Davos 2026: Kush çfarë tha në samitin më të lartë politik dhe të biznesit në botë
Forumi Ekonomik Botëror i këtij viti në Davos është dominuar kryesisht nga presidenti i SHBA-së, Donald Trump, i cili prezantoi iniciativën e tij të Bordit të Paqes të enjten, pas një fjalimi të veçantë për Grenlandën një ditë më parë.
Bisedat në qytetin turistik të Alpeve Zvicerane u përqendruan në përshkallëzimin e tensioneve për shkak të kërcënimeve të SHBA-së për të vendosur tarifa ndaj aleatëve evropianë për shkak të Grenlandës, me udhëheqësit që paralajmëruan për thyerje të aleancave dhe prishje të rendit ndërkombëtar të bazuar në rregulla.
Së fundmi u bë publike edhe një letër e Trumpit drejtuar kryeministrit norvegjez Jonas Gahr Store, në të cilën presidenti amerikan lidhte kërkesat e tij për Grenlandën me faktin se nuk kishte arritur të fitonte Çmimin Nobel për Paqen.
Trump, i cili mbërriti në mesjavë me delegacionin më të madh ndonjëherë, pavarësisht problemeve me Air Force One gjatë rrugës, përjashtoi mundësinë e një marrjeje armiqësore të ishullit Arktik, i cili është pjesë e Mbretërisë së Danimarkës, megjithëse këmbënguli ende për një blerje.
Këto janë deklaratat më të përfolura nga mbledhja vjetore e elitave më të larta politike dhe të biznesit në botë deri më tani:
Grenlanda dhe Evropa
Trump mbajti fjalimin e tij të shumëpritur të mërkurën, duke deklaruar se SHBA-të po kërkojnë negociata të menjëhershme për Grenlandën, ndërsa përjashtoi përdorimin e forcës ushtarake për të përvetësuar territorin danez.
"Ndoshta nuk do të arrijmë asgjë nëse nuk vendos të përdor forcë dhe forcë të tepërt aty ku do të ishim, sinqerisht, të pandalshëm. Por nuk do ta bëj këtë", tha Trump.
"Nuk dua të përdor forcë. Nuk do të përdor forcë", shtoi ai.
Por, ai i paralajmëroi anëtarët e NATO-s se përballeshin me një zgjedhje për Grenlandën: “Mund të thoni po dhe ne do t’ju jemi shumë mirënjohës. Ose mund të thoni jo dhe ne do ta kujtojmë.”
Ndër tjera, Trump kritikoi Evropën duke deklaruar se pjesë të kontinentit “nuk njihen më” dhe duke pohuar se “nuk po shkonte në drejtimin e duhur”.
Trump gjithashtu u tall me syzet e diellit që presidenti francez Emmanuel Macron mbante gjatë fjalimit të tij të së martës.
"E pashë Emmanuel Macron dje me ato syze dielli të bukura", tha Trump, duke shkaktuar të qeshura nga publiku.
Disa e përshëndetën mesazhin e Trumpit për Grenlandën me një ndjenjë lehtësimi pasi ai tha shprehimisht se çdo përdorim force ishte jashtë diskutimit.
“Ne dëgjuam nga afër gjithçka. Ky ishte një mesazh i mirë”, tha kryeministri kroat Andrej Plenkoviq.
Sipas Plenkoviqit, zgjidhja për këtë ngërç është “të flasin me njëri-tjetrin”.
"Nuk ka rrugë tjetër," tha ai.
"Mendoj se partneriteti transatlantik është i rëndësishëm, ka qenë historikisht i rëndësishëm dhe ne duhet të bëjmë gjithçka që mundemi për të siguruar që ai të mbetet i rëndësishëm", përfundoi kroati.
Ish-zëvendëspresidenti i SHBA-së, Al Gore, e quajti fjalimin një "performancë klasike të Trumpit".
“Është domethënëse që ai duket se u tërhoq nga kërcënimi i tij për të përdorur forcë ushtarake në Grenlandë”, tha Gore, shkruan euronews.
Në një tjetër fjalim të shumëpritur special, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky dha një kritikë të ashpër ndaj mosveprimit evropian të enjten, duke deklaruar se kontinenti "duket i humbur" dhe mbetet i bllokuar në përsëritjen e pafundme të dështimit për të mbrojtur veten ose për të mbështetur vendosmërisht Ukrainën.
"Të gjithë e kujtojnë filmin e madh amerikan Groundhog Day, por askush nuk do të donte të jetonte kështu", tha Zelensky.
"Duke përsëritur të njëjtën gjë për javë të tëra, muaj dhe sigurisht, vite. E megjithatë, kjo është pikërisht mënyra se si jetojmë tani", shtoi ai.
Gjithashtu, Zelensky shprehu zhgënjim me reagimin e Evropës ndaj krizës së Genlandës, duke vënë në pikëpyetje vendosjen e një grushti trupash në ishullin Arktik.
"Nëse dërgoni 14 ose 40 ushtarë në Grenlandë, për çfarë shërben kjo? Çfarë mesazhi dërgon? Cili është mesazhi për Putinin, për Kinën? Dhe akoma më e rëndësishmja, çfarë mesazhi i dërgon Danimarkës, aleatit tuaj të ngushtë? 40 ushtarë nuk do të mbrojnë asgjë", sipas liderit ukrainas.
Zelensky vazhdoi qortimin e tij të ashpër ndaj kontinentit, duke thënë se "ende ndihet më shumë si gjeografi, histori, traditë, jo si një fuqi e madhe politike".
“Evropa duket e humbur teksa përpiqet të bindë presidentin e SHBA-së të ndryshojë. Por ai nuk do të ndryshojë”, tha Zelensky.
“Presidenti Trump e do veten. Dhe thotë se e do Evropën, por nuk do ta dëgjojë këtë Evropë.”
Ai vuri në pikëpyetje pse Trump mund të konfiskonte anije cisternash dhe naftë në hije, ndërsa Evropa nuk mundej, pasi shitjet e naftës nga Rusia vazhdojnë të financojnë luftën e Moskës kundër Ukrainës.
"Nëse Putini nuk ka para, nuk ka luftë për Evropën", tha Zelensky.
Rendi global në ndryshim
Macron dha paralajmërim në lidhje me largimin nga multilateralizmi në fjalimin e tij një ditë më parë.
“Është një zhvendosje drejt një bote pa rregulla, ku e drejta ndërkombëtare shkelet dhe ku i vetmi ligj që duket se ka rëndësi është ai i më të fortit”, tha Macron, duke përmbledhur shqetësimet evropiane rreth rritjes së unilateralizmit.
Udhëheqësi francez, i cili ka qenë në ballë të thirrjeve që Evropa të aktivizojë mekanizmat e mbrojtjes tregtare, e paraqiti zgjedhjen me të cilën përballen demokracitë në terma të ashpër.
“Ne preferojmë respektin ndaj ngacmuesve… dhe preferojmë sundimin e ligjit ndaj brutalitetit”, tha Macron.
Në një fjalim të shumëpërmendur të martën pasdite, kryeministri kanadez Mark Carney foli gjithashtu për ndryshime të pakthyeshme.
“Bota është në mes të një përçarjeje, jo të një tranzicioni dhe rendi i vjetër botëror nuk do të kthehet", tha Carney.
“Në një botë rivaliteti midis fuqive të mëdha, vendet midis tyre kanë një zgjedhje: të konkurrojnë me njëra-tjetrën për favore ose të bashkohen për të krijuar një rrugë të tretë me ndikim”, shtoi ai.
"Ne argumentojmë se fuqitë e mesme duhet të veprojnë së bashku, sepse nëse nuk jemi në tryezë, jemi në menu”, përfundoi kanadezi.
Presidenti argjentinas Javier Milei mbajti fjalimin e tij të tretë radhazi në Davos të mërkurën, duke lavdëruar transformimin ekonomik të qeverisë së tij dhe duke deklaruar se Perëndimi duhet të kthehet te vlerat e tij themelore.
“Që nga marrja e detyrës në vitin 2023, ne kemi kryer 13,500 reforma strukturore”, tha Milei, duke e përshkruar procesin si “Ta bëjmë Argjentinën përsëri të madhe”.
"Amerika do të jetë fener drite që do të ringjallë të gjithë Perëndimin", shtoi ai.
Guvernatori i Kalifornisë, Gavin Newsom, mbajti disa nga retorikat më luftarake të forumit të martën, duke u bërë thirrje udhëheqësve evropianë të “ndalojnë së qeni bashkëfajtor”.
"Nuk mund ta duroj këtë bashkëfajësi. Njerëzit që rrëzohen", tha Newsom.
Newsom shihet gjerësisht si një person që po e pozicionon veten si një zë alternativ demokrat ndaj administratës Trump përpara një kandidimi të mundshëm presidencial të vitit 2028.
Siguria transatlantike dhe rreziqet tregtare
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, u bëri thirrje të dyja palëve të shmangin përshkallëzimin, ndërsa paralajmëroi për rreziqet për kohezionin perëndimor.
“Kjo do t’i ndihmonte vetëm kundërshtarët”, tha von der Leyen, duke përsëritur shqetësimet se nga konflikti tregtar SHBA-Evropë përfitojnë vende si Rusia.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, tha se trazirat aktuale e kanë larguar vëmendjen e botës nga lufta e vazhdueshme e Rusisë në Ukrainë.
"Çështja kryesore nuk është Grenlanda tani, çështja kryesore është Ukraina", tha Rutte, duke shtuar se ishte "pak i shqetësuar se mund të humbasin topin duke u përqendruar kaq shumë në këto çështje të tjera".
"Ata kanë nevojë për mbështetjen tonë tani, nesër dhe pasnesër", shtoi ai.
"Kam nevojë që aleatët evropianë të përqendrohen në këtë çështje", përfundoi Rutte.
Presidenti i WEF, Borge Brende, artikuloi “ankthin ekonomik” që mbizotëronte në forum.
"Ne jemi më të shqetësuar për përshkallëzimet e mëdha të luftërave. Kjo mund të shkatërrojë rritjen globale", tha Brende.
Përfaqësuesi i Tregtisë i SHBA-së, Jamieson Greer, mbrojti qasjen e administratës Trump në një konferencë për shtyp të martën, duke i cilësuar tarifat si një instrument legjitim gjeopolitik.
“Pikëpamja e presidentit ka qenë gjithmonë se ai do të preferonte shumë më tepër t’i zgjidhte gjërat me njerëzit, dhe për këtë arsye një tarifë është një masë më pak e rëndësishme”, tha Greer, duke i pozicionuar taksat tregtare së bashku me sanksionet dhe kontrollet e eksportit në mjetet e sigurisë kombëtare.
Greer i paralajmëroi aleatët evropianë kundër hakmarrjes, duke deklaruar se kjo do të ishte "e pamatur".
"Kur vendet e huaja ndjekin këshillën time, ato kanë tendencë të sillen mirë", tha ai.
Ai sinjalizoi gjithashtu një ndryshim themelor në politikën e SHBA-së mbi aksesin në treg.
"Tregu i SHBA-së nuk do të jetë kurrë përgjithmonë i disponueshëm për të gjithë, gjatë gjithë kohës, siç ka qenë për 25 vitet e fundit. Ne zbuluam se ky ishte një gabim", deklaroi Greer.
Inteligjenca Artificiale, kërcënimet ndaj fuqisë punëtore dhe të ardhmes së saj
Drejtori ekzekutiv i BlackRock, Larry Fink, i cili mori detyrën e bashkëkryetarit të Forumit Ekonomik Botëror, e hapi takimin me një ton autokritik.
“Për shumë njerëz, ky takim duket i paaftë për momentin: elitat në një epokë populizmi, një institucion i konsoliduar në një epokë mosbesimi të thellë institucional”, tha Fink.
“Dhe ka të vërtetë në këtë kritikë”, shtoi ai.
Drejtori ekzekutiv i Palantir, Alex Karp, duke folur me Fink, dha një parashikim të zymtë në lidhje me ndikimin e Al në punësim.
"Do të shkatërrojë vendet e punës në shkencat humane", tha Karp.
"Ke shkuar në një shkollë elitare dhe ke studiuar filozofi - do ta marr veten si shembull - shpresojmë që të kesh ndonjë aftësi tjetër, të cilën do të jetë e vështirë ta tregtosh", shtoi ai.
Sipas tij, “do të ketë vende pune më se të mjaftueshme për qytetarët e kombit tuaj, veçanërisht ata me trajnim profesional”, ndërsa paralajmëroi se Evropa po mbetet prapa SHBA-së dhe Kinës në përvetësimin e Al.
Vlen të përmendet se njeriu më i pasur në botë, Elon Musk, bëri paraqitjen e tij të parë në Forumin Ekonomik Botëror të enjten, duke parashikuar se robotët përfundimisht do t’i tejkalojnë njerëzit në numër dhe se Al do ta tejkalojë inteligjencën kolektive njerëzore brenda pesë vjetësh.
"Parashikimi im është se do të ketë më shumë robotë sesa njerëz", tha Musk në bisedë me Fink, duke shtuar se robotët humanoidë mund të ndihmojnë në ofrimin e kujdesit për të moshuarit në një botë ku nuk ka mjaftueshëm të rinj për t'u kujdesur për qytetarët e moshuar.
Musk tha se Al do të bëhet "më e zgjuar se çdo njeri individual" deri në fund të vitit 2026 dhe ka të ngjarë të tejkalojë "të gjithë njerëzimin së bashku" brenda 5 viteve.
Ai njoftoi se Tesla do të fillojë shitjen e robotëve humanoidë për publikun deri në vitin 2027.
"Deri në fund të këtij viti, mendoj se ata do të kryejnë detyra më komplekse dhe ndoshta deri në fund të vitit të ardhshëm, mendoj se do t'i shesim publikut robotë humanoidë", tha Musk.
"Atëherë jemi të sigurt se do të ketë besueshmëri shumë të lartë - në thelb mund t'i kërkoni të bëjë çfarë të dëshironi", përfundoi miliarderi. /Telegrafi/
