❌

Reading view

There are new articles available, click to refresh the page.
↗

Banka e Shqipërisë bleu 826 milionë euro për 9-mujorin 2025

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Banka e Shqipërisë bleu në tremujorin e tretë të vitit të kaluar një shumë rekord prej afro 631 milionë eurosh në tregun e brendshëm valutor.

Sipas informacionit nga Banka Qendrore, në ankandet e planifikuara me qëllim rritjen e rezervës valutore gjatë tremujorit të tretë u blenë 108.2 milionë euro. Ndërsa shuma e blerjeve direkte, me qëllim për të frenuar rënien e mëtejshme të kursit të këmbimit Euro-Lek, ishte gati pesë herë më e madhe, me gjithsej 522.6 milionë euro.

Banka e Shqipërisë i nisi blerjet direkte të valutës qysh në muajin maj dhe i ka vazhduar ato gjatë gjithë pjesës së mbetur të vitit 2025.

Sipas të dhënave zyrtare të publikuara deri tani, për nëntë muajt e parë të vitit 2025 Banka e Shqipërisë ka blerë gjithsej 825.6 milionë euro në tregun e brendshëm valutor.

Kjo është vlera më e lartë historike e blerjeve të Bankës së Shqipërisë në tregun valutor për këtë periudhë të vitit. Krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë, blerjet e valutës janë rritur me 52.2%.

Pjesa më e madhe e kësaj shume, rreth 72% ishin blerje direkte me qëllim kontrollin e kursit të këmbimit, ndërsa pjesa e mbetur prej 28% ishin blerje të kryera nëpërmjet ankandeve, në kuadrin e objektivave të lidhura me rritjen e rezervës valutore.

Pavarësisht blerjeve të mëdha të Bankës së Shqipërisë, kursi i këmbimit mes Euros dhe Lekut ka vijuar rënien edhe gjatë vitit 2025, duke prekur rekorde të reja historike, pranë nivelit të 95 lekëve.

Sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, Euro u këmbye mesatarisht vitin e kaluar me 97.85 lekë, niveli më i ulët i regjistruar ndonjëherë. Megjithatë, shkalla e rënies së kursit në 2025 ishte ndjeshëm më e ulët krahasuar me dy vitet e mëparshme. Për vitin 2025, kursi mesatar zyrtar i këmbimit Euro-Lek pësoi një rënie me 2.8%, nga 7.4% që kishte qenë rënia gjatë vitit 2024 dhe 8.6% që kishte qenë rënia gjatë vitit 2023.

Megjithatë, ngadalësimi i rënies së kursit duket se mund të shpjegohet në një masë të konsiderueshme me ndërhyrjet e Bankës Qendrore. Në mungesë të këtyre blerjeve, kursi i këmbimit do të kishte pësuar një rënie edhe më të madhe.

Vitin e ardhshĂ«m, Banka e ShqipĂ«risĂ« do tĂ« rrisĂ« mĂ« tej blerjet e planifikuara tĂ« valutĂ«s nĂ« tregun e brendshĂ«m. Ajo synon tĂ« blejĂ« pĂ«rmes ankandeve 330 – 450 milionĂ« euro, me objektiv rritjen e rezervĂ«s valutore. Objektivi i blerjeve Ă«shtĂ« rritur ndjeshĂ«m krahasuar me projeksionet nĂ« intervalin 270-350 milionĂ« euro tĂ« parashikuar pĂ«r vitin 2025.

Gjatë vitit 2026, janë programuar gjithsej 26 ankande për blerje valute, që do të zhvillohen mes muajve shkurt dhe dhjetor. Prej tyre, 9 do të jenë ankande për blerje në të ardhmen (forward) njëmujore dhe tremujore, ndërsa 17 do të jenë ankande me blerje në datën përkatëse (spot).

Edhe për vitin 2026, përqendrimi më i lartë i blerjeve parashikohet në sezonin veror, kur edhe oferta valutore është më e madhe. Sipas kalendarit, në periudhën mes muajve qershor dhe gusht do të zhvillohen gjithsej 12 ankande për blerje valute.

Shuma maksimale e planifikuar pĂ«r t’u blerĂ« nĂ« raundin e parĂ« do tĂ« jetĂ« 10-12 milionĂ« euro, nĂ« varĂ«si tĂ« ankandit. MegjithatĂ«, rregulloret i lejojnĂ« BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ« tĂ« kryejĂ« edhe blerje nĂ« njĂ« raund tĂ« dytĂ«, me kursin mesatar tĂ« blerjeve nĂ« raundin e parĂ«.

Shumat e mësipërme nuk përfshijnë blerjet e mundshme për qëllime të ndërhyrjes në tregun valutor, në funksion të stabilizimit të tregut apo objektivave të politikës monetare.

Burimi: Banka e Shqipërisë

 

 

The post Banka e Shqipërisë bleu 826 milionë euro për 9-mujorin 2025 appeared first on Revista Monitor.

↗

Nvidia dëshiron që makinat të mendojnë si njerëzit

✇Revista Monitor
By: Mira Leka

Dhe Mercedes Ă«shtĂ« e para qĂ« do ta testojë 

 

Consumer Electronics Show (CES) në vitin 2026 ka prezantuar pajisje të shumta të novative, por lajmi më i rëndësishëm vjen nga një kompani, e njohur mbi të gjitha për chip-at e kompjuterëve.

Nvidia u ngjit në skenë për të ndryshuar mënyrën se si flasim për makinat me vetëdrejtim. Shtëpitë automobilistike prej kohësh kanë premtuar makina  me vetëdrejtim, por Nvidia thotë se ka ardhur momenti që makinat të fillojnë të mendojnë me të vërtetë.

Jensen Huang, CEO i Nvidia, prezantoi një sistem të ri të Inteligjencës Artificiale, i quajtur Alpamayo.

Sistemi i ri  sheh rrugën dhe përdor arsyetimin për të kuptuar atë që sheh. Kjo është një gjë e madhe për botën e makinave elektrike.

Nvidia madje e cilĂ«son kĂ«tĂ« “momenti i ChatGPT” pĂ«r makinat qĂ« lĂ«vizin nĂ« botĂ«n reale.

Ashtu si chatbot-ët që kanë mësuar të shkruajnë ese, ky software i ri mëson të ngasë makinën duke kuptuar logjikën.

Kompania nuk po e mban tĂ« fshehtĂ« kĂ«tĂ« teknologji dhe po e vĂ« nĂ« dispozicion tĂ« çdo shtĂ«pie automobilstike. TĂ« parĂ«t qĂ« do ta testojnĂ« kĂ«tĂ« “tru” tĂ« ri do tĂ« jenĂ« drejtuesit e Mercedes-Benz CLA.

Jensen Huang shpjegoi se kjo aftĂ«si pĂ«r tĂ« reflektuar mbi problemet e rralla Ă«shtĂ« ajo çfarĂ« e bĂ«n tĂ« veçantĂ« sistemin. PĂ«r tĂ« ndihmuar kompanitĂ« e tjera qĂ« tĂ« arrijnĂ« nĂ« tĂ« njĂ«jtin hap, Nvidia po bĂ«n publike “peshat”, ose udhĂ«zimet kryesore tĂ« modelit, nĂ« njĂ« faqe interneti tĂ« quajtur Hugging Face.

Kompania gjithashtu do të publikojë një mjet simulimi të quajtur AlpaSim dhe një gamë të gjerë të të dhënave të drejtimit. Këto të dhëna përfshijnë më shumë se 1700 orë video që tregojnë situata komplekse drejtimi.

Kjo e bĂ«n Nvidia shumĂ« tĂ« ngjashĂ«m me Google me atĂ« çfarĂ« bĂ«ri me telefonat Android – synojnĂ« tĂ« jenĂ« sistemi operativ pĂ«r tĂ« gjithĂ«.

Më së fundi kemi një datë të saktë se kur do të dalë në treg kjo teknologji. Bashkëpunimi me Mercedes-Benz ka qenë prej kohësh objekt diskutimi, por tashmë është realitet.

Mercedes-Benz CLA i ri do të jetë makina e parë e serisë që do të përdorë konfigurimin e plotë të Nvidia.

NĂ«se jetoni nĂ« Shtetet e Bashkuara mund t’i shihni kĂ«to makina nĂ« koncesionare nĂ« tremujorin e parĂ« 2026. Europa do tĂ« marrĂ« sistemin e pĂ«rditĂ«suar nĂ« tremujorin e dytĂ« tĂ« vitit 2026. / ArenaEV

 

 

 

 

The post Nvidia dëshiron që makinat të mendojnë si njerëzit appeared first on Revista Monitor.

↗

Bankat europiane në prag të një rikuperimi 30 miliardë euro të të ardhurave nga interesi

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Rritja e kredive dhe mbrojtja me instrumente financiare forcojnë përfitueshmërinë e sektorit bankar

Bankat europiane pritet të përfitojnë një rritje prej rreth 30 miliardë eurosh në të ardhurat nga interesi gjatë dy viteve të ardhshme, ndërsa rritja e huadhënies dhe përdorimi i strategjive të mbrojtjes nga luhatjet e normave të interesit ndihmojnë në kompensimin e presionit mbi përfitueshmërinë që vjen nga normat më të ulëta të interesit.

Rritja e të ardhurave neto nga interesi (NII), një nga faktorët kryesorë të fitimit për bankat, pritet gjerësisht të përshpejtohet në vitet 2026 dhe 2027, pasi ka mbetur pothuajse e pandryshuar në vitin 2025, në një kohë kur bankat qendrore kanë ulur normat e interesit.

Analistët e UBS vlerësojnë se NII do të rritet me 3 për qind në 2026 dhe me 4.5 për qind në 2027, duke u rritur nga 371 miliardë euro në 399 miliardë euro në të gjithë sektorin bankar europian gjatë kësaj periudhe dyvjeçare.

NII, diferenca mes interesit që bankat marrin nga huamarrësit dhe atij që u paguajnë depozituesve, ka qenë shtytësi kryesor i fitimeve për bankat europiane kontinentale dhe ato britanike që nga momenti kur bankat qendrore nisën rritjen e normave të interesit nga nivele historikisht të ulëta në vitin 2022, duke nxitur gjithashtu një rritje të gjerë të çmimeve të aksioneve të sektorit.

Sektori bankar europian pritet të regjistrojë vetëm një rritje prej 2 miliardë eurosh në NII për vitin 2025, sipas UBS. Megjithatë, një kombinim i rritjes së kredive, teknikave strukturore të mbrojtjes dhe ndryshimeve në shpejtësinë me të cilën bankat në vende të ndryshme europiane përfitojnë nga normat më të larta të interesit, pritet të sjellë një rikuperim të NII.

Bankat franceze janë veçanërisht të ngadalta në përfitimin nga normat më të larta të interesit, për shkak se tregu i kredive hipotekore në Francë dominohet nga kreditë me normë fikse.

Përfitueshmëria e bankave në Francë ndikohet gjithashtu negativisht nga një llogari kursimi 200-vjeçare, e krijuar për të ndihmuar në rindërtimin e financave publike franceze pas luftërave të Napoleon Bonapartit. Normat e kësaj llogarie janë të lidhura me inflacionin dhe përcaktohen nga qeveria, duke i detyruar bankat të paguajnë më shumë për depozitat.

Tregjet ku marzhet neto të interesit reagojnë shumë shpejt ndaj ndryshimeve të normave bazë, për shkak se një pjesë më e madhe e kredive janë të lidhura me norma të ndryshueshme, si në Spanjë, Irlandë dhe Portugali, NII arriti nivelin më të ulët rreth mesit të vitit 2025.

Edhe bankat në këto vende tani pritet të shohin një rritje të të ardhurave nga interesi gjatë dy viteve të ardhshme, e nxitur pjesërisht nga rritja e huadhënies.

AnalistĂ«t e Deutsche Bank thanĂ« se stabilizimi i marzheve dhe pĂ«rshpejtimi i vazhdueshĂ«m i rritjes sĂ« kredive do tĂ« thotĂ« se NII do tĂ« “rikthehet si faktori kryesor i rritjes sĂ« tĂ« ardhurave nĂ« vitin 2026”. Ata shtuan se nĂ« vitin 2025, tĂ« ardhurat nga tarifat dhe burime tĂ« tjera jashtĂ« interesit neto, veçanĂ«risht nga aktivitetet e tregtimit dhe shitjeve, kishin qenĂ« burimi kryesor i rritjes sĂ« tĂ« ardhurave pĂ«r bankat europiane.

Bankat menaxhojnë gjithashtu luhatjet e normave të interesit përmes teknikave strukturore të mbrojtjes. Këto përfshijnë përdorimin e swap-eve të normave të interesit, të cilat ndihmojnë në zbutjen e ndikimit të ndryshimeve të normave dhe në stabilizimin e fitimeve gjatë ciklit të normave.

Analistët e Morgan Stanley deklaruan:
“Me pĂ«rfundimim e ciklit tĂ« uljes sĂ« normave tĂ« interesit nĂ« EurozonĂ«, ose shumĂ« pranĂ« pĂ«rfundimit, ne besojmĂ« se NII pĂ«r sektorin nĂ« tĂ«rĂ«si arriti pikĂ«n mĂ« tĂ« ulĂ«t nĂ« tremujorin e dytĂ« tĂ« vitit 2025 dhe nga ky moment pritet tĂ« pĂ«rshpejtohet, i nxitur nga njĂ« kurbĂ« mĂ« e pjerrĂ«t e yield-eve dhe rritja e volumit.”

Ndërkohë, UBS parashikon që rritja e kredive në bankat europiane do të arrijë 4 për qind në vit gjatë dy viteve të ardhshme, nga 3 për qind në vitin 2025. Provigjionet për humbje nga kreditë pritet të mbeten të qëndrueshme, në 54 miliardë euro në 2026 dhe 56 miliardë euro në 2027.

Rritja e fortë e normave afatgjata të interesit ka ushqyer një rritje të zgjatur të aksioneve të bankave europiane, të cilin analistët presin të vazhdojë edhe në vitin 2026.

Indeksi Euro Stoxx Banks, i cili ndjek bankat më të mëdha në bllokun e monedhës euro, u rrit me 75 për qind vitin e kaluar, duke arritur nivelin më të lartë që nga fillimi i krizës financiare globale në shtator 2008. / FT

 

The post Bankat europiane në prag të një rikuperimi 30 miliardë euro të të ardhurave nga interesi appeared first on Revista Monitor.

↗

Skanimi i IHD-ve, Dhoma Amerikane: Drafti mund të krijojë pasiguri dhe dekurajim të investitorëve

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Dhoma Amerikane e TregtisĂ« e ka vlerĂ«suar si pozitive qasjen e qeverisĂ« pĂ«r tĂ« ngritur njĂ« mekanizĂ«m “filtrimi” mbi Investimet e Huaja Direkte(IHD) nĂ« sektorĂ« kritikĂ« por sipas tyre drafti nĂ« fazĂ« konsultimi paraqet njĂ« seri problemesh.

AmCham vlerëson se në modelin aktual që ofron ky draft mund të krijojë pasiguri por edhe të dekurajojë investitorët seriozë.

“AmCham vlerĂ«son rĂ«ndĂ«sinĂ« strategjike tĂ« mekanizmit tĂ« “Foreign Direct Investment Screening (FDI Screening)” si njĂ« instrument i domosdoshĂ«m pĂ«r mbrojtjen e sigurisĂ« kombĂ«tare dhe rendit publik, duke ruajtur njĂ«kohĂ«sisht njĂ« klimĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme, tĂ« parashikueshme dhe nxitĂ«se pĂ«r investimet e huaja direkte, tĂ« cilat pĂ«rbĂ«jnĂ« njĂ« motor kyç tĂ« zhvillimit ekonomik tĂ« vendit. NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, nisma pĂ«r krijimin e njĂ« mekanizmi kombĂ«tar tĂ« shqyrtimit tĂ« investimeve pĂ«rbĂ«n njĂ« hap tĂ« rĂ«ndĂ«sishĂ«m drejt pĂ«rafrimit tĂ« kuadrit ligjor shqiptar me acquis tĂ« Bashkimit Evropian, nĂ« pĂ«rputhje me Rregulloren (BE) 2019/452.

MegjithatĂ«, nga analiza juridike dhe institucionale e projektvendimit rezulton se, nĂ« formĂ«n aktuale, ai paraqet njĂ« sĂ«rĂ« problematikash thelbĂ«sore, tĂ« cilat rrezikojnĂ« tĂ« krijojnĂ« pasiguri juridike, tĂ« cenojnĂ« parimin e proporcionalitetit dhe tĂ« dekurajojnĂ« investitorĂ«t e huaj seriozĂ«â€ thuhet nĂ« reagim.

Dhoma Amerikane e Tregtisë ka parashtruar gjithashtu se cilat janë ato hapësira që mund të kenë nevojë për përmirësim për ta bërë procesin e filtrimit të investimeve më pak kompleks, më transparent dhe më të qartë.

  1. Niveli normativ i aktit Procesi i shqyrtimit tĂ« investimeve tĂ« huaja Ă«shtĂ« kompleks, delikat dhe me ndikim tĂ« drejtpĂ«rdrejtĂ« nĂ« tĂ« drejtat e investitorĂ«ve dhe nĂ« ekonominĂ« kombĂ«tare. NĂ« kĂ«tĂ« kontekst, AmCham vlerĂ«son se miratimi i njĂ« rregulloreje me Vendim tĂ« KĂ«shillit tĂ« Ministrave nuk pĂ«rbĂ«n njĂ« bazĂ« tĂ« mjaftueshme ligjore. NjĂ« mekanizĂ«m i tillĂ« kĂ«rkon njĂ« ligj tĂ« posaçëm, i cili tĂ« adresojĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« gjithĂ«pĂ«rfshirĂ«se dhe tĂ« qĂ«ndrueshme tĂ« gjitha elementet e procesit tĂ« “screening”, duke reduktuar hapĂ«sirat pĂ«r interpretime subjektive dhe qasje tĂ« paunifikuara.
  2. Pajtueshmëria me legjislacionin e Bashkimit Evropian dhe procesin e negociatave Edhe pse drafti pasqyron në plan formal strukturën e Rregullores (BE) 2019/452, ai nuk reflekton plotësisht dimensionin interpretues dhe balancues të Recital-eve të saj, të cilat janë thelbësore për një zbatim proporcional, të arsyetuar dhe të parashikueshëm të mekanizmit. Një akt nënligjor i fragmentuar rrezikon të mos sigurojë një konvergjencë reale me standardet dhe praktikat më të mira evropiane, veçanërisht në kontekstin e negociatave të anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.
  3. QartĂ«sia, transparenca dhe siguria juridike NĂ« formĂ«n aktuale, projektvendimi paraqitet i paqartĂ« nĂ« tĂ«rĂ«sinĂ« e tij dhe nuk garanton transparencĂ« tĂ« mjaftueshme nĂ« procesin e shqyrtimit tĂ« investimeve. PĂ«rdorimi i terminologjisĂ« sĂ« pĂ«rgjithshme dhe tĂ« paqartĂ«, si p.sh. “vlerĂ«sim siç duhet”, krijon hapĂ«sirĂ« pĂ«r interpretime tĂ« ndryshme dhe potencialisht pĂ«r trajtim subjektiv tĂ« kĂ«rkesave pĂ«r investim. Kriteret e vlerĂ«simit tĂ« riskut duhet tĂ« jenĂ« tĂ« pĂ«rcaktuara qartĂ«, objektive dhe tĂ« parashikueshme, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« investitori i huaj tĂ« ketĂ« siguri juridike dhe tĂ« mund tĂ« vlerĂ«sojĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« informuar rrezikun rregullator.
  4. Arkitektura institucionale e vendimmarrjes Një risk i rëndësishëm lidhet me arkitekturën institucionale të vendimmarrjes. Drafti përqendron kompetenca shumë të gjera në një Komitet Ndërministror, pa parashikuar rregulla të detajuara për funksionimin e tij, përfshirë kuorumin, mënyrën e votimit dhe trajtimin e konflikteve të interesit. Kjo mungesë e rregullimit procedural krijon hapësirë për vendimmarrje diskrecionale dhe vështirëson mbrojtjen juridike të vendimeve.
  5. Afatet procedurale dhe proporcionaliteti Afati 5-ditor për plotësimin e dokumentacionit nga investitori i huaj, me pasojë anulimin e procedurës në rast mosrespektimi, konsiderohet joproporcional. Po ashtu, parashikimi i miratimit automatik të investimit në mungesë të një vendimi brenda afatit e lidh rezultatin e procedurës me rrjedhën formale të afateve dhe jo me vlerësimin substancial të rrezikut, duke krijuar dobësi strukturore në mekanizëm.
  6. Qasja procedurale ndaj investitorit tĂ« huaj Parashikimi i “thirrjes sĂ« investitorit tĂ« huaj nĂ« seancĂ« dĂ«gjimore” krijon perceptimin e njĂ« procedure hetimore ose ndĂ«shkuese, e cila nuk Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me frymĂ«n nxitĂ«se dhe mikpritĂ«se qĂ« duhet tĂ« karakterizojĂ« kuadrin ligjor pĂ«r investimet e huaja.
  7. Nevoja për një qasje të re: Ligj i posaçëm për FDI Screening Në këtë kontekst, AmCham vlerëson se projektvendimi aktual duhet të ripunohet në tërësinë e tij dhe sugjeron hartimin e një ligji të posaçëm për shqyrtimin e investimeve të huaja, i cili të adresojë në mënyrë të qartë dhe koherente, ndër të tjera: fushat dhe sektorët subjekt të shqyrtimit; profilin dhe origjinën e investitorëve; pragjet e investimeve; kriteret e vlerësimit të riskut; strukturën institucionale; procedurat dhe garancitë procedurale; sanksionet; si dhe përputhshmërinë e plotë me legjislacionin e Bashkimit Evropian.

https://monitor.al/rregulla-te-reja-per-sektore-kritike-si-do-te-filtrohen-investimet-e-huaja/

The post Skanimi i IHD-ve, Dhoma Amerikane: Drafti mund të krijojë pasiguri dhe dekurajim të investitorëve appeared first on Revista Monitor.

↗

Shqipëria në Interreg Europe, 2 milionë euro për zhvillimin rajonal

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Mbi 2 milionë euro për Shqipërinë, qasje të reja për politikat rajonale dhe bashkëpunim me dhjetëra rajone europiane, këto janë përfitimet kryesore që sjell pjesëmarrja e vendit në programin Interreg Europe.

Përmes ratifikimit të marrëveshjes së financimit, Shqipëria forcon rolin e saj në bashkëpunimin ndërrajonal evropian dhe hap rrugën për shkëmbimin e praktikave më të mira në zhvillimin rajonal.

Sipas të dhënave të projektit, Programi Interreg Europe ka një vlerë totale prej 493.103.338 euro për të gjitha vendet pjesëmarrëse.

Kontributi maksimal i Bashkimit Europian për këtë program është 394.482.670 euro, ndërsa bashkëfinancimi i të gjitha shteteve pjesëmarrëse arrin në 98.620.668 euro.

Norma e bashkëfinancimit të Bashkimit Europian në nivel programi nuk do të jetë më e lartë se 80% e shpenzimeve të pranueshme.

Duke marrë në konsideratë ndarjen e kontributit të Bashkimit Europian, numrin e shteteve pjesëmarrëse dhe kapacitetet zbatuese të përfituesve shqiptarë, parashikohet që, për periudhën e zbatimit të marrëveshjes financiare, Shqipëria të përfitojë një shumë prej rreth 2.000.000 eurosh.

Projektet e financuara nga ky program do të zbatohen në partneritet ndërmjet shteteve pjesëmarrëse dhe kërkojnë përfshirjen e përbashkët në projekt të përfituesve nga vendet IPA dhe shtetet anëtare të Bashkimit Europian, duke nxitur bashkëpunimin ndërrajonal dhe shkëmbimin e përvojave në nivel evropian.

Objektivi i përgjithshëm i programit Interreg Europe është përmirësimi i zbatimit të politikave të zhvillimit rajonal, duke përfshirë investimet për vendet e punës dhe programet e objektivave të rritjes.

Programi nxit shkëmbimin e përvojës, qasjeve novatore dhe ngritjen e kapaciteteve institucionale në lidhje me identifikimin, shpërndarjen dhe transferimin e praktikave të mira ndërmjet aktorëve të politikave rajonale.

Fokusi mbi objektivin specifik tĂ« Interreg, “qeverisja mĂ« e mirĂ« e bashkĂ«punimit”, nĂ«nkupton qĂ« pĂ«rfituesit mund tĂ« bashkĂ«punojnĂ« nĂ« tĂ« gjitha fushat me rĂ«ndĂ«si tĂ« pĂ«rbashkĂ«t, nĂ« pĂ«rputhje me nevojat e tyre rajonale, pĂ«r sa kohĂ« qĂ« kĂ«to fusha pĂ«rfshihen nĂ« politikĂ«n e kohezionit tĂ« Bashkimit Europian.

Nga një perspektivë tematike, kjo fushë përcaktohet nga objektivat e politikës dhe objektivat specifikë të politikës së kohezionit, ndërkohë që programi njeh nevojën për përqendrimin e burimeve në ato fusha politike që janë më të rëndësishme dhe më urgjente për rajonet në Europë.

PĂ«r tĂ« arritur njĂ« ekuilibĂ«r ndĂ«rmjet gjerĂ«sisĂ« tematike dhe fokusit strategjik, programi do tĂ« pĂ«rqendrojĂ« 80% tĂ« buxhetit nĂ« fushat tematike tĂ« mbuluara nga njĂ« pĂ«rzgjedhje e objektivave specifikĂ« (“Grupi 1”), ndĂ«rsa 20% e mbetur e buxhetit mund t’u akordohet fushave tematike tĂ« pĂ«rfshira nĂ« objektiva tĂ« tjerĂ« specifikĂ« tĂ« politikĂ«s sĂ« kohezionit (“Grupi 2”).

Grupi 1 përfshin fushat tematike të lidhura me:

  • EvropĂ«n mĂ« inteligjente;
  • EvropĂ«n mĂ« tĂ« gjelbĂ«r;
  • EvropĂ«n mĂ« sociale, nĂ« lidhje me tregjet e punĂ«s, kujdesin shĂ«ndetĂ«sor, kulturĂ«n dhe turizmin e qĂ«ndrueshĂ«m.

Grupi 2 përfshin fushat tematike të lidhura me:

  • EvropĂ«n mĂ« tĂ« lidhur;
  • EvropĂ«n mĂ« pranĂ« qytetarĂ«ve;
  • EvropĂ«n mĂ« sociale, nĂ« lidhje me arsimin, pĂ«rfshirjen socio-ekonomike dhe integrimin e shtetasve tĂ« vendeve tĂ« treta.

Programi Interreg Europe synon aktorët e politikës rajonale, ku përfshihen autoritetet kombëtare, rajonale dhe lokale, si dhe organet e tjera përkatëse përgjegjëse për përcaktimin dhe zbatimin e politikave të zhvillimit rajonal.

Përbërja e këtij grupi të synuar është mjaft e larmishme, duke pasqyruar diversitetin e kushteve institucionale dhe gjeografike në shtetet partnere.

Vendet pjesëmarrëse do të ngrenë një sistem të përbashkët menaxhimi për koordinimin, menaxhimin dhe mbikëqyrjen e zbatimit të programit operacional.

Në rastin e Republikës së Shqipërisë, autoriteti kombëtar për këtë program është ngritur pranë Agjencisë Shtetërore të Programimit Strategjik dhe Koordinimit të Ndihmës (SASPAC).

Periudha e ekzekutimit të kësaj marrëveshjeje financiare fillon me hyrjen në fuqi ose me zbatimin e përkohshëm të saj, në përputhje me nenin 57 të marrëveshjes, dhe përfundon 15 vjet pas kësaj date.

 

The post Shqipëria në Interreg Europe, 2 milionë euro për zhvillimin rajonal appeared first on Revista Monitor.

↗

Shtyhet fillimi i mësimit në të gjitha shkollat e Kosovës

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Pas disa ditĂ«sh me reshje tĂ« pandĂ«rprera dhe vĂ«rshime nĂ« disa komuna tĂ« vendit, fĂ«mijĂ«t e KosovĂ«s do tĂ« duhet tĂ« presin edhe disa ditĂ« pĂ«r t’u kthyer nĂ« banka shkollore. Ministria e Arsimit ka vendosur qĂ« nisja e gjysmĂ«vjetorit tĂ« dytĂ« tĂ« shtyhet deri mĂ« 12 janar.

Fillimi i gjysmëvjetorit të dytë në të gjitha shkollat e Kosovës është shtyrë deri më 12 janar, pas vlerësimeve nga terreni që kanë treguar se kushtet aktuale nuk e mundësojnë zhvillimin normal të procesit mësimor. Vendimi është marrë nga Ministria e Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit (MASHTI), pas konsultimeve me komunat dhe institucionet përkatëse.

MASHTI ka bërë të ditur se situata e krijuar pas reshjeve të dendura të ditëve të fundit ka sjellë probleme serioze në disa zona të vendit, ku shumë rrugë janë përmbytur, qarkullimi është vështirësuar, ndërsa në disa shkolla janë raportuar edhe dëmtime të objekteve.

“Si pasojĂ« e vĂ«rshimeve dhe situatĂ«s sĂ« rĂ«nduar nĂ« shumicĂ«n e komunave, si dhe e qarkullimit tĂ« vĂ«shtirĂ«suar pĂ«r shkak tĂ« reshjeve tĂ« vazhdueshme, tĂ« cilat sipas Institutit Hidrometeorologjik tĂ« KosovĂ«s pritet tĂ« vazhdojnĂ« edhe nĂ« ditĂ«t nĂ« vijim duke shkaktuar vĂ«rshime lokale, vĂ«shtirĂ«si nĂ« komunikacion, probleme nĂ« sistemet e kanalizimit dhe pengesa nĂ« trafik, Ministria e Arsimit, ShkencĂ«s, TeknologjisĂ« dhe Inovacionit ka marrĂ« vendim qĂ« pushimi dimĂ«ror tĂ« vazhdojĂ« edhe pĂ«r dy ditĂ« nĂ« nivel vendi, pĂ«rkatĂ«sisht mĂ« 8 dhe 9 janar”.

Ministria ka sqaruar se ky vendim është marrë për sigurinë e nxënësve dhe stafit arsimor, duke theksuar se prioritet mbetet mirëqenia e tyre dhe zhvillimi i procesit mësimor në kushte të sigurta. Po ashtu, MASHTI ka njoftuar se ditët e humbura do të kompensohen gjatë pjesës së dytë të vitit shkollor 2025/2026, në mënyrë që të mos cenohet kalendari mësimor.

Pas publikimit të vendimit, ka reaguar Sindikata e Bashkuar e Arsimit, Shkencës dhe Kulturës (SBASHK), e cila e ka përkrahur shtyrjen e fillimit të gjysmëvjetorit të dytë, por ka theksuar se një vendim i tillë nuk mjafton nëse nuk pasohet nga veprime konkrete në terren.

Në një komunikatë për media, SBASHK ka kërkuar që gjatë këtyre ditëve të bëhen inspektime urgjente dhe të detajuara në të gjitha shkollat, për të vlerësuar dëmet që mund të jenë shkaktuar nga reshjet dhe për të garantuar se objektet janë të sigurta për kthimin e nxënësve dhe mësimdhënësve.

“KĂ«rkojmĂ« vlerĂ«sim real tĂ« gjendjes sĂ« objekteve shkollore, sanim tĂ« menjĂ«hershĂ«m tĂ« dĂ«meve dhe eliminim tĂ« çdo rreziku pĂ«r nxĂ«nĂ«sit dhe mĂ«simdhĂ«nĂ«sit; transparencĂ« dhe pĂ«rgjegjĂ«si institucionale,” thuhet nĂ« reagimin e SBASHK-ut.

Sindikata ka shtuar se përvoja e viteve të kaluara ka treguar se shumë shkolla, veçanërisht në zonat rurale, nuk kanë kushte adekuate infrastrukturore, sidomos në periudha me temperatura të ulëta apo reshje të dendura.

Në fund të reagimit, SBASHK ka dërguar edhe një paralajmërim të qartë për institucionet në rast se nuk ndërmerren masa të menjëhershme për sanimin e problemeve dhe krijimin e kushteve të sigurta për mësim.

“SBASHK nuk do tĂ« lejojĂ« kthimin nĂ« procesin mĂ«simor pa u garantuar kushte tĂ« sigurta pune dhe mĂ«simi. NĂ«se institucionet pĂ«rgjegjĂ«se dĂ«shtojnĂ« tĂ« veprojnĂ« me kohĂ« dhe seriozitet, SBASHK do tĂ« ndĂ«rmarrĂ« veprime sindikale, nĂ« mbrojtje tĂ« jetĂ«s, shĂ«ndetit dhe dinjitetit tĂ« anĂ«tarĂ«sisĂ« sĂ« saj. Siguria nuk negociohet.”

Sipas të dhënave të Institutit Hidrometeorologjik të Kosovës, reshjet pritet të vazhdojnë edhe në ditët në vijim, veçanërisht në pjesën perëndimore dhe veriore të vendit, ku janë raportuar edhe vërshime lokale.

Në disa komuna, ekipet e emergjencës kanë intervenuar për pastrimin e kanaleve dhe rrugëve të bllokuara, ndërsa pritet që ditëve të ardhshme të bëhet vlerësimi i dëmeve në infrastrukturën publike dhe objektet arsimore.

 

 

The post Shtyhet fillimi i mësimit në të gjitha shkollat e Kosovës appeared first on Revista Monitor.

↗

Inflacioni në eurozonë bie në objektivin 2% të BQE-së, teksa presionet mbi çmimet zbuten

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Inflacioni në eurozonë u rikthye në objektivin prej 2% të Bankës Qendrore Europiane në dhjetor, duke u dhënë siguri politikëbërësve, teksa presionet mbi çmimet vijojnë të zbuten.

Inflacioni në eurozonë ra në 2% në dhjetor, duke përmbushur objektivin e stabilitetit të çmimeve të Bankës Qendrore Europiane dhe duke përforcuar sinjalet se rritja e fortë e çmimeve e viteve të fundit po zbehet gradualisht.

Vlerësimet paraprake të publikuara nga Eurostat të mërkurën tregojnë se norma vjetore e rritjes së çmimeve të konsumit u ngadalësua nga 2.1% në nëntor në 2.0% në dhjetor, në përputhje me pritshmëritë e tregut.

Edhe presionet bazë mbi çmimet u lehtësuan. Inflacioni bazë, i cili përjashton komponentët e paqëndrueshëm si ushqimet dhe energjia dhe ndiqet nga afër nga politikëbërësit, ra në 2.3% në bazë vjetore nga 2.4% në nëntor, niveli më i ulët që nga gushti.

Në baza mujore, çmimet e konsumit u rritën me 0.2% në dhjetor, duke u rikuperuar pas një rënieje prej 0.3% në muajin paraardhës.

Ndarja e inflacionit nxjerr në pah një model tashmë të njohur. Shërbimet vijuan të shënojnë rritjen vjetore më të fortë, me 3.4%, megjithëse kjo ishte pak më e ulët krahasuar me nëntorin.

Inflacioni i ushqimeve, alkoolit dhe duhanit u rrit lehtë në 2.6%, ndërsa çmimet e mallrave industriale jo-energjetike u rritën me vetëm 0.4%.

Çmimet e energjisĂ« mbetĂ«n fuqishĂ«m nĂ« territor negativ, duke rĂ«nĂ« me 1.9% krahasuar me njĂ« vit mĂ« parĂ«, njĂ« faktor kyç pas ngadalĂ«simit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« inflacionit total.

Politika e BQE-së në një pikë të qëndrueshme

Me stabilizimin si të inflacionit total, ashtu edhe atij bazë, tregjet financiare shohin hapësirë të kufizuar për veprime të menjëhershme nga Banka Qendrore Europiane.

Sipas platformës së basteve Polymarket, ekziston një probabilitet prej 97% që normat e interesit të mbeten të pandryshuara në mbledhjen e radhës të Këshillit Drejtues në shkurt.

Gjasat për një ulje të normave gjatë vitit 2026 vlerësohen në 45%, ndërsa një rritje e normave shihet si më pak e mundshme, me vetëm 11%.

“Mesazhi kryesor Ă«shtĂ« se presionet mbi çmimet po normalizohen pas disa vitesh tĂ« trazuara”, tha nĂ« njĂ« koment me email profesori emeritus Joe Nellis, kĂ«shilltar ekonomik pranĂ« MHA.

“Inflacioni total dhe ai bazĂ« po lĂ«vizin tashmĂ« brenda njĂ« intervali relativisht tĂ« ngushtĂ«, çka sugjeron se paqĂ«ndrueshmĂ«ria ekstreme e sĂ« kaluarĂ«s sĂ« afĂ«rt Ă«shtĂ« lĂ«nĂ« pas, edhe pse rreziqet nuk janĂ« zhdukur,” shtoi ai.

Sipas Nellis, kujdesi pritet të mbetet tema dominuese.

“PolitikĂ«bĂ«rĂ«sit janĂ« me tĂ« drejtĂ« tĂ« rezervuar pĂ«r tĂ« shpallur fitoren shumĂ« herĂ«t,” tha ai.

“Dinamikat e pagave, ndryshimet nĂ« tregjet globale tĂ« energjisĂ« dhe kĂ«rkesa e pabarabartĂ« mes vendeve anĂ«tare vazhdojnĂ« tĂ« paraqesin rreziqe pĂ«r perspektivĂ«n. PĂ«r rrjedhojĂ«, BQE-ja ka mĂ« shumĂ« gjasa t’i mbajĂ« kostot e huamarrjes tĂ« pandryshuara, pĂ«rveç rasteve kur ka njĂ« pĂ«rkeqĂ«sim tĂ« theksuar tĂ« kushteve ekonomike.”

ÇfarĂ« nĂ«nkupton shifra e inflacionit pĂ«r familjet dhe bizneset

Mjedisi më i butë i inflacionit ofron njëfarë lehtësimi për familjet, fuqia blerëse e të cilave është gërryer nga vite me rritje të shpejtë të çmimeve.

Çmime mĂ« tĂ« qĂ«ndrueshme i ndihmojnĂ« gjithashtu bizneset tĂ« planifikojnĂ« investimet dhe vendimet pĂ«r punĂ«sim me mĂ« shumĂ« siguri. MegjithatĂ«, rikthimi i inflacionit nĂ« objektiv ka pĂ«rkuar me njĂ« vrull ekonomik vetĂ«m modest.

Shpenzimet e konsumatorëve mbeten të dobëta në disa vende, prodhimi industrial ka vështirësi të rifitojë forcë dhe tregtia ndërkufitare shfaq shenja ngadalësimi.

Nellis paralajmĂ«roi se kjo kombinim pĂ«rbĂ«n njĂ« sfidĂ« delikate pĂ«r politikĂ«bĂ«rĂ«sit. “Stabiliteti i çmimeve po rikthehet, por rritja mbetet e brishtĂ«,” tha ai.

“Detyra e BQE-sĂ« tani Ă«shtĂ« tĂ« mbĂ«shtesĂ« rimĂ«kĂ«mbjen pa lejuar qĂ« inflacioni tĂ« ndizet sĂ«rish. Ky akt ekuilibrimi do tĂ« pĂ«rcaktojĂ« debatin e politikave nĂ« muajt nĂ« vijim.”/ Euronews

The post Inflacioni në eurozonë bie në objektivin 2% të BQE-së, teksa presionet mbi çmimet zbuten appeared first on Revista Monitor.

↗

Trump thotë se SHBA do të marrë naftën e Venezuelsës të sanksionuar drejt porteve amerikane

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Presidenti thotĂ« se paratĂ« e fituara nga shitja e deri nĂ« 50 milionĂ« fuçi nafte tĂ« sanksionuar “do tĂ« kontrollohen nga unĂ«â€

Donald Trump ka deklaruar se autoritetet venezueliane do t’i dorĂ«zojnĂ« 30 deri nĂ« 50 milionĂ« fuçi nafte tĂ« papĂ«rpunuar tĂ« sanksionuar Shteteve tĂ« Bashkuara, nĂ« njĂ« shenjĂ« se administrata e tij po pĂ«rshkallĂ«zon pĂ«rpjekjet pĂ«r tĂ« marrĂ« kontroll mbi sektorin e naftĂ«s tĂ« vendit tĂ« AmerikĂ«s sĂ« Jugut.

Presidenti amerikan tha se nafta, me vlerë deri në 3 miliardë dollarë, do të shitet me çmime tregu.
“KĂ«to para do tĂ« kontrollohen nga unĂ«, si President i Shteteve tĂ« Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s, pĂ«r tĂ« siguruar qĂ« ato tĂ« pĂ«rdoren pĂ«r tĂ« mirĂ«n e popullit tĂ« VenezuelĂ«s dhe tĂ« Shteteve tĂ« Bashkuara,” shkroi ai nĂ« njĂ« postim nĂ« platformĂ«n e tij Truth Social.

“Ajo do tĂ« merret nga anije magazinimi dhe do tĂ« sillet drejtpĂ«rdrejt nĂ« portet e shkarkimit nĂ« Shtetet e Bashkuara,” tha Trump.
“I kam kĂ«rkuar Sekretarit tĂ« EnergjisĂ«, Chris Wright, ta zbatojĂ« kĂ«tĂ« plan menjĂ«herĂ«.”

Komentet vijnë në një kohë kur një anije cisternë amerikane të naftës po i afrohet ujërave venezueliane për të filluar ngarkimin e naftës së vendit, e cila ka mbetur e bllokuar në porte si pasojë e bllokadës detare të Uashingtonit.

AnalistĂ«t kanĂ« paralajmĂ«ruar se prodhimi i VenezuelĂ«s do tĂ« “kolapsojĂ«â€ pĂ«r shkak tĂ« mungesĂ«s sĂ« kapaciteteve tĂ« magazinimit, nĂ«se Uashingtoni nuk e ndalon bllokadĂ«n.

Por deklarata e Trump se ai do të kontrollojë deri në 50 milionë fuçi nafte venezueliane, pak më pak se 50 ditë prodhim kombëtar, pritet të intensifikojë kritikat se administrata e tij po ushtron presion ndaj vendit për të nxjerrë koncesione nafte.

“Kjo Ă«shtĂ« konfiskuese, imperialiste dhe nuk ka asnjĂ« justifikim,” tha Jeffrey Sonnenfeld, profesor nĂ« shkollĂ«n e biznesit tĂ« Yale, i cili ka kĂ«shilluar administrata tĂ« mĂ«parshme amerikane mbi politikĂ«n e sanksioneve.
“Nuk ka as nevojĂ« pĂ«r kĂ«tĂ« naftĂ«, pasi kemi njĂ« tepricĂ« globale tĂ« naftĂ«s.”

Në tregtimin e së mërkurës në Londër, Brent, standardi global i naftës, ra me 0.8 për qind në 60.20 dollarë për fuçi, ndërsa West Texas Intermediate, standardi amerikan, ra me 1.3 për qind në 56.36 dollarë për fuçi.

Chevron, kompania amerikane më e madhe që operon në Venezuelë, kishte qenë në bisedime me kompaninë shtetërore të naftës PDVSA dhe me autoritetet amerikane për të transportuar një pjesë të naftës së bllokuar drejt rafinerive amerikane, me qëllim lehtësimin e presionit mbi infrastrukturën e amortizuar të naftës në vend, sipas një personi të njohur me çështjen.

Pothuajse një duzinë cisternash, të marra me qira nga gjiganti amerikan i energjisë, po lundrojnë drejt Venezuelës ose ndodhen tashmë në portet e saj. Ato mund të fillojnë transportimin e naftës brenda pak ditësh, sipas grupit të të dhënave të mallrave Kpler.

Embargoja amerikane, e vendosur në mesin e dhjetorit, ka lënë naftën e transportuar nga Brezi i Orinokos, një nga fushat më të mëdha të naftës së papërpunuar në botë, të bllokuar në objekte magazinimi të amortizuara që kanë arritur ose janë pranë kapacitetit maksimal.

Nëse vendi detyrohet të ndalojë prodhimin e mëtejshëm, ai do të përballet me vonesa të gjata në rifillimin e tij, paralajmëruan analistët.

“Venezuela ka njĂ« detyrĂ« tĂ« madhe pĂ«rpara pĂ«r tĂ« ringritur sektorin e saj tĂ« naftĂ«s,” tha Jason Bordoff, drejtor themelues i QendrĂ«s pĂ«r PolitikĂ«n Globale tĂ« EnergjisĂ« nĂ« Universitetin Columbia.
“TĂ« detyrohesh tĂ« mbyllĂ«sh prodhimin do ta bĂ«jĂ« kĂ«tĂ« edhe mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ«.”

Çdo ndalim i prodhimit do tĂ« rrezikonte pĂ«rpjekjet e Trump pĂ«r tĂ« siguruar shpejt pĂ«rfitimin financiar pĂ«r sektorin amerikan tĂ« naftĂ«s, tĂ« cilin ai e promovoi pas aksionit tĂ« guximshĂ«m gjatĂ« fundjavĂ«s pĂ«r rrĂ«zimin e udhĂ«heqĂ«sit NicolĂĄs Maduro.

Eimear Bonner, drejtoreshë financiare e Chevron dhe drejtues të tjerë të lartë të industrisë amerikane të naftës pritet të takohen me sekretarin e Energjisë, Wright, në kuadër të një konference energjie në Miami gjatë ditës së sotme, për të diskutuar strategjinë e Shtëpisë së Bardhë ndaj Venezuelës.

Persona të njohur me sektorin energjetik të Venezuelës kanë paralajmëruar se prodhimi i naftës në vend mund të bjerë me një të tretën brenda katër javësh, deri në rreth 600,000 fuçi në ditë, nëse nuk bëhet e mundur nxjerrja e naftës nga magazinat.

Eksportet e naftĂ«s sĂ« papĂ«rpunuar tĂ« VenezuelĂ«s, pjesa mĂ« e madhe e tĂ« cilave deri vonĂ« dĂ«rgohej nĂ« KinĂ«, kanĂ« rĂ«nĂ« me mĂ« shumĂ« se 30 pĂ«r qind qĂ« kur Trump vendosi njĂ« “mbyllje totale dhe tĂ« plotĂ«â€ tĂ« cisternave tĂ« sanksionuara qĂ« transportonin naftĂ« nga portet e vendit. / FT

 

The post Trump thotë se SHBA do të marrë naftën e Venezuelsës të sanksionuar drejt porteve amerikane appeared first on Revista Monitor.

↗

Projekti për Tregun Vlorë, FSHZH shpall fituesin e kontratës 1.4 mln euro

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Tregu i Vlorës dhe rrugicat e tij që ndodhen afër me qendrën historike do të ndryshojnë sipas një projekti që do të ndiqet nga Fondi Shqiptar i Zhvillimit.

Ky i fundit shpalli sĂ« fundmi fituesin pĂ«r kontratĂ«n me objekt “Investime pĂ«r infrastrukturĂ«n e tregjeve, hapĂ«sirave tregtare, multifunksionale, rrugĂ« tregtare nĂ« zona model zhvillimi, etj. Faza III, Rajonet 3&4: Tregu VlorĂ« – Faza 2”. Fituese Ă«shtĂ« kompania T&Xh me njĂ« ofertĂ« 139 milionĂ« lekĂ« apo rreth 1.4 mln euro. Por çfarĂ« parashikon nĂ« fakt projekti?

BĂ«het fjalĂ« pĂ«r tregun tradicional tĂ«  VlorĂ«s qĂ« ndodhet nĂ« zonĂ«n pĂ«rballĂ« QendrĂ«s Historike, afĂ«r rrugĂ«s “Justin Godard” dhe rrugĂ«s “Jani Minga”, rreth 500 metra nĂ« lindje tĂ« sheshit “PavarĂ«sia”. Ky treg i vjetĂ«r i qytetit pĂ«rbĂ«het nga tezgat me fruta, perime, produkte artizanale dhe rroba.

Ndërhyrja parashikohet të përfshijë rrugicat tregtare, sheshin dhe merkatën, sheshin numër 2  të Kinoteatrit dhe të bëhet rivitalizimi i Hapësirës së Trotuarit dhe sheshi para postës.

Sipas llojit të ndërhyrjeve në pjesën e parë synohet që të ketë një lloj unifikimi vizual dhe funksional të sipërfaqeve të cilat do të plotësohen me beton.

“Betoni i pigmentuar aplikohet kryesisht nĂ« zonat e Sheshit tĂ« Kinoteatrit dhe tĂ« MarkatĂ«s, me qĂ«llim rritjen e atraktivitetit vizual dhe krijimin e poleve rekreative pĂ«r qytetarĂ«t, pĂ«rveç funksionit tĂ« tyre tregtar. Betoni i papigmentuar pĂ«rdoret nĂ« zonat e tjera tĂ« brendshme pĂ«r ruajtjen e uniformitetit dhe qĂ«ndrueshmĂ«risĂ« sĂ« sipĂ«rfaqeve”thuhet nĂ« dokument.

PĂ«r sheshin dhe trotuaret pĂ«rreth PostĂ«s propozohet shtrimi me pllaka terrakote, nĂ« vazhdimĂ«si me projektin qĂ« aktualisht po zbatohet nĂ« zonĂ«. Ky ndĂ«rhyrje Ă«shtĂ« nĂ« pĂ«rputhje me projektin “Bulevardi i Jacarandave”, tĂ« zhvilluar nga FSHZH, ku parashikohet zgjerimi i trotuarit nĂ« anĂ«n perĂ«ndimore tĂ« bllokut.

Një tjetër ndërhyrje përfshin zonën e rrugicave tregtare. Kjo zonë është konceptuar dhe studiuar në katër module kryesore: Rrugica A, Rrugica B, Rrugica C dhe Rrugica D, me qëllim që çdo segment të analizohet në mënyrë të veçantë sipas karakteristikave funksionale dhe hapësinore që ka.

Për merkatën e hapur është menduar të jetë në formë eliptike dhe skeleti mbajtës të jetë metalik kurse veshjet prej druri. Rivitalizimi i sheshit të dytë parashikon fillimisht restaurimin e gjendjes ekzistuese dhe më pas shtim volume me një kat mbi strukturën ekzistuese.

Edhe sheshi tjetĂ«r para PostĂ«s do tĂ« ruajĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n logjikĂ« si vazhdim i njĂ« tjetĂ«r projekti tĂ« zbatuar nga FSHZH siç Ă«shtĂ« “Bulevardi i Jacarandave”.

The post Projekti për Tregun Vlorë, FSHZH shpall fituesin e kontratës 1.4 mln euro appeared first on Revista Monitor.

↗

Të vetëpunësuarit e vërtetë, nga marsi 2026 do plotësojnë formularin për vetëdeklarimin e statusit

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Individët e vetëpunësuar, që marrin mbi 80% të të ardhurave nga një klient i vetëm ose mbi 90% nga më pak se tre klientë, brenda muajit mars 2026 duhet të vetëdeklarojnë të dhënat për kontraktuesit që ofrojnë shërbimet, mënyrën e punës etj., me qëllim vërtetimin e burimit të të ardhurave.

VetĂ«deklarimi do tĂ« kryhet pĂ«rmes plotĂ«simit tĂ« formularit “Deklarata e Statusit tĂ« VetĂ«punĂ«suarit” dhe ka qĂ«llim vĂ«rtetimin e burimit tĂ« tĂ« ardhurave, kur ato burojnĂ« nga marrĂ«dhĂ«niet e biznesit, dhe jo nga punĂ«simi, pasi shumĂ« punonjĂ«s, pĂ«r tĂ« shmangur tatimet apo pĂ«r tĂ« ulur detyrimet tatimore, dolĂ«n nga listĂ«pagesat dhe u regjistruan si individĂ« tĂ« vetĂ«punĂ«suar.

Me ndryshimet e miratuara nĂ« ligjin “PĂ«r tatimin mbi tĂ« ardhurat”, pjesĂ« e paketĂ«s fiskale 2026, pĂ«rcaktojnĂ« se formulari i DeklaratĂ«s sĂ« Statusit tĂ« VetĂ«punĂ«suarit, do tĂ« dorĂ«zohet nĂ« drejtorinĂ« tatimore rajonale ku Ă«shtĂ« i regjistruar subjekti, brenda tĂ« njĂ«jtĂ«s periudhĂ« me DeklaratĂ«n Vjetore tĂ« tĂ« Ardhurave Personale, nĂ« muajin mars.

Në deklaratë do të plotësohen të dhënat të ndara në 5 seksione, për dy kontraktuesit apo dy bizneset që i vetëpunësuari ofron shërbimin e tij.

Së pari, të dhëna bazë për kontraktuesin e parë të vetëpunësuarit, si NIPT, emrin  tregtar, adresë, vlerën e faturimit pa TVSH të kontraktuesit për individin e punësuar. Seksioni 2 i formularit do të përfshijë të dhëna të përgjithshme për kontraktuesin, pra për biznesin që i ofrohet shërbimi.

Seksioni 3 i deklaratĂ«s pĂ«rqendrohet te sjellja e tĂ« vetĂ«punĂ«suarit gjatĂ« kryerjes sĂ« shĂ«rbimeve. Ai pyet nĂ«se vetĂ«punĂ«suari raporton mbi punĂ«n e tij, sa shpesh ofron shĂ«rbimet, dhe nĂ«se Ă«shtĂ« i detyruar t’i kryejĂ« personalisht. Gjithashtu, kontrollohet nĂ«se mund tĂ« pĂ«rdorĂ« ndihmĂ«s ose zĂ«vendĂ«sues dhe nĂ«se biznesi kontraktues pĂ«rcakton mĂ«nyrĂ«n dhe sekuencĂ«n e punĂ«s.

Seksioni 4 fokusohet te kontrolli që ka i vetëpunësuari mbi faktorët dhe produktin e shërbimit. Ai kërkon informacion për materialet dhe pajisjet e përdorura, kush i ofron ato (vetëpunësuari apo biznesi kontraktues), dhe ku ofrohen shërbimet. Gjithashtu pyet nëse vetëpunësuari përpunon një pjesë të produktit në ambientet e veta dhe çfarë bën me produktin ose shërbimin përfundimtar.

Seksioni 5 përqendrohet te natyra e marrëdhënies mes të vetëpunësuarit dhe biznesit kontraktues. Ai pyet nëse puna bëhet me kontratë dhe për detajet e saj, nëse ka orare të përcaktuara, llojin dhe mënyrën e pagesës, dhe kush vendos tarifën. Gjithashtu kontrollon nëse ekziston rreziku financiar për vetëpunësuarin dhe nëse ka penalitete për mosrealizim të shërbimeve brenda afateve.

Nëse nga kjo deklaratë rezulton se ai realisht ushtron aktivitet të pavarur, atëherë Tatimet nuk e konsiderojnë punonjës të maskuar dhe ai do të vazhdojë të tatohet si biznes i vogël, me normë më të ulët tatimi dhe pa detyrime të plota si punonjës.

VetĂ«m ata qĂ« pĂ«rdorin vetĂ«punĂ«simin si formĂ« shmangieje (p.sh. kompani qĂ« i regjistrojnĂ« punonjĂ«sit si “tĂ« vetĂ«punĂ«suar” pĂ«r tĂ« shmangur detyrimet tatimore, ) sipas ndryshimeve nĂ« ligjin pĂ«r tatimin mbi tĂ« ardhurat do tĂ« rikualifikohen si tĂ« punĂ«suar.

Administrata tatimore do të përdorë këtë informacion për të vlerësuar nëse të ardhurat burojnë nga marrëdhënie të mirëfillta biznesi apo nga punësim i maskuar. Kjo pritet të shmangë penalizimet për profesionistët realë dhe të forcojë kontrollin ndaj shmangieve tatimore.

Pra kjo deklaratë do të shërbejë si mjet vlerësimi për administratën tatimore, për të përcaktuar nëse individi ushtron një aktivitet të mirëfilltë biznesi apo ndodhet në kushte shmangieje tatimore.

Me miratimin e ligjit tĂ« ri nr. 29/2023, “PĂ«r tatimin mbi tĂ« ardhurat”, i ndryshuar, u miratua edhe njĂ« rregull antishmangie, i cili parashikon se tĂ« ardhurat e fituara nga njĂ« individ i vetĂ«punĂ«suar do tĂ« konsiderohen tĂ« ardhura nga punĂ«simi, nĂ«se: 80% ose mĂ« shumĂ« e tĂ« ardhurave tĂ« fituara merren direkt ose indirekt nga njĂ« klient i vetĂ«m; ose 90% ose mĂ« shumĂ« e tĂ« ardhurave totale tĂ« fituara merren nga mĂ« pak se 3 klientĂ«.

Nga ky rregull përjashtohen vetëm individët e vetëpunësuar që ofrojnë shërbime: vetëm për persona jorezidentë në Republikën e Shqipërisë, ose vetëm për entitete që nuk kanë seli të përhershme në Republikën e Shqipërisë.

Autoritetet pranojnë se zbatimi praktik i rregullit antishmangie ka sjellë penalizime të padrejta për këtë kategori.

“Pas hyrjes nĂ« fuqi tĂ« rregullit antishmangie mĂ« 1 janar 2024, nga zbatimi praktik dhe kĂ«rkesat e subjekteve Ă«shtĂ« vĂ«nĂ« re se jo tĂ« gjitha subjektet qĂ« preken nga ky rregull kryejnĂ« veprimtari punĂ«simi. Disa prej tyre bazohen nĂ« marrĂ«dhĂ«nie tĂ« mirĂ«fillta biznesore, por pĂ«r shkak tĂ« ecurisĂ« sĂ« biznesit mund tĂ« pĂ«rfshihen nĂ« skemĂ«n e vlerĂ«simit tĂ« rregullit antishmangie.

Sipas të dhënave të administratës tatimore, numri i bizneseve që mund të preken nga ky rregull është rreth 6,000 subjekte, nga të cilat mbi 1,000 subjekte janë regjistruar dhe kanë funksionuar para vitit 2016, vit në të cilin u prezantua norma tatimore 0% për subjektet me qarkullim deri në 5 milionë lekë. Pra, rreth 19% e subjekteve që përfshihen në këtë skemë janë biznese që ekzistonin para krijimit të lehtësive tatimore për subjektet e vogla, të cilat më pas ndikuan në erozionin e bazës tatimore.

Pjesa mĂ« e madhe e kĂ«tyre subjekteve vlerĂ«sohet se janĂ« persona fizikĂ« qĂ« ushtrojnĂ« njĂ« veprimtari tĂ« mirĂ«filltĂ« biznesore”, theksohet nĂ« relacionin e ligjit.

Sakaq formulari nuk do të plotësohet nëse individi i vetëpunësuar ofron shërbime vetëm për persona jorezidentë në Shqipëri ose vetëm për entitete që nuk kanë seli të përhershme në Shqipëri. Në këtë rast, vetëpunësuari konsiderohet automatikisht se fiton të ardhura nga biznesi dhe nuk ka nevojë të dorëzojë deklaratën.

Formulari per Deklaraten e te Vetepununesuarve

The post Të vetëpunësuarit e vërtetë, nga marsi 2026 do plotësojnë formularin për vetëdeklarimin e statusit appeared first on Revista Monitor.

↗

UNESCO nis një nismë për mbrojtjen e shkrimit të dorës, i rrezikuar nga dominimi dixhital

✇Revista Monitor
By: Megi Dumi

UNESCO ka prezantuar një projekt për mbrojtjen e shkrimit të dorës, i cili po vihet gjithnjë e më shumë në rrezik nga përhapja e shkrimit dixhital.

Përdorimi masiv i tastierave dhe ekraneve me prekje ka zëvendësuar në masë të madhe shkrimin tradicional me dorë, i konsideruar historikisht jo vetëm një aftësi e fituar, por edhe një tipar themelor antropologjik i zhvillimit njerëzor.

Edhe pĂ«rpara se shkrimi dixhital tĂ« merrte epĂ«rsi, mĂ«simdhĂ«nia e tĂ« ashtuquajturit “bukurshkrim” kishte humbur gradualisht rĂ«ndĂ«sinĂ« e saj nĂ« sistemet arsimore.

Por, përtej varfërimit kulturor, studime të shumta shkencore dhe pedagogjike tregojnë se mospraktikimi i shkrimit të dorës te fëmijët dëmton zhvillimin e aftësive njohëse.

Ndryshe nga shkrimi dixhital, shkrimi i dorĂ«s nxit zhvillimin e aftĂ«sive tĂ« imĂ«ta psikomotore (fine motor skills) dhe tĂ« procesit tĂ« kombinuar lexim–shkrim.

Sipas këtyre studimeve, përdorimi i kufizuar i shkrimit me dorë lidhet edhe me vështirësi specifike të të nxënit, si disgrafia, disleksia dhe diskalkulia.

Ekspertët paralajmërojnë se varësia e hershme nga mjetet dixhitale mund të dobësojë përqendrimin, kujtesën dhe aftësinë për të strukturuar mendimin.

Projekti i UNESCO-s përfshin dimensione kulturore, arsimore dhe ekonomike dhe synon disa objektiva: rikthimin e shkrimit me dorë në qendër të proceseve edukative; parandalimin e braktisjes së tij përmes praktikës së rregullt, veçanërisht në fazat kritike të zhvillimit të fëmijëve; si edhe nxitjen e përdorimit të tij gjatë gjithë jetës.

Një komponent i rëndësishëm i nismës është edhe vlerësimi i trashëgimisë dokumentare të shkruar me dorë, e cila përfaqëson një pasuri të paçmueshme historike, kulturore dhe artistike.

Për UNESCO-n, shkrimi i dorës nuk është thjesht një aftësi e rëndësishme, por një element kyç i identitetit njerëzor, i të nxënit dhe i transmetimit të dijes ndër breza.

Në një epokë të dominuar nga teknologjia, organizata synon të riafirmojë se mbrojtja e shkrimit me dorë është thelbësore jo vetëm për ruajtjen e trashëgimisë kulturore, por edhe për cilësinë e arsimit dhe zhvillimin kognitiv të brezave të ardhshëm. / Il Corriere, Unesco, Shqip.al

The post UNESCO nis një nismë për mbrojtjen e shkrimit të dorës, i rrezikuar nga dominimi dixhital appeared first on Revista Monitor.

↗

Lego prezanton ‘Smart Brick’, ndryshimi mĂ« i madh nĂ« 50 vitet e fundit

✇Revista Monitor
By: Deada Hyka

MĂ« 1 mars 2026, kompania Lego do tĂ« nxjerrĂ« nĂ« treg Lego-n mĂ« tĂ« avancuar qĂ« ka krijuar ndonjĂ«herĂ«: njĂ« Lego inteligjent dhe interaktive, brenda tĂ« cilit ndodhet njĂ« kompjuter shumĂ« i vogĂ«l, i futur plotĂ«sisht nĂ« njĂ« Lego klasik 2×4.

Ky Smart Brick e bĂ«n lojĂ«n shumĂ« mĂ« tĂ« gjallĂ«. Ai reagon kur i afrohen figura apo pjesĂ« tĂ« tjera Lego me etiketa NFC dhe kur lidhet me Lego tĂ« tjerĂ« inteligjentĂ«. FalĂ« kĂ«saj, setet Lego marrin jetĂ« me drita, tinguj dhe muzikĂ«, duke filluar nga shpatat lazer qĂ« gumĂ«zhijnĂ«, motorĂ«t e anijeve qĂ« gjĂ«mojnĂ« dhe muzika e njohur e ‘Star Wars’.

Smart Brick u prezantua në CES 2026 dhe ndryshon nga lodrat e mëparshme Lego që kishin nevojë për bateri të mëdha ose kamera. Ky Lego karikohet pa kabllo, përmes një platforme që mund të karikojë disa Lego njëkohësisht, dhe ka një bateri që zgjat edhe pas vitesh pa u përdorur.

Lego-t inteligjentĂ« janĂ« interaktivĂ«: ata kanĂ« drita, altoparlantĂ«, sensorĂ« pĂ«r dritĂ« dhe lĂ«vizje, dhe kuptojnĂ« kur kthehen, anohen apo lĂ«vizin. Ata lidhen mes tyre pĂ«rmes Bluetooth, kĂ«shtu qĂ« “e dinĂ«â€ se ku ndodhen dhe si janĂ« pozicionuar. PĂ«r shembull, figurat dhe anijet e Star Wars mund tĂ« ndĂ«rveprojnĂ« mes tyre, ose muzika “Imperial March” mund tĂ« fillojĂ« automatikisht kur Perandori Palpatine vendoset nĂ« fron.

Kur këta Lego përdoren në makina, ata mund të dallojnë se cila makinë fiton garën ose të ndryshojnë tingujt nga zhurma e motorit në efekt përplasjeje nëse makina përmbyset.

Brenda çdo Smart Brick ndodhet një çip shumë i vogël, më i vogël se një pjesë e vetme Lego, i cili mund të përditësohet përmes një aplikacioni në telefon.

Smart Brick ka edhe mikrofon, por Lego sqaron se ai nuk regjistron zë. Ai përdoret vetëm si sensor, për shembull kur fëmijët fryjnë mbi të për të aktivizuar një veprim gjatë lojës. Produkti nuk ka inteligjencë artificiale dhe nuk ka kamerë.

Setet e para me Lego interaktiv

Setet e para që do të dalin në treg më 1 mars do të jenë nga Lego Star Wars:

Darth Vader’s TIE Fighter – 70 dollarĂ«, 473 pjesĂ«, me njĂ« Lego inteligjent dhe figurĂ« interaktive tĂ« Darth Vader-it.

Luke’s Red Five X-Wing – 100 dollarĂ«, 584 pjesĂ«, me njĂ« Lego inteligjent, disa pjesĂ« interaktive dhe figurat e Luke Skywalker dhe Leia-s.

Darth Vader’s Throne Room Duel & A-Wing – 160 dollarĂ«, 962 pjesĂ«, me dy Lego inteligjentĂ« dhe tre figura interaktive: Luke, Perandori Palpatine dhe Darth Vader.

Me këta Lego interaktivë, Lego po bashkon ndërtimin klasik me teknologjinë moderne, duke e bërë lojën më reale, më argëtuese dhe më të gjallë se kurrë më parë. / The Verge

The post Lego prezanton ‘Smart Brick’, ndryshimi mĂ« i madh nĂ« 50 vitet e fundit appeared first on Revista Monitor.

↗

Obligacionet 20-vjeçare, viti 2026 nis me ulje të yield-eve

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Yield-et e obligacioneve afatgjata e kanë nisur me rënie vitin 2026. Sipas informacionit të Bankës së Shqipërisë, në ankandin e obligacioneve 20-vjeçare të zhvilluar të martën, yield-i uniform i pranuar dhe kuponi ranë në 6.72%, nga 6.88% që kishte qenë yield-i në ankandin e fundit të këtyre instrumenteve, të zhvilluar në shtator të vitit të kaluar.

Ulja e yield-it u përcaktua kryesisht nga kërkesa e lartë e investitorëve. Nga 1.5 miliardë lekë që kishte qenë shuma e shpallur për financim nga Ministria e Financave, vlera totale e kërkesave arriti në 2.92 miliardë lekë. Ministria e Financave vendosi të rrisë shumën e emetimit afërsisht me nivelin maksimal prej 15% të lejuar nga rregullorja e ankandit, për një shumë totale prej 1.725 miliardë lekësh. Në rast se shuma e emetimit nuk do të rritej, me shumë mundësi yield-i do të rezultonte edhe më i ulët. Prorata ose pjesa e pranuar e ofertave konkurruese ishte mjaft e ulët, në nivelin 14.4%.

Fillimi i këtij viti duket se e ka ndërprerë, të paktën përkohësisht, tendencën për një korrektim në rritje të yield-eve të instrumenteve të borxhit afatgjatë, që karakterizoi gjysmën e dytë të vitit 2025.

Likuiditeti i lartë i tregut duket se po ushtron sërish një trysni rënëse edhe mbi kthimet e titujve afatgjatë të qeverisë shqiptare.

Parashikohet që huamarrja e qeverisë shqiptare në tregun e brendshëm financiar të rritet lehtë në tremujorin e parë të vitit 2025. Sipas kalendarit të emetimeve të Ministrisë së Financave, huamarrja e planifikuar do të ketë vlerën e 134 miliardë lekëve, në rritje me 1.1% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë.

Tremujori i parë i vitit është periudha me përqendrimin më të lartë të emetimit të instrumenteve borxhit të brendshëm, me më shumë se 35% e vlerës totale vjetore të emetimeve të parashikuara.

Në afat më të gjatë, ulja e borxhit publik dhe përdorimi i rregullt i huamarrjes në tregjet ndërkombëtare ka bërë që huamarrja në tregun e brendshëm të vijë përgjithësisht në rënie gjatë viteve të fundit.

Sipas buxhetit tĂ« vitit 2025, vlera e pĂ«rgjithshme e huamarrjes sĂ« re tĂ« parashikuar pĂ«r t’u financuar nĂ« tregun e brendshĂ«m Ă«shtĂ« 45 miliardĂ« lekĂ«, vlerĂ« kjo 10% mĂ« e ulĂ«t krahasuar me atĂ« tĂ« parashikuar nĂ« buxhetin e vitit 2025.

Obligacionet 20-vjeçare janĂ« instrumentet mĂ« afatgjata tĂ« borxhit qĂ« ofron aktualisht tregu i brendshĂ«m financiar. Ato janĂ« njĂ« alternativĂ« e mirĂ« sidomos pĂ«r investitorĂ«t institucionalĂ«. VeçanĂ«risht pĂ«r shoqĂ«ritĂ« qĂ« administrojnĂ« fonde me horizont afatgjatĂ«, si fondet private tĂ« pensionit, obligacionet 20 vjeçare krijojnĂ« mundĂ«si pĂ«r tĂ« pasuruar spektrin e titujve nĂ« portofolet e tyre dhe pĂ«r tĂ« rritur kthimet pĂ«r anĂ«tarĂ«t. Shtimi i instrumenteve tĂ« borxhit me maturim afatgjatĂ« krijon mĂ« shumĂ« premisa pĂ«r tĂ« zhvilluar tregun dytĂ«sor tĂ« titujve, pĂ«r t’i bĂ«rĂ« kĂ«ta tituj mĂ« likuidĂ«.

Obligacionet 20-vjeçare u emetuan për herë të parë në muajin janar 2025, nëpërmjet një ankandi për testimin e tregut. Ky instrument u prit me mjaft interes nga investitorët, çka e shtyu Ministrinë e Financave të organizonte edhe tre ankande të tjera gjatë vitit 2025 (një emetim i ri dhe dy rihapje).

Burimi: Banka e Shqipërisë

The post Obligacionet 20-vjeçare, viti 2026 nis me ulje të yield-eve appeared first on Revista Monitor.

↗

Deri në 30 dhjetor buxheti me 1,1 miliardë euro pa shpenzuar

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Anomalitë në ekzekutimin e buxhetit të shtetit sipas planit janë thelluar ndjeshëm gjatë vitit 2025.

Tirana dhe qytetet e tjera të vendit ende vuajnë nga mungesa e furnizimit me ujë dhe drita, radhët e trafikut bëhen kilometrike nga jugu në veri nga investimet e gabuara në infrastrukturë, ndërsa  qeveria e Shqipërisë për disatin vit radhazi nuk arrin të përmbushë detyrimet që lindin nga ligji për buxhetin.

Sipas të dhënave zyrtare nga thesari i Ministrisë e Financave (grafiku i mëposhtëm) përgjatë muajit dhjetor nga data 2 deri me 29 u kryen rreth 84 miliardë lekë (840 milionë euro) pagesa. Nga 1 janari deri me 29 dhjetor 2025 kur rezultojnë të dhënat e fundit mbi pagesat e thesarit  janë shpenzuar gjithsej rreth 722,6 miliardë lekë, teksa plani vjetor ishte 831,7 miliardë lekë ose 109 miliardë lekë tepricë, rreth 1,1 miliardë euro në datën 30 dhjetor një ditë para mbylljes së vitit.

Në terma mujorë, shpenzimet kanë qenë relativisht të kontrolluara gjatë pjesës më të madhe të vitit, me nivele më të ulëta në fillim të vitit dhe një rritje graduale në pranverë e verë. Muaji dhjetor shënon kulmin e shpenzimeve (84 miliardë lekë), një praktikë e zakonshme për mbylljen e vitit fiskal, por edhe kjo rritje nuk ka mjaftuar për të arritur nivelin e planifikuar vjetor.

Këtë vit për shkak të hetimeve të SPAK mbi entet kryesore shpenzuese, është treguar më shumë kujdes në alokomimin e fondeve. Prej vitesh është bërë praktike që një pjesë e madhe e buxhetit te çelet në dhjetor kryesisht mbi kompanitë që kishin kontrata me qeverinë kryesisht për punime në rrugë. Hetimet dhe masat e sigurisë mbi kupolën drejtuese të Autoritetit Rrugor Shqiptar dhe Ministrisë së Infrastrukturës i kanë frenuar disi pagesat.

Pagesat e muajit dhjetor edhe vitet e kaluara nuk ishin mbi punimet faktike të momentit.

Çdo fund viti qeveria miraton  buxhet nĂ« rritje pĂ«r vitin pasardhĂ«s, por nĂ« tĂ« vĂ«rtete asnjĂ«herĂ« nuk arrin tĂ« ekzekutohet sipas planit tĂ« miratuar nga Kuvendi i ShqipĂ«risĂ« edhe pse vendi ka nevoja tĂ« mĂ«dha me gati 20 pĂ«r qind tĂ« popullsisĂ« nĂ« varfĂ«ri relative dhe njĂ« emigracion masiv.

Edhe me 2024 buxhetit të shtetit i kanë tepruar 420 milionë euro, të cilat nuk kanë arritur të shpenzohen sipas programit. Me ndryshimet e fundit në aktin normativ për vitin 2024 ishin planifikuar për tu shpenzuar 771,3 miliardë lekë, por u realizuan vetëm 728.5 miliardë lekë ose 42.7 miliardë lekë më pak se plani.

Këtë vit teprica është shumë më e lartë pasi pagesat e muajit dhjetor ishin më të kufizuara, prej hetimeve. Teprica buxhetore, një pjesë e së cilës mund të përdoret për uljen e mëtejshme të borxhit publik është më e mirë se abuzimet me to, siç edhe kanë treguar rezultatet e hetimeve nga SPAK.

Burimi: Thesari, Ministria e Financave

Burimi: Ministria e Financave

Burimi: Ministria e Financave

The post Deri në 30 dhjetor buxheti me 1,1 miliardë euro pa shpenzuar appeared first on Revista Monitor.

↗

Nga Greqia në Irlandë, e vendet arabe, shqiptarët që punojnë jashtë fituan 663 mln euro në 2024

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Gjetja e një pune jashtë vendit, qoftë edhe përkohësisht është bërë një tendencë e qëndrueshme gjatë viteve të fundit dhe kjo reflektohet dhe në të ardhurat që ata po gjenerojnë nga punësimi sezonal.

Afërsia me vendet si Italia e Greqia, por dhe mundësia për të punuar online kanë zgjeruar gjeografinë e shteteve nga të cilët shqiptarët gjenerojnë të ardhura.
Eurostat, në sistemin e vet të të dhënave, krahas prurjeve nga emigrantët, publikon dhe të ardhurat nga transferta nga puna sezonale për shtetasit shqiptarë për vitin 2024.

Nga rreth 2.1 miliardë euro janë dërguar në Shqipëri gjatë vitit 2024 nga transfertat personale dhe kompensimi i punonjësve, sipas të dhënave të publikuara nga Eurostat, transfertat personale përbënin 31.6% të totalit, ose 663 milionë euro.

Kjo është shuma e fituar nga ata që punojnë jashtë shtetit dhe e transferuar në Shqipëri, të paktën zyrtarisht. (Kompensimi i punonjësve përfshin paga dhe të ardhura që rezidentë të një vendi fitojnë duke punuar përkohësisht jashtë shtetit, p.sh. punë sezonale, përpara se të zbriten taksat dhe kontributet).

Emigrantët dhe ata që punojnë përkohësisht jashtë dërguan 2.1 miliardë euro në Shqipëri në 2024-n

Të ardhurat nga puna jashtë vendit janë rritur vazhdimisht vitet e fundit, duke reflektuar rritje e emigrimit, qoftë edhe të përkohshëm. Në vitin 2022, po sipas Eurostat, transfertat personale ishin 455 milionë euro, në 2023-n arritën në 629 milionë euro, me një rritje prej 38%. Në 2024-n rritja u ngadalësua në 5.1%, duke arritur në 663 milionë euro.

Vendin e parë e mban Greqia. Shteti fqinjë bëhet pritës sidomos në verë e vjeshtë i qindra shqiptarëve që shkojnë të punojnë në bujqësi. Transfertat personale nga puna sezonale nga Greqia ishin 156 milionë euro në 2024-n.

Në vend të dytë është Italia, gjithashtu një vend i preferuar për emigrantët për shkak të afërsisë gjeografike dhe mundësive që ka për punësim. Tranfertat nga Italia ishin 126 milionë euro në 2024-n, sipas Eurostat.

Në vend të tretë është Gjermania, që vitet e fundit është bërë një vend i preferuar nga shumë profesionistë. Transfertat nga Gjermania ishin 69 milionë euro në 2024-n.

Mbretëria e Bashkuar është destinacioni tjetër i preferuar i të punësuarve sezonalë, që kanë gjeneruar rreth 65 mln euro në 2024-n.

Pas tij renditen Zvicra me 27 milionë euro, Turqia me 20 milionë euro.

Edhe Irlanda është një vend i preferuar, me 19.7 milionë euro transferta.

Franca, ndonëse është shteti kryesor për kërkesat e azilantëve është i teti për transfertat e të punësuarve sezonalë.
Destinacione të tjera nga ku sigurohen të ardhura nga puna e përkohshme janë Austria (16.9 milionë euro), Shtetet e Bashkuara (14.2 milionë euro), Polonia (13.5 mln euro), Holanda (11.5 mln euro).

Gjeografia e shqiptarëve që punojnë përkohësisht jashtë ka arritur deri në vendet arabe të Gjirit Persik, ku transfertat arritën në 2.3 milionë euro në 2024.

Në punët sezonale dhe të përkohshme jashtë vendit, shtetasit shqiptarë angazhohen tradicionalisht në sektorë që kërkojnë fuqi punëtore intensive dhe fleksibile. Pjesa më e madhe punon në bujqësi, veçanërisht në mbledhjen e frutave, perimeve dhe ullinjve, në serra dhe në përpunimin fillestar të produkteve bujqësore. Ky profil mbetet dominues, sidomos në vendet fqinje dhe në disa tregje të Europës Perëndimore.

Një tjetër sektor i rëndësishëm është turizmi dhe shërbimet, ku shqiptarët punësohen sezonalisht në hotele, restorante dhe struktura akomoduese gjatë muajve të verës. Punët tipike përfshijnë shërbimin në restorante, kuzhinë ndihmëse, pastrim, mirëmbajtje dhe shërbime mbështetëse.

Ndërtimi vijon të jetë një fushë e rëndësishme e punësimit sezonal dhe të përkohshëm, me angazhime në punime fizike, përfundime ndërtimi, rikonstruksione dhe projekte infrastrukturore. Në disa vende, shqiptarët angazhohen edhe në industri përpunuese dhe logjistikë, kryesisht në linja paketimi, magazina dhe përpunim ushqimor.

Së fundmi, po vihet re edhe një rritje graduale e përfshirjes së shqiptarëve në shërbime të lidhura me teknologjinë e informacionit, kryesisht në forma fleksibile ose kontrata afatshkurtra. Këto përfshijnë zhvillim softuerësh, testim aplikacionesh, mbështetje teknike, shërbime digjitale dhe punë të tjera IT të ofruara nga distanca për kompani të huaja. Edhe pse ky segment është ende më i vogël krahasuar me punët tradicionale sezonale, ai po zgjerohet me shpejtësi, i nxitur nga aftësitë e të rinjve shqiptarë, puna në distancë dhe kërkesa në rritje për shërbime digjitale.

The post Nga Greqia në Irlandë, e vendet arabe, shqiptarët që punojnë jashtë fituan 663 mln euro në 2024 appeared first on Revista Monitor.

↗

BB: Tre drejtimet për ndërhyrje afatshkurtra në skemën e pensioneve

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Banka Botërore sugjeron se përmirësimi i skemës publike të pensioneve në afat të shkurtër mund të arrihet edhe pa një ristrukturim të plotë të sistemit, por përmes një sërë masash që adresojnë dobësitë aktuale të skemës kontributive.

Të rritet presioni mbi pagesën e kontributeve

Theksi kryesor i BankĂ«s nĂ« dokumentin e fundit “Rritja e QĂ«ndrueshmĂ«risĂ« Fiskale” mbetet te rritja e numrit tĂ« kontribuuesve dhe rregullsisĂ« sĂ« pagesĂ«s sĂ« tyre si kusht bazĂ« pĂ«r pensione tĂ« mjaftueshme dhe financiarisht tĂ« pĂ«rballueshme.

Një nga problematikat kryesore të skemës ka të bëjë me daljen e parakohshme nga tregu i punës ose punën e zezë. Të dhënat e Institutit të Sigurimeve Shoqërore tregojnë se për personat që dolën në pension në vitin 2022, kontributi i fundit mesatar ishte regjistruar në vitin 2013, rreth nëntë vite para daljes në pension. Ky hendek tregon rënien e pjesëmarrjes në tregun e punës në moshat mbi 50 vjeç dhe nevojën për politika që nxisin qëndrimin më gjatë në tregun formal të punës.

Përvoja e vendeve të OECD-së dhe Bashkimit Europian tregon se programe trajnimi për të rriturit dhe heqja e barrierave për punonjësit në fund të karrierës mund të japin rezultate pozitive, ndërsa për Shqipërinë kërkohet një analizë më e thelluar e tregut të punës për këtë grup-moshë.

Kush nuk plotëson kushtet, të rritet ndihma sociale, jo pensioni

Një tjetër rrezik për qëndrueshmërinë e sistemit janë indeksimet progresive apo rritjet e forta të pensioneve minimale. Këto masa mund të dëmtojnë perceptimin e drejtësisë në sistem dhe të ulin nxitjen për kontribute, duke përforcuar nën-raportimin e pagave, i cili sipas krahasimit të të dhënave të ISSH-së me Anketën e Forcës së Punës është tashmë një fenomen i përhapur. Në vend të rritjeve të përgjithshme, një qasje më efikase do të ishte mbështetja e familjeve me të ardhura të ulëta përmes skemave të ndihmës sociale, pa shtrembëruar logjikën e kontributeve të pensioneve.

Sfidë serioze mbetet edhe mbulimi i ulët dhe zbatimi i dobët i detyrimeve. Pavarësisht subvencioneve të larta për punonjësit ruralë, numri i kontribuuesve aktivë në zonat rurale ka rënë në vetëm 25 mijë persona në vitin 2022. Zhvillimet pas ndryshimeve të vitit 2024 tregojnë se pensioni social ka dekurajuar kontributet, ndërsa heqja e tij nuk konsiderohet e realizueshme politikisht. Në këtë kontekst, politikat pritet të fokusohen në stimuj më të mirë, thjeshtim procedurash, komunikim më efektiv dhe rishikim të skemave vullnetare. Edhe pensionet private, ndonëse janë rritur ndjeshëm gjatë dekadës së fundit, mbulojnë më pak se 3% të të punësuarve, kryesisht për shkak të fleksibilitetit të ulët dhe mungesës së përfitimeve afatshkurtra, çka i bën më pak tërheqëse për emigrantët dhe punonjësit informalë.

Skemë e posaçme për emigrantët

Migracioni i lartë mbetet një faktor kyç që rëndon mbi sistemin e pensioneve. Mbi 2.2 milionë shtetas shqiptarë jetojnë jashtë vendit, shumica në moshë pune. Kjo rrit raportin e varësisë së të moshuarve dhe ul bazën e kontribuuesve. Ekspertët theksojnë nevojën për skema të posaçme sigurimesh shoqërore për emigrantët, që të ofrojnë mbrojtje dhe ndaj rreziqeve të tjera sociale. Ndonëse Shqipëria ka disa marrëveshje për transferimin e të drejtave, kërkohet koordinim më i mirë i të dhënave, projeksione afatgjata dhe skema vullnetare më të përshtatura.

Sipas Bankës Botërore një rol të rëndësishëm luan edhe edukimi dhe komunikimi publik mbi pensionet. Rënia e viteve të kontributeve tek pensionistët e rinj tregon mungesë ndërgjegjësimi për lidhjen mes kontributeve dhe nivelit të pensionit. Instrumente si kalkulatorët e pensioneve, që parashikojnë përfitimet bazuar në historikun individual të kontributeve, mund të rrisin transparencën, besimin dhe nxitjen për pjesëmarrje më të madhe në sistem, duke përforcuar qëndrueshmërinë e tij në afat të shkurtër dhe të mesëm. /B. Hoxha

The post BB: Tre drejtimet për ndërhyrje afatshkurtra në skemën e pensioneve appeared first on Revista Monitor.

↗

Banka e Shqipërisë shtyn edhe një vit programin për mbështetjen e SME-ve

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Banka e Shqipërisë ka vendosur të shtyjë edhe me një vit programin e mbështetjes me kredi të biznesit mikro, të vogël dhe të mesëm. Në mbledhjen e fundit të vitit të kaluar, Këshilli Mbikëqyrës i Bankës Qendrore vendosi disa ndryshime në rregulloren përkatëse, që ishte miratuar në janar 2025.

Sipas ndryshimeve në rregullore, afati maksimal kohor për disbursimin e kredive që do të jenë pjesë e këtij programi dhe për aksesin fillestar të tyre në instrumentin e rifinancimit të Bankës së Shqipërisë do të jetë data 31 dhjetor 2026, ndërsa afati i mëparshëm kishte qenë data 31 dhjetor 2025. Për të ruajtur afatin maksimal 5-vjeçar të huave të dhëna në kuadrin e këtij programi, kohëzgjatja e zbatimit të nismës është shtyrë deri në 31 dhjetor 2031.

Kjo iniciativë e Bankës së Shqipërisë ishte i pari program me anë të të cilit u ofrua mbështetje direkte për një segment të veçantë të biznesit në treg, nëpërmjet financimit me kushte të lehtësuara.

Likuiditeti i vënë në dispozicion nga Banka e Shqipërisë për bankat, në kuadër të programit, ka një normë interesi vjetor prej 0.5%. Rregullorja parashikon edhe mundësinë që kostoja e rifinancimit të barazohet me atë të normës bazë të interesit të vendosur nga Këshilli Mbikëqyrës i Bankës së Shqipërisë, në rast se kjo normë bie poshtë nivelit 0.5%.

Sektori bankar mund të japë kredi për SME-të në kuadër të këtij programi me një normë interesi vjetore jo më të madhe se 3.5% në vit. Banka e Shqipërisë vlerëson se vendosja e një tavani maksimal për kreditë e disbursuara si pjesë e këtij programi ju ofron SME-ve më shumë siguri e garanci në planet e tyre të investimit dhe zhvillimit. Diferenca prej 3 pikësh përqindjeje midis kostos së likuiditetit të vënë në dispozicion nga Banka e Shqipërisë dhe çmimit të një kredie individuale është e përafërt, ndonëse më e ulët, me diferencën midis çmimit mesatar të një kredie për SME-të gjatë tre viteve të fundit dhe kostos së depozitave me afat për këtë periudhë.

NĂ« rast se kĂ«to kredi do tĂ« garantohen me garanci shtetĂ«rore, norma tavan e interesit do tĂ« jetĂ« edhe mĂ« e ulĂ«t. NĂ« rastin kur garancia mbulon 15% – 35% tĂ« rrezikut tĂ« kredisĂ«, interesi nuk mund tĂ« jetĂ« mĂ« i lartĂ« se 3%. NĂ« rast se garancia sovrane mbulon 35% – 55% tĂ« rrezikut tĂ« kredisĂ«, interesi maksimal do tĂ« jetĂ« 2.5%. NĂ« rast se garancia sovrane mbulon 55% – 75% tĂ« rrezikut tĂ« kreditit, norma tavan e interesit do tĂ« jetĂ« 2%.

Deri tani, Banka e Shqipërisë nuk ka publikuar informacion lidhur me shkallën e përdorimit të këtij programi gjatë vitit të parë të zbatimit të tij.

Megjithatë, statistikat tregojnë se në fund të nëntorit 2025, portofoli i kredisë për bizneset mikro, të vogla dhe të mesme arriti në 236.5 miliardë lekë, në rritje me 9.3% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Kjo normë rritje ishte lehtësisht më e lartë se rritja mesatare e kredisë për bizneset në total për të njëjtën periudhë.

Gjithashtu, norma e rritjes së kredisë për SME-të ishte afërsisht dy herë më e lartë krahasuar me rritjen prej 4.6% që ishte regjistruar në vitin e mëparshëm (nëntor 2023-nëntor 2024).

 

The post Banka e Shqipërisë shtyn edhe një vit programin për mbështetjen e SME-ve appeared first on Revista Monitor.

↗

Si ndikon hapësira e zyrës në besimin dhe produktivitetin e punonjësve

✇Revista Monitor
By: Megi Dumi

Nga planet e hapura te zonat hibride, çdo zgjedhje dizajni dërgon një mesazh. Ja si ekuilibri i duhur mes hapësirës dhe privatësisë ndërton besim real në vendet e punës sot.

Hyni në një zyrë bashkëkohore dhe, pa u thënë asnjë fjalë, kuptoni diçka për kulturën e kompanisë.

A janĂ« muret tĂ« larta apo tĂ« ulĂ«ta? A janĂ« drejtuesit tĂ« dukshĂ«m nga tavolina juaj? A ka mjedise pĂ«r punĂ« tĂ« pĂ«rqendruar, apo ndiheni gjithmonĂ« “nĂ« skenĂ«â€?

Dizajni i hapësirës së punës ka ndikim përtej estetikës. Ai ndikon psikologjikisht te ndjenjat e punonjësve, mënyra e komunikimit dhe niveli i besimit.

Në epokën e zyrave me plan të hapur (open office layout), lind pyetja thelbësore: a ndërton hapja besim, apo ia heq në heshtje ndjenjën e sigurisë psikologjike që i nevojitet një personi për të qenë produktiv?

Psikologjia e hapjes

“Politika e derĂ«s sĂ« hapur” lidhet me udhĂ«heqje tĂ« aksesueshme dhe bashkĂ«punuese. NĂ« hapĂ«sirat fizike, e njĂ«jta logjikĂ« zbatohet.

Zyrat e hapura nxisin “lehtĂ«simin social”: prania e kolegĂ«ve mund tĂ« rrisĂ« pĂ«rgjegjshmĂ«rinĂ« dhe ndjenjĂ«n e barazisĂ«. Kur tĂ« gjithĂ« ndajnĂ« kushte tĂ« ngjashme, barrierat hierarkike zbehen.

Por e njëjta dukshmëri mund të rrisë vetëdijen dhe stresin. Studimet tregojnë se hapja rrit komunikimin spontan, por ul privatësinë dhe autonominë.

Ekrani i dukshĂ«m i kompjuterit mund tĂ« nxisĂ« bashkĂ«punim, ose t’ju bĂ«jĂ« tĂ« ndiheni vazhdimisht nĂ«n vĂ«zhgim.

Besimi dhe transparenca: gjetja e ekuilibrit

Transparenca organizative ndërton besim kur shoqërohet me komunikim të qartë mbi vendimmarrjen. Por kur transparenca kthehet në survejim, besimi dëmtohet.

Kompani si Airbnb dhe Salesforce kanĂ« gjetur “pikĂ«n e artĂ«â€: zona bashkĂ«punimi tĂ« hapura, tĂ« kombinuara me zona tĂ« izoluara (cubbicle) dhe dhoma tĂ« qeta (quiet room).

Transparenca nuk do të thotë heqje kufijsh, por fleksibilitet i menduar mirë. Zgjedhja autentike, ku punonjësit vendosin si dhe ku të punojnë, ndërton besim reciprok.

Zyrë e hapur apo jo?

Zyrat e hapura premtojnë inovacion dhe ide spontane, por shpesh sjellin shpërqendrim dhe lodhje. Mungesa e barrierave akustike e vizuale e vështirëson punën e thellë; në mënyrë paradoksale, ndërveprimi ballë për ballë mund të bjerë, duke u zëvendësuar nga email-et.

Zonat e ndara dhe dizajnet hibride po rivlerësohen. Ato ofrojnë kontroll dhe personalizim, duke krijuar amortizim ndaj stimulimit të vazhdueshëm. \

Modelet hibride kombinojnë hapjen me stacione gjysmë-private, duke ruajtur fokusin pa sakrifikuar bashkëpunimin. Dizajnimi për besim do të thotë ofrim opsionesh, jo imponim modelesh.

Siguria fizike dhe mendore

Dizajni i dobët ka kosto të fshehura: karrige të rregulluara keq shkaktojnë dhimbje kronike shpine; ndriçimi i pamjaftueshëm sjell lodhje vizuale; vendet e papërshtatshme nxisin dëmtime të përsëritura.

Investimet ergonomike dĂ«rgojnĂ« mesazhin “na intereson mirĂ«qenia juaj”, njĂ« gjest qĂ« ndĂ«rton besim real.

Si të dizajnoni për të krijuar besim

– Nardje nĂ« zona sipas nevojave: bashkĂ«punim, pĂ«rqendrim, biseda private.
– TransparencĂ« me kujdes: mure xhami qĂ« ruajnĂ« edhe privatĂ«sinĂ« akustike.
– NatyrĂ« brenda: elemente biofilike pĂ«r shĂ«ndet mendor.
– Ergonomi si prioritet.
– Hapje nĂ« komunikim: mjediset e hapura duhet tĂ« shoqĂ«rohen me vendimmarrje tĂ« hapur.

Hapësira si pasqyrë kulture

Zyra juaj tregon çdo ditĂ« njĂ« histori pĂ«r besimin. NjĂ« plan i hapur pa hapĂ«sira private mund tĂ« thotĂ« “po ju vĂ«zhgojmĂ«â€.

Zona tĂ« izoluara apo tĂ« ndara, pa zona bashkĂ«punimi nĂ«nkuptojnĂ« “qĂ«ndroni nĂ« vijĂ«â€. NjĂ« dizajn i balancuar sinjalizon besim.

E ardhmja e punës nuk është zgjedhja e një ekstremi, por krijimi i mjediseve ku besimi lind natyrshëm, nga dizajni i ndërtuar mbi nevojat njerëzore. / Entrepreneur, Shqip.al

The post Si ndikon hapësira e zyrës në besimin dhe produktivitetin e punonjësve appeared first on Revista Monitor.

↗

Sondazhi/ Brexit e ka përkeqësuar gjithçka, nga ekonomia te emigracioni

✇Revista Monitor
By: Megi Dumi

Brezi Z i zhgënjyer në Mbretërinë e Bashkuar po humbet besimin te demokracia, tregon anketa

Votuesit britanikë besojnë se Brexit e ka përkeqësuar situatën në Mbretërinë e Bashkuar, nga ekonomia te emigracioni, dhe se e ka lënë vendin me edhe më pak kontroll mbi fatin e vet, sipas një sondazhi të madh të ri.

Gjetjet, tĂ« cilat zbuluan gjithashtu se votuesit europianĂ« do ta mirĂ«prisnin BritaninĂ« “me krahĂ« hapur” nĂ«se ajo do tĂ« aplikonte pĂ«r t’u rikthyer nĂ« BE, pritet t’i shtojnĂ« mĂ« tej presionin Sir Keir Starmer pĂ«r tĂ« rindĂ«rtuar lidhjet me BE-nĂ«, dhjetĂ« vjet pasi Britania votoi pĂ«r t’u larguar nĂ« njĂ« referendum.

Anketa, ku morën pjesë 20,000 persona në 27 demokraci kryesore, përfshirë SHBA-në dhe vendet e Europës, sugjeron se britanikët janë më pesimistët për të ardhmen e vendit të tyre. Ndërkohë, Brezi Z i zhgënjyer në Mbretërinë e Bashkuar po humbet besimin te demokracia.

Ata janĂ« mĂ« shumĂ« se dy herĂ« mĂ« tĂ« prirur sesa tĂ« ashtuquajturit “Baby Boomers”, ata tĂ« moshĂ«s 61 deri nĂ« 79 vjeç, tĂ« zgjedhin njĂ« lider autoritar qĂ« qeveris pa zgjedhje.

Disa nga gjetjet më goditëse të sondazhit, të realizuar nga Yonder Data Solutions, e njohur më parë si Populus, për llogari të gjigantit të marrëdhënieve me publikun FGS Global, lidhen me Brexit.

Votuesit nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar janĂ« thellĂ«sisht tĂ« pakĂ«naqur me mĂ«nyrĂ«n se si ka funksionuar. Thirrja kryesore mobilizuese e figurave kryesore tĂ« Brexit, si Boris Johnson dhe Nigel Farage, ishte se ai do t’i mundĂ«sonte MbretĂ«risĂ« sĂ« Bashkuar tĂ« “rimerrte kontrollin”.

Megjithatë, 72 për qind e votuesve britanikë thanë se tani kemi më pak, jo më shumë, kontroll mbi çështjet tona sesa më parë. Vetëm 15 për qind besojnë se slogani e ka mbajtur premtimin.

Dy në tre (66 për qind) thanë se Brexit e ka dëmtuar ekonominë; mezi një në pesë (22 për qind) thanë se ka pasur një ndikim pozitiv.

GjatĂ« referendumit pĂ«r Brexit, mbĂ«shtetĂ«sit e qĂ«ndrimit nĂ« BE, tĂ« cilĂ«t paralajmĂ«ronin pĂ«r pasoja tĂ« rĂ«nda nĂ«se Britania do tĂ« largohej, u akuzuan se po zhvillonin njĂ« fushatĂ« “Project Fear” me pretendime tĂ« rreme. Sondazhi gjeti se shumica e votuesve tani besojnĂ« se parashikimet e zymta ishin tĂ« sakta.

Starmer deri tani u ka rezistuar thirrjeve për një rikthim në Bashkimin Doganor, pavarësisht përpjekjeve për lidhje më të ngushta me BE-në.

Në total, 55 për qind thanë se paralajmërimet kanë rezultuar të vërteta; 23 për qind thanë se nuk kanë rezultuar të vërteta.

Për më tepër, disa njerëz besojnë se janë mashtruar nga pretendimet e mbështetësve të Brexit se shkëputja e lidhjeve me Brukselin do të zgjidhte krizën e emigracionit.

Vetëm 22 për qind e britanikëve thanë se kjo na ka dhënë më shumë kontroll mbi kufijtë; 66 për qind thanë se kjo nuk është arritur. Ndërkohë, votuesit në BE mendojnë se largimi i Britanisë i ka përkeqësuar gjërat edhe për ta.

Më pak se një në pesë (19 për qind) e votuesve europianë thanë se BE-ja është më mirë pa Mbretërinë e Bashkuar; një në dy (50 për qind) thanë se nuk është më mirë.

Një shumicë e qartë e europianëve (66 për qind) do të donin që Britania të rikthehej në familjen e BE-së, ndërsa vetëm 16 për qind nuk duan që Mbretëria e Bashkuar të kthehet.

Pavarësisht se besojnë se BE-ja është më e dobët pa Britaninë, votuesit europianë mendojnë se efektet negative të Brexit mbi Mbretërinë e Bashkuar e kanë bërë më pak të mundshme që vende të tjera të largohen.

Në total, 59 për qind thanë se Brexit ka treguar se dalja nga BE-ja është një gabim; 24 për qind thanë se nuk e ka treguar këtë.

PavarĂ«sisht pesimizmit mes votuesve britanikĂ« pĂ«r ndikimin e Brexit, sondazhi sugjeron se publiku britanik Ă«shtĂ« i ndarĂ« nĂ«se duhet tĂ« ndĂ«rmarrĂ« hapin dramatik tĂ« rikthimit nĂ« BE. NĂ« referendumin e vitit 2016, vendimi pĂ«r t’u larguar u miratua me njĂ« diferencĂ« tĂ« ngushtĂ«, 52 pĂ«r qind kundrejt 48 pĂ«r qind.

I pyetur nĂ« sondazhin e FGS Global nĂ«se Britania duhet tĂ« ribashkohet, njĂ« nĂ« dy (50 pĂ«r qind) tha se duhet ta bĂ«jĂ« kĂ«tĂ«; 38 pĂ«r qind thanĂ« se nuk duhet. NĂ« pamje tĂ« parĂ«, kjo do t’u jepte peshĂ« pretendimeve tĂ« pro-europianĂ«ve se rezultati i referendumit mund tĂ« pĂ«rmbyset.

Megjithatë, anketa duket se përforcon teorinë se rezultati mund të ndikohet nga mënyra se si shtrohet pyetja.

Kur u pyetën veçmas nëse Mbretëria e Bashkuar nuk duhet të ribashkohet, shfaqet një pamje tjetër: 49 për qind thanë se bien dakord me këtë pikëpamje; 36 për qind nuk bien dakord.

Anketa paraqet gjithashtu një tablo të zymtë të shpresave dhe frikërave më të gjera të britanikëve për vitin që vjen dhe shqetësimet e tyre për të ardhmen e vendit.

VetĂ«m 14 pĂ«r qind mendojnĂ« se “vitet mĂ« tĂ« mira tĂ« BritanisĂ« janĂ« pĂ«rpara”, mĂ« pak se votuesit nĂ« çdo vend tjetĂ«r tĂ« madh qĂ« mori pjesĂ« nĂ« sondazh, ndĂ«rsa 67 pĂ«r qind thanĂ« se “vitet mĂ« tĂ« mira tĂ« MbretĂ«risĂ« sĂ« Bashkuar janĂ« pas”. NĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« ngjashme, 73 pĂ«r qind e njerĂ«zve nĂ« Britani thanĂ« se vendi “po shkon nĂ« drejtimin e gabuar”.

Pothuajse gjysma e njerëzve të pyetur ranë dakord se Mbretëria e Bashkuar nuk duhet të ribashkohet me BE-në.

Kur u pyetĂ«n nĂ«se “jeta do tĂ« jetĂ« mĂ« e mirĂ« pĂ«r brezin e ardhshĂ«m”, vetĂ«m njĂ« nĂ« dhjetĂ« u pajtua me kĂ«tĂ« mendim, niveli mĂ« i ulĂ«t nĂ« sondazh; 77 pĂ«r qind thanĂ« se nuk do tĂ« jetĂ« mĂ« mirĂ«. Votuesit nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar duket se po humbasin gjithashtu besimin nĂ« aftĂ«sinĂ« e tyre pĂ«r tĂ« pĂ«rdorur zgjedhjet pĂ«r ta pĂ«rmirĂ«suar jetĂ«n, dhe kjo ndodh nĂ« mĂ«nyrĂ« mĂ« tĂ« theksuar sesa nĂ« vende tĂ« tjera, me tĂ« rinjtĂ« britanikĂ« mĂ« tĂ« zhgĂ«njyerit.

MĂ« shumĂ« se njĂ« nĂ« katĂ«r persona nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar (27 pĂ«r qind) thanĂ« se votimi “nuk bĂ«n asnjĂ« ndryshim” nĂ« jetĂ«n e tyre, pĂ«rqindja mĂ« e lartĂ« nĂ« sondazh, ndĂ«rsa 65 pĂ«r qind nuk pajtohen.

Anketa ofron prova tĂ« mĂ«tejshme tĂ« prirjes nĂ« rritje nĂ« favor tĂ« tĂ« ashtuquajturve “liderĂ« tĂ« fortĂ«â€, nĂ« vend tĂ« atyre tĂ« zgjedhur nĂ« mĂ«nyrĂ« konvencionale dhe demokratike.

NĂ« total, 12 pĂ«r qind e britanikĂ«ve thanĂ« se mbĂ«shtesin “liderĂ« autoritarĂ« qĂ« nuk shqetĂ«sohen pĂ«r zgjedhjet”; 79 pĂ«r qind thanĂ« se mbĂ«shtesin liderĂ« tĂ« zgjedhur nĂ« mĂ«nyrĂ« demokratike. Dhe prirja tregon njĂ« ndarje tĂ« theksuar mes tĂ« rinjve dhe tĂ« moshuarve.

Mes Brezit Z nĂ« MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar, 18 pĂ«r qind mbĂ«shtesin liderĂ« autoritarĂ«; 72 pĂ«r qind preferojnĂ« demokracinĂ«. NĂ« kontrast, vetĂ«m shtatĂ« pĂ«r qind e “Baby Boomers” britanikĂ« mbĂ«shtesin liderĂ« autoritarĂ«; njĂ« shumicĂ« dĂ«rrmuese prej 87 pĂ«r qind janĂ« nĂ« anĂ«n e demokracisĂ«.

Anketa zbuloi se votuesit në mbarë botën e lirë besojnë se demokracia po përballet me një krizë sistemike.

NĂ« total, 69 pĂ«r qind mendojnĂ« se demokracia po dobĂ«sohet. Shumica e njerĂ«zve, 74 pĂ«r qind, besojnĂ« se sistemi aktual i shĂ«rben “njĂ« elite tĂ« pasur dhe tĂ« fuqishme” dhe jo punĂ«torĂ«ve tĂ« zakonshĂ«m. MĂ« shumĂ« se dy nĂ« tre (69 pĂ«r qind) besojnĂ« se “liderĂ«t e fortĂ« po fitojnĂ« gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« pushtet krahasuar me institucionet ndĂ«rkombĂ«tare”.

Në total, 19,787 persona morën pjesë në sondazhin e FGS Global, përfshirë 2,022 persona në Mbretërinë e Bashkuar dhe 11,714 në Bashkimin Europian. / The Independent

 

The post Sondazhi/ Brexit e ka përkeqësuar gjithçka, nga ekonomia te emigracioni appeared first on Revista Monitor.

↗

Natë e ditë me reshje, Kosova përballet me vërshime të mëdha dhe dëme materiale

✇Revista Monitor
By: Eralda Zito

Kosova po përballet me një valë të fuqishme reshjesh që ka sjellë përmbytje në disa komuna. Rrugë të pakalueshme, ndërprerje të energjisë elektrike dhe mungesë uji të pijes janë shndërruar në realitet për mijëra qytetarë, teksa institucionet lokale po përpiqen të menaxhojnë pasojat.

Reshjet e dendura të shiut që kanë rënë gjatë natës dhe kanë vazhduar edhe gjatë ditës së martë kanë shkaktuar vërshime të mëdha në disa komuna të Kosovës, duke krijuar situatë të rënduar në shumë zona urbane e rurale.

Rrugë të bllokuara, ndërprerje të energjisë elektrike dhe familje të evakuuara janë pasojë e sasisë së madhe të ujërave që kanë dalë nga shtretërit e lumenjve.

Në kryeqytet, disa rrugë janë mbushur me ujë duke e bërë të vështirë qarkullimin e automjeteve.

Komuna e Prishtinës ka paralajmëruar se reshjet pritet të vazhdojnë edhe gjatë 24 orëve të ardhshme dhe se mund të ketë grumbullim uji në nënkalime e zona urbane, mbingarkesë të kanalizimit dhe rrëshqitje të dheut.

“ApelojmĂ« te qytetarĂ«t qĂ« tĂ« tregojnĂ« kujdes tĂ« shtuar gjatĂ« lĂ«vizjes dhe tĂ« shmangin zonat e pĂ«rmbytura. Ekipet tona janĂ« nĂ« gatishmĂ«ri tĂ« plotĂ« pĂ«r ndĂ«rhyrje sipas nevojĂ«s”, thuhet nĂ« njoftimin e komunĂ«s.

Situatë e ngjashme është raportuar edhe në komunat e Drenasit, Malishevës, Skenderajt, Rahovecit dhe Gjakovës, ku reshjet e pandërprera kanë shkaktuar përmbytje të mëdha dhe dëme materiale.

Kryetari i KomunĂ«s sĂ« Skenderajt, Sami Lushtaku, ka bĂ«rĂ« tĂ« ditur se reshjet kanĂ« pĂ«rfshirĂ« disa zona duke shkaktuar vĂ«shtirĂ«si pĂ«r njĂ« numĂ«r familjesh. “Ekipet emergjente janĂ« nĂ« terren qĂ« nga mesnata dhe po monitorojnĂ« me kujdes situatĂ«n”.

Në Malishevë, situata është rënduar pas daljes nga shtrati të lumit Mirusha. Zyrtari për media i komunës, Artan Paçarizi, ka konfirmuar se disa rrugë janë të pakalueshme, ndërsa ekipet emergjente kanë evakuuar në gjashtë raste banorë nga shtëpitë e tyre.

“Gjendja Ă«shtĂ« e rĂ«nduar, por menaxhueshme. Niveli i ujit ka filluar tĂ« bie, por dĂ«met janĂ« tĂ« konsiderueshme”.

Në Gjakovë, komuna ka aktivizuar Shtabin Lokal për Menaxhimin e Krizave, pasi lumenjtë kanë shkaktuar vërshime në disa lagje, përfshirë Dardaninë, Brekocin dhe Fshatin e Gjelbërt.

Disa familje janĂ« evakuuar dhe janĂ« strehuar pĂ«rkohĂ«sisht nĂ« banesat sociale. “Situata Ă«shtĂ« nĂ«n kontroll dhe nuk ka viktima, por dĂ«met materiale janĂ« tĂ« dukshme”, thuhet nĂ« njoftimin e komunĂ«s.

Edhe në Rahovec, pamjet nga fshatrat Fortesë dhe Ratkoc tregojnë dëme të mëdha në shtëpi dhe prona private. Komuna ka apeluar që banorët të ndërpresin energjinë elektrike për të shmangur rrezikun e zjarreve apo dëmeve elektrike, ndërsa ekipet e emergjencës janë në terren.

NdĂ«rkohĂ«, Kompania Rajonale e UjĂ«sjellĂ«sit ka ndĂ«rprerĂ« furnizimin me ujĂ« pĂ«r shkak tĂ« turbullimit tĂ« kanalit IbĂ«r-Lepenc. Si pasojĂ«, disa komuna – pĂ«rfshirĂ« FushĂ«-KosovĂ«n, Drenasin, Obiliqin dhe njĂ« pjesĂ« tĂ« lagjes “Kalabria” nĂ« PrishtinĂ« – kanĂ« mbetur pa ujĂ« tĂ« pijes. Kompania “Prishtina” ka paralajmĂ«ruar se mund tĂ« ketĂ« reduktime edhe nĂ« zona tĂ« tjera.

Zëvendësministri në detyrë i Infrastrukturës, Hysen Durmishi, ka njoftuar se ekipet e mirëmbajtjes janë në terren për të ndërhyrë në zonat e prekura.

“Jemi nĂ« gjendje gatishmĂ«rie pĂ«r tĂ« menaxhuar sa mĂ« mirĂ« situatĂ«n. ApelojmĂ« te qytetarĂ«t qĂ« tĂ« vozitin me kujdes dhe t’u pĂ«rshtaten kushteve tĂ« rrugĂ«s”, ka shkruar ai.

NĂ« anĂ«n tjetĂ«r, kryetari i AAK-sĂ«, Ramush Haradinaj, ka kĂ«rkuar qĂ« situata tĂ« trajtohet si “urgjencĂ« kombĂ«tare” dhe qĂ« institucionet, nĂ« nivel lokal e qendror, tĂ« shumĂ«fishojnĂ« pĂ«rpjekjet pĂ«r pĂ«rballimin e krizĂ«s.

Instituti Hidrometeorologjik i KosovĂ«s ka bĂ«rĂ« tĂ« ditur se nĂ« periudhĂ«n 3–5 janar janĂ« regjistruar reshje tĂ« konsiderueshme, veçanĂ«risht nĂ« pjesĂ«n perĂ«ndimore tĂ« vendit, qĂ« kanĂ« ndikuar nĂ« rritjen e nivelit tĂ« ujĂ«rave dhe daljen e disa lumenjve nga shtrati.

Autoritetet paralajmërojnë se 24 orët e ardhshme do të jenë vendimtare për menaxhimin e gjendjes, ndërsa apelojnë për kujdes të shtuar dhe bashkëpunim me ekipet emergjente në terren.

Kosova është përballur me përmbytje vitet e fundit, të cilat kanë shkaktuar kryesisht dëme materiale.

Vlerësohet se dëmtimi i shtretërve të lumenjve, si pasojë e nxjerrjeve të paligjshme të zhavorrit, kontribuon shumë në përmbytjen e zonave.

The post Natë e ditë me reshje, Kosova përballet me vërshime të mëdha dhe dëme materiale appeared first on Revista Monitor.

❌