili i hetuar nĂ« gjendje tĂ« lirĂ« dhe i akuzuar pĂ«r veprat penale âPĂ«rgjimi i paligjshĂ«m i tĂ« dhĂ«nave kompjuterikeâ, paragrafi i dytĂ«, tĂ« kryer nĂ« formĂ«n e posaçme tĂ« bashkĂ«punimit, atĂ« tĂ« grupit tĂ« strukturuar kriminal, âGrupi i strukturuar kriminalâ, âKryerja e veprave penale nga organizata kriminale dhe grupi i strukturuar kriminalâ.
Nga Gazeta âSiâ- Shefja e diplomacisĂ« sĂ« Bashkimit Europian, Kaja Kallas, bĂ«ri njĂ« shaka tĂ« pazakontĂ« gjatĂ« njĂ« takimi privat me udhĂ«heqĂ«sit e grupeve politike nĂ« Parlamentin Europian, duke thĂ«nĂ« se situata nĂ« botĂ« Ă«shtĂ« aq kritike, sa mund tĂ« harrohet vetĂ«m me alkool.
Edhe pse tha se nuk është një fanse shumë e madhe e alkoolit, ajo sugjeroi se ky i fundit duket një zgjidhje origjinale për rrjetën e ngatërruar të problemeve.
Fjala e saj erdhi nĂ« njĂ« kohĂ« kur ministrat e jashtĂ«m tĂ« GroenlandĂ«s dhe DanimarkĂ«s po takoheshin me ZĂ«vendĂ«spresidentin amerikan J.D. Vance dhe Sekretarin e Shtetit Marco Rubio, pĂ«r shkak tĂ« kĂ«rcĂ«nimeve tĂ« presidentit amerikan Donald Trump se mund tĂ« mundohet tĂ« marrĂ« kontrollin e ishullit arktik tĂ« GreenlandĂ«s â njĂ« çështje qĂ« ka shqetĂ«suar fort vendet europiane.
Shefja e diplomacisë së BE-së, e cila koordinon politikat e jashtme të Unionit në emër të 27 qeverive anëtare dhe Komisionit Europian, bëri shakanë gjatë një mbledhjeje të Conference of Presidents, një mbledhje ku udhëheqësit e grupeve politike shkëmbejnë ide dhe prioritete.
EurodeputetĂ«t kishin filluar tĂ« uronin njĂ«ri-tjetrin pĂ«r vitin e ri, por situata globale e bĂ«ri vitin e kaluar mĂ« pak âtĂ« gĂ«zuarâ, sipas njerĂ«zve nĂ« takim.
Me frikë se Trump mund të përfshijë Groenlandën në Shtetet e Bashkuara, protestat masive kundër regjimit islamist në Iran, si dhe konfliktet e vazhdueshme në Ukrainë dhe Gazë dhe operacionet amerikane në Venezuelë, temat gjeopolitike janë bërë çështja më e ngutshme për Bashkimin Europian.
Një nga hapat e fundit të Kallas ka qenë shprehja e gatishmërisë për të propozuar sanksione të reja kundër Iranit, pas shtypjes së protestave nga qeveria atje, që sipas raportimeve ka shkaktuar vdekjen e qindra njerëzve.// Politico
Nga Gazeta Si- Michael Levin sapo kishte filluar të punonte si mjek pediatrik i sëmundjeve infektive në Londër kur mori një telefonatë urgjente nga një spital në Maltë. Ishte fillimi i viteve 1980 dhe një djalë i vogël ishte sjellë me simptoma të një infeksioni të rëndë që po përhapej në të gjithë trupin e tij, duke dëmtuar organe dhe inde të shumta. Por mjekët e tij nuk mundën të gjenin asnjë gjurmë të një patogjeni.
Djali u dërgua me aeroplan në spitalin e Levinit për analiza të mëtejshme. Për habinë e Levinit dhe kolegëve të tij, fajtori ishte një bakter i zakonshëm: Mycobacterium fortuitum, i cili jeton në ujë dhe tokë, dhe zakonisht është i padëmshëm.
âTĂ« gjithĂ« janĂ« tĂ« ekspozuar ndaj tyre, por pothuajse askush nuk sĂ«muretâ, thotĂ« Levin, i cili tani Ă«shtĂ« nĂ« Imperial College London. PavarĂ«sisht trajtimit, djali pĂ«rfundimisht ndĂ«rroi jetĂ«.
Ky rast ilustron një pyetje që i ka munduar mjekët për dekada: pse disa njerëz sëmuren rëndë nga infeksione që janë të padëmshëm për pjesën tjetër të njerëzve?
Dhe si mund të ndikojnë këto ndryshime në mënyrën se si mjekët përpiqen të parandalojnë ose trajtojnë sëmundjet?
Siç doli, djali nga Malta kishte njĂ« vĂ«lla dhe njĂ« kushĂ«ri qĂ« ishin sĂ«murĂ« gjithashtu rĂ«ndĂ« nga infeksionet e mikobaktereve. Pas vitesh kĂ«rkimesh, Levin dhe kolegĂ«t e tij pĂ«rfundimisht identifikuan se çfarĂ« i bĂ«nte kĂ«ta fĂ«mijĂ« kaq tĂ« sĂ«murĂ«: njĂ« mutacion gjenetik qĂ« prek njĂ« receptor pĂ«r interferon-Îł, njĂ« molekulĂ« imune me funksione tĂ« panumĂ«rta, duke pĂ«rfshirĂ« rregullimin e inflamacionit. Jo shumĂ« kohĂ« pas kĂ«saj, njĂ« grup nĂ« FrancĂ« zbuloi se mutacione tĂ« ngjashme ishin pĂ«rgjegjĂ«se pĂ«r raste tĂ« rralla tĂ« sĂ«mundjeve tĂ« rĂ«nda tĂ« shkaktuara nga njĂ« specie tjetĂ«r mikobakteriale â kĂ«tĂ« herĂ«, njĂ« formĂ« e dobĂ«suar e pĂ«rdorur si vaksinĂ« kundĂ«r tuberkulozit.
QĂ« atĂ«herĂ«, studiuesit kanĂ« grumbulluar njĂ« bibliotekĂ« tĂ« gjerĂ« mutacionesh nĂ« qindra gjene qĂ« qĂ«ndrojnĂ« nĂ« themel tĂ« âgabimeve tĂ« lindura tĂ« imunitetitâ (IEI) dhe qĂ« i bĂ«jnĂ« miliona njerĂ«z nĂ« mbarĂ« botĂ«n tĂ« ndjeshĂ«m ndaj njĂ« game tĂ« gjerĂ« sĂ«mundjesh infektive dhe sĂ«mundjeve tĂ« lidhura me imunitetin, tĂ« cilat shumĂ« njerĂ«z thjesht mund tâi injorojnĂ«.
Mund tĂ« duket e qartĂ« se ndryshimet nĂ« sistemin imunitar tĂ« secilit person mund tĂ« ndikojnĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ«n se si ata luftojnĂ« patogjenĂ«t. Por zbulimi i shkaqeve specifike tĂ« kĂ«tij ndryshimi i ka mundĂ«suar studiuesve tĂ« gjejnĂ« mĂ«nyra pĂ«r tĂ« trajtuar â dhe madje parandaluar â infeksione tĂ« rĂ«nda qĂ« dikur dukeshin si raste tĂ« rastĂ«sishme fati tĂ« keq, thotĂ« Isabelle Meyts, onkologe dhe imunologe qĂ« studion IEI-tĂ« nĂ« universitetin e BelgjikĂ«s.
Zbulimet tashmĂ« kanĂ« filluar tĂ« ndryshojnĂ« praktikĂ«n klinike, pĂ«r shembull duke u lejuar mjekĂ«ve tĂ« kontrollojnĂ« gjenetikisht njerĂ«zit pĂ«r mutacione pĂ«rkatĂ«se ose tĂ« plotĂ«sojnĂ« faktorĂ«t imunitarĂ« qĂ« mungojnĂ«. Dhe shkencĂ«tarĂ«t po vazhdojnĂ« tĂ« bashkojnĂ« shumĂ« mĂ«nyra se si faktorĂ«t gjenetikĂ« kontribuojnĂ« nĂ« sĂ«mundjet infektive â veçanĂ«risht nĂ« rastet kĂ«rcĂ«nuese pĂ«r jetĂ«n.
âAjo qĂ« po kuptojmĂ« gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« Ă«shtĂ« se ndoshta ka faktorĂ« tĂ« trashĂ«guar qĂ« parashikojnĂ« se kush do tĂ« ketĂ« reaksione tĂ« rĂ«ndaâ, thotĂ« Michael Abers, mjek-shkencĂ«tar qĂ« studion sĂ«mundjet infektive.
Nga mikrobi te pritësi
Teoria e mikrobeve tĂ« sĂ«mundjes, e popullarizuar nga Louis Pasteur nĂ« shekullin e 19, ishte revolucionare. Kuptimi se mikroorganizmat, tĂ« padukshĂ«m me sy tĂ« lirĂ«, mund tâi sĂ«murin njerĂ«zit nxiti masa tĂ« shĂ«ndetit publik, tĂ« tilla si higjienĂ« mĂ« e mirĂ«, vaksina dhe ilaçe antimikrobike, tĂ« cilat pĂ«rmirĂ«suan nĂ« mĂ«nyrĂ« drastike rezultatet pĂ«r njerĂ«zit me sĂ«mundje infektive.
Por edhe me kĂ«to mjete, ka ende njerĂ«z â veçanĂ«risht disa fĂ«mijĂ« dhe tĂ« moshuar â qĂ« sĂ«muren dhe vdesin nga infeksione qĂ« zakonisht janĂ« tĂ« parandalueshme ose tĂ« trajtueshme, duke sugjeruar se ka kufizime pĂ«r tâu pĂ«rqendruar kryesisht te patogjenĂ«t nĂ« luftĂ«n kundĂ«r sĂ«mundjeve infektive.
Në vitin 1950, disa shkencëtarë tashmë po tërhiqnin vëmendjen për rëndësinë e pritësit, vecanërisht në rastet në të cilat mikrobet zakonisht të padëmshme shkaktonin sëmundje. Studiuesit kanë zbuluar që atëherë se një nga përcaktuesit më të rëndësishëm të ndjeshmërisë ndaj infeksioneve mund të jenë gjenet e një personi.
Ndër demonstrimet më të famshme të mutacioneve gjenetike që nxisin rezultatin e infeksionit është imunodeficienca e rëndë e kombinuar (SCID), një sëmundje e trashëguar që i lë njerëzit pa një sistem imunitar funksional dhe që lidhet me mutacione në dhjetra gjene. Nëse nuk trajtohet, zakonisht con në vdekje para moshës dy vjeçare.
Për fat të mirë, SCID është e rrallë, duke ndodhur në rreth 1 në 50,000 lindje. Por mutacionet e trashëguara që mund të shkaktojnë probleme në sistemin imunitar janë shumë më të zakonshme. Gjatë dekadave të fundit, studiuesit kanë gjetur gabime të lindura të imunitetit të lidhura me më shumë se 500 gjene. Përveç ndjeshmërisë ndaj sëmundjeve infektive, këto mutacione janë të përfshira në anomali të tjera të sistemit imunitar, duke përfshirë sëmundjet autoimune dhe alergjitë.
Disa mutacione e dobësojnë sistemin imunitar dhe e zvogëlojnë aftësinë e tij për të luftuar infeksionet. Por të tjera mund të bëjnë që njerëzit të jenë hiper-reagues ndaj infeksionit, gjë që mund të çojë në reaksione imune të pakontrolluara që mund të bëhen vdekjeprurëse.
Edhe pse disa IEI mund të shkaktojnë një ndjeshmëri të përgjithshme ndaj patogjenëve, shumica e tyre i vënë njerëzit në rrezik nga mikrobe specifike, të tilla si mikobakteret, virusi i gripit të shpendëve, virusi herpes simpleks dhe bakteri Neisseria meningitidis.
âĂdo infeksion ka njĂ« sĂ«rĂ« mekanizmash tĂ« ndryshĂ«mâ, thotĂ« Steven Holland, mjek-shkencĂ«tar i specializuar nĂ« sĂ«mundjet infektive.
âDhe siç pritej, ka gjene tĂ« ndryshme qĂ« flasin pĂ«r infeksione tĂ« ndryshmeâ. Mutacionet e njohura deri mĂ« tani kanĂ« tendencĂ« tĂ« shkaktojnĂ« sĂ«mundje tĂ« rĂ«ndĂ«, megjithĂ«se disa janĂ« lidhur me infeksione mĂ« tĂ« lehta tĂ« pĂ«rsĂ«ritura.
Për më tepër, ka gjene që mund të rrisin aftësinë e një personi për të mbrojtur patogjenët. Për shembull, një mutacion në gjenin që kodon CCR5, një receptor në sipërfaqen e qelizave të bardha të gjakut, i bën njerëzit rezistentë ndaj HIV (megjithëse rrit rrezikun e infeksionit të rëndë me virusin e Nilit Perëndimor). Dhe mutacionet në gjenin që kodon FUT2, një proteinë e vendosur në mukozën e zorrëve, i ndihmon njerëzit të mbrohen nga norovirusi, një infeksion gastrointestinal shumë ngjitës.
Një univers në zgjerim
Në vitin 2020, gjatë kulmit të pandemisë COVID-19, ishte e qartë se disa njerëz të infektuar u sëmurën rëndë, ndërsa të tjerët e kaluan pa simptoma.
Një grup shkencëtarësh, i udhëhequr nga pediatri dhe imunologu Jean-Laurent Casanova në Universitetin Rockefeller në Neë York City, zbuloi se rreth 10% e njerëzve me COVID-19 të rëndë kishin autoantitrupa, proteina mashtruese që kthehen kundër trupit të vetë një personi. Këta autoantitrupa sulmuan molekulat sinjalizuese që ndihmojnë në mobilizimin e përgjigjes imune, duke ulur mbrojtjen imune.
Casanova dhe kolegët e tij kanë gjetur që atëherë të njëjtat autoantitrupa në një nëngrup njerëzish që zhvillojnë sëmundje të rëndë nga gripi sezonal, Nili Perëndimor dhe shumë sëmundje të tjera, si dhe tek ata që përjetojnë reaksione të rralla negative ndaj vaksinave.
Nuk dihet saktĂ«sisht pse dhe si zhvillohen autoantitrupat. Disa shkencĂ«tarĂ«, pĂ«rfshirĂ« CasanovĂ«n, dyshojnĂ« se ato mund tĂ« jenĂ« rezultat i mutacioneve tĂ« trashĂ«guara ose tĂ« fituara. Ai dhe tĂ« tjerĂ« kanĂ« identifikuar disa mutacione qĂ« mund tĂ« shkaktojnĂ« kĂ«to autoantitrupa, siç janĂ« mangĂ«sitĂ« nĂ« gjenet e ndryshme qĂ« lidhen me interferonin. NĂ«se mutacione tĂ« tilla mund tĂ« pĂ«rbĂ«jnĂ« shumicĂ«n e rasteve tĂ« rĂ«nda tĂ« kĂ«tyre sĂ«mundjeve mbetet pĂ«r tâu parĂ«.
Hulumtuesit ende po punojnĂ« pĂ«r tĂ« pĂ«rcaktuar mĂ«nyrat komplekse se si gjenetika kontribuon nĂ« rezultatin e infeksionit. TĂ« kesh njĂ« mutacion nuk e bĂ«n gjithmonĂ« dikĂ« tĂ« prekshĂ«m: IEI-tĂ« mund tĂ« sillen nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« paparashikueshme. ShumĂ« njerĂ«z mbajnĂ« mutacione tĂ« lidhura me imunodeficiencĂ«n pa pĂ«rjetuar kurrĂ« efektet e tyre, njĂ« fenomen i njohur si âdepĂ«rtim i paplotĂ«â. Dhe megjithĂ«se shumica e IEI-ve me efekte tĂ« rĂ«nda bĂ«hen tĂ« dukshme nĂ« fĂ«mijĂ«ri, disa mund tĂ« qĂ«ndrojnĂ« nĂ« gjumĂ« pĂ«r dekada.
Nga Gazeta âSiâ â Humbja ndaj Brighton-it nĂ« raundin e tretĂ« tĂ« âFA Cupâ shĂ«noi njĂ« tjetĂ«r moment tĂ« errĂ«t pĂ«r Manchester United, qĂ« pritet tĂ« luajnĂ« vetĂ«m 40 ndeshje kĂ«tĂ« sezon â numri mĂ« i ulĂ«t i ndeshjeve nĂ« njĂ« sezon pĂ«r klubin nĂ« mĂ« shumĂ« se njĂ« shekull.
Për herë të parë në mbi 40 vjet, Manchester United u ndal në pengesën e parë në të dyja kupat ishullore në të njëjtin sezon.
NĂ« Gusht, ishte Grimsby Town (kategorisĂ« sĂ« katĂ«rt) qĂ« dha goditjen e parĂ«, duke eliminuar United nĂ« raundin e dytĂ« nga âLeague Cupâ, me penallti (pas barazimit 2-2).
TĂ« dielĂ«n, Brighton udhĂ«toi drejt âOld Traffordâ pĂ«r ndeshjen e raundit tĂ« tretĂ« nĂ« âFA Cupâ dhe u kthye nĂ« jug me njĂ« fitore tĂ« merituar 2-1, duke thelluar edhe mĂ« tej plagĂ«t.
Ish-sulmuesi i United, Danny Welbeck, shĂ«noi golin e fitores â njĂ« fakt i dhimbshĂ«m qĂ« tifozĂ«t vendas nuk do ta harrojnĂ« lehtĂ«.
Brighton Ă«shtĂ« kthyer nĂ« njĂ« kundĂ«rshtar problematik pĂ«r United nĂ« vitet e fundit. QĂ« nga fillimi i sezonit 2021/22, asnjĂ« skuadĂ«r nuk i ka mposhtur âDjajtĂ« e Kuqâ mĂ« shpesh nĂ« tĂ« gjitha kompeticionet (7 herĂ«).
Hera e fundit qĂ« United u eliminua nĂ« ndeshjen e parĂ« si nĂ« âFA Cupâ ashtu edhe nĂ« âLeague Cupâ, ishte sezonin 1981/82.
Ai sezon pĂ«rfundoi me eliminime tĂ« hershme nga Tottenham Hotspur nĂ« âLeague Cupâ dhe Watford nĂ« âFA Cupâ.
Megjithatë, shifra më goditëse që del nga humbja e së dielës është numri i ndeshjeve që United do të luajnë në sezonin aktual.
Pas eleminimit nga dy kupat ishullore dhe nĂ« mungesĂ« tĂ« futbollit evropian nĂ« âOld Traffordâ, United do ta mbyllin sezonin me vetĂ«m 40 ndeshje.
Michael Carrick do tĂ« drejtojĂ« âred devilsâ nĂ« sezonin mĂ« tĂ« shkurtĂ«r nĂ« historinĂ« e klubit
Ky është numri më i ulët në një sezon që nga ai 1914/15, kur luajti vetëm 39 ndeshje.
AtĂ« sezon, âRed devilsâ zhvilluan 38 ndeshje nĂ« kampionat dhe u eliminuan nga âThe Wednesdayâ (qĂ« mĂ« vonĂ« u quajt Sheffield Wednesday), nĂ« raundin e parĂ« tĂ« âFA Cupâ.
âLeague Cupâ nuk ekzistonte ende nĂ« atĂ« kohĂ« (u krijua nĂ« vitin 1960).
Që nga Lufta e Dytë Botërore, United do të luajnë tre ndeshje më pak sesa në çdo sezon tjetër pasues.
NĂ« epokĂ«n e âPremier Leagueâ, sezoni mĂ« i dobĂ«t pĂ«r numrin e ndeshjeve ishte 2014/15, kur luajtĂ«n vetĂ«m 44 tĂ« tilla nĂ« tĂ« gjitha kompeticionet, sezoni i parĂ« i Louis van Gaal si trajner.
Ajo fushatĂ« mbahet mend sidomos pĂ«r humbjen poshtĂ«ruese 4-0 ndaj MK Dons nĂ« âLeague Cupâ.
Para kĂ«tij sezoni, kanĂ« qenĂ« vetĂ«m 15 raste kur njĂ« skuadĂ«r e âPremier Leagueâ ka luajtur minimumin e mundshĂ«m prej 40 ndeshjesh nĂ« njĂ« sezon.
United tani do tâi shtohen kĂ«saj liste, sĂ« bashku me Bournemouth, duke e çuar totalin nĂ« 17.
Ky rekord shënon një tjetër pikë të ulët në një seri në dukje pafund për Manchester United.
Trajneri i komanduar, Darren Fletcher e drejtoi skuadrën në barazimin ndaj Burnley-t përpara humbjes ndaj Brighton-it.
Pasuesi (deri në fund të sezonit) Michael Carrick, ka një detyrë shumë të vështirë, qoftë edhe vetëm për të rikthyer ndonjë ndjenjë pozitive në klub, pa folur për rezultate domethënëse.
Gazeta Si â Gjykata e Posaçme ka shtyrĂ« mĂ« 20 janar seancĂ«n e radhĂ«s nĂ« procesin gjyqĂ«sor pĂ«r tĂ« pandehurit e dosjes âPlumbi i ArtĂ«â, ku shkak ka qenĂ« mungesa e Altin Ndocit pas arratisjes sĂ« tij dy ditĂ« mĂ« parĂ« nga Spitali i DurrĂ«sit.
Në nisje të procesit gjyqësor, gjykata ka lexuar shkresën e burgjeve: Altin Ndoci nuk mund të shoqërohet pasi është arratisur dhe është person i shpallur në kërkim nga Policia e Shtetit.
âDuke marrĂ« nĂ« shqyrtim mungesĂ«n e kĂ«tij tĂ« pandehuri, Altin Ndocit, pĂ«r arratisjen e tij. NĂ« kushtet e pamundĂ«sisĂ« pĂ«r ta shoqĂ«ruar nĂ« seancĂ« e sotme Gjykata, vlerĂ«sohet qĂ« gjykata tĂ« pĂ«rsĂ«risĂ« njoftimin pĂ«r tĂ« pandehurin me anĂ« tĂ« DrejtorinĂ« e PĂ«rgjithshme tĂ« PolicisĂ«, DVP DurrĂ«s, DVP LezhĂ« dhe pĂ«r tĂ« marrĂ« njĂ« konfirmim pĂ«r paraqitjen apo jo njĂ« mundĂ«sie pĂ«r tĂ« ardhur nĂ« kĂ«tĂ« gjykim. Gjykata shtyn seancĂ«n me datĂ«n 20 Janar nĂ« orĂ«n 10:00â, thuhet nĂ« arsyetimin e vendimit tĂ« GJKKO-sĂ«.
Në këtë moment, njëri prej avokatëve të Ndocit, Aldo Shkëmbi i ka kërkuar gjykatës për të dërguar sipas procedurës njoftimin për mbajtjen e seancës dhe tek banesa e të pandehurit, pasi mund të ndodhet dhe atje, situatë për të cilën askush nuk ka dijeni.
âI kĂ«rkojmĂ« gjykatĂ«s tâi dĂ«rgojĂ« kĂ«rkesĂ« policisĂ« pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« njoftimin sipas procedurĂ«s, sepse Altin Ndoci mund tĂ« jete edhe nĂ« banesĂ«n e tij, nĂ« kĂ«tĂ« nuk e dimĂ«â, tha avokati ShkĂ«mbi.
SPAK ka kërkuar që procesi gjyqësor të vijojë, duke shtuar se nuk ka asnjë ndryshim për pjesën tjetër të të akuzuarve.
NĂ« pĂ«rgjigje tĂ« kĂ«saj, prokurori i SPAK Behar Dibra, Ă«shtĂ« shprehur se: âNĂ«se Ndoci ka pasur dijeni pĂ«r kĂ«tĂ« seancĂ« para arratisjes, nuk pĂ«rbĂ«n shkak pĂ«r moszhvillimin e seancĂ«s, duke pasur parasysh se vetĂ«m 1 herĂ« qĂ« Ă«shtĂ« paraqitur nĂ« kĂ«tĂ« procesâ.
NĂ« dosjen âPlumbi i ArtĂ«â, Altin Ndoci akuzohet pĂ«r krime tĂ« rĂ«nda, pĂ«rfshirĂ« vrasje, trafik droge dhe veprime tĂ« tjera kriminale.
Arratisja e tij, sipas gjykatës dhe DPB-së, mund të ndikojë në procedurat e mëtejshme, por procesi për të tjerët nuk është ndalur.
Ndërkohë, edhe pse konsiderohej një individ me rrezikshmëri të lartë shoqërore, Prokuroria e Durrësit ka nisur një hetim për transferimin e Altin Ndocit në burgun e Durrësit, një institucion i sigurisë së zakonshme.
Ndoci është transferuar në maj 2020 në Durrës dhe prokuroria ka sekuestruar të gjitha praktikën që është ndjekur për rastin e tij.
Një tjetër pistë e rëndësishme është ajo e dokumentacionit shëndetësor. Kartela mjekësore e Ndocit, ku janë regjistruar të gjitha shkaqet e dërgimit të tij për vizita mjekësore që prej vitit 2020, po analizohet me imtësi.
VeçanĂ«risht po shqyrtohet rekomandimi i mjekut tĂ« burgut, i datĂ«s 13 janar 2026, pĂ«r transferimin e tij nĂ« repartin e Infektivit nĂ« spitalin e DurrĂ«sit, moment qĂ« Ndoci shfrytĂ«zoi pĂ«r tâu arratisur.
Po ashtu do të pyetet ish-drejtori i Burgjeve dhe zyrtarët që kanë bërë vlerësimin. Sa i takon arratisjes së tij, sipas burimeve, hetuesit do të verifikojnë të gjithë personat që kanë vizituar në burg Ndocin javët e fundit.
Prokuroria dyshon se mes tyre mund të jenë organizatorët e arratisjes, e cila dukej se ishte e planifikuar më herët.
Makina tip âAudiâ qĂ« e mori Ndocin pasi doli me vrap nga ambientet e spitalit tĂ« DurrĂ«sit, Ă«shtĂ« parĂ« pĂ«r herĂ« tĂ« fundit nĂ« aksin qĂ« e lidh qytetin bregdetar me TiranĂ«n.
Dy ditë më parë, Ndoci, teksa ishte duke bërë disa vizita mjekësore në repartin e Infektivit, arriti që të largohej nga Spitali i Durrësit, ndonëse jashtë derës ku po vizitohej kishte policë.
Pas ngjarjes së paprecedentë, u shkarkua gjithë zinxhiri i burgut të Durrësit, si dhe drejtori i këtij institucioni të vuajtjes së dënimit, ndërkohë që 8 persona u arrestuan.
Gazeta âSIâ-Qendra KombĂ«tare e KinematografisĂ« (QKK) dhe Universiteti i Arteve kanĂ« nĂ«nshkruar marrĂ«veshjen e parĂ« tĂ« bashkĂ«punimit, me qĂ«llim ofrimin e mbĂ«shtetjes financiare dhe profesionale pĂ«r prodhimet filmike tĂ« studentĂ«ve.
Marrëveshja u firmos nga kryetari i QKK-së, Jonid Jorgji, dhe rektori i Universitetit të Arteve, Erald Bakalli, duke hapur një kapitull të ri për zhvillimin e talenteve të reja në kinematografi.
Sipas marrëveshjes, studentët do të përfshihen praktikisht në fusha të ndryshme të filmit, si aktrimi, regjia, skenografia dhe disiplina të tjera të industrisë, gjatë xhirimeve dhe procesit të prodhimit të projekteve të financuara nga QKK.
âKy Ă«shtĂ« njĂ« hap konkret drejt fuqizimit tĂ« talenteve tĂ« reja, duke u dhĂ«nĂ« atyre mundĂ«sinĂ« qĂ«, pas pĂ«rfundimit tĂ« studimeve, tĂ« kenĂ« njĂ« portofol profesional dhe projekte tĂ« cilat shĂ«rbejnĂ« si nisje e karrierĂ«s,â njoftoi QKK, duke shtuar se bashkĂ«punimi me UA do tĂ« zgjerohet me programe tĂ« tjera tĂ« rĂ«ndĂ«sishme pĂ«r industrinĂ« filmike.
Kryetari i QKK-sĂ«, Jonid Jorgji, theksoi nevojĂ«n pĂ«r zhvillimin e kinematografisĂ« nĂ« vend, duke mos e lĂ«nĂ« atĂ« tĂ« funksionojĂ« si njĂ« âishullâ. Ai gjithashtu propozoi qĂ« kinematografia tĂ« shihet jo vetĂ«m si art, por edhe si ekonomi.
QKK dhe Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sporteve synojnë, përveç financimit të filmave, krijimin e një sistemi të qëndrueshëm të industrisë filmike, duke lidhur kinematografinë me ekonominë kreative, turizmin dhe promovimin e imazhit të Shqipërisë në botë.
Nga Gazeta âSiâ- Kryeministri i KosovĂ«s, Albin Kurti, ka bĂ«rĂ« homazhe nĂ« Kompleksin Memorial nĂ« Reçak, duke nderuar viktimat e njĂ«rit prej krimeve mĂ« tĂ« rĂ«nda tĂ« kryera nga Serbia gjatĂ« luftĂ«s nĂ« KosovĂ«.
Gjatë homazheve, Kurti theksoi se Masakra e Reçakut ishte moment kyç në ndërgjegjësimin e opinionit ndërkombëtar për krimet e luftës, krimet kundër njerëzimit dhe gjenocidin e kryer nga shteti serb ndaj popullit shqiptar në Kosovë.
âPara 27 vjetĂ«ve kĂ«tu nga Reçaku, nĂ«pĂ«rmjet ambasadorit William Walker u jehua e vĂ«rteta pĂ«r krimet e luftĂ«s, krimet kundĂ«r njerĂ«zimit dhe krimin e gjenocidit tĂ« kryer nga Serbia si shtet ndaj popullit shqiptar nĂ« KosovĂ«. Pas MasakrĂ«s sĂ« Reçakut u ndĂ«rgjegjĂ«sua dhe u mobilizua opinioni publik ndĂ«rkombĂ«tar dhe kancelaritĂ« diplomatike perĂ«ndimore,â tha Kurti.
Ai shtoi se masakra e Reçakut është ende një plagë e hapur, e cila ende pret drejtësi, duke ritheksuar përkushtimin e institucioneve të Kosovës për të ndjekur penalisht autorët e krimeve.
âJemi kĂ«tu pĂ«r tĂ« shprehur dhembjen tonĂ«, por njĂ«kohĂ«sisht edhe pĂ«rkushtimin tonĂ« se gjithmonĂ« do tĂ« jemi tĂ« angazhuar pĂ«r tâi sjellĂ« kriminelĂ«t para gjyqit dhe pĂ«r tâi ndĂ«shkuar pĂ«r mizoritĂ« e kryera para 27 vjetĂ«sh,â u shpreh Kurti teksa shtoi lavdi 45 martirĂ«ve tĂ« Reçakut dhe 11 dĂ«shmorĂ«ve tĂ« kombit, tĂ« udhĂ«hequr nga komandanti Ahmet Kaçiku.
Presidentja e KosovĂ«s Vjosa Osmani nga Kompleksi Memorial nĂ« Reçak, tha se masakra ndaj 45 viktimave ishte dĂ«shmia e gjallĂ« se Serbia synonte qĂ« tĂ« zhdukte popullin shqiptar nga âfaqja e dheutâ.
âNĂ« kĂ«tĂ« 27-vjetor tĂ« MasakrĂ«s sĂ« Reçakut, edhe njĂ« herĂ« kujtojmĂ« viktimat e kĂ«saj masakre tĂ« llahtarshme, e cila sĂ«rish dĂ«shmoi qĂ«llimin shfarosĂ«s qĂ« regjimi gjenocidal i atĂ«hershĂ«m i SerbisĂ« kishte ndaj popullit tĂ« KosovĂ«s. Reçaku dhe plagĂ«t e Reçakut ende flasin, sepse dhimbja Ă«shtĂ« po aq e freskĂ«t sa ishte para 27 vitesh.
Dhimbja Ă«shtĂ« e freskĂ«t pĂ«r familjet, por Ă«shtĂ« e freskĂ«t pĂ«r gjithĂ« popullin e KosovĂ«s, sepse ende nuk ka asnjĂ« drejtĂ«si pĂ«r krimet qĂ« janĂ« kryer kĂ«tu, por edhe nĂ« pjesĂ« tĂ« tjera tĂ« RepublikĂ«s sĂ« KosovĂ«s. Edhe pas 27 vitesh, Serbia vazhdon me po tĂ« njĂ«jtat politika dhe po tĂ« njĂ«jtĂ«n mendĂ«si, sepse mohimi i krimit, siç po bĂ«jnĂ« ata me mohimin e krimit tĂ« Reçakut, Ă«shtĂ« krim i dyfishtĂ«â, tha Osmani.
Osmani themelet e shtetit tĂ« KosovĂ«s janĂ« tĂ« forta dhe kjo u bĂ« falĂ« sakrificĂ«s sĂ« martirĂ«ve dhe dĂ«shmorĂ«ve tĂ« UĂK-sĂ«.
Nga Gazeta âSiâ â Liam Rosenior mori para pak ditĂ«sh emĂ«rimin zyrtar si trajner i Chelsea-t â dhe firmosi njĂ« kontratĂ« qĂ« zgjat deri nĂ« vitin 2032.
Sigurisht, kjo nuk është hera e parë në vitet e fundit që Chelsea ofron kontrata afatgjata dhe Rosenior i bashkohet disa lojtarëve të lidhur me klubin për një periudhë të gjatë.
Në fakt, në të gjithë skuadrën e Chelsea-t nuk ka asnjë lojtar kontrata e të cilit skadon në vitin 2026, ndërsa shumica janë të lidhur me klubin, të paktën deri në vitin 2030 pse më tej.
Ja se ku pozicionohet Rosenior nĂ« kĂ«tĂ« strukturĂ« kontratashâŠ
â Kontrata deri nĂ« vitin 2033 Cole Palmer â 30 Qershor 2033 JoĂŁo Pedro â 30 Qershor 2033 DĂĄrio Essugo â 30 Qershor 2033 EstĂȘvĂŁo â 30 Qershor 2033
â Kontrata deri nĂ« vitin 2032 Enzo FernĂĄndez â 30 Qershor 2032 Jamie Gittens â 30 Qershor 2032 Alejandro Garnacho â 30 Qershor 2032 Jorrel Hato â 30 Qershor 2032 Liam Rosenior â 2032
â Kontrata deri nĂ« vitin 2029 Axel Disasi â 30 Qershor 2029 Wesley Fofana â 30 Qershor 2029 Levi Colwill â 30 Qershor 2029 Marc Guiu â 30 Qershor 2029 Josh Acheampong â 30 Qershor 2029
â Kontrata deri nĂ« vitin 2028 Tosin Adarabioyo â 30 Qershor 2028 Marc Cucurella â 30 Qershor 2028 Trevoh Chalobah â 30 Qershor 2028 Reece James â 30 Qershor 2028 Gabriel Slonina â 30 Qershor 2028
â Kontrata deri nĂ« vitin 2027 Raheem Sterling â 30 Qershor 2027 Tyrique George â 30 Qershor 2027
Login
