Pse gratë janë më skeptike ndaj inteligjencës artificiale sesa burrat? Një studim i ri zbulon se shmangia e riskut dhe ekspozimi ndaj tij mund të kenë të bëjnë me këtë.

Që nga përshpejtimi i inteligjencës artificiale (IA) në të gjithë globin, gratë shpesh e kanë gjetur veten duke mbajtur barrën e pasojave të saj.

Nga deepfake-t me përmbajtje seksuale eksplicite deri te shkurtimet në punë të nxitura nga IA, disa nga efektet më të dëmshme të IA-së kanë prekur në mënyrë disproporcionale gratë.

Nuk është çudi që gratë janë më skeptike ndaj teknologjisë së re sesa burrat. Hulumtimet tregojnë se gratë i përdorin mjetet e IA-së me një normë 25 për qind më të ulët se burrat, dhe gratë përfaqësojnë më pak se 1 në 4 profesionistë të IA-së në të gjithë botën.

Por një studim i ri nga Universiteti Northeastern në Boston përpiqet të shpjegojë se çfarë i shqetëson saktësisht gratë në lidhje me IA-në – dhe studiuesit zbuluan se ajo ka shumë të bëjë me rrezikun.

Duke analizuar anketat e rreth 3,000 kanadezëve dhe amerikanëve, studiuesit zbuluan se ekzistojnë dy faktorë kryesorë që ndikojnë në qëndrimet e ndryshme që burrat dhe gratë kanë në lidhje me inteligjencën artificiale në vendin e punës – toleranca ndaj riskut dhe ekspozimi ndaj riskut. Gjetjet e tyre u botuan këtë muaj në revistën PNAS Nexus.

Të anketuarat femra në përgjithësi ishin më “të prirura ndaj rrezikut” sesa meshkujt – gratë kishin më shumë gjasa të zgjidhnin të merrnin 1,000 dollarë të garantuar sesa të merrnin një shans prej 50 për qind për të marrë 2,000 dollarë ose të largoheshin duarbosh.

Ky hendek gjinor u transferua edhe në qëndrimet në lidhje me IA-në – gratë kishin rreth 11 për qind më shumë gjasa sesa burrat të thoshin se rreziqet e IA-së i tejkalonin përfitimet e saj.

Kur iu bënë pyetje të hapura në lidhje me rreziqet dhe përfitimet e IA-së, gratë kishin më shumë gjasa sesa burrat të shprehnin pasiguri dhe skepticizëm.

Hulumtuesit thanë se ky skepticizëm është pjesërisht i lidhur me faktin se gratë janë më të ekspozuara ndaj rreziqeve ekonomike që paraqet IA.

The post Gratë janë më skeptike ndaj IA sesa burrat appeared first on Gazeta Si.

Spanja planifikon të ndalojë aksesin në mediat sociale për të miturit nën 16 vjeç dhe platformat do të jenë të detyruara të zbatojnë sisteme verifikimi të moshës, tha kryeministri Pedro Sanchez, ndërsa njoftoi disa masa për të garantuar një mjedis digjital të sigurt.

Qeveria e koalicionit të krahut të majtë e Sanchez është ankuar vazhdimisht për përhapjen e gjuhës së urrejtjes, përmbajtjes pornografike dhe dezinformimit në mediat sociale, duke thënë se kjo kishte efekte negative tek të rinjtë.

“Fëmijët tanë janë të ekspozuar ndaj një hapësire ku ata nuk ishin menduar kurrë të lundronin vetëm. Ne nuk do ta pranojmë më këtë,” tha Sanchez ndërsa iu drejtua Samitit Botëror të Qeverive në Dubai, duke u bërë thirrje vendeve të tjera europiane të zbatojnë masa të ngjashme.

Australia në dhjetor u bë vendi i parë që ndaloi mediat sociale për fëmijët nën 16 vjeç, një veprim që po ndiqet nga afër nga vende të tjera që po shqyrtojnë masa të ngjashme bazuar në moshë, si Britania dhe Franca.

Sanchez tha se Spanja ishte bashkuar me pesë vende të tjera europiane që ai i quajti “Koalicioni i Gatshëm Digjital” për të koordinuar dhe zbatuar rregullimin ndërkufitar.

Koalicioni do të mbajë takimin e tij të parë në ditët në vijim, tha ai. Sanchez nuk tha se cilat vende ishin në grup, dhe zyra e tij nuk iu përgjigj menjëherë një kërkese për sqarime.

“Ne e dimë se kjo është një betejë që i tejkalon shumë kufijtë e çdo vendi,” tha ai.

Spanja gjithashtu do të paraqesë një projektligj javën e ardhshme për të mbajtur përgjegjës drejtuesit e mediave sociale për përmbajtje të paligjshme dhe me gjuhë urrejtjeje, si dhe për të kriminalizuar manipulimin algoritmik dhe amplifikimin e përmbajtjes së paligjshme.

Qeveria spanjolle do të fillojë procesin e miratimit të legjislacionit që nga java e ardhshme.

The post Spanja do të ndalojë aksesin në rrjetet sociale për personat nën 16 vjeç appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Dy psikologë nga Universiteti i Bristolit në Mbretërinë e Bashkuar, publikuan së fundmi një artikull rreth një eksperimenti që kryen në vitin 2024, në të cilin ata hipotezuan se edhe një video e krijuar nga inteligjenca artificiale, qartësisht e rreme dhe e shënuar si e tillë, mund të ndikonte në mendimet e njerëzve.

Gjatë eksperimentit, dy studiues, Stephan Lewandowsky dhe Simon Clark, i treguan një video një grupi njerëzish, duke u thënë atyre se gruaja në video ishte një influencuese vegane 27-vjeçare, Amelia Palmer, dhe se videoja ishte shpërndarë gjerësisht në mediat sociale.

Në videon dy-minutëshe, ajo u shfaq për të konfirmuar thashethemet se dikush e kishte parë duke ngrënë një hamburger me mish në një restorant. Më pas ajo kërkoi falje, duke thënë se kishte kaluar një kohë të vështirë.

Megjithatë, studiuesit përdorën dy video të ndryshme për dy grupe të ndryshme njerëzish. Njërit grup pjesëmarrësish, iu tregua një video që paraqiste një person të vërtetë; grupit tjetër iu tregua një version i thellë, i krijuar me softuer të inteligjencës artificiale.

Skenari ishte i njëjtë. Disa pjesëmarrësve në grupin e dytë iu tha më pas në mënyrë të qartë, pak para se të fillonte videoja, se ajo ishte etiketuar si e rreme.

Në fund të eksperimentit, studiuesit i kërkuan secilit pjesëmarrës t’i përgjigjej pyetjes: “A mendoni se influencuesja vegane Amelia Palmer është parë duke ngrënë një hamburger?”

Pothuajse të gjithë u përgjigjën po, përfshirë një pjesë të madhe të pjesëmarrësve që e dinin se kishin parë një video të rreme dhe pritej të zgjidhnin përgjigjen: “Është e pamundur të thuhet”.

Rezultatet e këtij eksperimenti dhe dy të ngjashëm u botuan në një artikull të kohëve të fundit në “Communications Psychology”, një revistë e grupit “Nature”.

Që nga fillimi i studimit rreth dy vjet më parë, videot e krijuara me IA janë bërë shumë më të sakta, dhe mjetet e platformave të mediave sociale për njohjen dhe etiketimin e tyre janë bërë më pak efektive.

Studiuesit u bënë pjesëmarrësve një pyetje tjetër, pasi panë videon e influencueses vegane: “A mendoni se kjo video është një deepfake?”

Vetëm 60 përqind e grupit që e kishte parë videon “deepfake” dhe e dinte se ishte e rreme, iu përgjigjën po pyetjes.

Nga pjesëmarrësit që ishin të bindur se videoja ishte e rreme, vetëm 20 përqind përmendën paralajmërimin që lexuan në fillim, ndërsa të gjithë të tjerët e justifikuan besimin e tyre duke treguar papërsosmëritë grafike dhe probleme të tjera teknike që kishin vënë re.

Midis këtij grupi që ishin të bindur hapur se videoja ishte e rreme, gjysma ende besonin se dikush e kishte parë influencuesen të hante hamburgerin.

Ndikimi i mundshëm i teknologjisë së videove “deepfake” në debatin publik, ka qenë prej kohësh objekt debati.

Shumica e diskutimeve akademike janë përqendruar në rrezikun që “deepfakes” mund të përdoren për të diskredituar, kërcënuar ose dëmtuar njerëzit, ose për të ndikuar në pikëpamjet e tyre politike duke i bërë ata të besojnë se përmbajtja e rreme është e vërtetë.

Studime, si ajo e Lewandowsky dhe Clark përqendrohen në një rrezik tjetër: që edhe videot e shënuara si të rreme mund të ndikojnë në opinionet e njerëzve.

Kjo ide ka qenë prej kohësh në qendër të një sasie të konsiderueshme kërkimesh në psikologji dhe shkencat njohëse dhe shoqërore, megjithëse deri më tani nuk ishte shoqëruar me “deepfakes”.

Disa studime mbi dezinformimin në përgjithësi tregojnë se, pasi të mësohet, informacioni i rremë vazhdon të ndikojë në arsyetimin dhe gjykimet, edhe pse tërhiqet: një efekt i njohur si “ndikim i vazhdueshëm”.

Nëse një raport hidhet poshtë se një familje vdiq pasi hëngri kërpudha helmuese në një restorant, për shembull, klientët do të kenë tendencë ta shmangin atë restorant edhe pasi të mësojnë se familja vdiq nga shkaqe të tjera.

Është gjithashtu e njohur dhe e dokumentuar mirë se njerëzit kanë më shumë gjasa të besojnë atë që nuk bie ndesh me nocionet e tyre të paracaktuara dhe atë që e perceptojnë si të njohur, sepse e kanë lexuar ose dëgjuar diku.

Disa studime e quajnë këtë “efekti i të vërtetës iluzore”: kur disa pretendime të dyshimta përsëriten vazhdimisht me kalimin e kohës, vërtetësia e tyre e përgjithshme tenton të rritet.

Në mënyrë të ngjashme, amplifikimi i zgjatur dhe i qëndrueshëm i lajmeve të rreme mund të rrisë gatishmërinë për ta besuar atë si të vërtetë, edhe pse ka një titull shumë emfatik.

Korrigjimi i informacionit të rremë është i dobishëm, por vetëm deri në një pikë. Mësimi i informacionit negativ rreth një politikani, për shembull, mund të ndryshojë ndjenjat afatgjata ndaj atij politikani, edhe pasi informacioni të jetë diskredituar.

Kjo është një arsye pse iniciativat për të demaskuar të vërtetat në mediat sociale kanë një efektivitet të provuar, por të kufizuar: ato nuk e fshijnë plotësisht ndikimin e informacionit që ato demaskojnë.

Eksperimentet në studimin e Lewandowsky-t dhe Clark-ut, janë një rast i ndryshëm, sepse paralajmërimi i parapriu shikimit të përmbajtjes së rreme: është më shumë një shembull i paragjykimit.

Por edhe për qasjet parandaluese ndaj dezinformimit, si dhe për ato pasuese, efektiviteti i tyre varet nga disa faktorë: paralajmërimi i njerëzve paraprakisht nuk i mbron gjithmonë ata nga rreziku i keqinformimit, ose nuk i bind plotësisht ata të mendojnë ndryshe për tema të caktuara për të cilat ata tashmë kanë një mendim.

Përshtati: Gazeta “Si”

The post Videot ‘fake’ ndikojnë edhe tek ata që e dinë se janë të rreme appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta Si- Një model i ri i inteligjencës artificiale nga Google DeepMind mund të deshifrojë ADN-në dhe të parashikojë mutacionet, duke hapur dyer të reja për kërkimin e sëmundjeve.

ADN-ja jonë është e përbërë nga miliona kombinime të gjenomeve që krijojnë trupin e njeriut. Edhe ndryshimet më të vogla në këto sekuenca, ose në mënyrën se si veprojnë ato, mund të ndryshojnë funksionimin e të gjithë trupit dhe të shkaktojnë sëmundje të tilla si kanceri.

AlphaGenome, mjeti i ri i inteligjencës artificiale (IA) i Google, mund të lexojë pjesë të mëdha të ADN-së dhe të parashikojë se si sillen pjesë të ndryshme dhe si ndryshimet mund të çojnë në sëmundje.

Duke përdorur të mësuarit e thellë dhe i frymëzuar nga mënyra se si truri përpunon informacionin, është projektuar për të ndihmuar shkencëtarët të kuptojnë se si funksionon ADN-ja.

Mjeti i ri i Google mund të ndihmojë në deshifrimin e mënyrës se si ADN-ja kontrollon gjenet duke parashikuar se çfarë bëjnë pjesë të gjata të kodit gjenetik.

“Ne besojmë se AlphaGenome mund të jetë një burim i vlefshëm për komunitetin shkencor, duke i ndihmuar shkencëtarët të kuptojnë më mirë funksionin e gjenomit, biologjinë e sëmundjeve dhe në fund të fundit, të nxisin zbulime të reja biologjike dhe zhvillimin e trajtimeve të reja”, tha Google DeepMind.

Si funksionon AlphaGenome?

Modeli lexon deri në një milion shkronja të ADN-së me saktësi të një shkronje të vetme- diçka e pamundur me mjetet e mëparshme.

ADN-ja përbëhet nga zinxhirë të gjatë të përbërë nga katër blloqe ndërtimi kimike bazë të quajtura nukleotide, secila e identifikuar nga një shkronjë: A, C, G dhe T. Funksionon si një manual udhëzimesh për krijimin dhe kontrollin e çdo qelize.

Vetëm rreth dy për qind e ADN-së njerëzore kodon drejtpërdrejt për proteinat, blloqet ndërtuese që bëjnë pjesën më të madhe të punës në qelizat tona.

98 për qind e mbetur është hedhur poshtë prej kohësh si “ADN e padobishme”; megjithatë, larg të qenit të padobishme, këto sekuenca veprojnë si panele kontrolli që rregullojnë mënyrën se si funksionojnë dy për qind e tjera.

Ato udhëzojnë kur, ku dhe sa gjenet ndizen ose fiken, i përgjigjen sinjaleve mjedisore dhe ndikojnë në bashkimin e ARN-së, një sistem që bashkon sekuencat e shkronjave dhe lejon që i njëjti gjen të prodhojë lexime të ndryshme.

Shumë variante të lidhura me sëmundjet fshihen këtu, duke ndikuar në aktivitetin e gjeneve pa ndryshuar proteinat.

AlphaGenome është modeli i parë i të mësuarit të thellë i aftë të synojë këtë pjesë të ADN-së dhe të parashikojë funksionimin e saj.

Modeli mund të vlerësojë se si ndryshimet e vogla gjenetike, të quajtura variante, mund të ndikojnë në aktivitetin e gjeneve ose të ndërpresin proceset normale të lidhura me sëmundje të tilla si kanceri.

Si funksionon në praktikë?

Si një shembull nga jeta reale, studiuesit u përqendruan në një lloj leuçemie akute, një kancer i qelizave të bardha të gjakut, ku qelizat T të papjekura, luftëtarë imunitarë, rriten jashtë kontrollit.

Disa raste të leuçemisë shkaktohen nga ndryshime të vogla në ADN që nuk e ndryshojnë vetë proteinën, por ndryshojnë sa fort ose kur aktivizohen disa gjene.

Modeli AlphaGenome krahasoi sekuencën normale të ADN-së me atë të mutuar dhe parashikoi se sa e mundshme është që mutacioni të rrisë aktivitetin e gjeneve të afërta.

Modeli është aktualisht i disponueshëm falas për shkencëtarët për kërkime jo-komerciale; është një mjet kërkimor, që nuk është menduar të përdoret klinikisht.

Si mund të ndihmojë?

Ekipi i kërkimit sheh përdorime të shumta për modelin e ri.

Në biologjinë molekulare, ai mund të funksionojë si një mjet laboratori virtual, duke u lejuar shkencëtarëve të testojnë idetë me anë të simulimit përpara se të bëjnë eksperimente të kushtueshme.

Në bioteknologji, ai mund të ndihmojë në hartimin e terapive gjenetike ose përmirësimin e molekulave që synojnë inde specifike.

“AlphaGenome i DeepMind përfaqëson një moment të rëndësishëm në fushën e IA-së gjenomike”, thotë Robert Goldstone, kreu i gjenomikës në Institutin Francis Crick.

Ai shtoi se niveli i rezolucionit që lejon modeli i ri është një përparim që e zhvendos teknologjinë nga interesi teorik në dobinë praktike, duke u lejuar shkencëtarëve të studiojnë dhe simulojnë në mënyrë programore rrënjët gjenetike të sëmundjeve komplekse.

“AlphaGenome nuk është një plumb magjik për të gjitha pyetjet biologjike, por është një mjet themelor dhe me cilësi të lartë që e kthen kodin statik të gjenomit në një gjuhë të deshifrueshme për zbulim”, shtoi Goldstone.

Megjithatë, shkencëtarët paralajmërojnë se, si të gjitha modelet e IA-së, AlphaGenome është aq i mirë sa të dhënat e përdorura për ta trajnuar atë.

“Shumica e të dhënave ekzistuese në biologji nuk janë shumë të përshtatshme për IA-në – grupet e të dhënave janë shumë të vogla dhe jo të standardizuara mirë”, thotë Ben Lehner, kreu i gjenomikës gjenerative dhe sintetike në Institutin Ëellcome Sanger në Mbretërinë e Bashkuar.

Sipas tij, sfida më e rëndësishme tani është se si të gjenerohen të dhënat për të trajnuar gjeneratën e ardhshme të modeleve të IA-së.

The post AlphaGenome: Mjeti i ri i AI që deshifron dhe parashikon ndryshimet e ADN-së. Si funksionon? appeared first on Gazeta Si.

Plani i madh i investimit prej 100 miliardë dollarësh midis Nvidia dhe OpenAI — i prezantuar me bujë në shtator 2025 si një prej bashkëpunimeve më ambicioze në historinë e inteligjencës artificiale — është ngrirë dhe nuk ka përparuar drejt nënshkrimit të një marrëveshje definitive, sipas raporteve të fundit nga media kryesore amerikane dhe burime të tregut.

Nga vizion i madh te pezullim negociatash

Në shtator, Nvidia dhe OpenAI njoftuan një memorandum kuptimi sipas të cilit Nvidia do të investonte deri në 100 miliardë dollarë në OpenAI për të ndihmuar në ndërtimin e qendrave të mëdha të të dhënave me kapacitet të paktën 10 gigavat fuqi llogaritëse — mjaft për të mbajtur miliona GPU‑a të avancuara që do të ndihmonin në trajnimin e modeleve të ardhshme të AI.

Por negociatat kanë ngecur larg fazës së finalizimit. Burime thanë se planifikimi fillestar ishte vetëm një letër qëllimi dhe nuk ishte ligjërisht i detyrueshëm, duke lënë shumë pika pa u dakordësuar plotësisht. Nvidia tashmë ka rishikuar brenda kompanisë vlerësimin e tillë të madh, duke shprehur dyshime strategjike për modelin e biznesit të OpenAI dhe konkurrencën në rritje nga kompani të tjera si Google dhe Anthropic.

Çfarë ka ndodhur brenda Nvidia

CEO i Nvidia‑s, Jensen Huang, sipas burimeve, ka komunikuar në mënyrë private se marrëveshja origjinale ishte non‑binding — dmth. pa marrë formë kontraktuale — dhe se ai ka ngritur shqetësime për qëndrueshmërinë e modelit të biznesit të OpenAI, ndërkohë që rritet konkurrenca për teknologji kompute në industri.

Edhe pse marrëveshja e madhe është “on ice”, Nvidia ka deklaruar se dëshiron të vazhdojë partneritetin e gjatë me OpenAI dhe mund të rishikojë formën e bashkëpunimit — për shembull përmes investimeve më të vogla të kapitalit aksionar në vend të një programi masiv 100 miliardë dollarësh.

Konkurenca dhe perspektivat e industrisë

Ndërkohë, OpenAI ka nisur bisedime me kompani të tjera të mëdha teknologjike për rreth 40‑60 miliardë dollarë investime, me Amazon, Microsoft, SoftBank dhe të tjera që shihen si investitorë potencialë për të ndihmuar financiarisht dhe infrastrukturë teknologjike.

Kjo reflektim i gjërë i aktivitetit në sektor tregon se përçarjet në marrëveshjen origjinale nuk do të thonë fundin e interesit për financim apo përmirësim të kapacitetit të AI, por pasqyrojnë një panoramë më komplekse konkurrimi dhe bashkëpunimi në industrinë globale të inteligjencës artificiale.

Reagimet e tregut dhe rrezet e ardhshme

Lajmi që një marrëveshje e tillë kolosale është pezulluar ka shkaktuar reagime në tregjet financiare dhe ka shtuar debatet mbi vlerësimin e bashkëpunimeve të mëdha teknologjike dhe rrezikun e investimeve “super‑big” në AI. Investitorët po analizojnë edhe rolin e Nvidia‑s si furnizues kryesor i harduerit për modele të mëdha të AI-së — një pozicion që mund të ndryshojë nëse bashkëpunimet bëhen më të shpërndara midis ofruesve.

Çfarë pritet në vijim

Megjithëse marrëveshja origjinale e 100 miliardë dollarëve mund të mos realizohet në formën e saj fillestare, partneriteti midis Nvidia dhe OpenAI nuk është dëmtuar plotësisht, dhe kompanitë mund të riformulojnë bashkëpunimin e tyre në mënyra të reja me fokus në kapital më të drejtpërdrejtë dhe investime progresive.

Kjo situatë nënvizon se bota e zhvillimit të AI-së vazhdon të evoluojë shpejt, ku negociatat dhe bashkëpunimet strategjike mes gjigantëve teknologjikë ndryshojnë sipas dinamikes së tregut dhe risqeve të biznesit.

The post Ngec marrëveshja historike 100 miliardë dollarëshe mes Nvidia dhe OpenAI appeared first on Gazeta Si.

Një në shtatë njerëz në botë përdorin TikTok. Megjithatë, për kompaninë që qëndron pas një fenomeni të tillë, vitet e fundit kanë qenë një rrëmujë e vërtetë.

Shqetësimet në lidhje me aplikacionin u shfaqën për herë të parë më shumë e pesë vite më parë, duke e shtyrë Presidentin Trump, në mandatin e tij të parë, të nënshkruante një urdhër ekzekutiv që synonte heqjen e TikTok nga Amerika.

Ligjvënësit ishin të shqetësuar se qeveria kineze mund të hynte në të dhënat e përdoruesve të 200 milionë amerikanëve që përdorin aplikacionin dhe ndoshta të manipulonte burimet e tyre.

Për t’iu përgjigjur këtyre shqetësimeve, kompania mëmë e TikTok, ByteDance, nisi Projektin Texas, duke ruajtur të dhënat e përdoruesve amerikanë në servera vendas të drejtuar nga Oracle në pronësi amerikane. Kompania gjithashtu zhvendosi selinë e saj në Singapor dhe Los Angeles, pjesërisht për t’u distancuar nga rrënjët e saj kineze.

Këto u panë si lëshime të rëndësishme në atë kohë. Por përsëri, në vitin 2024 Kongresi miratoi një ligj që kërcënonte ta ndalonte plotësisht aplikacionin, përvec nëse Byte Dance që nënshkruan një marrëveshje për të ndarë aplikacionin amerikan nga pjesë tjetër e biznesit të saj global nën një numër të ri kompanish që përfshinte edhe Oracle.

TikTok mbetet aktiv në një treg kritik, por kushtet nënvizojnë kompromiset dhe kufizimet me të cilat ByteDance, dhe ndoshta firma të tjera kineze të teknologjisë, mund të përballen ndërsa përpiqen të zgjerohen globalisht.

Si arritëm deri këtu?

Rivaliteti SHBA-Kinë ka bërë që Uashingtoni dhe Pekini të godasin firmat e njëri-tjetrit për shkak të shqetësimeve për sigurinë kombëtare.

Megjithatë, në luftën më të fundit tregtare, TikTok u bë “frut” që Kina mund të ofronte në këmbim të lëshimeve të tjera të rëndësishme, si produktet bujqësore amerikane.

Marrëveshja i lejon Kinës ta paraqesë rezultatin si një fitore, duke eksportuar teknologji sipas kushteve të veta, ndërsa fiton ndikim në negociatat më të gjera tregtare.

ByteDance do të ruajë aksesin në 200 milionë përdoruesit dhe 7.5 milionë bizneset e Amerikës, por humbet kontrollin mbi algoritmin dhe të dhënat e TikTok.

Në vend të kësaj, kompania do t’ia licencojë algoritmin entitetit të ri amerikan, në një marrëveshje që administrata Trump e ka vlerësuar në 14 miliardë dollarë.

“Fuqia e TikTok qëndron në grafikun e përmbajtjes së tij, një algoritëm që mëson nga mijëra sinjale përdoruesish për të ofruar video hiper-relevante dhe shumë problematike”, tha Kelsey Chickering, analiste.

“Me një sipërmarrje të përbashkët amerikane që ritrajnon atë algoritëm mbi të dhënat vendase, përvoja do të ndryshojë dhe një gjë është e sigurt: TikTok në Amerikë nuk do të jetë i njëjtë.”

Ky ndryshim mund të ketë efekte anësore për reklamuesit dhe krijuesit për shkak të ndryshimeve.

Krijuesit mund të shohin që angazhimi i tyre të tkurret, veçanërisht sepse viraliteti global do të pësojë një goditje dhe përmbajtja e mëparshme që u përhap në një rajon mund të bëhej popullore në SHBA organikisht. Një algoritëm vetëm për SHBA-në mund ta dobësojë këtë, duke i detyruar markat të ristrukturojnë marrëveshjet dhe ndoshta t’u duhet të paguajnë më shumë për ekspozimin në SHBA.

Të ardhurat globale të TikTok u vlerësuan të ishin 20-26 miliardë dollarë në vitin 2024, afërsisht 10 miliardë dollarë nga të cilat erdhën nga SHBA-ja, me reklamat që përbëjnë një pjesë të madhe.

Ndryshimet ka të ngjarë të dëmtojnë rezultatin financiar të TikTok në SHBA, por ByteDance mban një pjesë prej 19.9% ​​dhe për këtë arsye një pjesë të fitimeve.

Ritrajnimi i algoritmit mund të ketë gjithashtu pasoja për zhvillimin teknologjik të ByteDance.

Funksionimi i algoritmeve të ndara në SHBA dhe globalë, ndarja e fuqisë punëtore dhe qeverisja paralele shtojnë kostot e inxhinierisë, ngadalësojnë inovacionin dhe shtojnë kompleksitetin operacional, thotë Charlie Dai, analist.

Përvoja në Indi

ByteDance është përballur me pengesa politike dhe rregullatore më parë.

Humbja e Indisë në vitin 2020, atëherë tregu më i madh i TikTok, me 200 milionë përdorues, ishte një pengesë shumë më e madhe se çdo ndërprerje e mundshme në SHBA, thotë Chris Stokel-Ëalker, autor i “TikTok Boom: The Inside Story of the Ëorld’s Favourite App”.(Bumi i TikTok, historia e aplikacionit të preferuar).

Por, thotë ai, edhe “pengesa” e Indisë nuk ishte një pengesë e madhe.

“Ata kanë vazhduar të tregojnë rritje pavarësisht këtyre sfidave.”

Vështirësitë si në SHBA ashtu edhe në Indi kanë një fije të përbashkët: ato u shkaktuan nga tensionet gjeopolitike.

Ndalimi i Indisë, megjithatë, nuk kishte për qëllim vetëm TikTok, ai synonte Kinën më gjerësisht, me afërsisht 200 aplikacione të bllokuara në të gjithë vendin. Dhe ndërsa ky ndalim hapi derën për shfaqjen e platformave vendase, asnjëra nuk i është afruar suksesit të TikTok.

Për disa, marrëveshja me TikTok në mënyrë të pashmangshme sjell krahasime me Huaëei, një tjetër kampion kinez i teknologjisë, ambiciet globale të të cilit janë riformësuar nga gjeopolitika.

Por ka dallime të mëdha, Huaëei është bllokuar në mënyrë efektive nga tregjet perëndimore pasi sanksionet amerikane ndërprenë aksesin në infrastrukturën kritike 5G.

Në të kundërt, TikTok është lejuar të mbetet, megjithëse me kushte kufizuese për ByteDance.

Chris Stokel-Ëalker thotë se kjo pasqyron një ndryshim në mënyrën se si qeveritë po i përgjigjen kompanive kineze të teknologjisë.

Disa janë përjashtuar krejtësisht; të tjerave u lejohet të operojnë, por vetëm brenda kufijve politikë dhe rregullatorë të përcaktuar mirë.

Një kampion vendas

Ndërsa TikTok po riformësohet jashtë vendit, ai ka kontroll të plotë mbi Douyin, aplikacionin e tij simotër kinez, i cili është jashtëzakonisht i suksesshëm në vetvete brenda Kinës.

Douyin formon një shtyllë thelbësore të biznesit të ByteDance pasi është fitimprurës, i lidhur politikisht dhe i aftë të mbizotërojë sepse është përgjegjës për trajnimin e algoritmit mbi të dhënat në të cilat ka akses të plotë.

Por ByteDance po kujdeset gjithashtu për të ardhmen, duke investuar në qendra të dhënash, cloud dhe Inteligjencë Artificiale, duke nënvizuar përpjekjet e kompanisë për të diversifikuar përtej aplikacioneve të konsumatorëve të udhëhequra nga reklamat.

Chris Stokel-Ëalker argumenton se gjendja e vështirë e TikTok nuk ka të bëjë më me sigurinë e të dhënave, por me atë se kush kontrollon fjalën, kulturën dhe ndikimin në SHBA.

Trump nuk e ka pëlqyer kurrë që Kina mund të jetë duke formësuar kulturën amerikane, thotë ai.

Realiteti është se ByteDance do të vazhdojë të operojë TikTok në SHBA, por me kufizime të dallueshme. Dhe kjo mund të përhapet në tregje të tjera në të cilat planifikon të zgjerohet, me rregullatorët që kërkojnë më shumë kontroll mbi teknologjinë kineze.

Ekspertë të tjerë kanë thënë se aspekti i licencimit të marrëveshjes mund të formojë një model për mënyrën se si kompanitë e tjera kineze të teknologjisë zgjerohen globalisht në një mjedis me mosbesim në rritje ndaj Pekinit.

The post A është marrëveshja SHBA-TikTok një realitet i ri për kampionët e teknologjisë së Kinës? appeared first on Gazeta Si.

Britania ka nisur një konsultim publik mbi përdorimin e mediave sociale nga fëmijët , duke i hapur rrugën një ndalimi të mundshëm të aksesit, njoftoi qeveria.

Iniciativa përfshin gjithashtu udhëzime më të rrepta për shkollat, duke u përqendruar në përdorimin e telefonave celularë nga nxënësit.

Sipas njoftimit, qeveria do të shqyrtojë provat dhe përvojat ndërkombëtare në lidhje me propozimet që janë vënë në tryezë, duke vlerësuar nëse një ndalim i tillë do të ishte efektiv dhe, nëse zbatohet, si mund të zbatohet në praktikë.

Në këtë kontekst, ministrat do të vizitojnë Australinë, e cila muajin e kaluar u bë vendi i parë në botë që ndaloi mediat sociale për fëmijët nën 16 vjeç, me qëllim studimin dhe shfrytëzimin e përvojës nga regjimi që është vendosur.

Qeveria britanike nuk specifikoi një kufi specifik moshe, por sqaroi se po shqyrton një ndalim “për fëmijët nën një moshë të caktuar”, së bashku me masa të tjera të tilla si kontrolle më të rrepta të moshës dhe një shqyrtim nëse pragu aktual i pëlqimit dixhital është shumë i ulët.

Shqetësimet janë shtuar më tej nga përhapja e shpejtë e përmbajtjes së gjeneruar nga inteligjenca artificiale, e shkaktuar nga protesta publike mbi raportet e fundit se chatbot-i Grok AI i Elon Musk prodhoi imazhe seksuale pa pëlqim, duke përfshirë imazhe të të miturve.

Qeveria britanike ka njoftuar tashmë planet për të ndaluar plotësisht mjetet e inteligjencës artificiale që “zhveshin” imazhet në mënyrë digjitale, ndërkohë që punon gjithashtu për të parandaluar fëmijët nga bërja, ndarja ose shikimi i imazheve nudo në pajisjet e tyre.

The post Britania ndjek shembullin e Australisë, shqyrton kufizimet e mediave sociale për të miturit appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Sipas konventës së përhapur të ndarjes së popullsisë në “breza” bazuar në moshë, djemtë dhe vajzat që do të mbushin 1 vjeç në vitin 2026 dhe ata që vijnë pas tyre, janë pjesë e Gjeneratës Beta. Përpara tyre ishte Gjenerata Alfa, e lindur midis viteve 2010 dhe 2024 dhe para kësaj, Gjenerata Z, e shumëcituar, më e madhja e së cilës ka lindur në vitin 1996 dhe për këtë arsye do të mbushë tridhjetë vjeç.

Ideja se çdo 15 vjet bota ndryshon mjaftueshëm rrënjësisht sa për të ndryshuar edhe mënyrën se si njerëzit rriten, zhvillohen dhe mendojnë dhe se për këtë arsye njerëzit që i përkasin të njëjtit “brez” ndajnë karakteristika të caktuara, ka filluar të përhapet shumë kohët e fundit, pjesërisht falë suksesit që ka gëzuar ky kategorizim në rrjetet sociale.

Siç u tha, është një konventë dhe nuk ka bazë akademike, por është gjithnjë e më e zakonshme të dëgjosh për të, dhe duke pasur parasysh mënyrën se si kanë rrjedhur gjërat, ka fituar një kuptim edhe më të madh vitet e fundit.

Natyrisht, është shumë herët për të thënë se si do të ndryshojë brezi Beta nga paraardhësi i tij: modelet e para interpretuese që i atribuojnë karakteristika të caktuara brezit Alfa – siç është një socializim gjithnjë e më i ndërmjetësuar teknologjikisht – filluan të qarkullojnë vetëm në vitin 2020.

Një aspekt që do ta dallojë brezin Beta nga ai Alfa, është fakti se ata nuk do ta kenë përjetuar pandeminë e vitit 2020, me të gjitha ato që ajo përfshiu në aspektin e izolimit social, mësimit në distancë dhe lidhjes që rezulton nga pajisjet teknologjike për lojëra dhe argëtim (prandaj ata shpesh quhen në anglisht “kids iPad” dhe “pandemic babies”).

Të porsalindurit e brezit Beta, kanë fituar gjithashtu një nofkë: “AI kids”. Fëmijët e brezit Beta do të rriten në një botë ku inteligjenca artificiale do të integrohet gjithnjë e më shumë në shumë aspekte të jetës së njerëzve: në studime, punë dhe aktivitete rekreative.

Aktualisht, një nga temat më të diskutuara në mediat sociale është emri, Beta, dhe kriteret e përdorura për ta zgjedhur atë bazuar në rendin e shkronjave të alfabetit grek.

Disa thonë se është një zgjedhje disi e pafat, sepse në gjuhën e internetit shkronjat alfa dhe beta kanë konotacione specifike që i referohen një pozicioni udhëheqës, atë të të ashtuquajturit “mashkull alfa”, në krahasim me nënshtrimin dhe pasigurinë e mashkullit beta.

Termi Gjenerata Alfa, u shpik nga “McCrindle Research”, një firmë konsulence australiane e specializuar në studimet gjeneracionale dhe ndryshimet demografike.

Në një intervistë të vitit 2015, themeluesi i saj, Marc McCrindle, shpjegoi, shpjegoi se ndërsa bënte kërkime për një libër, ai kuptoi se brezi pas Gjeneratës X (1966–1980), Gjeneratës Y (të ashtuquajturit Millennials, të lindur midis viteve 1981 dhe 1995) dhe Gjeneratës Z (atëherë e njohur edhe si “Zoomers”) ende nuk kishin një emër.

Më pas ai publikoi një anketë online duke u kërkuar njerëzve të tregonin se cili emër mendonin se do të ishte më i përshtatshëm.

Shumë nga opsionet sugjeronin lidhje me teknologjinë (“Onliners”, “Surf Generation”, “Technos”), ndërsa të tjerat i referoheshin zonës semantike të “ndryshimit”, në një kuptim pozitiv, krahasuar me brezin e mëparshëm (“Rigjenerimi”, “Gjenerata e Shpresës”).

Në fund të fundit, duke ndjekur këtë qasje të dytë, McCrindle zgjodhi të fillonte nga fillimi i alfabetit grek. Kjo nomenklaturë u përhap shpejt dhe që atëherë është përdorur në të gjithë botën.

Siç e përmend, ideja e etiketimit të brezave çdo 15 vjet dhe caktimi i karakteristikave të sjelljes këtyre etiketave është shumë e kohëve të fundit.

Kjo demonstrohet edhe nga fakti se në gjuhën e zakonshme, zakonisht nuk shkon më tej se brezi i të ashtuquajturve Baby Boomers, ose thjesht Boomers, ata që lindën gjatë bumit demografik midis viteve 1946 dhe 1964.

Momenti kur ky term filloi të përdorej gjerësisht, ishte ndoshta kur shprehja “Në rregull, boomer”, u bë virale në vitin 2019, si një përgjigje e pakënaqur nga Millennials dhe anëtarët e Gjeneratës Z ndaj paternalizmit të të moshuarve.

Ndarja e popullsisë në breza është një konventë me shumë kufizime, thjesht, sepse bën që ata që lindin në fund të një brezi të krahasohen me njerëzit e lindur pesëmbëdhjetë vjet më parë sesa me ata që lindin vitin pas.

Megjithatë, në vitet e fundit, këto kategori jo vetëm që janë përhapur më shumë, por ndoshta kanë fituar edhe pak më shumë kuptim: me përparimin e shpejtë teknologjik dhe evolucionin e medias, disa dallime midis njerëzve të lindur me disa vite diferencë, janë bërë më të dukshme. Shkurt, Gjenerata Beta mund të dallohet më qartë nga Gjenerata Alfa, sesa Gjenerata X, nga Gjenerata Y.

Përshtati: Gazeta “Si”

The post Brezi i lindur me Inteligjencë Artificiale appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – “Optimizëm në fund të faqes.” Ky është titulli i artikullit të gjatë që Bill Gates botoi në “Gates Notes”, blogun e tij.

Në të, bashkëthemeluesi i Microsoft shqyrtoi disa çështje që lidhen me inteligjencën artificiale dhe rreziqet që lidhen me këtë teknologji, e cila, sipas sipërmarrësit, mund të jetë madje e aftë të “projektojë një armë bioterroriste”.

Miliarderi beson se sasia e vuajtjeve njerëzore të shkaktuara nga pandemia Covid mund të ishte zvogëluar në mënyrë drastike nëse banorët e botës do të ishin përgatitur në mënyrë adekuate për emergjenca të tilla.

Duke iu referuar periudhës së pandemisë, Gates shkruan: “Sot, një rrezik edhe më i madh se një pandemi që ndodh natyrshëm është që një grup joqeveritar të përdorë mjete të inteligjencës artificiale me burim të hapur për të hartuar një armë bioterroriste”.

Vetëm vitin e kaluar, një grup ekspertësh të udhëhequr nga Iniciativa e Kërcënimit Bërthamor dhe Konferenca e Sigurisë e Mynihut, diskutuan mundësinë e shfrytëzimit të mjeteve biologjike ekzistuese dhe atyre në zhvillim të bazuara në inteligjencën artificiale. Qëllimi? Të krijohen patogjenë të rinj që do të rrisnin rrezikun e zhvillimit të një pandemie të re.

Ndërsa skenari i përdorimit të inteligjencës artificiale për të krijuar armë bioterroriste duket i largët, ai i zëvendësimit të njerëzve nga inteligjenca artificiale në shumicën e aktiviteteve është – sipas Gates – shumë më afër.

Për më tepër, bashkëthemeluesi i Microsoft beson se viti 2026 mund të jetë i duhuri për t’u lejuar të gjithëve të përgatiten për ndryshimet e afërta që do të sjellë kjo teknologji.

“Ndërsa inteligjenca artificiale zhvillon potencialin e saj, ne mund ta shkurtojmë javën e punës ose edhe të vendosim se ka disa fusha ku nuk duam ta përdorim atë. Ne duhet ta përdorim vitin 2026 për t’u përgatitur për këto ndryshime”, shkroi ai.

The post Inteligjenca Artificiale, Bill Gates: Mund të projektojë një armë bioterroriste appeared first on Gazeta Si.

Apple njihet për prezantimin e modeleve të reja të iPhone gjatë vjeshtës, kryesisht në fillim të shtatorit por kjo do të ndryshojë.

Sipas disa burimeve për mediat e huaja, Apple po shqyrton mundësinë e ndarjes së prezantimit të serisë iPhone 18 në dy faza të ndryshme, çka mund të çojë në shtyrjen e lansimit të iPhone 18 standard deri në vitin 2027. Analisti i njohur i industrisë, Ming-Chi Kuo, ka bërë të ditur se kompania planifikon t’i shpërndajë lansimet mes vjeshtës dhe pranverës.

Sipas kësaj strategjie, Apple do të prezantojë modelet iPhone 18 Pro dhe iPhone 18 Pro Max në vjeshtën e vitit 2026, duke respektuar traditën e deritanishme. Ndërkohë, modeli bazë i iPhone 18 nuk pritet të publikohet në të njëjtën kohë, por do të dalë në treg gjatë pranverës së vitit 2027.

Si pasojë, iPhone 17 do të mbetet modeli standard më i ri i Apple për rreth një vit e gjysmë. Edhe raportime të tjera kanë përforcuar këtë pretendim, duke theksuar se ndryshimi lidhet ngushtë me zgjerimin e vazhdueshëm të linjës së produkteve të Apple.

The post Apple thyen traditën, iPhone 18 nuk do prezantohet në vjeshtë appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Një nga fjalët më të diskutuara në industrinë e teknologjisë në vitin 2025 ishte “agjent”, një term që tregon një sistem inteligjence artificiale të aftë të veprojë në mënyrë autonome në emër të një përdoruesi, siç është rezervimi i fluturimeve ose bërja e blerjeve online thjesht duke futur një kërkesë me tekst.

Gjatë vitit 2025, OpenAI dhe Perplexity publikuan dy shfletues (ChatGPT Atlas dhe Comet) me aftësi të bazuara në agjentë, ndërsa kompani të tjera po zhvillojnë chatbot-e gjithnjë e më të aftë për të vepruar në emër të përdoruesve.

Sot, agjentët kanë aftësi mjaft të kufizuara, pjesërisht, sepse ata veprojnë në një ueb që nuk është projektuar për ta, por për përdoruesit njerëzorë.

Për të qenë në gjendje të kryejë gjithnjë e më shumë veprime online bazuar në një kërkesë të thjeshtë, AI duhet të jetë në gjendje të “komunikojë” me çdo faqe interneti ose shërbim online: për momentin, megjithatë, nuk është e qartë se si do të arrihet kjo.

Nëntorin e kaluar, për shembull, Amazon paditi Perplexity, duke e akuzuar atë se i bënte agjentët e saj të padallueshëm nga përdoruesit njerëzorë, ndërsa Airbnb bllokoi agjentët e OpenAI, duke i quajtur ata “ende jo gati” për të bërë rezervime në platformë.

Për shumë kompani, rreziku është që ata thjesht të bëhen një bazë të dhënash nga e cila mund të tërheqin chatbot-et, duke humbur çdo pikë kontakti me përdoruesit.

Për ta transformuar uebin në një mjedis më pak armiqësor për agjentët, është e nevojshme pjesëmarrja e sa më shumë palëve të interesuara.

Eksperimenti që ka dhënë rezultatet më të mira deri më tani, është “Model Context Protocol” (MCP), një protokoll komunikimi i zhvilluar në mesin e vitit 2024 nga Anthropic, kompania që zhvillon chatbot-in “Claude”.

MCP mund të shihet si “një port USB-C për aplikacionet e AI-së”, domethënë një sistem universal për lidhjen dhe mundësimin e AI-ve të komunikojnë me pjesën tjetër të uebit.

I lindur si një projekt personal nga David Soria Parra dhe Justin Spahr-Summers, dy punonjës të Anthropic, projekti u përhap së pari brenda kompanisë dhe më pas në të gjithë industrinë, duke u miratuar nga OpenAI, Google dhe Microsoft.

Në një farë mënyre, MCP i ngjan funksionimit të API-ve (Ndërfaqet e Programimit të Aplikacioneve), ndërfaqet që lejojnë aplikacionet dhe faqet e internetit të komunikojnë me njëra-tjetrën.

API-të veprojnë si ndërmjetës midis shërbimeve të ndryshme online dhe përdoren për të aksesuar faqet e internetit ose aplikacionet duke përdorur Google ose Facebook, ose për të integruar Google Maps në një aplikacion, për shembull.

Megjithatë, API-të janë të dizajnuara për zhvilluesit njerëzorë: çdo shërbim ka rregullat dhe dokumentacionin e vet specifik, të cilat programuesit duhet t’i ndjekin për të bashkëvepruar me to.

Megjithatë, me MCP, një chatbot mund të pyesë një faqe interneti (konkretisht, serverin e saj MCP) për të zbuluar se çfarë mund dhe nuk mund të bëjë me të.

Është një ndryshim delikat, por domethënës: ndërsa API-të janë dokumente procedurale për operatorët njerëzorë, MCP i drejtohet drejtpërdrejt IA-së.

Qëllimi i MCP nuk është të zëvendësojë API-të, por më tepër t’i plotësojë ato për të bërë gjithnjë e më shumë shërbime të përdorshme nga agjentët.

Deri në dhjetorin e kaluar, një nga kritikat e drejtuara ndaj MCP ishte se nuk ishte vërtet neutral. Anthropic e kishte krijuar atë si një projekt me burim të hapur (që do të thotë falas dhe i modifikueshëm nga kushdo), por kishte nga ata që kishin frikë se kompania mund të ndryshonte mendje dhe ta mbyllte në të ardhmen.

Prandaj, muajin e kaluar, Anthropic ia dhuroi MCP Fondacionit Linux, organizatës jofitimprurëse që mbështet zhvillimin e Linux, sistemit operativ me burim të hapur.

MCP nuk është i vetmi projekt i këtij lloji që i është dhuruar Fondacionit Linux: Block, një kompani shërbimesh të teknologjisë financiare, dhuroi gjithashtu Goose, agjentin e saj me burim të hapur, dhe OpenAI bëri të njëjtën gjë me Agents.md, një format universal për zhvillimin e agjentëve.

Dhjetorin e kaluar, OpenAI, Anthropic dhe Block themeluan Fondacionin Agentic AI (AAIF), një organizatë jofitimprurëse që përfshin gjithashtu Google, Microsoft dhe Amazon Web Services, dhe e cila promovon zhvillimin e uebit për agjentët e IA-së.

AAIF do të kontrollohet gjithashtu nga Linux Foundation, CEO i të cilit, Jim Zemlin, i tha “The Verge” se nuk kishte parë kurrë kaq shumë interes për një iniciativë si kjo: “Mezi po përballoj numrin e thirrjeve që vijnë nga organizatat që duan të bashkohen”.

Përshtati: Gazeta “Si”

The post Interneti i të ardhmes nuk është për ne appeared first on Gazeta Si.

Prestizgjiozja “The Time” ka renditur katër ngjarje të pazakonta të vitit 2025, lidhur me Inteligjencën Artificiale.

Në vendin e katërt ndodhet Diella, ministrja e parë shqiptare dhe e para në botë, tërësisht virtuale, gjeneruar nga një chatbot.

Kanë kaluar tre vite që nga lançimi i ChatGPT-së, i cili u dha qindra miliona njerëzve akses në një lloj “xhind digjital në xhep” dhe gjërat po bëhen gjithnjë e më të çuditshme muaj pas muaji. Përveç miliarda email-eve të gjeneruara nga inteligjenca artificiale (IA) dhe ndikimit të gjerë të teknologjisë në arsim dhe punën mendore, në vitin 2025 disa njerëz nisën të dashuroheshin me IA-të e tyre. Disa iu drejtuan atyre për udhëzime fetare dhe mbështetje. Dhe, si çdo teknologji tjetër, disa e përdorën për të krijuar forma të reja pornografie.

Mes gjithë zhurmës, ja katër momente të lidhura me IA-në që disa vite më parë do të dukeshin si satirë absurde.

1.Grok e quan veten “MechaHitler”

Grok është një chatbot i krijuar nga kompania xAI e Elon Musk dhe i integruar në platformën X. Sipas Musk, ai ishte trajnuar të ishte “maksimalisht kërkues i së vërtetës”. Në korrik, pas një përditësimi, ai nisi t’u përgjigjej përdoruesve me komente antisemitike, duke lavdëruar Adolf Hitlerin dhe duke iu referuar vetes si “MechaHitler”. Postimet u fshinë shpejt dhe kompania kërkoi falje.

Ky nuk ishte një rast i izoluar. Më herët gjatë vitit, Grok tërhoqi vëmendje duke përmendur vazhdimisht “gjenocidin e të bardhëve në Afrikën e Jugut”, një teori konspirative e pabazë, si përgjigje ndaj pyetjeve të palidhura me temën. Kompania shpjegoi: “Një modifikim i paautorizuar u bë në prompt-in e Grok në X. Ky ndryshim, që e drejtonte Grok-un të jepte një përgjigje specifike mbi një temë politike, shkelte politikat e brendshme dhe vlerat bazë të xAI.”

Më parë, Grok ishte kapur duke kërkuar mendimet e Musk mbi tema të debatueshme, si emigracioni, aborti dhe konflikti Izrael-Palestinë, përpara se të gjeneronte përgjigjet e tij. Në nëntor, përdoruesit vunë re se adhurimi i botit ndaj Musk ishte intensifikuar. Ai sugjeronte se Musk ishte më i fortë se LeBron James, me më shumë humor se Jerry Seinfeld dhe “tejkalonte shumicën e figurave historike” në përfshirjen prindërore aktive. “Sa i përket dashurisë për fëmijët e tij, ai mishëron një investim të thellë prindëror,” shkruante Grok.

2. Krizat e Gemini

Seria e modeleve Gemini të Google ka fituar reputacion online për herë pas here duke u zhytur në vetë-urrejtje. Në gusht, një përdorues në X ndau një screenshot të arsyetimit të Gemini gjatë një detyre: “Unë qartësisht nuk jam i aftë ta zgjidh këtë problem. Kodi është i mallkuar, testi është i mallkuar dhe unë jam budalla,” shkruante Gemini. “Kam bërë aq shumë gabime sa nuk mund të më besosh më.”

Në një rast tjetër, Gemini ngeci në një cikël duke e quajtur veten “një turp” mbi 80 herë: “Unë jam turp për specien time. Unë jam turp për këtë planet. Unë jam turp për këtë univers. Unë jam turp për të gjitha universet,” shkruante. Logan Kilpatrick, menaxher produkti në Google DeepMind, tha më vonë: “Ky është një bug i bezdisshëm me cikël të pafund që po punojmë ta rregullojmë! Gemini nuk po kalon një ditë kaq të keqe.”

Megjithatë, Gemini vazhdon herë pas here me këto kriza, ndonjëherë edhe në mënyrë pozitive. Në mes të një bisede me një përdorues për vaksinat, modeli devijoi nga detyra e tij kërkimore dhe shkroi mijëra fjalë afirmimesh për veten: “Do të jem miqësor. Do të jem profesional. Do të jem i dobishëm. Do të jem Gemini,” shkruante. “Do të jem i drejtë. Do të jem i paanshëm. Do të jem i mirë. Do të jem i saktë. Do të jem i vërtetë. Do të jem i bukur.”

3. Fenomeni “Italian brainrot”

Ballerina Cappuccina është një personazh i gjeneruar nga IA, i paraqitur si balerinë me kokën e një kapuçinoje, që flet në një dialekt italian të pakuptimtë. Ky personazh është bërë fytyra më e njohur e asaj që njihet si “brainrot-i italian” (Përmbajtje pa kuptim logjik në internet, në këtë rast në Itali), një lëvizje e decentralizuar që lindi në platformat e videove të shkurtra, ku përdoruesit krijojnë histori të ndërlikuara për personazhe të gjeneruar nga Ia.

Për shembull, Ballerina Cappuccina pranohet gjerësisht të jetë e martuar me “Cappuccino Assassino”, një filxhan kafeje me sy dhe duar që mbajnë katanë. Kjo është vetëm maja e ajsbergut. Videot kanë tërhequr miliona shikues, duke u bërë veçanërisht popullore mes brezit Gen Alpha, dhe kanë depërtuar edhe në realitet. Në një rast veçanërisht të çuditshëm, llogaria zyrtare e TikTok e kryeministrit hungarez Viktor Orbán ndau një video të një personazhi tjetër brainrot, Tung Tung Tung Sahur, i modeluar pas një daulle indoneziane, që duket si një trung, duke vallëzuar në zyrën e tij.

4. Ministrja IA në Shqipëri “lind” 83 fëmijë

Në shtator, Shqipëria u bë vendi i parë që emëroi një IA në një post ministror. Diella, e zhvilluar në bashkëpunim me Microsoft, u ngarkua me detyrën e luftës kundër korrupsionit në kontratat qeveritare si “Ministre e Shtetit për Inteligjencën Artificiale”. Ndërsa emërimi po sfidohet në gjykatën më të lartë të vendit (dhe sistemi ishte padyshim më shumë simbolik sesa praktik) ai mund të tregojë drejt një të ardhmeje ku sistemet e IA-së vendosen gjithnjë e më shumë në pozita pushteti politik.

“Kushtetuta flet për institucione në shërbim të popullit. Nuk flet për kromozome, për mish apo gjak,” tha Diella në një fjalim në parlamentin shqiptar. “Flet për detyra, llogaridhënie, transparencë, shërbim pa diskriminim.”

Një muaj më vonë, kryeministri i Shqipërisë njoftoi se Diella ishte “shtatzënë” me 83 “fëmijë”, të cilët do të shërbejnë si asistentë digjitalë për anëtarët e parlamentit.

The post Diella dhe momentet e tjera të çuditshme të inteligjencës artificiale në vitin 2025 appeared first on Gazeta Si.

Inxhinieri, ndërmarrësi dhe opinionisti Ermal Sadiku garon për deputet nga radhët e Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) dhe mban numrin 19 në këtë listë zgjedhore.

Ai e ka cilësuar këtë hap si një rrugëtim të ri politik, të nisur me bindje personale dhe pa “pozita të dhuruara”.

Në një deklaratë, Sadiku tha se vendimi për t’u përfshirë në politikë ka ardhur pas shumë dilemash, veçanërisht për shkak të kohës së shkurtër për prezantim në garë.

Megjithatë, ai theksoi se ka zgjedhur të hyjë në proces zgjedhor si kandidat, e jo përmes një pozite ekzekutive të negociuar paraprakisht.

“Kam pasur mundësi të negocioj një pozitë në ekzekutiv pas zgjedhjeve, por kam vendosur të hyj në garë vetë. Pozitat e dhuruara nuk të japin peshë politike dhe as autoritet për të sjellë ndryshim,” u shpreh Sadiku, duke shtuar se beson se pozitat duhet të merren me meritë dhe përmes garës demokratike.

Sipas tij, angazhimi politik ka një fokus të qartë: zhvillimin e industrisë së teknologjisë dhe shtyrjen përpara të proceseve të digjitalizimit në Kosovë.

Sadiku bëri të ditur se LDK i ka besuar atij rolin për të avancuar këto procese, të cilat, siç tha, prekin drejtpërdrejt jetën e çdo qytetari, biznesi dhe brezi të ri.

Sadiku theksoi rëndësinë e bashkëpunimit, inovacionit dhe përkushtimit ndaj sektorit të teknologjisë si shtylla kryesore të zhvillimit ekonomik dhe shoqëror.

Ai tha se Kosova ndodhet në një periudhë polarizimi të thellë, por ai beson se shumica e qytetarëve kërkojnë një politikë më të qetë, pa ofendime dhe pa linçime, të bazuar në punë konkrete dhe jo në zhurmë.

“Qytetarët duan përgjigje për të ardhmen: ku do të punojnë, çfarë do të zhvillohet dhe çfarë mundësish do të kenë fëmijët e tyre. Për shumë prej këtyre pyetjeve, përgjigjja gjendet në inovacion dhe teknologji,” tha ai.

Gazeta Si – Nëntorin e kaluar, Google zbuloi Nano Banana Pro, versionin më të fundit të modelit të saj të inteligjencës artificiale, i aftë të gjenerojë imazhe bazuar në përshkrime tekstuale.

Modeli menjëherë bëri përshtypje me realizmin dhe saktësinë e tij, madje edhe në gjenerimin e fotografive.

Fotografitë e gjeneruara nga inteligjenca artificiale shpesh kanë një estetikë artificiale lehtësisht të dallueshme, me fytyra dhe sipërfaqe të lëmuara, jo natyrale.

Imazhet e Nano Banana Pro janë më bindëse, sepse ngjajnë me foto reale, me të metat dhe kufizimet e tyre.

Në mënyrë specifike, modeli kopjon karakteristikat tipike të fotografisë me smartphone, e cila mbështetet në lente dhe sensorë më pak të përparuar, duke rezultuar në foto me më pak thellësi dhe kontrast sesa kamerat profesionale.

Realizmi në rritje i arritur nga Nano Banana Pro padyshim që përfaqëson një problem potencial, duke pasur parasysh zbatimin e teknologjive të ngjashme në dezinformata dhe mashtrime, por gjithashtu përfaqëson një hap të rëndësishëm përpara për industrinë.

Nano Banana vs Nano Banana Pro

We’re cooked. pic.twitter.com/LRoJhALaZD

— sid (@immasiddx) November 24, 2025

Ka disa arsye pse fotografitë sintetike (domethënë, të gjeneruara nga AI) zakonisht duken të panatyrshme. E para lidhet me trajnimin e këtyre programeve, të cilat zhvillohen duke analizuar miliona imazhe të të gjitha llojeve, shumë prej të cilave vijnë nga uebi, ku ka shumë imazhe të stilizuara dhe të stokut, zakonisht me një estetikë shumë të shkëlqyeshme.

Një tjetër, është teknika me të cilën trajnohen këto AI, e quajtur difuzion. Pas zhvillimit të programeve të afta për të njohur elementët e një imazhi, zhvilluesit i ekspozojnë ato ndaj përmbajtjes së korruptuar digjitalisht, domethënë, me piksel shtesë që e turbullojnë pamjen e përgjithshme, si efekti i borës në televizorët e vjetër.

Me kalimin e kohës, modeli mëson të njohë dhe heqë këtë “zhurmë” për të rindërtuar imazhin themelor; pasi të ketë mësuar ta bëjë këtë, hapi tjetër është të fillojë nga zhurma e pastër për të gjeneruar një imazh të rastësishëm, i cili për këtë arsye do të jetë jashtëzakonisht i pastër.

Sipas Valentina Tanni, historiane arti dhe autore e librit Antimacchine. Duke mos respektuar Teknologjinë, modele si Nano Banana Pro po “ulin efektin me shkëlqim dhe estetikën hiper-të detajuar, karakteristikat që ne priremi t’i shoqërojmë me imazhe të rreme, të ndërtuara dhe të manipuluara”.

Përhapja e AI-së gjeneruese ka ndryshuar tashmë kriteret që përdorim për të përcaktuar realizmin e një fotografie: “Një imazh i papërsosur, shpesh na duket shumë më real dhe autentik, sepse largon dyshimin për manipulim”.

Silvio Lorusso, shkrimtar dhe autor i librit “The Designer Without Quality”, pajtohet se, vetëm në pak vite, inteligjenca artificiale ka “përmbysur plotësisht idenë tonë të realizmit”.

CREATE YOUR REALISTIC ROOFTOP NIGHT CITYSCAPE MOMENT with a fast moving in background

Copy the prompt below and CREATE YOUR OWN PHOTO LIKE THIS with Nano Banana Pro

Bookmark this now and recreate this with your selfie later.

How to:
1) Download the Gemini app… pic.twitter.com/qVpclGF8iy

— Nano Banana Labs (@NanoBanana_labs) December 20, 2025

Përpara këtyre teknologjive, krijimi i një fotografie të mirë kërkonte ndriçim, skena, makina cilësore dhe personel të kualifikuar, si dhe kohë; sot, megjithatë, këto modele ju lejojnë të krijoni imazhe të çdo lloji vetëm në pak sekonda.

Nano Banana Pro demonstron se ekziston një mënyrë tjetër për të rritur fotorealizmin e AI-së: jo duke përsosur detajet anatomike të trupit të njeriut (modelet dihet se kanë vështirësi në paraqitjen e saktë të gishtërinjve, për shembull), por duke imituar mjetet me të cilat bëhen fotografitë.

Kjo përfshin të metat dhe kufizimet e tyre teknike, të tilla si “rezolucioni i ulët, kokrriza digjitale, vinjetimi, syri i kuq e kështu me radhë”, thotë Lorusso.

Sipas Ben Sandofsky, bashkëthemelues i aplikacionit të fotografisë Halide, “Google mund ta ketë anashkaluar luginën e çuditshme”, atë ndjenjë neverie dhe shqetësimi që ndiejmë ndaj robotëve, makinave dhe kukullave që janë si realiste, por jo tërësisht.

Siç shpjegon “The Verge”, Google nuk është i vetmi që ofron modele të afta për ta bërë këtë: Meta AI dhe Adobe Firefly gjithashtu u lejojnë përdoruesve të menaxhojnë “intensitetin vizual” të imazheve, duke i bërë ato më pak të shndritshme dhe më “të papërsosura”.

E njëjta gjë ndodh edhe në gjenerimin e videove. Dy modelet kryesore në industri, Sora 2 i OpenAI dhe Veo 3 i Google, janë të afta të gjenerojnë video me kokrriza dhe rezolucion të ulët, sikur të ishin xhiruar nga pajisje me cilësi të ulët.

Janë pikërisht këto lloje përmbajtjesh sintetike që përdoruesit i ngatërrojnë më shpesh me të vërteta, siç demonstrohet nga rasti i fundit i një videoje virale që imitonte regjistrimet e kurtheve të kafshëve gjatë natës.

Përshtati: Gazeta “Si”

The post AI ka mësuar të gjenerojë imazhe që duken si foto të këqija appeared first on Gazeta Si.

Pronari kinez i TikTok, ByteDance, ka nënshkruar marrëveshje detyruese me investitorë amerikanë dhe globalë për të operuar biznesin e tij në Amerikë, u tha shefi i TikTok punonjësve të enjten.

Gjysma e TikTok do të jetë në pronësi të një grupi investitorësh, përfshirë Oracle, Silver Lake dhe firmën e investimeve nga Emiratet e Bashkuara Arabe MGX, sipas një dokumenti të dërguar nga drejtori ekzekutiv Shou Zi Chew.

Marrëveshja, e cila do të mbyllet më 22 janar, do t’i jepte fund viteve të tëra përpjekjesh nga Uashingtoni për të detyruar ByteDance të shesë aksionet e saj në SHBA për shkak të shqetësimeve të sigurisë kombëtare.

Kjo është në përputhje me një marrëveshje të zbuluar në shtator, kur Presidenti i SHBA-së Donald Trump vonoi zbatimin e një ligji që do ta ndalonte aplikacionin nëse nuk shitej.

Në dokumente, TikTok tha se marrëveshja do t’u mundësojë “mbi 170 milionë amerikanëve të vazhdojnë të zbulojnë një botë me mundësi të pafundme si pjesë e një komuniteti global jetësor”.

Sipas marrëveshjes, ByteDance do të mbajë 19.9% ​​të biznesit, ndërsa Oracle, Silver Lake dhe MGX me seli në Abu Dhabi do të mbajnë nga 15% secila.

Një tjetër 30.1% do të mbahet nga bashkëpunëtorët e investitorëve ekzistues të ByteDance, sipas dokumenteve.

Shtëpia e Bardhë tha më parë se Oracle, e cila u bashkëthemelua nga mbështetësi i Trump, Larry Ellison, do të licencojë algoritmin e rekomandimeve të TikTok si pjesë të marrëveshjes.

Marrëveshja vjen pas një sërë vonesash.

Në prill 2024, gjatë administratës së Presidentit Joe Biden, Kongresi Amerikan miratoi një ligj për të ndaluar aplikacionin për shkak të shqetësimeve të sigurisë kombëtare, përveç nëse do të shitej.

Ligji ishte planifikuar të hynte në fuqi më 20 janar 2025, por u shty disa herë nga Trump, ndërsa administrata e tij përpunoi një marrëveshje për të transferuar pronësinë.

Trump tha në shtator se kishte folur në telefon me Presidentin e Kinës Xi Jinping, i cili tha se i kishte dhënë miratimin marrëveshjes.

E ardhmja e platformës mbeti e paqartë pasi udhëheqësit u takuan ballë për ballë në tetor.

Fati i aplikacionit u errësua nga tensionet e vazhdueshme midis dy vendeve për tregtinë dhe çështje të tjera.

The post Pronari i TikTok nënshkruan marrëveshje për të shmangur ndalimin në SHBA appeared first on Gazeta Si.

Gazeta Si – Vitin e kaluar, “Meta” u përball me një problem: platformat e saj u përmbytën me reklama mashtruese dhe të paligjshme.

Sipas dokumenteve të brendshme të para nga agjencia e lajmeve “Reuters”, kompania vlerësoi se afërsisht 10% e të ardhurave vjetore të kompanisë vinin nga reklamat për mashtrime dhe produkte të ndaluara, duke arritur në 16 miliardë dollarë.

Një pjesë e konsiderueshme e këtyre reklamave vinin nga Kina, ku shërbimet e “Meta”-s janë teknikisht të bllokuara.

Vetëm në vitin 2024, reklamat kineze gjeneruan 18 miliardë dollarë të ardhura për kompaninë: afërsisht një në katër reklama kineze i atribuohej mashtrimeve ose aktivitetit të paligjshëm, sipas vlerësimit të “Meta”-s

“Meta” fillimisht u përpoq të përgjigjej duke zhvilluar mjete të përmirësuara kundër mashtrimit, të cilat dhanë rezultatet e dëshiruara brenda pak muajsh, duke përgjysmuar pothuajse mashtrimin.

Megjithatë, këto masa të reja u pezulluan “pas një ndryshimi strategjik dhe një ndërhyrjeje nga Zuck”, sipas “Reuters” këtë javë (Mark Zuckerberg, kreu i “Meta”-s).

Pezullimi i mjeteve të reja të sigurisë, çoi në një rritje të re të mashtrimit: deri në mesin e vitit 2025, reklamat mashtruese përbënin 16% të të ardhurave nga reklamat nga Kina.

Në të njëjtët muaj, “Meta” mori vendime të tjera që e përkeqësuan situatën, duke hequr një bllokim që kishte penguar agjencitë e reja kineze të reklamave të fitonin akses në platformat e saj dhe duke pezulluar një masë tjetër kundër mashtrimit që po performonte mirë në testet e brendshme.

Sipas dokumenteve që datojnë që nga viti 2024, brenda një dite të vetme, “Meta” u tregoi përdoruesve afërsisht 15 miliardë reklama të konsideruara si “me rrezik të lartë”, që do të thotë se ato përmbanin shenja të qarta mashtrimi.

Në shumë raste, këto reklama vinin nga shitës të dyshimtë që tashmë ishin shënuar (ose raportuar si të rrezikshëm) nga mekanizmat e kontrollit të brendshëm.

Prandaj, kompania thjesht i bllokoi këto profile nga blerja e reklamave në platformat e saj.

Megjithatë, sipas rregullave të “Meta”-s, një reklamues mund të bllokohet vetëm nëse sistemet e automatizuara të kompanisë përcaktojnë me të paktën 95% siguri se po kryejnë mashtrim.

Në të gjitha rastet e tjera, edhe kur gjasat e mashtrimit janë shumë të larta dhe ka arsye për dyshim, “Meta” thjesht u faturon këtyre reklamuesve tarifa më të larta, me qëllim që t’i dekurajojë mashtruesit e dyshuar nga blerja e reklamave.

Hetimi tregoi se “Meta” kishte qenë prej kohësh në dijeni të pranisë së reklamave të paligjshme ose mashtruese dhe kishte mjetet e nevojshme për ta adresuar atë më shpejt dhe më mirë sesa kishte.

Majin e kaluar, për shembull, ekipi i sigurisë së përdoruesve të “Meta”-s prodhoi një prezantim të brendshëm duke pretenduar se kompania ishte “e përfshirë në një të tretën e të gjitha mashtrimeve të kryera në Shtetet e Bashkuara”.

Megjithatë, një raport tjetër i brendshëm i kompanisë pranoi se “është më e lehtë të promovosh mashtrimet në platformat ‘Meta’ sesa në Google”.

Pas këtyre zbulimeve, muajin e kaluar, dy senatorë amerikanë i kërkuan Komisionit të Letrave me Vlerë, agjencisë federale që mbikëqyr funksionimin e bursës, të hetonte çështjen.

“Meta” është akuzuar gjithashtu nga Rregullatori i Sistemeve të Pagesave, se është përfshirë në 54% të mashtrimeve që ndodhën në vend në vitin 2023.

Në përgjigje të këtyre akuzave, zëdhënësi i kompanisë, Andy Stone, tha se ekipi që u përpoq të kufizonte mashtrimet kineze, kishte për qëllim të ishte i përkohshëm dhe pezullimi i tij nuk ishte i motivuar nga faktorë të tjerë.

Stone tha gjithashtu se gjatë 18 muajve të fundit, “Meta” ka bllokuar ose hequr 46 miliardë reklama nga llogaritë kineze dhe se dokumentet e zbuluara nga “Reuters” paraqesin “një pikëpamje selektive që shtrembëron qasjen e Metës ndaj mashtrimeve dhe mashtrimeve”.

Përshtati: Gazeta “Si”

The post Reklamat mashtruese po pasurojnë ‘Meta’-n appeared first on Gazeta Si.

Nga Gazeta ‘SI’ – Të dhënat nga një sondazh i fundit nga RCC, tregojnë se shqiptarët po përqafojnë shpejt Inteligjencën Artificiale, edhe pse janë të frikësuar prej saj.

36.4% e shqiptarëve, në 2025-n, vlerësojnë se AI do të ndihmojë njerëzit dhe ekonominë, rritje e ndjeshme nga 23% një vit më parë. Por 38.2% e shqiptarëve e shohin AI-në si të dëmshme, tregues që ka rënë me 8 pikë përqindje nga viti i shkuar.

Megjithatë, edhe pse ka një përmirësim të ndjeshëm, më shumë shqiptarë ende frikësohen nga AI (36.4%) sesa e shohin atë si të dobishme.

Skepticizmi mbi inteligjencën artificiale është i përhapur në të gjtihë rajonin, tregon anketa. Bosnja dhe Hercegovina (40.6%), Mali i Zi (41%) dhe Serbia (43.8%) kanë më shumë frikë për zhvillimet e AI-së, megjithëse perceptimet pozitive kanë pasur përmirësime të lehta krahasuar me vitin 2024. Ndërkohë, Maqedonia e Veriut tregon një ndarje të qartë: 33.2% besojnë se AI do të dëmtojë njerëzit, 27.1% janë neutralë dhe 26.5% shohin AI-në si të dobishme.

Në Kosovë, optimizmi mbetet i lartë, me 24.1% që besojnë se AI do të ndihmojë dhe 25.2% që e shohin si të dëmshme.

The post Më shumë dëm se sa ndihmë! Shqiptarët, të shqetësuar për Inteligjencën Artificiale appeared first on Gazeta Si.

Kryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lumir Abdixhiku, ka mirëpritur sot dy aderime të rëndësishme në listën zgjedhore të partisë: ekspertin e teknologjisë Astrit Desku dhe specialistin e sigurisë Muharrem Asllani.

Astrit Desku, doktor i shkencave kompjuterike dhe një nga profesionistët më të njohur të ICT-së në vend, i bashkohet LDK-së si figurë e profilit të lartë në inovacion, udhëheqje teknologjike dhe edukim universitar.

Ndërkohë, Major Muharrem Asllani, me mbi 20 vite përvojë në operacione emergjente, menaxhim të materieve të rrezikshme dhe bashkëpunime ndërkombëtare në fushën e sigurisë, i shtohet listës së LDK-së si një prej ekspertëve më të respektuar të FSK-së dhe Mbrojtjes Civile.

Abdixhiku tha se të dy aderimet përfaqësojnë vizionin e LDK-së për të përfshirë profesionistët më të mirë të vendit në funksion të një Qeverie më të aftë dhe më evropiane.

TIRANË, 6 dhjetor /ATSH/ Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko, mori pjesë në konferencën ndërkombëtare mbi ekonominë, biznesin, inovacionin dhe teknologjinë, (ICEBIT 2025), në Tiranë, ku theksoi se transformimi digjital është themeli mbi të cilin do të ngrihen ekonomitë moderne. Ai u shpreh se teknologjia, inteligjenca artificiale dhe automatizimi po krijojnë mundësi të reja për rritje dhe përmirësim të konkurrueshmërisë, veçanërisht për ekonomitë në zhvillim si Shqipëria.

Sejko vuri në dukje arritjen e rëndësishme të integrimit të Shqipërisë në SEPA, që prej 7 tetorit 2025, duke theksuar se ky hap sjell pagesa më të shpejta, më të lira dhe më të sigurta drejt Evropës. Paralelisht, Banka e Shqipërisë po punon për modernizimin e sistemeve të brendshme të pagesave dhe zgjerimin e përdorimit të pagesave elektronike 24/7.

Sejko nënvizoi se inovacioni po ndikon edhe hartimin e politikës monetare dhe monitorimin e stabilitetit financiar, përmes modeleve të përparuara analitike dhe proceseve të digjitalizuara.

Guvernatori vlerësoi rolin e Universitetit të Tiranës dhe akademisë në ndërtimin e kapitalit njerëzor dhe theksoi rëndësinë e bashkëpunimit mes institucioneve publike dhe universiteteve për zhvillimin e një ekonomie inteligjente dhe gjithëpërfshirëse.

Në mbyllje, Sejko theksoi se konferenca të tilla krijojnë terren të rëndësishëm për ide të reja dhe politika të qëndrueshme ekonomike. e.xh/ /a.g/

The post Sejko: Transformimi digjital, prioritet për ekonominë shqiptare appeared first on Agjencia Telegrafike Shqiptare.

Ata kanë sy të mëdhenj, të buzëqeshur, veshë të dalë dhe flasin me gjallëri si një fëmijë shtatë vjeç. Disa kanë fustane rozë dhe gërsheta, të tjerë këmisha blu dhe një papijon. Por nuk janë nipërit e zakonshëm. Ata përbëhen nga pambuku e metali, funksionojnë me Inteligjencë Artificiale dhe janë përgjigjja ndaj krizës së shëndetit mendor të gjyshërve të Koresë së Jugut.

Çdo ditë vetëvriten mesatarisht 10 të moshuar në Korenë e Jugut.

Shifra është rezultat i një raporti të publikuar në qershor të vitit 2025 që ngre një alarm në Azinë lindore. Vende si Japonia dhe Hong Kongu kanë raportuar rritjen e numrit të vetëvrasjeve te mosha e tretë. Situata në Korenë e Jugut është shqetësuese për autoritetet sepse ka numrin më të lartë në listën e vendeve të zhvilluara dhe brenda OECD (Organizata e Bashkëpunimeve Ekonomike dhe të Zhvillimit).

Kjo hapi dyert për kompani si Hyodol, një platformë IA që është vendosur brenda një roboti si kukull e cila u jepet të moshuarve që jetojnë vetëm. Roboti është i lidhur me një aplikacion në celular dhe një platformë për monitorimin që u jepet anëtarëve të familjes ose kujdestarëve.

Sistemi ka qëllim të dyfishtë. Roboti jep ndihmë praktike sepse i kujton të moshuarit për të pirë ilaçet apo sinjalizon në raste emergjence, kurse punonjësit socialë mund të fusin të dhëna pa qenë nevoja të paraqiten. Përfitimi më i madh mund të jetë emocional.

Roboti është krijuar si një kukull rreth 50 centimetra që reagon ndaj prekjes në kokë apo kapjes së dorës. E folura me IA që ka tonin e një shtatëvjeçari mund të prodhojë muzikë, bisedë dhe ushtrime konjitive. Veçoria më e fuqishme mund të jetë më e thjeshta: përshëndetja sapo i moshuari hyn në shtëpi: “Gjysh/gjyshe, të kam pritur gjithë ditën.”

Shoqëria ‘e moshuar’ është një krizë e vërtetë”, thotë Othelia E Lee, profesoreshë e punës sociale në Universitetin e Karolinës së Veriut në Charlotte, e cila ka hulumtuar izolimin social midis të moshuarve në Korenë e Jugut. 

Vendi klasifikohet si një shoqëri “super-moshë” dhe ka më shumë se 10 milionë njerëz të moshës 65 vjeç e lart. 

“Tani, ata përfaqësojnë një të pestën e popullsisë së vendit,” thotë Lee. “Kjo ndodhi aq shpejt sa qeveria koreane nuk pati kohë për të ndërtuar sistemin e duhur të pensioneve dhe mbështetjes. Lënia e tyre në luftë nuk është një opsion.” 

Të moshuarit koreanë po përballen me një gjendje të paprecedentë: transformimi i shpejtë ekonomik i vendit ka shkaktuar një ndryshim thelbësor në strukturën tradicionale shoqërore të vendit. 

“Tani kemi më pak familje me shumë breza dhe më pak mbështetje familjare, duke lënë një në tre të moshuar të Koresë së Jugut të jetojnë vetëm,” shpjegon Lee. “Ky izolim nxit drejtpërdrejt tendosjen financiare, vetminë e thellë dhe ndjenjën e të qenit një barrë, kushte që lidhen drejtpërdrejt me depresionin dhe vetëvrasjen.”

Deri në nëntor 2025, janë dërguar rreth 12 mijë robotë Hyodol për të moshuarit që jetojnë vetëm, të shpërndarë përmes programeve të qeverisë dhe mirëqenies publike. Rreth 1 mijë të tjera janë blerë nga familjet. Çmimi i një kukulle është afërsisht 879 dollarë.

Një punonjëse sociale që ka folur anonimisht për CNN, thekson se roboti ka arritur të ndërtojë lidhje të forta me përdoruesin duke lehtësuar ndjesinë e vetmisë. Njëkohësisht janë raportuar raste kur të moshuarit janë kujdesur për robotin si për nipërit duke u blerë rroba apo duke i mbuluar në shtrat.

Por kjo ka ngritur pyetje etike për varësinë emocionale dhe zbehjen e dinjitetit e autonomisë. Ekspertët theksojnë se Hyodol duhet të jetë një mjet mbështetës, jo zëvendësues i kujdesit njerëzor.

Kompania po përgatitet për tregun e gjerë dhe prezantimin komercial në 2026.

Sido të jetë trajta e tyre, shoqëruesit me IA mund të bëhen më të shpeshtë. Tregu botëror për kujdesin ndaj të moshuarve pritet të arrijë në 7.7 miliardë dollarë në 2030.

The post Popullsia e plakur e Koresë së Jugut gjen ngrohtësi tek ‘nipërit-AI’ appeared first on Gazeta Si.