❌

Normal view

There are new articles available, click to refresh the page.
Today — 2 February 2026Main stream

Plani gjenial i Kinës për të fituar garën botërore të Inteligjencës Artificiale po funksionon

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
2 February 2026 at 15:30

Rreth tre vite mĂ« parĂ«, Stacey Tang, njĂ« menaxhere e njĂ« kompanie faramceutike nĂ« Pekin, mori njĂ« telefonatĂ« tĂ« pazakontĂ«. NjĂ« zĂ« qĂ« i thoshtĂ« tĂ« dĂ«rgonte djalin e saj 15-vjeçar pĂ«r tĂ« bĂ«rĂ« njĂ« test “gjeniu” nĂ« njĂ« nga gjimnazet mĂ« elitare tĂ« qytetit.

Ishte nëntor 2022, kulmi i karantinës së Covid-19 në Pekin. Shkollat ishin mbylluar dhe një takim fizik nuk ishte tërheqës. Por mbi të gjitha, testi ishte shqetësues: një furgon do të shëtiste djalin nëpër qytetin për 1 orë, ndërsa ai zgjidh probleme matematikore të nivelit të lartë.  

PrindĂ«rve tĂ« tjerĂ« mund t’ju dukej e çuditshme, por jo zonjĂ«s Tang. “Kudo tjetĂ«r do mendoje se Ă«shtĂ« ndonjĂ« plan rrĂ«mbimi apo ndonjĂ« i sĂ«murĂ«â€, thotĂ« ajo. “Por unĂ« isha shumĂ« e lumur dhe e dĂ«rgova menjĂ«herĂ« tim bir. Kjo ishte bileta e tij e artĂ« pĂ«r tĂ« aksesuar shkollat mĂ« tĂ« mira nĂ« KinĂ«â€. Djali i Tang ishte njĂ« nga 100 mijĂ« adoleshentĂ«t e talentuar qĂ« zgjidhjen çdo vit pĂ«r t’u bĂ«rĂ« pjesĂ« e njĂ« rrjeti studimor tĂ« fokusuar nĂ« shkencĂ«, nĂ« shkollat mĂ« tĂ« timra.

“Klasat e gjeniut”, tĂ« quajtura gjithashtu klasat “eksperimentale” ose tĂ« “garĂ«s”, trajnojnĂ« nxĂ«nĂ«s tĂ« talentuar pĂ«r tĂ« konkurruar nĂ« garat ndĂ«rkombĂ«tare nĂ« matematikĂ«, fizikĂ«, kimikĂ«, biologji dhe shkenca kompjuterike. Tang vetĂ« ishte pjesĂ« e kĂ«tij rrugĂ«timi gjenial pothuajse 30 vjet mĂ« parĂ«, nĂ« qytetin e saj tĂ« lindjes Chengdu, nĂ« jug-perĂ«ndim tĂ« KinĂ«s. Kjo i ndihmoi tĂ« shkonte nĂ« Pekin pĂ«r tĂ« studiuar nĂ« Universitetin prestigjioz Peking, dhe tĂ« siguronte njĂ« punĂ« me pagesĂ« tĂ« mirĂ«.

PĂ«r disa dekada, kĂ«to klasa kanĂ« nxjerrĂ« liderĂ« tĂ« shkencĂ«s dhe teknologjisĂ« nĂ« KinĂ«s. Nuk Ă«shtĂ« ekzagjerim tĂ« thuash se si kjo nismĂ« e ka bĂ«rĂ« KinĂ«n njĂ« konkurrent tĂ« fortĂ« tĂ« SHBA-sĂ«, sidomos nĂ« fushat e AI-sĂ«, robotikĂ«s dhe manifakturĂ«s. Edhe themeluesi i TikTok ka qenĂ« njĂ« nxĂ«nĂ«s i “klasĂ«s sĂ« gjeniut”. Po ashtu edhe krijuesit e platformĂ«s online Taobao, inxhinierĂ«t qĂ« krijuan gjuhĂ«n pas DeepSeek dhe Alibaba. Lista Ă«shtĂ« e pafundme.

Klasat e gjeniut në Kinë dallojnë në mënyra të rëndësishme nga rrugët e talenteve në Perëndim. Së pari, sistemi tejkalon konkurrencën ndërkombëtare për nga shkalla. Së dyti, është i drejtuar nga shteti. Sipas mediave shtetërore Xinhua, Kina diplomon rreth pesë milionë studentë në degë të shkencës, teknologjisë, inxhinierisë dhe matematikës çdo vit, krahasuar me rreth gjysmë milioni në SHBA. Dhjetëra mijëra nga këta diplomantë janë studentë të klasës së gjeniut, të ndarë nga klasat e rregullta për një periudhë intensive studimi midis moshës 16-18 vjeç. Ndërsa të tjerët studionin për provimet e frikshme për pranimin në universitet, ata që ndjekin rrugën e gjeniut kanë mundësinë të anashkalojnë plotësisht këtë fat, duke siguruar vend në universitetet më të mira para se të dalin nga shkolla e mesme, varësisht nga rezultatet e tyre në konkurrime ndërkombëtare të shquara. Studentët më të mirë vazhdojnë në programe më të avancuara të talenteve në universitetet më të larta kineze, si programet elitare të shkencës kompjuterike në universitetet Tsinghua dhe Shanghai Jiao Tong.

Kur Jensen Huang, CEO tajvano-amerikan i Nvidia, i quajti vitin e kaluar studiuesit kinezĂ« tĂ« AI-sĂ« “klasĂ« botĂ«rore”, ai ndoshta po mendonte pĂ«r diplomantĂ«t e klasĂ«s sĂ« gjeniut qĂ« po ndĂ«rtonin kompanitĂ« teknologjike tĂ« fuqishme tĂ« vendit, si DeepSeek dhe Huawei, si dhe kompani AI ndĂ«rkombĂ«tare. “Kur ecni nĂ«pĂ«r korridoret e Anthropic, OpenAI apo DeepMind, ka plot studiues AI aty, dhe ata janĂ« nga Kina. Ata janĂ« jashtĂ«zakonisht tĂ« talentuar dhe fakti qĂ« bĂ«jnĂ« punĂ« jashtĂ«zakonisht tĂ« mirĂ« nuk mĂ« habit aspak,” tha Huang nĂ« majin e kaluar.

Një vit më parë, kur start-upi kinez më inteligjencë artificiale, DeepSeek befasoi botën me lançimin e modelit të tij të madh të gjuhës R1 me performancë të lartë, për një pjesë të vogël të kostos së konkurrencës ndërkombëtare, shumë vëzhgues perëndimorë u pyetën se si një ekip i vogël studiuesish kinezë mund të sfidonte dominimin amerikan në AI. Klasat e gjeniut janë një pjesë e madhe e përgjigjes.

Kur Wang Zihan nisi internshipin e tij nĂ« DeepSeek nĂ« vitin 2024, ishte vetĂ«m 21-vjeç dhe nuk e kishte idenĂ« se po bĂ«hej pjesĂ« e diçkaje qĂ« do tĂ« konkurronte SHBA-nĂ«. AtĂ«herĂ«, SHBA i qĂ«ndronte narratives se po “e mbyste” KinĂ«n me inovacionin e saj dhe se kompanitĂ« kineze nĂ« fakt po kopjonin ato amerikane.

KompanitĂ« me AI nĂ« KinĂ« u kuptua se thjesht po kopjonin modelet e lĂ«shuara nga OpenAI dhe Meta. Wang punoi nĂ« modelin V2 tĂ« DeepSeek, njĂ« paraardhĂ«s i bazĂ«s pĂ«r modelin R1 qĂ« disa muaj mĂ« vonĂ« do tĂ« bĂ«ntĂ« kompaninĂ« qendĂ«r tĂ« lajmeve botĂ«rore. DeepSeek kishte mundur shumĂ« nga rivalĂ«t amerikanĂ«, duke prodhuar njĂ« model arsyetimi botĂ«ror duke pĂ«rdorur shumĂ« mĂ« pak çipe tĂ« avancuara sesa homologĂ«t e tyre ndĂ«rkombĂ«tarĂ«. NdĂ«rsa modelet e OpenAI mbeteshin tĂ« mbyllura, DeepSeek bĂ«ri tĂ« gjithĂ« procesin e zhvillimit publik dhe R1 ishte i hapur pĂ«r kĂ«do qĂ« donte ta shkarkonte. Ndryshe nga shumĂ« start-up-e teknologjike kineze, ekipi i DeepSeek ishte pothuajse tĂ«rĂ«sisht vendas. Themeltari i tij i tĂ«rhequr, Liang Ëenfeng, ishte veçanĂ«risht krenar pĂ«r bazĂ«n e talenteve tĂ« brendshme. “Ne duam tĂ« rrisim talentet tona mĂ« tĂ« mira, pĂ«rndryshe Kina gjithmonĂ« do tĂ« jetĂ« ndjekĂ«se,” tha ai nĂ« vitin 2024 nĂ« njĂ« intervistĂ« tĂ« rrallĂ« pĂ«r mediat kineze.

TĂ« punosh nĂ« DeepSeek ishte njĂ« pĂ«rvojĂ« emocionuese pĂ«r Wang. “AsnjĂ« KPI [indikator kryesor i performancĂ«s], asnjĂ« hierarki, askush pas shpinĂ«s, dhe burime tĂ« pafundme pĂ«r tĂ« eksperimentuar ide tĂ« reja,” tha ai. Ai ishte pjesĂ« e njĂ« ekipi prej mĂ« shumĂ« se 100 personash, pothuajse tĂ« gjithĂ« nga klasat e gjeniut. “Sfondi im arsimor ishte njĂ« nga mĂ« pak tĂ« mirĂ«t. Isha me fat me kohĂ«n qĂ« kam pasur.” ShokĂ«t e tij vinin kryesisht nga dy universitetet mĂ« tĂ« mira kineze, Tsinghua dhe Peking, si dhe nga Universiteti Zhejiang,

Gati tĂ« gjithĂ« ishin pjesĂ«marrĂ«s me pĂ«rvojĂ« dhe fitues medaljesh nĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« nga konkurrimet e mĂ«dha ndĂ«rkombĂ«tare shkencore. Wang kishte hyrĂ« nĂ« klasĂ«n e gjeniut nĂ« njĂ« shkollĂ« tĂ« lartĂ« me renditje tĂ« lartĂ« nĂ« Wuhan, Shkolla Nr.1 e Mesme e Bashkangjitur pranĂ« Universitetit Normal tĂ« KinĂ«s Qendrore. NĂ« Wuhan, njĂ« nga qytetet mĂ« tĂ« dendura tĂ« KinĂ«s qendrore, konkurrenca pĂ«r vendet nĂ« shkollĂ« dhe universitet Ă«shtĂ« ndĂ«r mĂ« tĂ« ashpra nĂ« vend. “Arsimi qĂ« kam marrĂ« duke u rritur ishte jashtĂ«zakonisht i vĂ«shtirĂ«, por presioni dhe konkurrenca e ashpĂ«r tĂ« mĂ«sojnĂ« mĂ« tĂ« mirĂ«n,” tha ai. “Ndihesh sikur, pas kĂ«saj, nuk ka sfidĂ« nĂ« botĂ« qĂ« nuk mund ta pĂ«rballoj.”

Ndryshe nga shumĂ« shokĂ« tĂ« tij tĂ« klasĂ«s, Wang, i cili e pĂ«lqente historinĂ« dhe pĂ«rfaqĂ«soi shkollĂ«n e mesme nĂ« debatet e modelit tĂ« OKB-sĂ« nĂ« Pekin, nuk ishte fokusuar vetĂ«m nĂ« shkencĂ«. Ai mendon se interesi i tij pĂ«r humanitetet mund tĂ« ketĂ« qenĂ« i dobishĂ«m nĂ« punĂ«n e tij tĂ« mĂ«vonshme nĂ« AI. NjĂ« nga sekretet e DeepSeek, qĂ« e lejon tĂ« shquhet nĂ« fusha si feng shui, pĂ«rdor ekspertĂ« njerĂ«zorĂ« tĂ« quajtur Baixiaosheng (kinezisht “dijetar”) pĂ«r tĂ« trajnuar modelin pĂ«r lloje tĂ« njohurive, kryesisht tĂ« lidhura me njerzillĂ«kun, qĂ« do tĂ« ishin tĂ« vĂ«shtira pĂ«r t’u mĂ«suar vetĂ«m nga tĂ« dhĂ«na publike.

Wang e la DeepSeek vitin e kaluar pĂ«r tĂ« ndjekur njĂ« doktoraturĂ« nĂ« Universitetin Northwestern nĂ« SHBA. Ai tha se donte tĂ« shihte botĂ«n dhe tĂ« pĂ«rjetonte kultura tĂ« ndryshme. Nuk Ă«shtĂ« ende i sigurt nĂ«se do tĂ« qĂ«ndrojĂ« apo do tĂ« kthehet pas pĂ«rfundimit tĂ« studimeve. Ai njeh disa doktorantĂ« kinezĂ« qĂ« u janĂ« refuzuat aplikimet pĂ«r vizĂ« amerikane. “MĂ« shumĂ« studentĂ« kinezĂ«, qĂ« pĂ«rbĂ«jnĂ« rreth gjysmĂ«n e doktoraturave nĂ« degĂ« shkencore kĂ«tu, po mendojnĂ« tĂ« kthehen tani pĂ«r shkak tĂ« pasigurisĂ«. NĂ«se duhet tĂ« jetosh me rrezikun qĂ« mund tĂ« tĂ« dĂ«bojnĂ« çdo ditĂ«, Ă«shtĂ« shumĂ« presion,” tha ai. “PĂ«r mĂ« tepĂ«r, Kina po ecĂ«n shumĂ« mirĂ«.”

Struktura e KinĂ«s pĂ«r tĂ« zhvilluar shkencĂ«n nga lart-poshtĂ« mund tĂ« gjurmohet pas LuftĂ«s sĂ« DytĂ« BotĂ«rore. NĂ« vitin 1958, Kryetari Mao Zedong nisi fushatĂ«n e tij “Hapi i Madh PĂ«rpara”, duke synuar tĂ« rivalizonte fuqitĂ« perĂ«ndimore nĂ« forcĂ«n ushtarake dhe industrinĂ« e rĂ«ndĂ«. Plani pati rezultate katastrofale, pĂ«rfshirĂ« urinĂ« masive dhe miliona tĂ« vdekur. Por gjatĂ« dekadave qĂ« pasuan, mesazhi se shkenca ishte çelĂ«si i pĂ«rparimit kombĂ«tar vazhdoi tĂ« jepej nĂ« klasa dhe nĂ« shtĂ«pi.

PĂ«r njĂ« shoqĂ«ri qĂ« pĂ«r shekuj me rradhĂ« kishte prioritet njerĂ«zit mbi trajnimet teknike ose shkencore, ky ndryshim pati implikime tĂ« thella. NjĂ« slogan i drejtpĂ«rdrejtĂ« nĂ« murin e shumĂ« zyrave arsimore lokale deri nĂ« vitet 1980 thoshte: “Prodhoni talent, shpejt dhe herĂ«t.” U implementua njĂ« plan arsimor nĂ«ntĂ«vjeçar, pothuajse falas, pĂ«r tĂ« ngritur nivelin arsimor tĂ« popullsisĂ«. NdĂ«rkohĂ«, nĂ« njĂ« numĂ«r tĂ« vogĂ«l shkollash tĂ« larta tĂ« vendit, u krijuan klasat e gjeniut pĂ«r tĂ« kultivuar mendjet mĂ« premtuese tĂ« rinj dhe pĂ«r tĂ« parĂ« nĂ«se talentet kineze mund t’i mposhtnin rivalĂ«t nĂ« arenĂ«n botĂ«rore.

Olimpiadat Ndërkombëtare të Shkencave janë një seri konkurimesh vjetore për nxënësit e shkollës së mesme, secila e organizuar nga një trup organizues dhe mikpritëse e një shteti të ndryshëm çdo vit. Vendet pjesëmarrëse dërgojnë një ekip nga nxënësit e tyre më të mirë pas provimeve kombëtare selektive, duke shpresuar të fitojnë medalje ari. Olimpiada e matematikës u prezantua e para, në 1959. Konkurrime të tjera në fizikë, kimi, shkencë kompjuterike, biologji dhe më shumë u shtuan më vonë.

NĂ« vitin 1985, dy studentĂ« kinezĂ« ishin tĂ« parĂ«t qĂ« morĂ«n pjesĂ« nĂ« OlimpiadĂ«n NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« MatematikĂ«s, e mbajtur nĂ« Joutsa, FinlandĂ«. Ata sollĂ«n njĂ« medalje bronzi mes tyre. Ishte njĂ« moment historik, qĂ« tregonte se studentĂ«t kinezĂ« mund tĂ« konkurronin krahas rusĂ«ve dhe amerikanĂ«ve qĂ« dominonin podiumet. Viti pasues, Kina dĂ«rgoi njĂ« ekip tĂ« plotĂ« prej gjashtĂ« studentĂ«sh nĂ« OlimpiadĂ«n nĂ« VarshavĂ«. Ata u kthyen me tre medalje bronzi, njĂ« arritje qĂ« u bĂ« e njohur nĂ« nivel kombĂ«tar. NjĂ« numĂ«r i vogĂ«l shkollash tĂ« larta u inkurajuan aq sa tĂ« alokojnĂ« burime speciale, jashtĂ«zakonisht tĂ« pakta nĂ« atĂ« kohĂ«, pĂ«r tĂ« krijuar klasa tĂ« dedikuara pĂ«r tĂ« talentuarit, veçanĂ«risht pĂ«r t’i pĂ«rgatitur ata pĂ«r Olimpiada dhe pĂ«r tĂ« sjellĂ« medalje pĂ«r KinĂ«n.

 Një strategji e ngjashme u përdor për të gjetur dhe trajnuar atletët më të mirë. Klasat u bënë shpejt një karakteristikë standarde për mijëra shkolla, dhe rezultatet ishin mbresëlënëse. Me kalimin e viteve, ekipet kineze filluan të rrëmbejnë shumicën e medaljeve të arta në Olimpiada, duke tejkaluar në mënyrë të dukshme rivalët e tyre. Në vitin 2025, ekipet kombëtare kineze dërguan gjithsej 23 konkurrentë në Olimpiada: 22 u kthyen me medalje ari.

Që nga fillimi i viteve 2000, pranimi në universitete u reformua, duke u dhënë më shumë fleksibilitet kolegjeve për të mbushur vendet pa u mbështetur vetëm te rezultatet e provimeve. U krijuan konkurrime kombëtare për studentët në fund të vitit të dytë të shkollës së mesme. Ata që fituan çmime të larta në provimin kombëtar mund të merrnin pranimin direkt në një nga universitetet e Projektit 985, ekuivalenti i Ivy League të Kinës me 39 anëtarë.

Rruga pĂ«r tĂ« anashkaluar provimet ishte njĂ« stimul i fortĂ« pĂ«r studentĂ«t pĂ«r tĂ« marrĂ« pjesĂ« nĂ« rrugĂ«n e gjeniut. Rruga tradicionale pĂ«r studentĂ«t e shkollĂ«s sĂ« mesme nĂ« KinĂ« pĂ«rbĂ«het nga tre vite studimi nĂ« lĂ«ndĂ«t e detyrueshme me provim: Kinezisht, Anglisht dhe MatematikĂ«, si dhe tre lĂ«ndĂ« tĂ« tjera tĂ« zgjedhura nga Fizika, Kimi, Biologjia, Historia, Gjeografia dhe Politika. Provimet nĂ« tĂ« gjashtĂ« lĂ«ndĂ«t merren nĂ« fund tĂ« vitit tĂ« tretĂ«. StudentĂ«t e klasĂ«s sĂ« gjeniut, nga ana tjetĂ«r, fokusohen nĂ« “lĂ«ndĂ«t e konkurrencĂ«s”. NjĂ« student qĂ« konkurron nĂ« OlimpiadĂ«n NdĂ«rkombĂ«tare tĂ« FizikĂ«s, pĂ«r shembull, duhet jo vetĂ«m tĂ« pĂ«rfundojĂ« tre vitet e fizikĂ«s sĂ« shkollĂ«s sĂ« mesme, por edhe tĂ« pĂ«rmbushĂ« tĂ« paktĂ«n gjysmĂ«n e kurrikulĂ«s sĂ« nivelit universitar, pĂ«r tĂ« qenĂ« konkurrues pĂ«r provimin kombĂ«tar. Ata mĂ« tĂ« pĂ«rkushtuarit mund tĂ« mos studiojnĂ« shumĂ« gjĂ«ra tĂ« tjera fare.

NdĂ«rsa numri i studentĂ«ve nĂ« rrugĂ«n e gjeniut u rrit, prindĂ«rit filluan tĂ« ankohen. Nuk ishte e mundur qĂ« çdo student nĂ« klasĂ«n e gjeniut tĂ« kualifikohej pĂ«r pranimin e drejtpĂ«rdrejtĂ« nĂ« universitet, vetĂ«m rreth 3% e arrijnĂ« çdo vit. TĂ« tjerĂ«t dĂ«rgoheshin pĂ«rsĂ«ri nĂ« rrugĂ«n e provimeve, me vetĂ«m njĂ« vit shkollĂ« tĂ« mbetur pĂ«r t’u pĂ«rgatitur pĂ«r provimet e frikshme. PĂ«r tĂ« adresuar ankesat, shumĂ« klasa modifikuan kurrikulat e tyre pĂ«r tĂ« ofruar njĂ« edukim mĂ« tĂ« gjithanshĂ«m, duke i kushtuar mĂ« shumĂ« kohĂ« Anglishtes dhe LetĂ«rsisĂ« Kineze.

NĂ« fund tĂ« vitit 2025, byroja arsimore e KinĂ«s forcoi politikĂ«n e saj, duke lejuar vetĂ«m 10% mĂ« tĂ« mirĂ«t nga fituesit e çmimeve kombĂ«tare tĂ« kualifikohen pĂ«r pranimin direkt nĂ« Universitetin Tsinghua dhe Universitetin Peking. Qeveria zgjeroi fokusin e saj. Ka pasur njĂ« interes gjithnjĂ« nĂ« rritje pĂ«r shkencĂ«n kompjuterike dhe teknologjinĂ«, tĂ« nxitur nga rritja eksponenciale e industrisĂ«. Olimpiada e informatikĂ«s ka kaluar matematikĂ«n dhe fizikĂ«n duke u bĂ«rĂ« mĂ« e popullarizuar. Dhe ngritja e AI ka pĂ«rshpejtuar kĂ«tĂ« ndryshim nĂ« mĂ«nyrĂ« drastike. QĂ« nĂ« vitin 2017, Kina kishte pĂ«rcaktuar zhvillimin e AI-sĂ« si njĂ« “strategji kryesore kombĂ«tare pĂ«r rritje”, me ndĂ«rtimin e talenteve tĂ« identifikuara si njĂ« nga prioritetet mĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme. NĂ« vitin pasues u krijuan 35 klasa tĂ« reja speciale me fjalĂ«n kyçe “AI” nĂ« emrin e tyre nĂ« shkolla tĂ« mesme dhe universitete.

NjĂ« nga programet mĂ« tĂ« njohura universitare tĂ« klasave tĂ« gjeniut nĂ« KinĂ« Ă«shtĂ« Klasa Speciale Pilot e ShkencĂ«s Kompjuterike nĂ« Universitetin Tsinghua. Njihet mĂ« mirĂ« si “Klasa Yao”, pas shkencĂ«tarit tĂ« njohur kinez Andrew Yao qĂ« e jep. Yao, i trajnuar nĂ« Harvard dhe i shkolluar nĂ« Princeton, Ă«shtĂ« i famshĂ«m pĂ«r punĂ«n e tij si pionier nĂ« fushat e kompjuterit kuantik dhe kriptografisĂ«. Ai Ă«shtĂ« fituesi i vetĂ«m kinez i Çmimit Turing, shpesh i quajtur Nobel i shkencĂ«s kompjuterike. Duke qenĂ« kĂ«shtu, pozicioni i Yao-s nĂ« akademinĂ« amerikane dukej i fortĂ«. MegjithatĂ«, nĂ« 2004, ai la pozicionin e pĂ«rhershĂ«m mĂ«simdhĂ«nĂ«s nĂ« Princeton pĂ«r tĂ« themeluar njĂ« program bachelor tĂ« shkencĂ«s kompjuterike nĂ« Universitetin Tsinghua nĂ« Pekin. Ishte njĂ« veprim simbolik qĂ« tregon ndryshimin e fuqisĂ« nĂ« garĂ«n teknologjike midis SHBA-sĂ« dhe KinĂ«s. Ambicioni i Yao-s ishte i thjeshtĂ«: tĂ« krijonte njĂ« qendĂ«r trajnimi talentesh nĂ« KinĂ« nĂ« njĂ« nivel tĂ« barabartĂ« me MIT dhe Stanford.

MĂ« pak se njĂ« dekadĂ« mĂ« vonĂ«, nĂ« 2018, ai i tha njĂ« intervistuesi: “QĂ«llimi im Ă«shtĂ« arritur
 Mendoj se studentĂ«t tanĂ« janĂ« mĂ« tĂ« mirĂ« se ata nga universitetet mĂ« tĂ« mira amerikane.” NjĂ« nga studentĂ«t e parĂ« tĂ« zgjedhur pĂ«r Klasa Yao ishte Lou Tiancheng, bashkĂ«-themelues dhe CTO i Pony.ai, njĂ« start-up robotaksi vlerĂ« 6.9 miliard dollarĂ«. Lou ishte kampion i klasĂ«s sĂ« gjeniut. Ai fitoi njĂ« medalje ari nĂ« OlimpiadĂ«n e informatikĂ«s nĂ« shkollĂ« tĂ« mesme. Me kĂ«tĂ« çmim, ai kishte zgjedhjen e çdo universiteti dhe programi tĂ« lartĂ«. Nuk ishte njĂ« zgjedhje e vĂ«shtirĂ«, tha ai nĂ« shtatorin e kaluar: “Nuk kisha hezitim, pĂ«r shkak tĂ« Profesor Yao
 Doja tĂ« mĂ«soja nga mĂ« tĂ« mirĂ«t dhe me mĂ« tĂ« mirĂ«t.”

Klasa Yao fillon me rreth 30 studentĂ« nĂ« vit, secili nga mĂ« tĂ« mirĂ«t nga konkurrimet dhe provimet. Pjesa e 27 studentĂ«ve tĂ« vitit 2019, pĂ«r shembull, pĂ«rbĂ«hej nga 24 studentĂ« me medalje ari dhe tre tĂ« parĂ«t nga rezultatet nĂ« provincat e tyre, sipas njĂ« raporti shkollor. Lou diti tĂ« shkĂ«lqejĂ« nĂ« Tsinghua, duke marrĂ« pjesĂ« nĂ« konkurrimet mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« shkencĂ«s kompjuterike nĂ« botĂ«. Pas fitimit tĂ« dy kampionateve radhazi nĂ« Google Code Jam dhe çmime tĂ« tjera tĂ« mĂ«dha, ai u bĂ« i njohur si koduesi kryesor i KinĂ«s. Tani 40 vjeç, ai ende merr pjesĂ« nĂ« konkurse kodimi çdo vit, pavarĂ«sisht nga programi i ngjeshur si menaxher i njĂ« nga kompanitĂ« kryesore kineze pĂ«r mjetet pa shofer. “ËshtĂ« si njĂ« lustrim vjetor qĂ« tĂ« mos zbehem,” tha ai.

Lou i atribuon sistemit tĂ« klasĂ«s sĂ« gjeniut stimulimin e vetĂ«-mĂ«simit, qĂ« ndihmon studentĂ«t tĂ« zgjidhin problemet mĂ« tĂ« vĂ«shtira, disa prej tĂ« cilave as mĂ«suesit nuk mund t’i zgjidhnin, nĂ« vend qĂ« tĂ« mbĂ«shteten te mĂ«simi mekanik i tĂ« kaluarit provimet. Ajo qĂ« mĂ«soi gjithashtu kontribuoi nĂ« pĂ«rmbysjen mĂ« strategjike tĂ« Pony.ai nĂ« 2020. Start-up-i i tij po rrafshohej kur ai kuptoi se duhet tĂ« ndryshonte modelin origjinal ku njerĂ«zit mĂ«sonin robotaksit çfarĂ« tĂ« bĂ«nin, me njĂ« model tĂ« ri ku njerĂ«zit do tĂ« pĂ«rcaktonin qĂ«llimet dhe pastaj tĂ« lejonin robotaksit t’i mĂ«sonin vetĂ«.

“Kam parĂ« nga afĂ«r se si Kina ka kaluar nga zero talente nĂ« inteligjencĂ«n artifiviale, 20 vite mĂ« parĂ« nĂ« prodhimin masiv tĂ« tyre,” tha Dai Wenyuan, i diplomuar i klasĂ«s sĂ« gjeniut. Disa nga punĂ«t tona mĂ« tĂ« avancuara tani bĂ«hen nga tĂ« rinjtĂ«. GjenitĂ« e vĂ«rtetĂ« qĂ« do tĂ« ndryshojnĂ« botĂ«n mund tĂ« jenĂ« pikĂ«risht midis tyre.

Shkruar nga Zijing Wu, korrespondente e “Financial Times” nĂ« Azi, pĂ«rshtati: Gazetasi.al

The post Plani gjenial i Kinës për të fituar garën botërore të Inteligjencës Artificiale po funksionon appeared first on Gazeta Si.

Plazhi publik, bashkitë do të vendosin çmime sipas zonës dhe kërkesës turistike

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
2 February 2026 at 12:54

Nga Gazeta ‘SI’ – NĂ« pĂ«rpjekje pĂ«r tĂ« vendosur mĂ« shumĂ« kontroll mbi pĂ«rdorimin e hapĂ«sirave publike bregdetare, qeveria ka miratuar njĂ« vendim tĂ« ri.

Me firmën e kryeministrit, vendimi njeh një tipologji të re plazhi: plazh publik i tarifuar, i cili do të administrohet nga bashkia ose ente të krijuara prej saj, duke përjashtuar në mënyrë kategorike delegimin apo kontraktimin e këtyre hapësirave tek subjektet private.

Vendimi sqaron se tarifat do të jenë të diferencuara sipas zonave, nivelit të zhvillimit turistik, aksesueshmërisë dhe kërkesës. Në këtë kuadër, për herë të parë përfshihen në rregullore edhe hapësirat publike pranë liqeneve dhe lumenjve, krahas plazheve detare.

Sipas vendimit, këshillat bashkiakë kanë të drejtën të miratojnë, përpara çdo sezoni turistik, çmimet maksimale për secilën zonë bregdetare. Në mungesë të një vendimi të tillë, çmimi maksimal do të negociohet mes bashkisë dhe subjektit privat, në përputhje me parimet e konkurrencës dhe interesit publik. Tejkalimi i këtyre çmimeve konsiderohet shkelje kontraktore dhe mund të pasohet nga masa administrative ose zgjidhja e kontratës.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, VKM-ja qartĂ«son edhe “hierarkinĂ«â€ e pĂ«rparĂ«sive pĂ«r shfrytĂ«zimin e stacioneve tĂ« plazhit, duke pĂ«rcaktuar se InvestitorĂ«t StrategjikĂ« kanĂ« prioritet, por vetĂ«m pas vĂ«nies nĂ« funksion tĂ« strukturave akomoduese turistike.

The post Plazhi publik, bashkitë do të vendosin çmime sipas zonës dhe kërkesës turistike appeared first on Gazeta Si.

Parashikimi i ‘SI’ pĂ«r bursat gjatĂ« javĂ«s: DobĂ«sohet euro, rritet nafta

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
2 February 2026 at 11:53

Nga Gazeta ‘SI’ – PĂ«rsa kohĂ« EURUSD do tĂ« tregtohet nĂ«n vlerĂ«n 1.187, trendi do tĂ« jetĂ« rĂ«nĂ«s me target 1.173. Reagimi negativ ndaj tĂ« cilit e thellon rĂ«nien drejt suportit 1.168. Tregtimi mbi vlerĂ«n 1.187 hap rrugĂ«n pĂ«r testimin e rezistencĂ«s 1.19.

Përsa kohë GBPUSD do të tregtohet nën vlerën 1.37, trendi do të jetë negativ me objektiv 1.358. Tregtimi mbi vlerën 1.37 hap rrugën për testimin e rezistencës 1.3745.

Përsa kohë USDJPY do të tregtohet mbi vlerën 154, trendi do të jetë pozitiv me objektiv 155.7. Tregtimi nën vlerën 154 mund të pasohet nga tentativa e testimit të suportit 153.7.

Përsa kohë DOW JONES do të tregtohet nën vlerën 49000, trendi do të jetë bearish me target 47600. Tregtimi mbi vlerën 49000 mund të ndiqet nga tentativa e testimit të rezistencës 49250.

Përsa kohë CRUDE OIL do të tregtohet mbi vlerën 65.15, trendi do të jetë rritës me target 70. Tregtimi nën vlerën 65.15 mund të pasohet me testimin e suportit 63.35.

Përsa kohë BTCUSD do të tregtohet mbi vlerën 83500, trendi i fillimit të javës do të jetë rritës me target 85900. Tregtimi nën vlerën 83500 hap rrugën për rënie të mëtejshme me objektiv 75200.

The post Parashikimi i ‘SI’ pĂ«r bursat gjatĂ« javĂ«s: DobĂ«sohet euro, rritet nafta appeared first on Gazeta Si.

Pesimizmi është problemi kryesor i ekonomisë!

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
2 February 2026 at 10:51

TĂ« menduarit pozitiv mund t’i ndihmojĂ« njerĂ«zit qĂ« ndihen tĂ« dĂ«shpĂ«ruar. Edhe politikanĂ«t e kuptojnĂ« se pritshmĂ«ritĂ« pesimiste mund tĂ« vetĂ«pĂ«rmbushen.

NĂ« fund tĂ« viteve 1970, teksa Amerika pĂ«rballej me njĂ« krizĂ« energjie dhe stanjacion, presidenti Jimmy Carter paralajmĂ«roi se rreziku mĂ« i madh ishte njĂ« “krizĂ« besimi” qĂ« po gĂ«rryente institucionet publike dhe sipĂ«rmarrjen private. Dekada mĂ« vonĂ«, Abe Shinzo, lideri me mandatin mĂ« tĂ« gjatĂ« nĂ« Japoni, argumentoi se stanjimi po mbahej gjallĂ« nga njĂ« “mentalitet deflacionist” dhe u pĂ«rpoq t’i trondiste familjet dhe bizneset pĂ«r t’i nxjerrĂ« prej tij. Xi Jinping, udhĂ«heqĂ«si kryesor i KinĂ«s, e ka bĂ«rĂ« promovimin e “energjisĂ« pozitive” njĂ« prioritet kombĂ«tar. Sot, energjia pozitive Ă«shtĂ« e pakĂ«t. Pesimizmi Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« i pĂ«rhapur dhe i qĂ«ndrueshĂ«m.

Në Amerikë, besimi i konsumatorëve është pranë një niveli rekord të ulët. Në mbarë Europën, besimi ekonomik ka qenë nën mesataren afatgjatë për më shumë se tre vjet. Një sondazh i ri nga FGS Global, një kompani konsulence, me 20.000 votues dhe drejtues biznesesh në SHBA, Britani, Kanada, BE dhe Japoni, nxjerr në pah një konsensus të zymtë: në të 27 vendet, shumica besojnë se jeta do të jetë më e vështirë për brezin e ardhshëm dhe se sistemi është i manipuluar në favor të të pasurve. Në të gjitha vendet përveç Danimarkës, shumica i konsiderojnë institucionet publike joefektive dhe shpërdoruese. Sondazhe të tjera tregojnë të njëjtën tablo. Në një anketë të Gallup International me gati 60.000 të rritur, pesimistët e ekonomisë ë janë rreth dy herë më të shumtë se optimistët në Britani dhe Japoni. Në Gjermani ata janë gati 12 herë më të shumtë.

Pesimizmi i vazhdueshĂ«m Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« njĂ« nga kufizimet mĂ« tĂ« mĂ«dha tĂ« ekonomisĂ« globale. Kur pritshmĂ«ritĂ« pĂ«rkeqĂ«sohen, ekonomitĂ« mund tĂ« sillen nĂ« mĂ«nyra qĂ« zbehin efektet e politikave tĂ« arsyeshme dhe i shtrembĂ«rojnĂ« ato. John Maynard Keynes e pĂ«rmblodhi kĂ«tĂ« me idenĂ« e “instinkteve shtazore”, duke vendosur besimin dhe pritshmĂ«ritĂ« nĂ« qendĂ«r tĂ« rezultateve ekonomike. Robert Shiller, ekonomist fitues i Çmimit Nobel, ka pĂ«rshkruar mĂ« pas se si narrativat e zymta mund tĂ« pĂ«rhapen, duke formĂ«suar sjelljen nĂ« mĂ«nyra qĂ« nuk parashikohen nga modelet ekonomike. NdĂ«rsa zymtĂ«sia rrĂ«njoset nĂ« ekonomitĂ« e pasura, ajo rrezikon tĂ« shndĂ«rrohet nĂ« njĂ« frenĂ« vetĂ«pĂ«rforcuese tĂ« rritjes. Pasojat janĂ« mĂ« pak investime nĂ« tĂ« ardhmen, njĂ« prirje drejt njĂ« politike qĂ« e bĂ«n disiplinĂ«n fiskale mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u mbajtur.

Pesimizmi fillimisht vepron si njĂ« goditje pasigurie. Kur e ardhmja duket mĂ« e errĂ«t, rritet vlera e pritjes. Familjet dhe bizneset shtyjnĂ« vendime qĂ« janĂ« tĂ« kushtueshme pĂ«r t’u kthyer pas. Efektet afatshkurtra tashmĂ« janĂ« tĂ« dukshme. NĂ« AmerikĂ«, punĂ«simi Ă«shtĂ« mĂ« i ulĂ«t se gjatĂ« pandeisĂ«, pavarĂ«sisht rritjes solide tĂ« PBB-sĂ«. Ky qarkullim i ngadaltĂ« nĂ« tregun e punĂ«s dĂ«mton efikasitetin. Norma e kursimit tĂ« familjeve nĂ« zonĂ«n e euros, prej 15% nĂ« vitin 2025, Ă«shtĂ« goxha mĂ« e lartĂ« se nĂ« periudhĂ«n e para pandemisĂ«. Besimi i ulĂ«t mund tĂ« kontribuojĂ« gjithashtu nĂ« ndryshime tĂ« tjera shoqĂ«rore, nga normat e ulĂ«ta tĂ« lindshmĂ«risĂ« te rĂ«nia e regjistrimeve nĂ« universitete.

NjĂ« tjetĂ«r shprehje e pesimizmit Ă«shtĂ« besimi se ekonomia Ă«shtĂ« e manipuluar, gjĂ« qĂ« nxit tĂ« menduarit me logjikĂ« dikush duhet tĂ« fitojĂ« e dikush tĂ« humbasĂ« njohur si “zero-sum”. Kur njerĂ«zit supozojnĂ« se fitimet pĂ«r njĂ« grup vijnĂ« vetĂ«m nĂ« kurriz tĂ« njĂ« tjetri, ata mbĂ«shtesin politika qĂ« zhvendosin fokusin nga rritja drejt rishpĂ«rndarjes dhe mbrojtjes. Pepper Culpepper nga Universiteti i Oksfordit dhe bashkautorĂ«t e tij zbulojnĂ« se, nĂ« disa vende tĂ« pasura, ata qĂ« besojnĂ« se sistemi favorizon tĂ« pasurit kanĂ« mĂ« shumĂ« gjasa tĂ« mbĂ«shtesin rishpĂ«rndarjen zero-sum. Instinkte tĂ« ngjashme formĂ«sojnĂ« qĂ«ndrimet ndaj migracionit dhe tregtisĂ«. Stefanie Stantcheva nga Universiteti i Harvardit tregon se mendimtarĂ«t zero-sum favorizojnĂ« proteksionizmin dhe kufijtĂ« mĂ« tĂ« rreptĂ«, ndjenja qĂ« tani janĂ« tĂ« zakonshme nĂ« botĂ«n e pasur.

E njĂ«jta logjikĂ« vlen edhe pĂ«r ndryshimin teknologjik. NĂ« sondazhin mĂ« tĂ« fundit tĂ« Harvardit mbi tĂ« rinjtĂ«, tĂ« rinjtĂ« amerikanĂ« mendonin se inteligjenca artificiale do tĂ« shkatĂ«rrojĂ« mundĂ«sitĂ« sesa do t’i krijojĂ« ato. NĂ« sondazhin e FGS Global, shtatĂ« nga dhjetĂ« tĂ« anketuar mbĂ«shtetĂ«n rregullim tĂ« rreptĂ« dhe taksim tĂ« lartĂ« tĂ« kompanive tĂ« inteligjencĂ«s artificiale. Rezultati i mundshĂ«m Ă«shtĂ« njĂ« kthesĂ« drejt njĂ« ekonomie-fortese qĂ« premton mbrojtje, por zbeh rritjen.

Pa dhimbje, s’ka fitim

NjĂ« rrezik i fundit i pesimizmit Ă«shtĂ« se ai minon disiplinĂ«n fiskale. Kur votuesit mendojnĂ« se e ardhmja Ă«shtĂ« e zymtĂ«, toleranca e tyre pĂ«r dhimbje afatshkurtra bie. ShtrĂ«ngimi i rripit nĂ« Suedi nĂ« mesin e viteve 1990 funksionoi sepse suedezĂ«t besonin se sakrifica do tĂ« shpĂ«rblehej. Aty ku njĂ« besim i tillĂ« mungon, rripat zgjidhen. NĂ« EuropĂ«n Jugore pas vitit 2010, konsolidimi i imponuar mes stanjimit hasi nĂ« rezistencĂ« tĂ« ashpĂ«r. Kur elektoratet ndihen tĂ« dĂ«shpĂ«ruara, ato shpĂ«rblejnĂ« politikanĂ«t pĂ«r lehtĂ«sim dhe jo pĂ«r pĂ«rmbajtje. Kjo i mban deficitĂ«t tĂ« larta dhe e bĂ«n inflacionin mĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« pĂ«r t’u frenuar.

Kjo tashmë po ndodh. Vitin e kaluar, deficiti mesatar buxhetor në vendet e pasura kaloi 4% të PBB-së; në Amerikë ishte afër 6%. Megjithatë, përmbajtja fiskale mbetet e paarritshme. Presidenti Donald Trump ka miratuar ulje të reja taksash, ndërsa ka lënë të kuptohet për më shumë dhurata për të qetësuar votuesit e pakënaqur. Përpjekjet e Francës për të shkurtuar shpenzimet shpesh shkaktojnë kriza politike. Në Japoni, qeveria zbuloi në fund të vitit të kaluar paketën më të madhe stimuluese që nga pandemia, pavarësisht se borxhi publik është ndër më të lartët në botë. Edhe Kanadaja iu drejtua pushimeve të përkohshme tatimore për të rritur besimin, duke shtuar kosto dhe kompleksitet për bizneset.

Gjendja e sotme është terren pjellor për populistët që premtojnë mbrojtje dhe shpenzime në vend të reformave. Kjo ushqen një rreth vicioz ku errësira nxit mbështetje për liderë populistë, qeverisja e të cilëve dobëson institucionet dhe dëmton rritjen. Kërkimet tregojnë se vendet e qeverisura nga populistët pësojnë dëme ekonomike afatgjata, me të ardhura më të ulëta dhe paqëndrueshmëri më të madhe shumë kohë pasi ata marrin pushtetin. Kërcënimi më i madh për ekonominë botërore sot është një politikë e formësuar nga vetë pesimizmi.

Burimi: The Economist, përshtati gazetasi.al

The post Pesimizmi është problemi kryesor i ekonomisë! appeared first on Gazeta Si.

Bizneset shqiptare më optimiste në janar, por jo konsumatorët


✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
2 February 2026 at 10:31

Nga Gazeta ‘SI’ – Viti 2026 ka nisur me optimizĂ«m pĂ«r bizneset nĂ« ShqipĂ«ri, por jo pĂ«r konsumatorĂ«t.

Treguesi i ndjesisë ekonomike u rrit me 4.2 pikë në janar, i ndikuar nga rritja e besimit në të gjithë sektorët e biznesit. Ndërkohë, për konsumatorët, ndjesia ekonomike mbeti e pandryshuar krahasuar me muajin dhjetor.

Sektori i ndërtimit shënoi rritjen më të vogël të këtij treguesi, me 3.1 pikë përqindje, i ndikuar kryesisht nga parashikimet negative për çmimet. Megjithatë, pozitivisht kanë ndikuar rritja e kërkesës dhe e aktivitetit.

Shërbimet rezultojnë sektori më optimist, pasi besimi i bizneseve të këtij sektori në ekonomi u rrit me 7.4 pikë gjatë janarit. Bizneset e shërbimeve presin rritje të kërkesës, si edhe rritje të çmimeve.

Edhe për industrinë, situata vlerësohet pozitive, me një rritje prej 4.8 pikë përqindje, e nxitur nga rritja e prodhimit, kërkesës dhe çmimeve.

Treguesi i besimit në tregti u rrit me 4.4 pikë përqindje, për shkak të ecurisë pozitive të shitjeve. Edhe tregtarët parashikojnë rritje të çmimeve.

Nga ana tjetër, konsumatorët vijojnë të mbajnë të njëjtin qëndrim ndaj treguesve ekonomikë prej disa muajsh. Ata parashikojnë një përkeqësim të aftësisë paguese personale, si edhe të situatës së përgjithshme ekonomike.

The post Bizneset shqiptare më optimiste në janar, por jo konsumatorët
 appeared first on Gazeta Si.

Before yesterdayMain stream

Shuhet në moshën 82-vjeçare aktori Fitim Makashi

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 18:10

Nga Gazeta ‘SI’ – Aktori Fitim Makashi, babai i kĂ«ngĂ«tarit Redon Makashi ka ndĂ«rruar jetĂ« nĂ« moshĂ«n 82-vjeçare.

Aktori ka humbur betejën për jetën këtë pasdite teksa ndodhej në spital.

PĂ«r ndarjen nga jeta tĂ« Makashit reagoi edhe Teatri KombĂ«tar, duke theksuar se “puna dhe pĂ«rkushtimi i tij nĂ« skenĂ« dhe jashtĂ« saj lanĂ« gjurmĂ« tĂ« rĂ«ndĂ«sishme nĂ« jetĂ«n artistike dhe nĂ« kujtesĂ«n e Teatrit KombĂ«tar. Ai do tĂ« mbahet mend pĂ«r profesionalizmin, pasionin dhe dashurinĂ« pĂ«r artin”.

Fitim Makashi lindi më 10 prill 1944 në Gjirokastër. Në vitin 1963 nis studimet në Institutin e Lartë të Arteve në Tiranë për aktor dhe ka mbaruar në 1967. Për një kohë të gjatë punon si pedagog në ILA dhe në të njëjtën kohë pati një angazhim të herë pas herëshme në Teatrin Popullor (sot TK); Zyrtarisht do të jetë viti 1978 kur do të emërohet aktor në këtë Teatër, vendi ku vazhdoj karrierën artistike si aktor për rreth 12 vjet, saktësisht deri nga mesi i viteve 90-të.

GjatĂ« kĂ«saj kohe realizon njĂ« sĂ«rĂ« rolesh qĂ« lanĂ« gjurmĂ« nĂ« skenĂ«n e teatrit, nga ku mund tĂ« kujtojmĂ« rolin e Pedagogut nĂ« “Pas provimit tĂ« dytĂ«â€ , Drejtori i fermĂ«s nĂ« “Ata qĂ« duhen”, roli i Benit tek “Vdekja e njĂ« komisioneri”, Bedriu tek “Dritat e skenĂ«s”, Telhai tek “Besa”, Filipoviç` tek shfaqja “Inspektori” qĂ« mbahet edhe si roli i fundit i tij nĂ« TeatĂ«r.

Fillimet nĂ« film i ka qĂ« nĂ« vitin 1967 me njĂ« rol episodik tĂ« njĂ« marinari nĂ« filmin “Dueli i heshtur”, duke vazhduar me filmat e tjerĂ« si “Prita” (1968) “NjĂ«siti gueril” (1969) “NdĂ«rgjegja” (1972) “Rugicat qĂ« kĂ«rkonin diell” (1975) “NĂ« fillim tĂ« verĂ«s” (1975) “IlegalĂ«t” (1976) “Nga mesi i errĂ«sirĂ«s” (1978) “Intendenti” (1980) “GjurmĂ« nĂ« kaltĂ«rsi” (1981) “Tre njerĂ«z me guna” (1985) “Shpella e piratĂ«ve” (1991) “Vdekja e kalit” (1992).

The post Shuhet në moshën 82-vjeçare aktori Fitim Makashi appeared first on Gazeta Si.

U qĂ«llua me armĂ« zjarri pasi ngacmoi tĂ« dashurĂ«n e njĂ« 38-vjeçari, ndĂ«rron jetĂ« nĂ« spital Denis Çumani

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 18:06

Nga Gazeta ‘SI’ – 45-vjeçari Denis Çumani ka ndĂ«rruar jetĂ« nĂ« Spitalin e TraumĂ«s nĂ« TiranĂ«, si pasojĂ« e plagĂ«ve tĂ« marra pasi u qĂ«llua me armĂ« zjarri mbrĂ«mjen e sĂ« martĂ«s, 27 janar, nĂ« derĂ«n e banesĂ«s sĂ« tij, nĂ« Shijak.

Sipas burimeve, ai u dhunua fillimisht dhe mĂ« pas u qĂ«llua nga kushĂ«rinjtĂ« Dorian dhe Indrit Ferra, ku plumbi i pĂ«rshkoi trupin tejpĂ«rtej, duke i shkaktuar plagĂ« fatale. Shkak i konfliktit dyshohet tĂ« ketĂ« qenĂ« njĂ« vajzĂ«, me tĂ« cilĂ«n Çumani kishte komunikuar, ndĂ«rkohĂ« qĂ« ajo ishte nĂ« lidhje me Dorian FerrĂ«n.

Dy autorĂ«t janĂ« shpallur nĂ« kĂ«rkim vetĂ«m pĂ«r plagosje, ndĂ«rsa ende nuk ka njĂ« reagim zyrtar nga policia pĂ«r vdekjen e Çumanit.

The post U qĂ«llua me armĂ« zjarri pasi ngacmoi tĂ« dashurĂ«n e njĂ« 38-vjeçari, ndĂ«rron jetĂ« nĂ« spital Denis Çumani appeared first on Gazeta Si.

U vidhnin qytetarëve shuma të mëdha parash me blerje fiktive apartamentesh, arrestohet çifti në Tiranë

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 13:43

Nga Gazeta ‘SI’ – Pas kallĂ«zimeve tĂ« disa qytetarĂ«ve se iu kishin dhĂ«nĂ« shuma parash, 2 shtetasve, tĂ« cilĂ«t i kishin mashtruar dhe nuk kishin blerĂ« apartamentet e kĂ«rkuara nĂ« kĂ«mbim, specialistĂ«t pĂ«r Hetimin e Krimeve Ekonomike dhe Financiare, nĂ« bashkĂ«punim me shĂ«rbimet e Sektorit tĂ« ForcĂ«s sĂ« Posaçme Operacionale dhe me shĂ«rbimet e Sektorit tĂ« ForcĂ«s sĂ« Posaçme “Shqiponja”, finalizuan operacionin e koduar “AgjentĂ«t e rremĂ«â€.

Gjatë operacionit u kapën dhe u vunë në pranga shtetasit Elvis Ramca, 39 vjeç dhe Veriana Ziu, 34 vjeçe, bashkëjetues.

Nga hetimet e kryera dyshohet se 2 shtetasit iu kanĂ« marrĂ« shuma tĂ« konsiderueshme parash, qytetarĂ«ve, duke iu premtuar se do t’iu blinin apartamente.

Pasi përvetësonin paratë, 2 shtetasit falsifikonin mandate banke, për të mashtruar qytetarët se paratë ishin depozituar.

Më pas, dokumentet false i paraqitnin dhe te përfaqësues të shoqërive në fushën ndërtimit, me qëllim lidhjen e kontratave fiktive, për shitblerje apartamentesh.

Materialet procedurale iu referuan Prokurorisë së Tiranës, për veprime të mëtejshme

The post U vidhnin qytetarëve shuma të mëdha parash me blerje fiktive apartamentesh, arrestohet çifti në Tiranë appeared first on Gazeta Si.

Inteligjenca Artificiale po merr në kontroll të gjitha mediat!

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 13:35

Jo vetĂ«m qĂ« inteligjenca artificiale po pĂ«rmbys tashmĂ« industrinĂ« e filmit, por Hollivudi Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ« shembull se si kjo teknologji do tĂ« shkaktojĂ« dhimbje tĂ« mĂ«dha shoqĂ«rore dhe ekonomike, nĂ«se nuk menaxhohet me humanizĂ«m dhe kujdes. Shkrimi artistik, fotografia komerciale, radioja, muzika dhe mĂ« e kĂ«rcĂ«nueshme se tĂ« gjitha – gazetaria dhe mediat tradicionale.

Inteligjenca artificiale po vjen pĂ«r “pĂ«rmbajtjen”, qĂ« do tĂ« thotĂ« gjithçka, nga reklamat dhe romanet te filmat dhe gazetaria. Rezultati, qĂ« do tĂ« nisĂ« shumĂ« shpejt, ka gjasa tĂ« jetĂ« njĂ«kohĂ«sisht i tmerrshĂ«m, i mrekullueshĂ«m, dĂ«shpĂ«rues dhe emocionues. Nuk do tĂ« ketĂ« vetĂ«m shkatĂ«rrim krijues, por edhe shumĂ« shkatĂ«rrim tĂ« thjeshtĂ« dhe tĂ« pastĂ«r.

Duke qenĂ« se pjesĂ«n mĂ« tĂ« madhe tĂ« jetĂ«s sime tĂ« rritur e kam kaluar duke prodhuar kĂ«rkime, gazetari dhe dokumentarĂ«, si edhe duke konsumuar romane dhe filma argĂ«tues, kam shumĂ« empati pĂ«r krijuesit. Por tre vitet e fundit kam qenĂ« investitor dhe sipĂ«rmarrĂ«s nĂ« fushĂ«n e inteligjencĂ«s artificiale, dhe kjo pĂ«rvojĂ« ka formĂ«suar mesazhin qĂ« do t’u jepja tĂ« gjithĂ«ve nĂ« gazetari, botim, muzikĂ«, reklamĂ« dhe Hollivud: nĂ«se e injoroni potencialin e kĂ«saj teknologjie, e bĂ«ni kĂ«tĂ« nĂ« rrezikun tuaj.

Së pari, shikoni perspektivën e Hollivudit. Industria e filmit dhe televizionit është tkurrur prej vitesh, për shkak të formave të reja të shpërndarjes së medias, si platformat e transmetimit online, të mundësuara nga interneti, laptopët, tabletët dhe telefonat celularë. Rënia e televizionit kabllor dhe e DVD-ve reflekton një sërë faktorësh, përfshirë transmetimin online, rritjen e përmbajtjes së krijuar nga përdoruesit, demokratizimin e krijimit përmes kamerave dhe programeve të lira, si dhe konkurrencën për vëmendjen e publikut nga YouTube, Facebook dhe TikTok.

Gjatë gjithë kësaj dekade tkurrjeje të dhimbshme, teknikat bazë të prodhimit video nuk ndryshuan shumë. Ende përdoreshin kamera reale për të filmuar njerëz dhe objekte reale. Së shpejti, megjithatë, të gjitha këto inpute të botës reale do të vjetërohen dhe do të zëvendësohen nga inteligjenca artificiale.

Pionierët e këtij realiteti të ri do të jenë, pa përjashtim, startup-et, disa prej tyre më pak se një vit të vjetra. Asnjë studio tradicionale, producent apo distributor nuk është në ballë të kinemasë apo shpërndarjes së bazuar në inteligjencë artificiale. Startup-i i parë i tillë, Runway, u themelua tetë vite më parë dhe më pas iu bashkuan Arcana, Flick, Koyal, Zingroll dhe të tjerë.

Kam folur muajt e fundit me themelues dhe drejtues të lartë të secilës prej këtyre kompanive dhe u kam bërë të gjithëve të njëjtën pyetje: sa kohë do të duhet që një person pa njohuri teknike të mund të krijojë një film artistik të plotë me inteligjencë artificiale, me personazhe dhe vlera prodhimi po aq të mira sa një film tipik hollivudian? Përgjigjet e tyre bien në një interval të ngushtë: nga një deri në tre vjet, me një mesatare rreth dy vjet. Për filma të shkurtër dhe reklama, tashmë kemi arritur aty.

HOLYWATER, njĂ« startup ukrainas i themeluar nĂ« vitin 2020, u mundĂ«son kujtdo tĂ« krijojĂ« filma tĂ« shkurtĂ«r “vertikalĂ«â€, tĂ« dizajnuar pĂ«r telefonat, duke pĂ«rdorur inteligjencĂ«n artificiale pĂ«r tĂ« gjeneruar njĂ« numĂ«r tĂ« madh tregimesh me tekst, popullariteti i tĂ« cilave udhĂ«heq mĂ« pas prodhimin filmik. TĂ« ardhurat e HOLYWATER tashmĂ« tejkalojnĂ« 100 milionĂ« dollarĂ« dhe po dyfishohen çdo vit. Po ashtu, Ëide Ëorlds, i themeluar nĂ« vitin 2024, u lejon fansave tĂ« krijojnĂ« filma tĂ« shkurtĂ«r duke u bazuar nĂ« universet e tyre tĂ« preferuara tĂ« fan-fiction.

Industria globale e reklamave digjitale, me vlerë 600 miliardë dollarë, është e radhës. Startup-i kryesor në reklamat me inteligjencë artificiale, Higgsfield, u themelua vetëm në vitin 2023, por biznesi i tij ka shpërthyer, me të ardhura që dyfishohen çdo muaj dhe me projeksion për të kaluar 1 miliard dollarë këtë vit.

PĂ«r seri dhe filma mĂ« tĂ« gjatĂ« e mĂ« kompleksĂ«, teknologjia ende nuk Ă«shtĂ« plotĂ«sisht gati, por po pĂ«rparon me shpejtĂ«si. Brenda njĂ« dekade, aktorĂ«t njerĂ«zorĂ« do tĂ« bĂ«hen artefakte historike, po ashtu edhe operatorĂ«t e kamerave, kaskaderĂ«t, drejtorĂ«t artistikĂ«, dizajnerĂ«t e kostumeve, producentĂ«t e linjĂ«s dhe skautĂ«t e lokacioneve. NdĂ«rkohĂ« qĂ« disa studio po pĂ«rdorin nĂ« heshtje shumĂ« inteligjencĂ« artificiale, shumica e Hollivudit po pĂ«rgatitet pĂ«r kĂ«tĂ« cunam duke bĂ«rë  pothuajse asgjĂ«.

Nga ana tjetër, sindikatat që përfaqësojnë aktorët, skenaristët dhe profesionet e tjera janë të tmerruara dhe kanë reaguar duke kundërshtuar verbërisht çdo përdorim të inteligjencës artificiale, gjë që në rastin më të mirë është e kotë. Megjithatë, frika e tyre është e justifikuar. Teknologjia po avancon aq shpejt, sa kalimi nga prodhimi fizik në atë të bazuar në inteligjencë artificiale ka gjasa të jetë brutal dhe i shkurtër, duke shkatërruar mijëra karriera dhe kompani pothuajse brenda natës.

Hollivudi është vetëm një shembull i mënyrës se si revolucioni i inteligjencës artificiale do të shkaktojë dhimbje të mëdha shoqërore, nëse nuk menaxhohet me kujdes dhe humanizëm. Të njëjtat gjëra mund të thuhen për letërsinë artistike, fotografinë komerciale, radion dhe, mbi të gjitha, muzikën, ku shumë startup-e të reja po u mundësojnë njerëzve pa njohuri muzikore të krijojnë këngë.

Megjithëse disa prej këtyre kompanive janë paditur për shkelje të pronësisë intelektuale dhe kanë arritur marrëveshje me shtëpitë e mëdha diskografike, asnjë kompani tradicionale e muzikës nuk është në ballë të inteligjencës artificiale, përveçse nëpërmjet padive gjyqësore.

Dita pas së nesërmes

Pra, revolucioni i inteligjencës artificiale po vjen në art, dhe shkatërrimi i industrive tradicionale do të jetë i tmerrshëm. Ajo që do të vijë më pas, megjithatë, është një pyetje shumë më e ndërlikuar.

Personalisht, si njĂ« ish dhe i ardhshĂ«m kineast, jam i emocionuar nga kinemaja me inteligjencĂ« artificiale. Do tĂ« doja tĂ« shkruaja trajtime dhe skenarĂ«, t’ia jepja ato “studios” sime me inteligjencĂ« artificiale, tĂ« merrja njĂ« version fillestar tĂ« mirĂ« dhe pastaj ta pĂ«rpunoja vazhdimisht me ndihmĂ«n e inteligjencĂ«s artificiale derisa tĂ« arrija saktĂ«sisht filmin qĂ« dua tĂ« realizoj, me çdo personazh, ambient, lĂ«vizje, rresht dialogu dhe kĂ«nd kamere perfekt. Nuk do tĂ« kishte nevojĂ« tĂ« lypja financime, tĂ« punĂ«soja tĂ« dashurĂ«n e producentit, tĂ« duroja njĂ« yll filmi me ego tĂ« shfrenuar apo tĂ« shqetĂ«sohesha nĂ«se dikush nĂ« sheshxhirim kishte futur municione tĂ« vĂ«rteta.

MegjithatĂ«, ekziston njĂ« nevojĂ« urgjente pĂ«r ligje, sisteme dhe institucione tĂ« reja pĂ«r tĂ« mbrojtur pronĂ«n intelektuale dhe krijuesit e saj. Çështja mĂ« e diskutuar Ă«shtĂ« nevoja shumĂ« reale pĂ«r tĂ« kompensuar krijuesit tradicionalĂ«, puna e mĂ«parshme e tĂ« cilĂ«ve pĂ«rdoret pĂ«r tĂ« trajnuar modelet e inteligjencĂ«s artificiale. Por ekziston gjithashtu nevoja pĂ«r tĂ« mbrojtur krijuesit dhe krijimet e bazuara nĂ« inteligjencĂ« artificiale.

Ideja se arti i krijuar nga inteligjenca artificiale nuk mund ose nuk duhet të mbrohet është e gabuar. Kur artistët njerëzorë përdorin inteligjencën artificiale për të krijuar vepra të reja, ata meritojnë mbrojtje po aq sa artistët që përdorin mjete tradicionale.

Në fakt, pres që inteligjenca artificiale të krijojë kushtet për zhanre të reja madhore dhe artistë gjenialë. Për një shembull të asaj që dua të them, shikoni Festivalin e Filmit me Inteligjencë Artificiale Runway, veçanërisht fituesin e çmimit të madh, Total Pixel Space. Punë të tilla tregojnë pse e mirëpres epokën e inteligjencës artificiale në krijimin artistik, edhe pse e pranoj se ky revolucion do të ketë pasoja të rënda.

ShumĂ« njerĂ«z tĂ« mirĂ«, qindra mijĂ«ra, ndoshta miliona, do tĂ« mbeten pa punĂ« pa paralajmĂ«rim. Do tĂ« ketĂ« gjithashtu oqeane pĂ«rmbajtjeje tĂ« dobĂ«t tĂ« krijuar nga inteligjenca artificiale – fjalĂ« pĂ«r fjalĂ« miliona romane, kĂ«ngĂ« dhe filma tĂ« rinj çdo vit – duke e bĂ«rĂ« tĂ« vĂ«shtirĂ« qĂ« artistĂ«t e rinj tĂ« talentuar tĂ« bien nĂ« sy. Dhe, sigurisht, do tĂ« ketĂ« mĂ« shumĂ« tĂ« dashura artificiale dhe pornografi artificiale, si dhe krijime tĂ« tmerrshme qĂ« variojnĂ« nga ringjallja e nazistĂ«ve deri te pĂ«rshkrime tĂ« abuzimit me fĂ«mijĂ«.

Jeta e një iluzioni

Më frikësuese për mua, megjithatë, është ajo që po ndodh me botën e jofiksionit, lajmet, burimet e informacionit dhe shërbimet referuese. Këtu tashmë po shohim fshirjen e kufijve, deri në pikën e padallueshmërisë, midis faktit dhe trillimit. Ndërsa epoka e inteligjencës artificiale në art më emocionon më shumë sesa më shqetëson, balanca është e ndryshme në fushën e së vërtetës dhe realitetit. Sa ka për të festuar, po aq jam i tmerruar nga ajo që inteligjenca artificiale mund të sjellë.

Gazetaria, ashtu si Hollivudi, tashmë është tkurrur. Interneti i detyroi gazetat e përditshme, revistat javore, radion dhe televizionin informativ të futeshin të gjitha në të njëjtin treg; shkatërroi të ardhurat nga reklamat e vogla, nga të cilat gazetat vareshin; dhe nxiti mijëra hyrje të reja me cilësi të ulët. Burimet e lajmit mbi të cilat shumica e njerëzve mbështeteshin më parë, revista si Time dhe Newsweek, si dhe lajmet televizive të rrjeteve, u shkatërruan, ndërsa mediat sociale, YouTube dhe agregatorët morën kontrollin, duke ofruar përmbledhje që ishin pak më pak se shkelje e të drejtës së autorit,  kur ishin të vërteta. Mashtrimi dhe gënjeshtra u përhapën dhe cilësia e informacionit të konsumuar nga publiku i gjerë ra ndjeshëm.

Pas disa pĂ«rvojave pranĂ« vdekjes, njĂ« numĂ«r i vogĂ«l organizatash tĂ« lajmit me cilĂ«si tĂ« lartĂ« nĂ« gjuhĂ«n angleze dolĂ«n edhe mĂ« tĂ« forta dhe me audienca globale mĂ« tĂ« mĂ«dha se mĂ« parĂ«: New York Times, Financial Times, Guardian, Bloomberg News, Economist, Politico, si dhe agjencitĂ« Reuters dhe AP. Por kĂ«to media arrijnĂ« vetĂ«m njĂ« pakicĂ« tĂ« vogĂ«l tĂ« popullsisĂ«. Ato janĂ« gjithashtu tĂ« shtrenjta pĂ«r t’u prodhuar dhe financat e tyre janĂ« tĂ« brishta. Inteligjenca artificiale kĂ«rcĂ«non jo vetĂ«m institucionet e mbetura tĂ« gazetarisĂ« cilĂ«sore, por mĂ« thellĂ« akoma, vetĂ« aftĂ«sinĂ« e kujtdo pĂ«r tĂ« ofruar informacion tĂ« vĂ«rtetĂ« dhe pĂ«r tĂ« mbajtur njĂ« publik tĂ« informuar tĂ« aftĂ« pĂ«r gjykim racional.

Çështja mĂ« e dukshme dhe mĂ« e diskutuar Ă«shtĂ« ajo e deepfake-ve. KĂ«to janĂ« vĂ«rtet njĂ« problem i madh, duke pasur parasysh se YouTube, Facebook, Snap, X dhe TikTok kanĂ« pak ose aspak detyrime nĂ« lidhje me tĂ« vĂ«rtetĂ«n ose saktĂ«sinĂ«. PĂ«r gjithĂ« dĂ«min qĂ« teoricienĂ« konspiracioni si Alex Jones kanĂ« shkaktuar, tĂ« paktĂ«n e dinim se po dĂ«gjonim Alex Jones-in e vĂ«rtetĂ«. SĂ« shpejti, do tĂ« jetĂ« e mundur tĂ« sintetizohen versione pothuajse tĂ« padallueshme tĂ« kujtdo dhe tĂ« pothuajse çdo ngjarjeje.

Edhe modelet mĂ« tĂ« trajnuara me kujdes tĂ« inteligjencĂ«s artificiale mund tĂ« keqpĂ«rdoren, dhe disa modele open-source nuk kanĂ« asnjĂ« kontroll. TĂ« disponueshme pĂ«r kĂ«do, ato mund tĂ« “trajtohen” pĂ«r tĂ« prodhuar pothuajse çdo lloj teksti apo videoje, nga cilĂ«si e lartĂ« dhe e verifikuar deri te shtrembĂ«rime tĂ« çmendura.

NĂ« tĂ« njĂ«jtĂ«n kohĂ«, inteligjenca artificiale ka pĂ«rmirĂ«suar ndjeshĂ«m cilĂ«sinĂ« e lajmeve dhe informacionit tĂ« disponueshĂ«m pĂ«r publikun, tĂ« paktĂ«n pĂ«r kĂ«do qĂ« Ă«shtĂ« mjaftueshĂ«m i interesuar pĂ«r t’i kĂ«rkuar. Modelet kryesore janĂ« tashmĂ« jashtĂ«zakonisht tĂ« mira. Halucinacionet mbeten njĂ« problem, por shumĂ« mĂ« pak se edhe njĂ« vit mĂ« parĂ«.

Modelet kanë lidhur gjithashtu marrëveshje, kryesisht sekrete, por disa publike,  me disa nga ofruesit seriozë të lajmeve. Financial Times ka një marrëveshje me OpenAI, Neë York Times ka një me Amazon, dhe AP ka marrëveshje me OpenAI dhe Google.

Tashmë, modelet e inteligjencës artificiale ofrojnë një portal të mrekullueshëm drejt dijes për më shumë se një miliard përdorues. Unë përdor Perplexity të paktën dhjetë herë në ditë dhe e kam përdorur vazhdimisht edhe për të shkruar këtë ese.

Por ekziston një anë e errët. Modelet e inteligjencës artificiale nuk krijojnë dije. Ato e mbledhin dhe e shpërndajnë dijen në mënyrë të shkëlqyer, por janë plotësisht të varura nga informacioni i krijuar nga të tjerët. Ne ende kemi nevojë për gazetari reale.

Dhe ndërsa varen prej saj, inteligjenca artificiale rrezikon ta shkatërrojë atë. Kjo është arsyeja pse ekziston rreziku real që, nëse gazetaria nuk mbrohet dhe nuk kompensohet, industria e inteligjencës artificiale do të vrasë burimin nga i cili ushqehet.

Mund tĂ« shpresojmĂ« se kjo nuk do tĂ« ndodhĂ«. Por ka gjithashtu arsye tĂ« forta pĂ«r t’u shqetĂ«suar se mund tĂ« ndodhĂ«.

Shkruar nga Charles Ferguson, investitor dhe producent, për Project Syndicate

The post Inteligjenca Artificiale po merr në kontroll të gjitha mediat! appeared first on Gazeta Si.

Dalin fotot e princit Andrew nga takimet në ishullin Epstein

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 13:05

Fotografi që duket se tregojnë Andrew Mountbatten-Windsor, ish-princin e kurorës britanike, duke u ulur në të katër anët mbi një grua që shtrihet në tokë janë përfshirë në grupin e fundit të dosjeve të Epstein që u publikuan nga Departamenti i Drejtësisë i SHBA-së.

Në dy nga imazhet, ai shihet duke prekur vajzën e paidentifikuar dhe të veshur, në barkun e saj. Një tjetër imazh e tregon atë duke parë drejtpërdrejt në kamerë.

Nuk jepet asnjë kontekst për fotot dhe nuk është e qartë kur dhe ku janë bërë ato.

Imazhet pritet të rrisin presionin mbi Mountbatten-Windsor, i cili ka përballuar vite me vëzhgim për shkak të miqësisë së tij të kaluar me Epstein.

Mountbatten-Windsor iu hoqën titujt mbretërorë në tetor pas vëmendjes së shtuar mbi lidhjet e tij me pedofilin Epstein.

Email-e tĂ« ndara tĂ« premten sugjerojnĂ« gjithashtu se i ndjeri, abuzuesi seksual, Jeffrey Epstein e kishte ftuar Mountbatten-Ëindsor pĂ«r tĂ« darkuar me njĂ« grua ruse 26-vjeçare. Mesazhet u shkĂ«mbyen nĂ« gusht 2010, dy vite pas kur miliarderi Epstein pranoi fajin pĂ«r kĂ«rkimin e njĂ« tĂ« miture pĂ«r prostitucion.

Shkëmbimet e reja të email-eve dhe fotot përbëjnë pjesë të më shumë se tre milion faqe dokumentesh dhe 180.000 imazhe të publikuara të premten. Foto të tjera të publikuara tregojnë imazhe të rregulluara të grave të paidentifikuara, dhe ato që duken si apartamente luksoze, dhoma hoteli dhe një vilë me pishinë.

Më shumë se 2.000 video dhe 180.000 foto janë përfshirë në grupin e fundit. Nxjerrja e tyre vjen gjashtë javë pas një afati të detyruar nga një ligj i nënshkruar nga Presidenti Donald Trump.

Shumë dokumente janë redaktuar shumë, me disa faqe që janë tërësisht të zezë, për të ruajtuar konfidencialitetin e personave dhe dëshmisë së tyre./bbc

The post Dalin fotot e princit Andrew nga takimet në ishullin Epstein appeared first on Gazeta Si.

100 mijë mjete të reja u regjistruan në Shqipëri, vetëm 6% elektrike

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 12:27

Nga Gazeta ‘SI’ – NĂ« fund tĂ« vitit 2025, ShqipĂ«ria ka pasur mbi njĂ« milion mjete nĂ« qarkullim, konkretisht 1.048.092, ku shumica, 81%, janĂ« autovetura personale. GjatĂ« vitit u regjistruan 98.900 mjete pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ«, me 34% prej tyre tĂ« regjistruara nĂ« kryeqytet.

Nga të dhënat e Drejtorisë së Transportit, 82.143 nga këto mjete të reja janë të përdorura, kryesisht të importuara, duke treguar se tregu i makinave të dorës së dytë mbetet i fortë. Koreja e Jugut është vendi kryesor i origjinës së këtyre mjeteve me 21.200 makina, e ndjekur nga Gjermania me 15.500 dhe Italia me 15.000. Kina po rrit gjithashtu prezencën e saj me rreth 10.000 mjete.

Edhe pse ka rritje të regjistrimeve të mjeteve të reja, vetëm 15% janë prodhime të katër viteve të fundit, ndërsa 55% e mjeteve të regjistruara janë makina 8-15 vjeçare. Ky trend tregon që pjesa më e madhe e përdoruesve preferon të blejë makina më të vjetra, të cilat janë zakonisht më të përballueshme ekonomikisht.

Nga rreth 100.000 makina të reja të regjistruara, vetëm 6.187 janë elektrike, rreth 6% e totalit. Nafta mbetet lënda djegëse më e përdorur me 58.000 mjete, ndërsa benzina zë vendin e dytë me 25.000 makina. Kjo tregon se trendi i automjeteve elektrike është ende në fillimet e tij, por po rritet gradualisht.

Në tregun e markave, Volkswagen është më e preferuara me 18.700 regjistrime, ndjekur nga Mercedes-Benz me 13.900, Audi me 10.000 dhe Hyundai me 6.000.

The post 100 mijë mjete të reja u regjistruan në Shqipëri, vetëm 6% elektrike appeared first on Gazeta Si.

Shpallen rezultatet përfundimtare në Kosovë, nuk miratohet përbërja e Listës Serbe

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 12:19

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) ka shpallur sot, 31 janar, rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve të parakohshme parlamentare në Kosovë.

Anëtarët e KQZ-së i kanë miratuar listat e kandidatëve të të gjitha partive, përveç asaj të Listës Serbe.

Kryetari i KQZ-së, Kreshnik Radoniçi, deklaroi se palët kanë të drejtë ankese ndaj rezultatit për 48 orë në Panelin Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa (PZAP).

Sipas të dhënave të KQZ-së, Lëvizja Vetëvendosje i ka fituar 51.10% të votave ose 57 ulëse në Kuvendin e Kosovës, Partia Demokratike e Kosovës, 20.19% të votave ose 22 ulëse, Lidhja Demokratike e Kosovës, 13.24% të votave ose 15 ulëse, dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës, 5.50% të votave ose 6 ulëse.

Nga vendet në Kuvend për minoritetin serb, 9 i ka fituar Lista Serbe, partia më e madhe e serbëve të Kosovës, dhe një, Partia për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë.

Emrat e deputetëve

Deputetët e ardhshëm të Lëvizjes Vetëvendosje:

  • Albin Kurti, Glauk Konjufca, Albulena Haxhiu, Hekuran Murati, Donika GĂ«rvalla – Scharz, Xhelal Sveçla, Hajrullah Çeko, Avni Dehari, Mimoza Kusari – Lila, Ejup Maqedonci, Shqipe Mehmeti – Selimi, Andin Hoti, Arben Vitia, Saranda Bogujevci, Edona Llalloshi, Alban Bajrami, Mefail Bajqinovci, Nezir Kraki, Armend Muja, Adriana Matoshi, Rufki Suma, Jeta Statovci, Ardian Gola, Haxhi Avdyli, Blerim Gashi, Adelina Grainca, Albena Reshitaj, Fatos Geci, Agim Bahtiri, Fitore Pacolli – Dalipi, Artane Rizvanolli – Berisha, Taulant Kelmendi, Dimal Basha, LabinotĂ« Demi – Murtezi, ArbĂ«reshĂ« Kryeziu – Hyseni, ArbĂ«r Rexhaj, Arjeta Fejzaj, Hysen Durmishi, Artan Abrashi, ArbĂ«rie Nagavci, Enver Haliti, Liza Gashi, Adnan Rrustemi, Valon Ramadani, Jeton Raka, Drita Pajaziti, Fatmire Kollqaku, Rozeta Hajdari, Arsim Ademi, Salih Zyba, Fitim Haziri, Fjolla Ujkani, Ilir KĂ«rçeli, Sylejmani Meholli, Vigan Qorolli, Naim Bardiqi dhe Valon Hoti.

Deputetët e ardhshëm të Partisë Demokratike të Kosovës:

  • Bedri Hamza, Arian Tahiri, PĂ«rparim Gruda, Uran Ismaili, Sala Jashari, Vlora Çitaku, Arben Mustafa, Enver Hoxhaj, Rrahman Rama, Nait Hasani, Eman Rrahmani, Ganimete Musliu, Elmi Reçica, Artan Behrami, Kujtim Gashi, Xhavit Haliti, Besa Kabashi – Ramaj, MĂ«rgim Lushtaku, Ferat Shala, Arbnore Salihu, Blerta Deliu – Kodra, Ariana Musliu- Shoshi.

Deputetët e ardhshëm të Lidhjes Demokratike të Kosovës:

  • Lumir Abdixhiku, Hykmete Bajrami, UkĂ« Rugova, Avdullah Hoti, Doarsa Kica- Xhelili, Kujtim Shala, Anton Quni, Armend Zemaj, Lutfi Haziri, Jehona Lushaku- Sadriu, Janina Ymeri, Besian Mustafa, Adelina Thaçi – Meta, Fadil HadĂ«rgjonaj dhe Ermal Sadiku.

Deputetët e ardhshëm të Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës:

  • Ramush Haradinaj, Daut Haradinaj, Besnik Tahiri, BekĂ« Berisha, Albana Bytyçi dhe Time Kadrijaj

Deputetët e Listës Serbe:

  • Sllavko Simiq, Igor Simiq, Liljana Stefanoviç, Millan Kostiç, Nemanja Bishevac, Zllatan Ellek, Milljana Nikolliç, Serxhan Popoviç dhe Verica Çernaniç.

Deputeti nga Partia për Liri, Drejtësi dhe Mbijetesë:

  • Nenad Rashiç

Deputetët nga komunitetet tjera joserbe:

Ergyl Mazrek, Fatma Taçi, Rasim Demiri, Emilja Rexhepi, Elbert Krasniqi, Duda Balje, Veton Berisha, Artan Asllani, Adem Hoxha dhe Erxhan Galushi.

10 ulëse për minoritetin serb dhe 10 tjera për minoritetin joserb janë të rezervuara me Kushtetutë në Kuvendin me 120 ulëse në total.

KQZ ka publikuar këto rezultate pasi e ka përfunduar të premten në mbrëmje, 30 janar, procesin e rinumërimit të votave.

Rinumërimi është kryer pas dyshimeve për manipulime me votat e kandidatëve për deputetë.

Përgjatë procesit, votat për disa kandidatë ndryshuan, me raste deri në 6 mijë për një individ, ndërsa ato për partitë nuk u cenuan.

Autoritetet e zbatimit të ligjit kanë intervistuar qindra njerëz, kanë ndaluar dhjetëra dhe po i vazhdojnë hetimet.

PĂ«r disa zyrtarĂ« shtetĂ«rorĂ«, ky ka qenĂ« “procesi mĂ« i komprometuar zgjedhor” nĂ« KosovĂ«, pasi vendi Ă«shtĂ« lavdĂ«ruar shpesh nga organizata vendore dhe ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«r organizim tĂ« proceseve zgjedhore tĂ« drejta dhe transparente./MarrĂ« nga REL

The post Shpallen rezultatet përfundimtare në Kosovë, nuk miratohet përbërja e Listës Serbe appeared first on Gazeta Si.

Arrestohet 25-vjeçari në Malësi të Madhe, kultivonte drogë bashkë me familjarët

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 12:13

Nga Gazeta ‘SI’ – NjĂ« 25-vjeçar i shpallur nĂ« kĂ«rkim pĂ«r kultivim tĂ« 1275 bimĂ« narkotike nĂ« bashkĂ«punim me familjarĂ«t e tij ka rĂ«nĂ« nĂ« prangat e policisĂ« sĂ« MalĂ«sisĂ« sĂ« Madhe.

Bimët narkotike të kultivuar në fshatin Aliaj, pranë banesës së tyre u sekuestruan nga policia në shtator të vitit të kaluar.

“SpecialistĂ«t e Seksionit pĂ«r Hetimin e Krimeve tĂ« Komisariatit tĂ« Policisë MalĂ«si e Madhe ndaluan shtetasin G. Sh., 25 vjeç, pasi Gjykata e ShkallĂ«s sĂ« ParĂ« e Juridiksionit tĂ« PĂ«rgjithshĂ«m ShkodĂ«r i ka caktuar masĂ«n e sigurisĂ« “Arrest nĂ« burg”, pĂ«r veprĂ«n penale “Kultivimi i bimĂ«ve narkotike”, kryer nĂ« bashkĂ«punim.

Nga hetimet e kryera dyshohet se ky shtetas, nĂ« bashkĂ«punim me familjarĂ«t e tij, ka kultivuar nĂ« tokĂ«n pranĂ« banesĂ«s sĂ« tyre, nĂ« fshatin Aliaj, 1275 bimĂ« narkotike, tĂ« cilat janĂ« gjetur dhe asgjĂ«suar nga shĂ«rbimet e PolicisĂ« mĂ« datĂ« 04.09.2025”, njoftoi sot policia.

Materialet procedurale iu referuan Prokurorisë së Shkodrës për veprime të mëtejshme.

The post Arrestohet 25-vjeçari në Malësi të Madhe, kultivonte drogë bashkë me familjarët appeared first on Gazeta Si.

700 mijë euro kokainë të pastër në makinë, arrestohen dy shqiptarë në Francë

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 10:48

Nga Gazeta ‘SI’ – Gazeta franceze, AUTO PLUS raporton se dy shqiptarĂ« u ndaluan gjatĂ« njĂ« kontrolli doganor me mbi 17.5 kg drogĂ« nĂ« makinĂ«n e tyre. Fillimisht, dyshja deklaroi se po kthehej nga Barcelona, pas njĂ« udhĂ«timi tĂ« gjatĂ« qĂ« kishte nisur nga ShqipĂ«ria.

Në pamje të parë, historia dukej e besueshme, por udhëtimi u kthye në makth për ata. AUTO PLUS shkruan se në total, nga makina u sekuestruan 17.5 kilogramë drogë, një sasi shumë e madhe, e vlerësuar rreth 700,000 euro.

Gjithashtu automjeti u sekuestrua menjëherë, ndërsa dy personat u arrestuan dhe u vendosën në paraburgim. Dy shqiptarët rrezikojnë deri në 10 vjet burg, si edhe gjoba shumë të larta, në përpjesëtim me fitimet e supozuara nga trafiku.

Artikulli i AUTO PLUS:

Një udhëtim që u kthye në një makth ligjor për dy shqiptarë të arrestuar në Béziers. Gjatë një kontrolli doganor në autostradë, autoritetet zbuluan disa kilogramë kokainë të fshehura në makinën e tyre.

Një makinë që fshihte kokainë të pastër

Të hënën, më 19 janar 2026, rreth mesditës, qarkullimi ishte relativisht i lehtë në pikën e pagesës Cabrials, pranë Béziers. Atë ditë, dogana franceze kishte organizuar një kontroll të papritur, duke ndaluar disa automjete që vinin nga Spanja. Mes tyre ishte edhe një makinë me dy burra rreth të dyzetave, shtetas shqiptarë, që tërhoqi vëmendjen e oficerëve.

Dyshja deklaroi se po kthehej nga Barcelona, pas një udhëtimi të gjatë që kishte nisur nga Shqipëria. Në pamje të parë, historia dukej e besueshme. Megjithatë, disa detaje ngritën dyshime. Kontrolli u thellua dhe inspektimi i makinës u bë më i detajuar. Shumë shpejt, oficerët zbuluan pako të fshehura me kujdes brenda automjetit, të vendosura në mënyrë që të mos dalloheshin lehtë. Për autoritetet nuk kishte asnjë dyshim: bëhej fjalë për kokainë të pastër.

Në total, nga makina u sekuestruan 17.5 kilogramë drogë, një sasi shumë e madhe, e vlerësuar rreth 700,000 euro në tregun e zi, dhe shumë më tepër pasi të shpërndahej në rrjetet e trafikimit. Automjeti u sekuestrua menjëherë, ndërsa dy personat u arrestuan dhe u vendosën në paraburgim.

Dënime të rënda të mundshme

Në raste të tilla, makinat luajnë shpesh një rol strategjik. Një automjet i zakonshëm, që lëviz normalisht në trafik, përdoret për transportin e mallrave me vlerë shumë të lartë. Trafikantët mbështeten më shumë te diskrecioni sesa te shpejtësia, duke shpresuar të humbasin mes qindra mijëra shoferëve europianë. Këtë herë, strategjia dështoi.

Të paraqitur para prokurorisë së Béziers më 22 janar 2026, dy personat u gjykuan me procedurë të përshpejtuar. Njëri prej tyre pretendon se nuk ishte në dijeni të pranisë së kokainës në makinë. Tjetri pranon në mënyrë të tërthortë se e dinte çfarë transportohej, por nuk jep detaje mbi origjinën e drogës apo destinacionin përfundimtar.

Në përfundim, të dy rrezikojnë deri në 10 vjet burg, si edhe gjoba shumë të larta, në përpjesëtim me fitimet e supozuara nga trafiku. Ky rast i bujshëm tregon edhe një herë se një makinë e zakonshme mund të shndërrohet në mjet të krimit të organizuar.

The post 700 mijë euro kokainë të pastër në makinë, arrestohen dy shqiptarë në Francë appeared first on Gazeta Si.

SHBA hap dosjen ‘Epstein’/ Si u infektua Bill Gates nga vajzat ruse

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 10:39

Departamenti i Drejtësisë në SHBA ka publikuar 3 milionë faqe dokumente nga dosjet Epstein, pku përfshihen komunikime të shumta me njerëz të politikës, biznesit e artit.

Një nga email-et që po bën më shumë zhurmë, është ai i Epstein me Bill Gates, i cili përpiqej të fshihet një sëmundje seksualisht të transmetueshme nga gruaja e tij. Gates ishte infektuar pas marrëdhënieve me disa vajza ruse.

“PĂ«r tĂ« shtuar mĂ« shumĂ« fyerje nĂ« lĂ«ndimin tuaj, mĂ« pas me lot nĂ« sy, mĂ« luteni tĂ« fshij email-et nĂ« lidhje me sĂ«mundjen tuaj seksualisht tĂ« transmetueshme, kĂ«rkesĂ«n tuaj qĂ« t’ju siguroj antibiotikĂ« qĂ« mund t’i jepni fshehurazi MelindĂ«s, dhe pĂ«rshkrimin e penisit tuaj,” thuhet nĂ« mesazh.

NjĂ« tjetĂ«r email thotĂ«: “MĂ« Ă«shtĂ« kĂ«rkuar dhe kam pranuar gabimisht tĂ« marr pjesĂ« nĂ« gjĂ«ra qĂ« varionin nga tĂ« ato mĂ« tĂ« papranuesme moralisht, deri te ato qĂ« janĂ« jo etike
 Nga ndihma qĂ« Bill tĂ« marrĂ« medikamente pĂ«r tĂ« pĂ«rballuar pasojat e marrĂ«dhĂ«nieve seksuale me vajza ruse, tek lehtĂ«simi i marrĂ«dhĂ«nieve tĂ« tij tĂ« paligjshme me gra tĂ« martuara, tek kĂ«rkimi pĂ«r tĂ« siguruar drogĂ«.”

NjĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i Gates tha se kĂ«to pretendime janĂ« “absolutisht tĂ« pabazuara dhe tĂ« rreme”.

“E vetmja gjĂ« qĂ« kĂ«to dokumente demonstrojnĂ« Ă«shtĂ« frustrimi i Epstein qĂ« nuk kishte njĂ« marrĂ«dhĂ«nie tĂ« vazhdueshme me Gates dhe se sa larg ishte gati tĂ« shkonte pĂ«r ta kapur dhe pĂ«r tĂ« njollosur,” shtoi personi.

Administrata Trump fillimisht kishte rezistuar publikimin e të gjitha dosjeve të Epstein, por u tërhoq pas presionit dypartiak, përfshirë nga aleatët e presidentit në krahun e djathtë të Partisë Republikane.

Departamenti i Drejtësisë ka insistuar se nuk mund të publikonte të gjitha dokumentet para 19 dhjetorit, sepse duhej të shqyrtonte dokumentet për të mbrojtur viktimat me redaktime. Publikimin e dokumenteve e njoftoi Todd Blanche, zv/Prokuror i Përgjithshëm.

 “Ne kemi redaktuar çdo grua tĂ« shfaqur nĂ« çdo imazh ose video, pĂ«rveç zonjĂ«s MaxĂ«ell,” tha Blanche, duke iu referuar Ghislaine MaxĂ«ell, njĂ« bashkĂ«punĂ«tore e afĂ«rt e Epstein qĂ« po shĂ«rben njĂ« dĂ«nim 20 vjetĂ«sh pĂ«r rolin e saj nĂ« aktivitetet kriminale tĂ« tij. “Ne nuk kemi redaktuar imazhe tĂ« meshkujve, pĂ«rveç kur ishte e pamundur tĂ« redaktohej gruaja pa redaktuar edhe burrin.”

Zv/prokurori i përgjithshëm gjithashtu u përpoq të mbrojë menaxhimin e dosjeve të Epstein nga administrata Trump ndaj kritikëve, përfshirë viktimat e kriminelit të ndjerë seksual, të cilët kanë kritikuar qeverinë për mospublikimin e të gjitha dokumenteve për muaj me radhë.

Edhe Elon Musk shfaqet në disa nga email-et e publikuara së fundmi, duket se komunikon me Epstein shumë kohë pas se krimineli i përbuzur pranoi fajin për shfrytëzimin e një të miture për prostitucion në Florida në 2008.

NĂ« DitĂ«n e Krishtlindjeve tĂ« vitit 2012, dokumentet tregojnĂ« se Musk pyeti Epstein pĂ«r njĂ« festĂ«. “UnĂ« vĂ«rtet dua tĂ« hyj nĂ« skenĂ«n e festave nĂ« St Barts ose diku tjetĂ«r dhe tĂ« çlirohem,” shkroi ai. “Ftesa Ă«shtĂ« shumĂ« e vlerĂ«suar, por njĂ« eksperiencĂ« e qetĂ« nĂ« ishull Ă«shtĂ« e kundĂ«rta e asaj qĂ« kĂ«rkoj.”

Epstein iu pĂ«rgjigj: “Kuptova, do tĂ« shihemi nĂ« St Barth, çfarĂ« ndodh nĂ« ishullin tim mund ta bĂ«jĂ« Talilah tĂ« ndihet jo mirĂ«.”

Musk iu pĂ«rgjigj: “Nuk Ă«shtĂ« problem pĂ«r Talulah.”

Musk ishte i martuar me aktoren britanike Talulah Riley në atë kohë. Nuk është e qartë nëse ai udhëtoi në ishull.

MegjithatĂ«, njĂ« vit mĂ« vonĂ«, nĂ« dhjetor 2013, dokumentet tregojnĂ« se Musk dĂ«rgoi email pĂ«r tĂ« vizituar pĂ«rsĂ«ri ishullin e miliarderit tĂ« vetdeklaruar nĂ« vitin e ri. Epstein iu pĂ«rgjigj: “Çdo ditĂ« 1 deri 8. Luaj sipas dĂ«shirĂ«s nĂ«se do. GjithmonĂ« ka hapĂ«sirĂ« pĂ«r ty.” Disa ditĂ« mĂ« vonĂ« Epstein anuloi, duke thĂ«nĂ« se duhej tĂ« qĂ«ndronte nĂ« NeĂ« York.

Musk ka thĂ«nĂ« mĂ« parĂ« se nuk e njihte mirĂ« Epstein dhe kishte qenĂ« vetĂ«m njĂ« herĂ« nĂ« shtĂ«pinĂ« e tij nĂ« Manhattan pĂ«r 30 minuta. Ai postoi nĂ« X nĂ« shtator: “Kushdo qĂ« pĂ«rhap kĂ«tĂ« narrativĂ« tĂ« rreme meriton pĂ«rbuzje tĂ« plotĂ«. Epstein pĂ«rpiqej tĂ« mĂ« tĂ«rhiqte nĂ« ishullin e tij dhe unĂ« REFUZOVA.”

Musk nuk iu përgjigj menjëherë kërkesës për koment./FT

The post SHBA hap dosjen ‘Epstein’/ Si u infektua Bill Gates nga vajzat ruse appeared first on Gazeta Si.

Sigurimet/ Kompanitë në vend rritën fitimet, por ulën dëmshpërblimet për qytetarët

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 10:23

Nga Gazeta ‘SI’ – GjatĂ« vitit 2025, tregu shqiptar i sigurimeve arkĂ«toi mbi 27 miliardĂ« lekĂ« tĂ« ardhura, duke shĂ«nuar njĂ« rritje vjetore prej rreth 10%. Sipas tĂ« dhĂ«nave zyrtare, gjatĂ« vitit u nĂ«nshkruan rreth 1.7 milionĂ« kontrata sigurimi, ku 91% e tyre i pĂ«rkisnin sigurimeve tĂ« jo-jetĂ«s, duke konfirmuar edhe njĂ« herĂ« dominimin e kĂ«tij segmenti nĂ« treg.

Pavarësisht rritjes së të ardhurave dhe fitimeve rekord të kompanive të sigurimit, shpenzimet për dëmshpërblimet e aksidenteve motorike kanë pësuar rënie. Gjatë vitit 2025, kompanitë kanë dhënë vetëm 8.6 miliardë lekë kompensime, rreth 1% më pak krahasuar me vitin 2024. Ky zhvillim ngre pikëpyetje mbi raportin mes rritjes së primeve dhe nivelit të kompensimeve për qytetarët.

Të dhënat tregojnë se 63% e sigurimeve janë me detyrim, kryesisht të lidhura me automjetet. Vetëm ky segment i solli kompanive të sigurimit rreth 17 miliardë lekë të ardhura gjatë vitit 2025, duke mbetur burimi kryesor i fitimeve në industri.

Ndërkohë, një trend pozitiv vihet re edhe në sigurimin e pronës nga zjarri dhe rreziqe të ngjashme, i cili u rrit me 10.25% gjatë vitit 2025. Ky zhvillim nuk lidhet aq me rritjen e ndërgjegjësimit të qytetarëve për sigurimin e pronës, sesa me shtimin e kredive hipotekore, të cilat detyrojnë huamarrësit të sigurojnë banesat e tyre.

The post Sigurimet/ Kompanitë në vend rritën fitimet, por ulën dëmshpërblimet për qytetarët appeared first on Gazeta Si.

I dënuar në SHBA për terrorizëm, Prokuroria e Tiranës kërkon konfiskimin e pasurive të familjes së Sajmir Alimehmetit

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 10:17

Nga Gazeta ‘SI’ – Prokuroria e TiranĂ«s ka kĂ«rkuar konfiskimin e pasurive tĂ« familjarĂ«ve tĂ« Sajmir Alimehmeti, i dĂ«nuar nĂ« Shtetet e Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s me 22 vite burg pĂ«r veprime nĂ« fushĂ«n e akteve terroriste.

Sipas prokurorisĂ«, Alimehmeti po hetohet nĂ« ShqipĂ«ri pĂ«r veprĂ«n penale “Pastrimi i produkteve tĂ« veprĂ«s penale ose veprimtarisĂ« kriminale”.

Nga verifikimet rezultoi se Sajmir Alimehmeti dhe familjarët e tij kanë kryer transaksione financiare dhe veprime ekonomike me vlera të konsiderueshme, të cilat nuk justifikohen nga të ardhurat e deklaruara. Familjarët e tij, Z.A. dhe V.A., deklaruan se të ardhurat janë krijuar nga qiratë dhe kursimet, por nuk kanë ofruar dokumente që të mbështesin këto pretendime.

Bazuar në hetimet, prokuroria thekson se vlerat monetare nuk kanë prejardhje të ligjshme dhe nuk justifikohen me dokumentacion të rregullt.

Për këtë arsye, prokuroria kërkon konfiskimin dhe kalimin në pronësi të shtetit të pasurive në vijim:

Llogaritë e Z.A.: 39.49 lekë, 4.74 USD, depozita USD 50,109.56 dhe 3,862,244.93 lekë

Llogaritë e V.A.: 15,001.09 euro

Llogaritë e përbashkëta të Z.A. dhe V.A.: 11,734,250 lekë

The post I dënuar në SHBA për terrorizëm, Prokuroria e Tiranës kërkon konfiskimin e pasurive të familjes së Sajmir Alimehmetit appeared first on Gazeta Si.

Kompanitë e qumështit për bebe në krizë, pas skandalit me cereulide

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 09:45

Prodhuesit e formulave për foshnje Nestlé, Danone dhe Lactalis po përballen me reagime të forta pasi një përbërës i përdorur gjerësisht, vaj ARA, i furnizuar nga një laborator në Wuhan të Kinës, u kontaminua me toksinën cereulide. Ky përbërës u shtua në qindra produkte formule për foshnje, të shpërndara në më shumë se 65 vende në pesë kontinente, duke krijuar rrezik global për shëndetin e foshnjave.

Organizatat e konsumatorĂ«ve dhe shĂ«ndetit publik akuzojnĂ« kompanitĂ« se kanĂ« vĂ«nĂ« fitimin mbi sigurinĂ«. “Formula komerciale pĂ«r foshnje prodhohet pĂ«rmes njĂ« zinxhiri furnizimi tĂ« drejtuar nga fitimi dhe kompanitĂ« janĂ« nĂ«n presion pĂ«r tĂ« siguruar pĂ«rbĂ«rĂ«s me kosto tĂ« ulĂ«t,” tha Rachel Childs nga First Steps Nutrition Trust, duke paralajmĂ«ruar se kontaminimi i njĂ« pĂ«rbĂ«rĂ«si nga njĂ« burim i vetĂ«m mund tĂ« pĂ«rhapet nĂ« shkallĂ« globale.

Në janar, tre kompanitë u detyruan të tërheqin produkte që mund të ishin të kontaminuara me cereulide, e cila shkakton të vjella dhe diarre. Në Francë është hapur një hetim për vdekjen e dy foshnjave që konsumuan qumështin e kontaminuar, edhe pse ende nuk është provuar një lidhje shkakësore. Ndërkohë, Autoriteti Europian për Sigurinë Ushqimore po përditëson udhëzimet shkencore, pasi aktualisht nuk ekziston një nivel i përcaktuar i sigurt për këtë toksinë.

Skandali ka ndikuar edhe nĂ« tregjet financiare: aksionet e Cabio Biotech, kompania qĂ« prodhon vajin ARA, kanĂ« rĂ«nĂ« rreth 19% nĂ« njĂ« muaj, ndĂ«rsa NestlĂ© ka humbur afro 4% dhe Danone mbi 13% tĂ« vlerĂ«s sĂ« aksioneve qĂ« nga fillimi i vitit. AnalistĂ«t paralajmĂ«rojnĂ« se humbja e besimit tĂ« prindĂ«rve mund tĂ« zgjasĂ« mĂ« shumĂ« se vetĂ« tĂ«rheqja e produkteve. “Humbja e besimit mund tĂ« çojĂ« nĂ« humbje strukturore tĂ« tregut dhe dĂ«mtim afatgjatĂ« tĂ« markĂ«s,” tha analisti i Barclays, Warren Ackerman.

Analisti i Barclays, Warren Ackerman, tha se industria e formulave për foshnje është formësuar nga një seri krizash kontaminimi, që nga skandali i melaminës në Kinë në vitin 2008, deri te shpërthimi i Cronobacter në SHBA në vitin 2022.

“PrindĂ«rit priren tĂ« ndĂ«rrojnĂ« markĂ«n fillimisht dhe tĂ« bĂ«jnĂ« pyetje mĂ« pas,” tha ai. “Humbja e besimit mund tĂ« zgjasĂ« mĂ« shumĂ« se vetĂ« tĂ«rheqja e produktit, duke çuar nĂ« humbje strukturore tĂ« pjesĂ«s sĂ« tregut, dĂ«mtim tĂ« markĂ«s dhe dalje strategjike.”

Franca ka hapur një hetim për vdekjen e dy foshnjave që konsumuan qumështin e kontaminuar, megjithëse ende nuk është vendosur një lidhje shkakësore.

Autoriteti Europian për Sigurinë Ushqimore (EFSA) njoftoi se po përditëson këshillën e tij shkencore mbi cereulide, e cila do të përcaktojë një prag të sigurt të toksinës, mbi të cilin duhet të nisë një tërheqje nga tregu. Aktualisht, nuk ekziston një nivel i përcaktuar i sigurisë.

Grupi europian për mbrojtjen e konsumatorëve Foodwatch ka depozituar ankesa ligjore në Francë kundër Nestlé dhe kompanive të tjera të përfshira, si dhe kundër autoriteteve europiane, për mosinformimin në kohë të konsumatorëve.

“Prodhuesit e formulave pĂ«r foshnje janĂ« ligjĂ«risht tĂ« detyruar tĂ« garantojnĂ« sigurinĂ« e produkteve qĂ« hedhin nĂ« treg,” tha Ingrid Kragl, drejtoreshĂ« e informacionit publik nĂ« Foodwatch. “KompanitĂ« qĂ« ne po targetojmĂ« kanĂ« treguar neglizhencĂ« tĂ« papranueshme.”

Nestlé njoftoi autoritetet holandeze më 10 dhjetor se kishte zbuluar kontaminimin gjatë testimeve të brendshme në një nga fabrikat e saj në Holandë. Pas disa javësh testimesh, kompania identifikoi vajin ARA si burimin e ndotjes dhe më 5 janar nisi tërheqjen e produkteve.

Kompanitë zakonisht kryejnë vetë testimet e cilësisë dhe mikrobiologjike, por analistët dhe OJQ-të argumentojnë se kompleksiteti i përbërësve dhe zinxhirëve të furnizimit i bën këto protokolle të pamjaftueshme.

“Duke pasur parasysh nivelin e rrezikut dhe vĂ«zhgimin rregullator, besoj fort se prodhuesit duhet dhe praktikisht janĂ« tĂ« detyruar tĂ« delegojnĂ« njĂ« pjesĂ« tĂ« kontrollit tĂ« cilĂ«sisĂ« dhe testimeve jashtĂ« kompanisĂ«, veçanĂ«risht pĂ«r pĂ«rbĂ«rĂ«s dhe produkte shumĂ« tĂ« ndjeshme,” tha analisti i Vontobel, Jean-Philippe Bertschy.

NjĂ« zĂ«dhĂ«nĂ«s i NestlĂ© tha se kompania ishte e para qĂ« zbuloi problemin dhe se kishte “vepruar me shpejtĂ«si pĂ«r tĂ« njoftuar autoritetet, pĂ«r tĂ« paralajmĂ«ruar industrinĂ« dhe pĂ«r tĂ« informuar klientĂ«t, partnerĂ«t dhe, mbi tĂ« gjitha, konsumatorĂ«t”.

Një zëdhënës i Lactalis deklaroi se kompania zbaton protokolle të rrepta të cilësisë dhe sigurisë ushqimore, por se toksina cereulide nuk përfshihet në listën e kontrolleve rregullatore të detyrueshme, çka shpjegon pse nuk u identifikua gjatë analizave.

Danone nuk pranoi të komentojë./FT

The post Kompanitë e qumështit për bebe në krizë, pas skandalit me cereulide appeared first on Gazeta Si.

Arrestohen 3 qytetarë dhe procedohen 4 të tjerë. Sillnin veshje luksoze kontrabandë nga Kina dhe Turqia

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 09:35

Nga Gazeta ‘SI’ – Policia e Shtetit ka arrestuar 3 shtetas dhe ka proceduar 4 tĂ« tjerĂ« pĂ«r shitje tĂ« veshjeve kontrabandĂ« dhe evasion fiskal.

Këta shtetas u kapën në flagrancë gjatë operacionit, duke transportuar me 2 automjete, 17 valixhe me veshmbathje të markave të shtrenjta, të dyshuara të kontrabanduara, të cilat u sekuestruan në cilësinë e provës materiale.

Policia njofton se veshjet i sillnin kontrabandĂ« nga Kina dhe Turqia pĂ«r t’i shitur nĂ« ShqipĂ«ri. Po ashtu janĂ« sekuestruar 17 valixhe me veshmbathje tĂ« markave tĂ« shtrenjta dhe 2 automjete.

“-u arrestuan shtetasit: S. B., 69 vjeç, B. Ll., 72 vjeç dhe A. B., 57 vjeç;
-nisi procedimi penal pĂ«r shtetasit: R. Ll., 45 vjeç, I. B., 39 vjeç, E. B., 23 vjeç dhe Z. M., 65 vjeç”, njofton Policia.

The post Arrestohen 3 qytetarë dhe procedohen 4 të tjerë. Sillnin veshje luksoze kontrabandë nga Kina dhe Turqia appeared first on Gazeta Si.

Kosova përfundon rinumërimin, sot shpallen rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve

✇Gazeta Si
By: Gisela Troplini
31 January 2026 at 09:27

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) ka bërë të ditur se të premten në mbrëmje, 30 janar, ka përfunduar procesin e rinumërimit të votave të zgjedhjeve të parakohshme në Kosovë.

Rinumërimi është kryer pas dyshimeve për manipulime me votat e kandidatëve për deputetë.

PĂ«rgjatĂ« procesit, votat pĂ«r disa kandidatĂ« ndryshuan – me raste deri nĂ« 6 mijĂ« pĂ«r njĂ« individ – ndĂ«rsa ato pĂ«r partitĂ« nuk u cenuan.

Autoritetet e zbatimit të ligjit kanë intervistuar qindra njerëz, kanë ndaluar dhjetëra dhe po vazhdojnë hetimet.

KQZ-ja ka paralajmĂ«ruar se do t’i shpallĂ« rezultatet pĂ«rfundimtare tĂ« zgjedhjeve nĂ« paraditen e 31 janarit.

PĂ«r disa zyrtarĂ« shtetĂ«rorĂ«, ky ka qenĂ« “procesi mĂ« i komprometuar zgjedhor” nĂ« KosovĂ«, pasi vendi Ă«shtĂ« lavdĂ«ruar shpesh nga organizata vendore dhe ndĂ«rkombĂ«tare pĂ«r organizim tĂ« proceseve zgjedhore tĂ« drejta dhe transparente.

Pse ndodhën tani manipulimet?

Agon Maliqi, njohës i çështjeve politike, i ka thënë Radios Evropa e Lirë më herët gjatë javës se mund të ketë ndikuar edhe mënyra e ndryshimit të votimit.

Në proceset e fundit zgjedhore, qytetarët kanë mundur të zgjedhin deri në 10 kandidatë për deputetë, nga 5 sa kanë qenë më parë.

Të tjerë e kanë përmendur faktin që ka pasur më pak vëzhgues, pas numërimi fillestar është kryer në ditët e festave të fundvitit.

Për Maliqin dhe njohës tjerë të kësaj fushe, manipulime të tilla kanë ndodhur edhe në të kaluarën. Disa besojnë se ato mund të jenë kryer me miratimin e udhëheqësive partiake, disa jo.

Zyrtarë partiakë të Lëvizjes Vetëvendosje, Partisë Demokratike të Kosovës, Lidhjes Demokratike të Kosovës dhe Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës i kanë dënuar dyshimet për manipulime dhe kanë kërkuar që përgjegjësit të mos amnistohen.

Sipas Kodit Penal të Republikës së Kosovës, çdo manipulim i qëllimshëm i votës apo rezultatit zgjedhor përbën vepër penale dhe dënohet me deri në pesë vjet burgim.

Pas certifikimit të rezultateve, hapet rruga për formim të institucioneve të reja.

Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti me partinë e tij, Lëvizjen Vetëvendosje, i ka fituar mbi 51 për qind të votave më 28 dhjetor dhe pritet ta formojë pa probleme Qeverinë e re.

Ai ka siguruar 57 ulëse në Kuvendin më 120 sosh.

Megjithatë, ai e ka pranuar vetë një ditë më parë se do të duhet të krijohet një raport i ri mes pushtetit dhe opozitës për çështje tjera madhore, siç është ajo e pozitës së presidentit apo miratimi i marrëveshjeve ndërkombëtare.

Për të dyja proceset duhet siguruar dy të tretat e votave./Marrë nga REL

The post Kosova përfundon rinumërimin, sot shpallen rezultatet përfundimtare të zgjedhjeve appeared first on Gazeta Si.

❌
❌