Kompania “Kürüm International” është vënë në shënjestër të akuzave pas lëshimit të 33 urdhëarresteve lidhur me eksportimin e dy anijeve me përkatësisht 60 dhe 40 kontejnerë mbetje të rrezikshme.
Hetimet për këtë procedim penal, nisën pas marrjes së njoftimit nga Drejtoria e Hetimit Doganor, e cila ishte njoftuar në datë 25.07.2024 nga OLAF (European Anti-Fraud Office-European Commission) për një ngarkesë se dyshohej që mund të transportonte mbetje nga Shqipëria në Tajlandë.
Drejtoria e Përgjithshme e Doganave dhe OLAF bashkëpunuan për identifikimin dhe verifikimin e ngarkesës, ku u evidentua eksportimi i sasisë prej 2.816.300 kg nga subjekti “Sokolaj sh.p.k”. Kjo sasi, e ngarkuar në 102 kontenierë u kthye në Portin e Durrësit në datë 28.10.2024 me anijen Moliva XA443A, pasi ishte refuzuar nga autoritetet e Tajlandës.
Në datë 08.11.2024, u krye sekuestrimi në cilësinë e provës materiale të 102 kontenierëve, të cilët iu lënë në ruajtje dhe administrim Agjencisë së Administrimit të Pasurive të Sekuestruara dhe Konfiskuara dhe aktualisht ndodhen në Porto Romano, Durrës, në kushte të sigurisë mjedisore dhe fizike. Gjatë procesit të sekuestrimit, kontenierët iu nënështruan edhe testit për radioaktivitet, ku nga skanimi nuk u konstatua prani e lëndës radioaktive GAMA apo NEUTRON.
Sipas analizave të kryera vetëm pak ditë më parë, mbetjet industriale kanë toksicitet të theksuar dhe pasoja afatgjata te shëndeti i njerëzve dhe veçanërisht për ekosistemet ujore.
Ndërkohë, në dosjen hetimore ngrihen dyshime edhe për zhdukjen e sasive të tjera me mbetje të dyshimta në zonën e Elbasanit, duke shtuar indiciet për një skemë më të gjerë të menaxhimit të paligjshëm të mbetjeve industriale.
Personat e arrestuar:
ARREST NË BURG:
Florian Çimo – Administrator i kompanisë koncesionare EMS APO – “Menaxhimi i mbetjeve”.
Gazmend Sina – Punonjës i kompanisë koncesionare EMS APO – “Menaxhimi i mbetjeve”.
Mikail Hila – Aksioner i agjencisë doganore “Joti Spedition” – “Kontrabanda nga punonjës që lidhen me veprimtarinë doganore”.
Julian Kapedani – Dega e Doganës Durrës
Indrit Likaj – Dega e Doganës Durrës – “Kontrabanda nga punonjës që lidhen me veprimtarinë doganore”.
Helidon Lila – Dega e Doganës Durrës – “Kontrabanda nga punonjës që lidhen me veprimtarinë doganore”.
Edmond Voda – Dega e Doganës Durrës – “Kontrabanda nga punonjës që lidhen me veprimtarinë doganore”.
Shkëlqim Jakupi – Dega e Doganës Durrës – “Kontrabanda nga punonjës që lidhen me veprimtarinë doganore”.
Rami Bunga – Specialist pranë zyrës së mjedisit në “Kurum” – “Kontrabanda me mallra të ndaluar ose të kufizuara” dhe “Menaxhimi i mbetjeve”.
Shaban Hyseni – Drejtor i departamentit te shitjeve në “Kurum” – “Kontrabanda me mallra të ndaluara ose të kufizuara” dhe “Menaxhimi i mbetjeve”.
Nazif Bajrami – Pronar i kompanisë “Bajrami N” – “Menaxhimi i mbetjeve”.
Andon Prifti – Administrator i kompanisë “Bajrami N” – “”Menaxhimi i mbetjeve”.
Kejdi Ahmetaj – Drejtoria e Inspektimit, AKM
ARREST SHTËPIAK
Iva Musa – Inspektore e Autoritetit Portual Durrës – “Shpërdorimi i detyrës”
Arta Dollani – Ish-drejtoresha e Përgjithshme e AKM – “Shpërdorimi i detyrës”.
Marjeta Përlala – Drejtoresha aktuale e AKM – “Shpërdorimi i detyrës”.
Mirjeta Zotaj – Kontabiliste e kompanisë “Sokolaj” ” – “Falsifikimi i dokumenteve” dhe “Pastrimi i produkteve të veprimtarisë kriminale”.
Kledina Skendo – Sektori i monitorimit të lejeve mjedisore, AKM – “Shpërdorimi i detyrës”.
B.T. – Sektori i lejeve mjedisore, AKM
Evis Mellonashi – Sektori i lejeve mjedisore, AKM – “Shpërdorimi i detyrës”
Në kërkim janë 2 administratorët e kompanisë “Kurum Internatioanl”, Erdal Demir dhe Yusuf Sezai Kurum.
Efektivët e policisë nuk mundën të arrestojnë as Gjovana Sokolajn, pronaren e kompanisë “Sokolaj”, e cila eksportoi 2800 tonë mbetjet të rrezikshme të Kurum nga porti i Durrësit.
Në kërkim mbetet edhe bashkëshorti i pronares së kompanisë që eksportoi mbetjet, Doni Sokolaj, me nënshtetësi kroate, kompania tjetër e të cilit “GS Minerals” mundësoi me disa kontrata qiraje depozitimin e mbetjeve në portin e Durrësit.
PERSONAT E SHPALLUR NË KËRKIM
Erdal Demir – Administratori i “Kürüm International” – “Kontrabanda me mallra të ndaluara ose të kufizuara” në 4 raste, “transporti i mbetjeve”, “Menaxhimi i mbetjeve”, “Falsifikimi i dokumentave” ne 2 raste dhe “Pastrimi i produkteve të veprimtarisë kriminale”.
Yusuf Sezai Kurum – Administrator me prokurë i “Kürüm” – “”Menxhimi i mbetjeve”, “Pastrimi i produkteve të veprimtarisë kriminale”
Harun Sarica 42 vjeç – banues në Turqi; Drejtori i prodhimit të çelikut në “Kürüm” – “Menaxhimi i mbetjeve”
Mujo Ilazaj – Drejtori i Transportit në kompaninë “Kürüm” – “Transporti i mbetjeve”.
Arif Shkalla – Drejtues në kompaninë “Kürüm” – “Kontrabanda me mallra të ndaluara ose të kufizuara”, “Menaxhimi i mbetjeve”, “Falsifikimi i dokumentave” dhe “Pastrimi i produkteve të veprimtarisë kriminale”.
Mbarime Koroci – Aksionere e kompanisë “Alliance Resource” – “Menaxhimi i mbetjeve” dhe “Pastrimi i produkteve të veprës penale ose veprimtarisë kriminale”.
Petrit Qosja – Person fizik në tregtinë e mbetjeve – “Menaxhimi i mbetjeve”.
Xhulio Golgota – Inspektor i Autoritetit Portual Durrës – “Shpërdorimi i detyrës”.
Dritan Seferaj – Drejtoria e Inspektim- Kontrollit, AKM – “”Shpërdorimi i detyrës”.
Doni Sokolaj – Administrator i kompanisë D.o.o Minerals – “Kontrabanda me mallra të ndaluara ose të kufizuara”, “Falsifikimi i dokumenteve” dhe “Pastrimi i produkteve të veprimtarisë kriminale”.
Gjovana Sokolaj – Pronare e kompanisë “Sokolaj” – “Kontrabanda me mallra të ndaluara ose të kufizuara” në 4 raste, “Falsifikimi i dokumenteve” dhe “Pastrimi i produkteve të veprimtarisë kriminale”.
Olizana Pemati – Ish- administratore e kompanisë “Sokolaj” – “Kontrabanda me mallra të ndaluara ose të kufizuara”, “Pastrimi i produkteve të veprimtarisë kriminale”.
Ingo Hesse – administrator i kompanisë EMS APO – “Menaxhimi i mbetjeve”.
Por kur erdhi në Shqipëri Kompania Holdingdhe cili ishte itinerari i 25 viteve aktivitet?
Në vitin 1998, KurumInternational u regjistruar me vendim të Gjykatës Tiranë me subjekt “import/eksport me shumicë e pakicë të mallrave të ndryshëm industrial,ushqimor, konfeksione, elektroshtëpiake, karburant e librifikantë si dhe import-eksport të produkteve dhe lëndë të parë, prodhimë çeliku të të gjitha llojeve, industri e rëndë, miniera dhe hoteleri, me përfaqësues ligjor Hasmet Kürüm dhe me kapital themeltar 100 mijë lekë.
Në të njëjtin vit, kompania merr në përdorim Uzinat e Çelikut dhe të Petëzimit në Kombinatin Metalurgjik të Elbasanit, përmes një koncensioni me qeverinëshqiptare që në atë kohë drejtohej nga kryeministrin Fatos Nano.
Qeveria, në mbledhjen e saj të radhës vendosi dhënien me koncesion të fabrikës së Oksigjenit, e cila deri në Tetor të vitit 2002, ishte furnizuesja kryesore e spitaleve dhe subjekteve private. Si pasojë e problemeve financiare, fabrika e Oksigjenit në Elbasan, ndërpreu aktivitetin e saj, duke krijuar probleme në furnizimin me oksigjen të spitaleve. Projekti i prezantuar nga shoqëria Kurum, për rehabilitimin e fabrikës së Oksigjenit synonte rritjen e prodhimit të çelikut, me 150 ton më shumë investime.
Në vitin 2002, u depozitua kërkesa për rritjen e kapitalit themeltar nga 100.000 lekë në 150 milion lekë dhe për vlerësimin e kapitalit të shoqërisë caktohet ekspert kontabël Andon Kristo.
Në vitin 2003 u mor vendimi për ndryshimin e subjektit të kompanisë si dhe u ndryshua selia duke u zhvendosur tek “Sky Tower”. Në subjekt u shtua dhe: prodhim e tregtim me shumicë e pakicë si për nevojat e vendit ashtu edhe për eksport të: gëlqeres, oksigjenit, azotit, gazit argon, avullit e të tjera gazrave teknike.
Në vitin 2006, me vendim të ortakut të vetëm është vendosur hartimi i bilancit të shoqërisë për 2 vitet e fundit si dhe u bë caktimi dhe emërimi i ekspertit kontabël Andon Kristo për të shndërruar shoqërinë nga një shoqëri me përgjegjësi të kufizuar në një shoqëri anonime.
Në të njëjtin vit, privatizimi i ndërmarrjeve të ish-çelikut të partisë që u konsiderua si shpëtim për gjigantin e furrnaltave e të tymnajës mbytëse mbi Elbasan, Metalurgjiku nisi t’i ngjante gjithnjë e më tepër një gërmadhe. Specialistë dhe drejtues të Metalurgjikut kanë hartuar me dhjetëra projekte për transformimin e fabrikave dhe uzinave të tij në potenciale prodhuese, por këto mbetën vetëm në letër.
Fabrika e oksigjenit në këtë sektor funksiononte në vitin 2006 vetëm me 12% të kapacitetit dhe shtimi i prodhimit të saj konsiderohej si mjaft i dobishëm, por specialistët e firmës turke, “Kürüm” shpreheshin skeptikë për realizimin për shkak të amortizimit të fabrikës.
Tashmë krenaria e dikurshme, vënia në funksion për grumbullimin e plehrave të qytetit të një sipërfaqe prej 53 mijë metra katrorësh, të përftuar nga procesi i prishjes dhe pastrimit të ambienteve, ishte kthyer në një truall bosh që nuk përdorej më as për tokë bujqësore për shkak të ndotjes.
Në vitin 2007 kapaciteti i prodhimit ishte rritur në 550.000 ton/vit, ndërsa në vitin 2008 filluan investimet për të rritur kapacitetin e prodhimit të Uzinës së Çelikut në 420 mijë ton/vit. Kürüm Gëlqere fillon të ushtrojë aktivitetin nën strukturën e Kurum International.
Në vitin 2009, në 10-vjetorin e fillimit të aktivitetit të Kürüm International, përfundoi dhe proçesi i privatizimit të Kompleksit të Prodhimit të Çelikut në Elbasan.
Në vitin 2010 u bë bashkimi i shoqërisë “Kürüm INTERNATIONAL” Sh.a (shoqëria përthithëse), me Nipt K02727230T dhe shoqerise “Kürüm GELQERE” sh.a (shoqëria e përthithur), me Nipt K22909201Q. Të gjitha të drejtat dhe detyrimet e shoqërisë “Kürüm GELQERE” Sh.a, kaluan në favor të shoqërisë “Kürüm INTERNATIONAL” Sh.a. Vlera e Kapitalit ishte 700.100.000 lekë dhe u bë 728.800.000 lekë.
Në të njëjtin vit u shtua administrator Koray Zeytinoglu, ndërkohëqë u largua administratori Hasmet Kürüm si dhe në Këshillin Mbikëqyrës u shtuan anëtarët Yakup Metin Karahan, Ahmet Fuat Erkal sidhe u largua anëtari Zeki Kaya.
Në vitin 2011, Kürüm International vuri në punë impiantin e përpunimit të skrapit, kondiratorin. Impianti pati një impakt të rëndësishëm në rritjen e efiçencës së prodhimit dhe uljen e konsumit të energjisë elektrike në Uzinat e Prodhimit të Çeliqeve.
Në vitin 2012, e depozitua vendimi i Asamblesë së aksionarëve që vendosën rë rrisin kapitalin themeltar të shoqërisë nëpërmjet përfshirjes së fitimeve të mbartura e të pashpërndara. Për të përgatitur këtë raport u caktua shoqëria audituese “ATK Auditing” shpk me ekspert kontabel te autorizuar z. Andon Kristo, i njëjti ekspert kontabël që ka pasur më herët në dorë bilancet e të njëjtës kompani.
Në të njëjtin vit, Kürüm International filloi proçedurat për privatizimin e katër HEC-eve (Ulëz & Shkopet dhe Bistrica 1 & 2) nga shteti shqiptar.
Në vitin 2013, me përdorimin e HEC-eve, Fabrika e Prodhimit të Çeliqeve u kthye në një impiant të integruar, i cili prodhon vetë energjinë e nevojshme për aktivitetin e tij.
Në këtë fazë u bë largimi i anëtarëve të Këshillit Mbikëqyrës dhe emërimi si anëtar i Këshillit Mbikëqyrës i Melih Guven, Yucel Aksu dhe Bunyamin Diricanli.
Por tatëpjeta zyrtarisht nisi në viin 2015, kur Kurum nisi mbylljen e adresave dytësore, duke ngushtuar kështu aktivitetin.
Kjo ishte dhe një parapërgatitje për të shpallur falimentin!
Pak muaj përpara deklarimit për falimentim (26.02.2016) të Albanian Kurum International sh.a. (100% në pronësi z. Hasmet Bedii Kürüm) dhe të Turkish Kürüm Holding S.A (100% në pronësi z. Hasmet Bedii Kürüm) dhe Kürüm Demir SA (100% në pronësi Kurum Holdings), kompania serbe NOVOMETAL D.o.o., 100% në pronësi të shtetasit turk z. Cagatay Uraz, mori pronësinë e kompanisë shqiptare ALBAMETAL Sh.p.k., në atë kohë një lojtar i nivelit të II në tregun e skrapit dhe hekurit për ndërtim.
Uraz ishte një i afërm i Hasmet Kürüm
Pra, Kürüm u shit vetë pronarit të Kurum sepse kompania ALBAMETAL Sh.p.k administrohet nga një ish-punonjës i vetë Kürüm.
Pse u bë kjo gjë? Ndoshta për të shmangur detyrimet?!
Kështu që shoqëria Alba Metal ia doli që brenda afatit sipas Ligjit Shqiptar të Falimentit ia doli që vetëm një javë përpara shpalljes së falimentit të ketë në zotërim të gjitha asetet e prekshme të Kurum dhe 100% të aksioneve në pronësi të z.Hasmet Kürüm.
Zyrtarisht u deklarua se kjo gjë erdhi pasi Kürüm hyri në një Marrëveshje Kredie/Tregtare me Albametal Sh.p.k. që arrinte shumën prej 25 milionë eurosh.
Një veprim i tillë, mund të konsiderohet nga kushdo, si një mashtrim ndaj kreditorëve të Kurum Intl., duke paraqitur më pas një kallëzim penal (p.sh. konspiracion, mashtrim, etj) kundër të gjitha palëve të përfshira , dmth Kurum Intl., administratorit të saj, z.Hasmet Kurum, Albmetal dhe Administratorit të saj.
Për Konsorciumin e Bankave ndërkombëtare dhe vendore në drejtim të një veprimi të tillë të dyshimtë ekziston termi e “peng negative”, që do të thotë se çdo barrë e mëtejshme e aseteve të prekshme të Kurum Intl. sh.a. mund të bëhet vetëm me ligj me pëlqimin e institucioneve financiare.
A kërkoi Kürüm pëlqimin e institucioneve financiare përpara se të ofronte zotime për të gjitha asetet eprekshme të Kürüm në favor të Albametal sh.pk?
Pak muaj para deklarimit për falimentimin e kompanive të Kurum Group, Kompania Turke Kurum Holdings SA shiti aksionet e saj 100% në Durrës – Kürüm Shipping Sh.a në shtetin e Delaware (SHBA) një kompanie të regjistruar METAL COMMODITIES FOREIGN TRADE CORP. CORP. me Agjent të saj, kompaninë Amerikane Corporate Consulting Ltd.
Këtu nisi dhe përplasja me shtetit shqiptar që përfundoi në Arbitrazh
Së fundmi Shqipëria ka fituar në arbitrazhin ndërkombëtar përballjen me kompaninë “Kürüm”, e cila ka pasur koncesionin e terminalit të kontejnerëve në Portin e Durrësit. Kompania kërkonte 100 milionë euro dëmshpërblim, por Gjykata e Arbitrazhit në Uashington ka dhënë vendimin më datë 26 korrik, në favor të qeverisë shqiptare, pas pretendimit të kompanisë turke për dëmin e shkaktuar nga mbyllja e parakohshme e koncesionit që duhet të zgjaste 35 vjet, por që mbeti aktiv vetëm 9 vite.
Tashmë, qeveria tashmë ka nënshkruar një marrëveshje me Emiratet e Bashkuara Arabe për transformimin e Portit të Durrësit në port turistik, ndërsa ai tregtar do të zhvendoset në Porto Romano.
Më datë 11.12.2018, me anë të Vendimit Nr. 10234, të Gjykatës së Rrethit Gjyqësor Tiranë, u mbyll Procedura e falimentit të shoqërisë “Kürüm International” si dhe u hartua miratimi i Planit të Riorganizimit të shoqërisë.
Konkretisht sipas vendimit nr. 6631/1112 datë 30.06.2017 të Gjykatës së Rrethit Gjyqësor Tiranë, lihet në fuqi me vendimin Nr. 297 datë 19.02.2018 të Gjykatës së Apelit Tiranë u vendos që:
Debitori “Kürüm International” SH.A. të vazhdojë të shlyejë detyrimet ndaj të gjithë kreditorëve sipas përcaktimeve dhe afateve në Planin e Riorganizimit dhe të përmbushë kushtet ligjore të zbatimit të tij.
Debitori “Kürüm International” SH.A i kthehet tërësisht e drejta e disponimit të pasurive të tij dhe masa e falimentit duke respektuar kufizimet e vendosura në Planin e Riorganizimit të miratuar.
Ngarkohet Mbikqyrësja e zbatimit të Planit të Riorganizimit Znj. Lindita Kikino të mbikëqyrë në përputhje me përcaktimet e Planit të Riorganizimit dhe dispozitat ligjore, përmbushjen e pretendimeve të kreditorëve sipas Planit të Riorganizimit.
Debitori “Kürüm International” SH.A., Mbikëqyrja e zbatimit të Planit të Riorganizimit dhe çdo subjekt i përcaktuar në plan detyrohen të zbatojnë të gjitha udhëzimet dhe detyrimet e përcaktuara në kushtet e Planit të Riorganizimit sipas vendimit nr. 6631/1112 datë 30.06.2017 të Gjykatës së Rrethit Gjyqësor Tiranë “Për miratimin e Planit të Riorganizimit”.
Statusi i shoqërisë kaloi nga “Shoqëri në procedurë falimenti” në “Aktiv”.
Puna vijoi dhe në vitin 2022, situata mori një tjetër kthesë. Më datë 04.07.2022 lëshuar nga Përmbarues Gjyqësor Privat Dorian Skëndi, u urdherua vendosja e mases se sekuestros konservative mbi kuotat e debitorit, shoqeria “Kürüm Internaional” SH.A.me NIPT- K02727230T, me administrator Erdal Demir.
Ndërsa më datë 15.07.2022 lëshuar nga Përmbarues Gjyqësor Privat Dorian Skëndi, u urdhërua heqja e masës së sekuestros konservative mbi kuotat e debitorit, shoqëria “Kürüm International”
Me datë 22.11.2023, sërish është depozituar urdhri Nr. 14570 Prot, lëshuar nga Zyra Përmbarimore Tiranë, ku është urdhëruar: Vendosja e masës së sekuestros konservative nga kuotat/aktivet e kapitalit në subjektet “Kürüm International” SH.A, me Nipt K02727230T.
Më datë 10.01.2024, është depozituar urdhri nr. 262 Prot, protokolluar nga QKB me Nr. 691 Prot datë 11.01.2024, lëshuar nga Zyra e Përmbarimit Tiranë ku është urdhëruar: Heqja e sekuestros konservative mbi kuotat e subjektit debitor “Kürüm International” SH.A.me NIPT K02727230T sipas shkresës Nr. 14570 Prot datë 22.11.2023, të zyrës sonë, pas detyrimi është likujduar tërësisht 09.01.2024.
“Zullumet” e tjera në Shqipëri
“Kürüm International”, që prej vitit 2009, duke shkrirë çdo ditë tonelata me hekurishte të ardhura nga Maqedonia e Veriut, Kosova, Bullgaria, Mali Zi, e deri nga Serbia, helmoi gjithçka. Tokën, ajrin, lumin, pyjet, rrugët, pemët, të mbjellat, bagëtitë, pulat, lopët, dhe mbi të gjitha jetën e banorëve të zonave ku punon si Bradasheshin, Shijonin, Kusarthin, Katundin e Ri, dhe deri ata të Elbasanit.
Madje për dëmin e madh të ndotjes vite më parë iu pezullua edhe leja nga Inspektorati i Mjedisit, por pavarësisht kësaj ajo solli sërish helme.
Mashtrime me bankat
Në vendin e origjinës, Turqi, pronari Asmet Kürüm ka qenë protagoniste e një tjetër skandali mashtrimi ku mediat turke e akuzuan se u mori qindra miliona euro bankave turke e britianike dhe 210 milion euro bankave shqiptare në formë kredie duke gënjyer me bilancet.
Skandali mori përmasa më të mëdha pasi pjesë e listës së bankave të mashtruara ishin turke, shqiptare, madje edhe britanike duke e kthyer në një skandal ndërkombëtar.
Gazeta turke “Sabah” raportonte se skandali i kompanisë turke “Kürüm Demir”, e cila ka operuar në Shqipëri përmes kompanisë “Kürüm International” ka të bëjë me një mashtrim gjigant që i është bërë bërë 33 bankave në Turqi, Shqipëri dhe Angli.
Siç shkruante gazetarja turke Dilek Güngor, mashtrimi ishte aq mirë i menduar sa “nuk do t’i shkonte ndërmend as djallit”.
Shkurtimet e punonjësve
Në vitin 2015, kompania turke “Kürüm” shkurtoi 200 vende pune gjë që solli revoltë të sindikatave dhe punëtorëve. Këshilli sindikal i punonjësve të Kurum deklaroi në atë kohë se shkurtimi i 200 punonjësve nga “Kürüm# është një “bombë” sociale për Elbasanin.
Më 1 qershor të vitit 2021 u përsërit e njëjta gjë, pasi u shkurtuan 20 punonjës dhe kolegët e tyre dolën në protestë.
“Kürüm” duhet të japë llogari edhe për mbylljen e uzinës së çelikut në Elbasan duke flakur në rrugë 500 punonjës, të cilët janë të pambrojtur përballë turqve.