Lajkat e Ruttes ndaj Trumpit po shqetësojnë NATO-n
Nga Gazeta ‘Si’- Mark Rutte ka një mision kryesor si sekretar i përgjithshëm i NATO-s: ta ndalë Donald Trumpin që të mos e shkatërrojë aleancën.
Ky fokus po e vendos tashmë ish-kryeministrin holandez në kurs përplasjeje me vetë kryeqytetet evropiane me të cilat dikur ka punuar ngushtë dhe e ka lënë NATO-n të lënduar, edhe pse ai arriti ta bindë Trumpin të tërhiqej nga kërcënimet për aneksimin e Groenlandës.
Tensioni u shfaq hapur të hënën në Parlamentin Europian, ku Rutte mbrojti pa doreza primatin e superfuqisë brenda aleancës.
“Nëse dikush këtu mendon se Bashkimi Europian apo Europa në tërësi mund të mbrohet pa SHBA-në, vazhdoni të ëndërroni,” u tha ai ligjvënësve. “Nuk mundeni.”
Reagimi ishte i menjëhershëm — dhe i ashpër.
“Jo, i dashur Mark Rutte,” reagoi në X ministri i Jashtëm i Francës, Jean-Noël Barrot. “Europianët munden dhe duhet të marrin në dorë sigurinë e tyre. Kjo është shtylla europiane e NATO-s.”
“Ishte një moment i turpshëm,” tha Nathalie Loiseau, ish-ministre franceze për Europën dhe sot eurodeputete. “Nuk na duhet një fanatik i Trumpit. NATO-s i duhet një ribalancim mes përpjekjeve amerikane dhe europiane.”
Edhe më i drejtpërdrejtë ishte spanjolli Nacho Sánchez Amor.
“A jeni ambasadori i [SHBA-së] në [NATO],” e pyeti eurodeputeti socialist Rutte-n në një shkëmbim të nxehtë, “apo sekretari i përgjithshëm që përfaqëson aleancën dhe anëtarët e saj?”
Ky përplasje po nxjerr në pah edhe një vijë të thellë ndarëse brenda NATO-s: bindjen e Ruttes se mbajtja e Trumpit pranë është e vetmja mënyrë për ta ruajtur aleancën — përballë alarmit gjithnjë në rritje në Europë se kjo strategji po e zbraz atë nga brenda.

Ndërsa sekretari i përgjithshëm përpiqet të mbajë amerikanët sa më afër, këto përpjekje po hapin një hendek me homologët e tij në BE, të cilët po bëjnë gjithnjë e më shumë thirrje për struktura europiane sigurie dhe një ushtri kontinentale përtej NATO-s.
POLITICO foli me më shumë se një duzinë figurash brenda NATO-s, diplomatë dhe bashkëpunëtorë aktualë e të mëparshëm të Ruttes, shumica e të cilëve kërkuan anonimitet për të folur hapur. Ata e përshkruan atë si një drejtues të admiruar për aftësitë në menaxhimin e krizave, që së fundmi arriti një fitore për çështjen e Groenlandës — por me çmimin e rritjes së shqetësimit evropian për të ardhmen afatgjatë të NATO-s.
Megjithatë, mbrojtësit e Ruttes thonë se ai ka arritur ta mbajë aleancën të bashkuar, një detyrë aq e vështirë sa nuk mund të kënaqë gjithmonë të 32 vendet anëtare. Zyrtarë që njohin mënyrën si ai punon këmbëngulin gjithashtu se në biseda private ai flet shumë më hapur me Trumpin.
Sërish, përplasja për Groenlandën “bëri shumë dëm,” tha një diplomat i NATO-s. Qasja e Ruttes është një “fasho e përkohshme” që ka “larguar aleatët”, shtoi ai. “Ne jemi një aleancë me 32 anëtarë, jo një klub SHBA-plus-31.”
Më të barabartë se të tjerët
Edhe pse Rutte këmbëngul se përfaqëson të gjithë aleatët e NATO-s, është e qartë se prioriteti i tij kryesor është të mos lejojë që Shtetet e Bashkuara, nën drejtimin e Trumpit, të largohen nga Europa. Kjo po i hap atij kritika se ky fokus po errëson pjesën tjetër të detyrës së tij.
Edhe përpjekja e suksesshme për ta bindur Trumpin të tërhiqej nga kërcënimet ndaj Groenlandës gjatë samitit të Davosit më 19-23 janar në Zvicër, po ngre pikëpyetje nëse kjo është vetëm një lehtësim i përkohshëm dhe nëse SHBA-të mund të tentojnë sërish të marrin kontroll mbi pjesë të ishullit arktik.
“Çfarë marrëveshjeje keni bërë ju me presidentin Trump?” e pyeti të hënën eurodeputeti i të Gjelbërve dhe ish-ministri i Jashtëm i Danimarkës, Villy Søvndal. “A kishit mandat si sekretar i përgjithshëm për të negociuar në emër të Groenlandës dhe Danimarkës?”
Rutte mohoi se kishte vepruar jashtë kompetencave.
“Sigurisht që nuk kam mandat të negocioj në emër të Danimarkës, ndaj nuk e kam bërë dhe nuk do ta bëj,” tha ai në Parlament.
Idealizimi i Trumpit rrezikon gjithashtu të krijojë një problem besueshmërie për aleancën.
NATO është e njohur për angazhimin e saj për mbrojtje kolektive — Nenin 5 — por aleanca lidhet edhe nga Nenët 2 dhe 3, që u kërkojnë vendeve të promovojnë bashkëpunimin ekonomik dhe riarmatosjen e ndërsjellë. Me kërcënimet për vendosjen e tarifave ndaj Europës dhe për marrjen e Groenlandës, Trump i ka shkelur të dyja, tha i njëjti diplomat i NATO-s.

Kësaj pasigurie i shtohet fakti se Trump ka hedhur më parë dyshime mbi mbështetjen e tij për Nenin 5 dhe ka nënvlerësuar angazhimet ushtarake të aleatëve të tjerë, duke pretenduar gabimisht javën e kaluar se evropianët kishin qëndruar “paksa larg vijës së frontit” në luftën e drejtuar nga SHBA-të në Afganistan.
Në përgjigje të kritikave, një zyrtar i NATO-s tha:
“Ashtu si sekretarët e përgjithshëm para tij, sekretari i përgjithshëm i NATO-s, Rutte, është i bindur se siguria jonë kolektive shërbehet më së miri kur Europa dhe Amerika e Veriut punojnë së bashku përmes NATO-s.”
Karta Trump gati
Pavarësisht kësaj, Rutte ka qëndruar fort pas strategjisë së tij për ta ledhatuar publikisht Trumpin, duke këmbëngulur se ai është pozitiv për aleancën.
Vitin e kaluar, NATO ra dakord të rrisë ndjeshëm shpenzimet ushtarake në 5 për qind të PBB-së deri në vitin 2035, një rezultat që shumë brenda aleancës e shohin si ndihmë që Europa të qëndrojë më fort mbi këmbët e saj. Sekretari i përgjithshëm tha të hënën se “nuk ka asnjë mundësi” që kjo të kishte ndodhur pa presionin e presidentit amerikan.
Shtëpia e Bardhë pajtohet plotësisht me këtë vlerësim.
“Presidenti Trump ka bërë më shumë për NATO-n se kushdo tjetër,” i tha POLITICO-s zëvendës-sekretarja për shtyp e Shtëpisë së Bardhë, Anna Kelly.
“Kontributet e Amerikës në NATO janë shumë më të mëdha se të vendeve të tjera, dhe suksesi i tij në sigurimin e zotimit për 5 për qind po e ndihmon Europën të marrë më shumë përgjegjësi për mbrojtjen e saj.”
Kelly tha se Trump ka “një marrëdhënie shumë të mirë” me Rutte-n dhe shtoi:
“Shtetet e Bashkuara janë partneri i vetëm i NATO-s që mund ta mbrojë Groenlandën, dhe presidenti po avancon interesat e NATO-s duke e bërë këtë.”
Qasja e tij e ashpër është formësuar nga 14 vjet drejtim koalicionesh shpesh të përçara, si kryeministri më jetëgjatë i Holandës.
“Ai nuk është aspak idealist,” tha një ish-kolege. “Është pragmatist.”
Duke krijuar menjëherë një raport të mirë me Trumpin gjatë mandatit të tij të parë në Shtëpinë e Bardhë, Rutte e kuptoi se lajkat publike ishin çelësi për ta mbajtur presidentin amerikan në krah.
“Ai mund ta bëjë veten shumë të vogël dhe të përulur për të arritur qëllimin e tij,” tha Petra de Koning, autore e një biografie për Rutte-n në vitin 2020. Kjo shpesh shkon në ekstreme: holandezi e quajti Trumpin “babi” gjatë samitit të NATO-s vitin e kaluar në Hagë dhe i derdhi lavde në mesazhe që u publikuan nga vetë presidenti amerikan.
Por në prapaskenë, ai është më i drejtpërdrejtë me Trumpin, sipas një personi që njeh mënyrën e të menduarit të Ruttes.
“Marrëdhënia është e bazuar në besim,” tha ai, “por nëse shtyhet, ai do të flasë hapur.” Ndërkohë, mbajtja e të 32 anëtarëve të NATO-s të njëzëshëm për çdo vendim është “pothuajse e pamundur,” këmbënguli ai.
Edhe pse marrëveshja për ta bindur Trumpin të tërhiqej nga kërcënimet për Groenlandën mund të ketë lënë shije të hidhur në Europë, NATO nuk u shkatërrua.
“Realiteti është se Rutte po jep rezultate,” tha një diplomat i lartë i NATO-s. “Ndryshe nga disa liderë të tjerë, ai kurrë nuk dyshoi te aleanca — unë ia atribuoj këtë përvojës,” shtoi një tjetër diplomat i lartë.
Por mbajtja e Trumpit të kënaqur rrezikon ta inkurajojë presidentin amerikan të jetë edhe më i guximshëm në të ardhmen.
“Politikanët në mbarë botën dhe në këtë vend e injorojnë egon e Trumpit me rrezikun e tyre,” tha Stephen Farnsworth, politolog në Universitetin e Mary Washington në Virxhinia.
Kjo mund të krijojë probleme për aleancën në vijim.
“Në emër të aleancës, ai po i bëhet servil Trumpit,” tha diplomati i parë i NATO-s. “Por pyetja është: ku mbaron kjo?”
Burimi: Politico/Përshtati Gazeta Si
The post Lajkat e Ruttes ndaj Trumpit po shqetësojnë NATO-n appeared first on Gazeta Si.