Për herë të parë mjekët përdorin MRI për të ftohur dhe shkatërruar tumoret me saktësi milimetrike, duke kursyer pacientët nga operacionet e rënda dhe kohë të gjata rikuperimi.

Spitali i Liverpulit në Sydney ka prezantuar një teknologji të re inovative që u mundëson mjekëve të shkatërrojnë tumoret pa pasur nevojë për kirurgji klasike, duke përdorur metoda të avancuara të imazherisë dhe ngrirjes së indeve, raporton 9News Australia.

Bëhet fjalë për një procedurë të quajtur cryoablation (krioablacion), e cila përdor temperatura ekstremisht të ulëta për të shkatërruar qelizat tumorale. Gjatë kësaj procedure, një gjilpërë shumë e hollë (cryo-probe) futet drejtpërdrejt në tumor dhe, përmes gazit argon, krijon një të ashtuquajtur “top akulli” që ngrin dhe shkatërron indin e sëmurë, shpjegojnë mjekët e këtij spitali, transmeton 9News.

Ajo që e bën këtë teknologji veçanërisht të avancuar është fakti se procedura kryhet nën kontroll të drejtpërdrejtë të MRI-së, duke u mundësuar mjekëve të shohin në kohë reale përhapjen e ngrirjes dhe të mbrojnë strukturat dhe indet e shëndetshme përreth tumorit. “Ne mund ta shohim saktësisht se ku po formohet akulli dhe ta kontrollojmë trajtimin me precizitet ekstrem”, thekson stafi mjekësor i Liverpool Hospital, transmeton Telegrafi.

Sipas National Cancer Institute (NCI) të SHBA-së, krioablacioni është një metodë e pranuar e trajtimit lokal që përdor të ftohtin ekstrem për të shkatërruar qelizat kancerogjene dhe indin anormal, dhe përdoret veçanërisht te pacientët që nuk janë kandidatë të mirë për kirurgji të hapur ose për tumore të lokalizuara.

Edhe Mayo Clinic, një nga institucionet më prestigjioze mjekësore në botë, sqaron se krioablacioni realizohet duke vendosur gjilpëra speciale metalike shumë të holla në zonën e tumorit, të cilat ngrijnë indin përreth dhe çojnë në vdekjen e qelizave tumorale, ndërsa procedura konsiderohet minimalisht invazive dhe shoqërohet me kohë shumë më të shkurtër rikuperimi krahasuar me kirurgjinë klasike.

Sipas RadiologyInfo, platformë edukative e mbështetur nga shoqatat amerikane të radiologjisë, kjo teknikë kryhet nën udhëzim të imazherisë (MRI, CT ose ultratingull) dhe lejon trajtim shumë të saktë të tumoreve në organe si mëlçia, veshkat, mushkëritë, kockat dhe indet e buta.

9News raporton se në Liverpool Hospital kjo teknologji tashmë është përdorur edhe për tumore të shtyllës kurrizore dhe indeve të buta, ku pacientët kanë pasur lehtësim të shpejtë të dhimbjeve dhe janë kthyer në shtëpi brenda një kohe shumë të shkurtër, ndryshe nga rikuperimi pas operacioneve klasike.

Ekspertët theksojnë se avantazhet kryesore të kësaj metode janë:

• mungesa e prerjeve të mëdha kirurgjikale,
• rrezik më i ulët për komplikime,
• ruajtje më e mirë e indeve të shëndetshme,
• dhe rikuperim shumë më i shpejtë i pacientit.

Hapja e kësaj njësie moderne në Liverpool Hospital është pjesë e një projekti të madh shtetëror në New South Wales për zhvillimin e radiologjisë ndërhyrëse të avancuar, ku teknologjitë MRI, CT dhe angiografia integrohen në një ambient të vetëm, duke rritur ndjeshëm sigurinë dhe saktësinë e procedurave, konstaton qeveria e NSW në njoftimet e saj zyrtare. /Telegrafi/

Jo të gjitha sëmundjet seksualisht të transmetueshme kanë simptoma të qarta, por disa prej tyre mund të çojnë në infertilitet nëse nuk zbulohen me kohë

Nuk është sekret që sëmundjet seksualisht të transmetueshme sjellin me vete një sërë problemesh dhe rreziqesh. Edhe pse sot, fatmirësisht, shumë prej tyre trajtohen më lehtë se më parë, nuk mund të thuhet gjithmonë se çdo infeksion do të zbulohet me kohë dhe se trajtimi do të parandalojë pasojat.

Sipas ekspertëve, numri i të infektuarve me sëmundje seksualisht të transmetueshme është në rritje. Po rriten sërish rastet me klamidia, sifiliz dhe gonorre.

Përveç faktit që këto shifra janë shqetësuese, ajo që shpesh lihet jashtë vëmendjes është se këto sëmundje mund të ndikojnë drejtpërdrejt në pjellori, madje të çojnë në infertilitet. Kjo është edhe një arsye më shumë për të pasur kujdes në sjelljen seksuale dhe për të reaguar me kohë, që sëmundjet të trajtohen para se të bëhen serioze, transmeton Telegrafi.

Cilat sëmundje seksualisht të transmetueshme ndikojnë në pjellori?

1. Klamidia

Nëse klamidia nuk trajtohet, ajo mund të përhapet në mitër, vezore ose tuba fallopiane dhe të shkaktojë sëmundjen inflamatore të legenit (PID). Kjo gjendje mund të shkaktojë vështirësi për të mbetur shtatzënë, të rrisë rrezikun e shtatzënisë jashtë mitre dhe të çojë në infertilitet. Simptomat përfshijnë urinim të dhimbshëm, sekrecione vaginale të pazakonta dhe gjakderdhje mes cikleve ose pas marrëdhënieve seksuale.

2. Gonorreja

Edhe gonorreja, nëse nuk trajtohet, mund të çojë në sëmundjen inflamatore të legenit. Kjo mund të shkaktojë dhimbje kronike të legenit, shtatzëni jashtë mitre dhe infertilitet. Simptomat janë të ngjashme me klamidinë, por 5 nga 10 gra të infektuara nuk kanë asnjë simptomë të dukshme.

3. Sifilizi

Edhe kjo sëmundje mund të ndikojë në pjellori nëse nuk diagnostikohet dhe trajtohet herët. Një grua shtatzënë me sifiliz mund ta transmetojë sëmundjen te foshnja para lindjes (sifiliz kongjenital). Sifilizi gjatë shtatzënisë rrit rrezikun e abortit, lindjes së parakohshme dhe lindjes së fëmijës pa shenja jete. Simptomat përfshijnë plagë të vogla në vaginë dhe anus, njolla të bardha në gojë dhe nyje limfatike të enjtura.

4. Herpes simplex (HSV)

Gratë që kanë pasur herpes gjenital para shtatzënisë zakonisht nuk kanë probleme me shëndetin e foshnjës. Por infeksioni aktiv gjatë shtatzënisë mund ta ekspozojë foshnjën ndaj një sëmundjeje serioze të quajtur herpes neonatal. Simptomat përfshijnë dhimbje vaginale, sekrecione të pazakonta dhe temperaturë.

5. Virusi i papillomës humane (HPV)

HPV është shumë i përhapur dhe shpesh nuk shkakton simptoma, por disa lloje të tij mund të çojnë në kancer. Mund të shfaqen lytha ose gunga pa dhimbje rreth vaginës dhe anusit. HPV lidhet me kancerin e qafës së mitrës, vulvës dhe vagjinës. Në rastet e avancuara, trajtimi mund të dëmtojë organet riprodhuese dhe të çojë në infertilitet.

6. Trihomoniaza

Trihomoniaza shkaktohet nga paraziti Trichomonas vaginalis. Simptomat përfshijnë dhimbje, ënjtje dhe kruarje në zonën vaginale, si dhe dhimbje gjatë urinimit ose marrëdhënieve seksuale. Tek gratë, simptomat shpesh ngatërrohen ose injorohen. Nëse nuk trajtohet, mund të shkaktojë komplikime në shtatzëni, si lindje të parakohshme ose peshë të ulët të foshnjës në lindje.

7. Hepatiti C

Edhe pse teknikisht nuk konsiderohet gjithmonë sëmundje seksualisht e transmetueshme, hepatiti C mund të transmetohet përmes marrëdhënieve të ashpra seksuale dhe ndarjes së gjilpërave. Me kalimin e kohës, ai dëmton mëlçinë dhe mund të çojë në cirrozë, e cila mund të shkaktojë infertilitet. Nëse infeksioni shfaqet gjatë shtatzënisë, ekziston 4–6% rrezik që foshnja të infektohet. Disa fëmijë e eliminojnë virusin vetë, por te disa zhvillohet infeksion kronik që mund të dëmtojë mëlçinë. /Telegrafi/

Studiuesit kanë zbuluar “linja direkte” mes trurit dhe sistemit imunitar, që shpjegojnë pse stresi dhe emocionet ndikojnë realisht në shëndet

Një studim më i ri, i publikuar në janar 2026, ka zbuluar ekzistencën e rrugëve të drejtpërdrejta nervore që lidhin korteksin e trurit me nyjat limfatike, duke ofruar për herë të parë provë të qartë se mendja ndikon drejtpërdrejt në mbrojtjen e organizmit.

Për dekada me radhë, shkencëtarët kanë spekuluar se ekziston një lidhje mes gjendjes mendore dhe shëndetit fizik, por mekanizmi me të cilin një mendim “jo material” shndërrohet në një reagim “biologjik” të trupit, kishte mbetur enigmë. Deri tani.

Një ekip ekspertësh nga Universiteti i Cambridge, sipas raportimit të The Guardian, ka arritur të hartëzojë atë që e quajnë “linjë telegrafike” mes trurit dhe sistemit imunitar.

Ky zbulim sugjeron se korteksi prefrontal, pjesa e trurit përgjegjëse për planifikimin kompleks dhe emocionet, mund të stimulojë ose frenojë drejtpërdrejt prodhimin e qelizave T, që janë thelbësore për mbrojtjen imunitare.

Kjo do të thotë se stresi kronik, por edhe pritjet pozitive, nuk janë thjesht “ndjenja”, por udhëzime konkrete biologjike që truri ua dërgon mekanizmave mbrojtës të trupit, përcjell Telegrafi.

“Nuk po flasim më për një lidhje metaforike mes mendjes dhe trupit”, thotë Dr. Sara Jenkins, udhëheqëse e studimit. “Kemi parë fibra nervore fizike që përfundojnë drejtpërdrejt në indet ku formohen antitrupat. Ky është një moment kthese që mund të ndryshojë rrënjësisht mënyrën se si i trajtojmë sëmundjet autoimune”, shton ajo.

Ky zbulim vjen në një kohë kur sistemet shëndetësore në mbarë botën po përballen me rritje të sëmundjeve të lidhura me stresin.

Sipas raportit, e ardhmja e mjekësisë nuk do të mbështetet vetëm në farmakologji, por në një kombinim të barnave precize dhe terapive neurologjike që synojnë këto rrugë të reja të zbuluara.

Për pacientët që vuajnë nga procese inflamatore, kjo do të thotë se “stërvitja e trurit” mund të bëhet së shpejti pjesë e detyrueshme e protokollit terapeutik, krah për krah me antibiotikët më modernë.

Ndërsa shkencëtarët festojnë, sociologët paralajmërojnë për sfida të reja. Nëse mendimet tona ndikojnë drejtpërdrejt në imunitet, përgjegjësia për shëndetin bëhet një barrë edhe më e madhe për individin.

Prandaj, disa ekspertë theksojnë:

“Ky përparim shkencor duhet t’i detyrojë sistemet shëndetësore të rishikojnë urgjentisht strategjitë e shëndetit mendor, sepse ai nuk është më çështje ‘humori të mirë’, por biologji thelbësore e mbijetesës.” /Telegrafi/

Ndërrimi i gabuar i ujit dhe filtri i rregulluar keq mund të krijojnë tepricë gazi dhe të shkaktojnë probleme serioze shëndetësore

Sëmundja e flluskave të gazit është një çrregullim që shfaqet kur në ujin e akuariumit grumbullohet sasi e tepërt gazrash të tretur. Këto gazra çlirohen brenda indeve të peshkut, formojnë flluska dhe prekin pendët, gushën, lëkurën, sytë, madje edhe enët e gjakut dhe organet e brendshme. Çrregullimi është i rrallë, por serioz, sepse flluskat pengojnë fizikisht qarkullimin e gjakut, frymëmarrjen dhe funksionimin normal të indeve.

Më së shpeshti shfaqet pas ndërrimeve të papritura të ujit, nga punë e papërshtatshme e pompës/filtrit ose për shkak të parametrave të paqëndrueshëm në akuarium, thekson The Spruce Pets.

Shkaqet e shfaqjes së sëmundjes së flluskave të gazit

Mbingopja me gazra ndodh më shpesh kur uji i ftohtë, i pasur me gazra të tretur, shtohet drejtpërdrejt në një akuarium më të ngrohtë. Dallimi i temperaturës nxit çlirimin e menjëhershëm të gazrave, të cilët më pas hyjnë në trupin e peshqve.

Një shkak tjetër i shpeshtë është filtri i rregulluar gabim: nëse rrjedha është shumë e fortë ose e drejtuar keq, pompa mund të thithë ajër përmes mikroçarjeve, duke krijuar flluska shumë të imta që futen në gushë. Problem i ngjashëm shfaqet edhe në akuariumet me sistem CO₂, veçanërisht në ato me bimë, ku injektimi i tepruar i gazit çon në luhatje të pH-së dhe rritje të sasisë së gazit të tretur në ujë.

Nëse CO₂ injektohet natën, kur dritat janë të fikura dhe bimët nuk prodhojnë oksigjen, rreziku është edhe më i madh. Në këto kushte, flluska mikroskopike mund të shihen në bimë, dekor ose në muret e akuariumit, një shenjë e hershme vizuale se gazrat po çlirohen shumë shpejt dhe kushtet nuk janë të favorshme, transmeton Telegrafi.

Shenjat e sëmundjes dhe trajtimi

Shenjat e para zakonisht shfaqen në pendë, sepse ato janë të ndërtuara nga shtresa të holla indi ku flluskat bllokohen lehtë, thekson PetMD. Pendët marrin pamje të tejdukshme, të çara ose të fryra. Në forma më të avancuara, flluskat shfaqen nën lëkurë, në trup, në gushë dhe veçanërisht në sy, ku shkaktojnë ënjtje dhe turbullim të shikimit.

Peshku fillon të notojë i çorientuar, e ka të vështirë të ruajë ekuilibrin, frymëmarrja përshpejtohet dhe shpesh qëndron pranë fundit ose sipërfaqes në kërkim të një shtrese më të qëndrueshme uji. Flluskat në enët e gjakut e përkeqësojnë më tej gjendjen, sepse pengojnë furnizimin me oksigjen, duke çuar në lodhje të shpejtë dhe rritje të vdekshmërisë. Shpesh peshqit refuzojnë ushqimin, pasi qarkullimi i dëmtuar ndikon edhe në funksionimin e sistemit tretës.

Si trajtohet dhe si parandalohet

Trajtimi bazohet në heqjen e shpejtë të shkakut:

• Uji që shtohet duhet të jetë i qëndruar mjaftueshëm që gazrat të avullojnë vetë, ose të paktën uji duhet të ketë temperaturë të përafërt me atë të akuariumit.
• Kontrolloni pompën dhe filtrin për të parë nëse thithin ajër; rrjedha duhet të jetë e qëndrueshme, por jo shumë e fortë.
• Nëse përdoret sistem CO₂, ai duhet të rregullohet me saktësi, sidomos nëse vërehen luhatje të pH-së mes ditës dhe natës.
• Rritni ajrosjen e sipërfaqes derisa parametrat të normalizohen, sepse kështu gazrat largohen nga uji më shpejt sesa në një sipërfaqe të qetë.

Pasi burimi i problemit të eliminohet, flluskat tërhiqen gradualisht nga indet. Rikuperimi mund të zgjasë nga disa ditë deri në disa javë, në varësi të shkallës së mbingopjes me gaz dhe rezistencës së llojit të peshkut. /Telegrafi/

Ekspertët shpjegojnë pse gjethet e rëna rreth bimës janë armiku më i madh i lulëzimit

Janari është zakonisht një muaj i qetë në kopsht, por pikërisht tani trëndafilat kanë nevojë për pak vëmendje. Moti i lagësht dhe me shi krijon kushte ideale për zhvillimin e sëmundjeve kërpudhore, të cilat mund ta dobësojnë seriozisht bimën dhe ta pengojnë lulëzimin në pranverë.

Lajmi i mirë është se ekzistojnë disa punë shumë të thjeshta me të cilat mund ta parandaloni këtë skenar. Janë hapa të vegjël, por që bëjnë diferencë të madhe kur të vijë koha e lulëzimit.

Gjatë dimrit, gjethet e rëna rreth trëndafilave mbajnë lagështi dhe bëhen vend ideal për zhvillimin e sporeve të kërpudhave. Ato mund të mbijetojnë aty për muaj të tërë dhe, sapo temperaturat të rriten, të përhapen në bimë. Shiu e ndihmon edhe më shumë këtë proces, sepse pikat e ujit i bartin sporet nga toka te kërcelli dhe gjethet, transmeton Telegrafi.

Mbrojtja më e mirë: pastrimi, jo kimikatet

Mënyra më efektive për t’i mbrojtur trëndafilat nuk është spërkatja me kimikate, por pastrimi i plotë rreth bimës. Mjafton të mblidhni të gjitha gjethet e rëna dhe të kalbura nga baza e trëndafilit. Në këtë mënyrë, e hiqni burimin e infeksionit para se problemet të shfaqen.

Si t’i hiqni gjethet dhe çfarë të bëni me to

• Përdorni doreza gjatë mbledhjes së gjetheve dhe më pas lani duart, sepse sporet përhapen lehtë me prekje
• Pastroni edhe mjetet që përdorni, që sëmundjet të mos përhapen në pjesë të tjera të kopshtit
• Mos i hidhni gjethet në kompost, sepse temperatura atje nuk është e mjaftueshme për t’i shkatërruar kërpudhat
• Më së miri është t’i hidhni në mbeturina shtëpiake ose, nëse lejohet në zonën tuaj, t’i digjni

Pak mund për lule të mëdha

Ky pastrim i thjeshtë dimëror është mënyra më e lehtë që trëndafilat ta presin pranverën të shëndetshëm dhe të fortë. Kur të fillojë sezoni i ri i rritjes, bimët do të kenë më shumë energji për të zhvilluar lule të mëdha dhe të bukura, dhe do të jenë më rezistente ndaj dëmtuesve dhe sëmundjeve. /Telegrafi/

Ekspertët shpjegojnë pse dera e frigoriferit nuk është vendi i duhur për qumështin dhe cili është pozicioni ideal për ta ruajtur më gjatë të freskët

Çdo familje ka mënyrën e vet të sistemimit të blerjeve javore në frigorifer, ku secila raft apo hapësirë u dedikohet ushqimeve të caktuara. Ndërsa shumica e produkteve përfundojnë në raftet e brendshme, shishet e qumështit zakonisht vendosen në derën e frigoriferit.

Shumica e frigoriferëve kanë hapësirë praktike në derë, e cila ndihmon që shishet e mëdha të mos zënë vend në raftet kryesore. Kjo duket zgjidhje e përshtatshme, por nuk është vendi ideal për ruajtjen e qumështit. Sipas ekspertëve të ushqimit, mbajtja e qumështit në derë mund t’ia shkurtojë afatin e freskisë.

Ku duhet të ruhet qumështi?

Sipas specialistëve, qumështi qëndron i freskët deri në tri ditë më gjatë nëse ruhet në pjesën e pasme të frigoriferit, dhe jo në derë. Arsyeja është e thjeshtë: në pjesën e pasme mbizotëron temperatura më e ulët dhe më e qëndrueshme, çka ngadalëson shumimin e baktereve që shkaktojnë prishjen e qumështit.

Në të kundërt, dera e frigoriferit është pjesa ku temperatura luhatet më shumë, pasi hapet dhe mbyllet shpesh gjatë ditës. Sa herë që hapni frigoriferin, qumështi i vendosur në derë ekspozohet ndaj ajrit më të ngrohtë dhe ndryshimeve të shpeshta të temperaturës, gjë që e bën të prishet më shpejt, transmeton Telegrafi.

shutterstock

Temperatura bën diferencën

Temperatura është faktor kyç në ruajtjen e qumështit. Ekspertët këshillojnë që frigoriferi të mbahet nën 5°C, ndërsa qumështi të vendoset në pjesën më të ftohtë të frigoriferit, zakonisht në raftin e pasmë.

Gjithashtu:

• Sigurohuni që shishja ose kutia të mbyllet mirë për të shmangur ndotjen
• Mos e lini qumështin gjatë jashtë frigoriferit pas përdorimit
• Për qumësht bimor, tundeni lehtë enën para përdorimit, pasi ndarja e përbërësve është e zakonshme dhe e padëmshme

Gabimi i zakonshëm

Shumë njerëz e mbajnë qumështin në derë për shkak të aksesit të lehtë, por kjo është pjesa më e ngrohtë e frigoriferit. Vetëm duke e zhvendosur qumështin në pjesën e pasme, mund të zgjatet freskia e tij deri në tri ditë më shumë.

Një ndryshim i vogël në organizimin e frigoriferit mund të bëjë diferencë të madhe, si për shëndetin, ashtu edhe për shmangien e hedhjes së ushqimit. /Telegrafi/

Studiuesit kanë shqyrtuar të dhëna afatgjata për të kuptuar më mirë ndryshimet shëndetësore gjatë menopauzë

Rreziku për zhvillimin e diabetit nuk lidhet drejtpërdrejt as me llojin e menopauzës dhe as me moshën në të cilën ajo shfaqet, kanë konstatuar studiuesit e The Menopause Society. Megjithatë, gratë që hyjnë në menopauzë para moshës 45 vjeç kanë një rrezik më të lartë për sëmundje koronare të zemrës dhe goditje në tru, theksojnë autorët e studimit.

Edhe pse menopauza shoqërohet shpesh me faktorë që njihen si rrezik për diabetin – si rritja e yndyrës trupore dhe rezistenca ndaj insulinës, një studim i madh dhe afatgjatë nuk ka gjetur lidhje të pavarur mes moshës apo llojit të menopauzës dhe shfaqjes së diabetit. Rezultatet janë publikuar në revistën shkencore Menopause.

As mosha dhe as lloji i menopauzës nuk e rrisin në mënyrë të pavarur rrezikun për diabet

Menopauza natyrale, si dhe ajo e shkaktuar kirurgjikisht, janë lidhur më herët me ndryshime në metabolizmin e glukozës në periudhën pas menopauzës. Kjo ka çuar shumë studiues në supozimin se menopauza e hershme (mes moshës 40–45 vjeç) apo menopauza e parakohshme (para moshës 40 vjeç) mund të rrisë rrezikun për diabet të tipit 1 ose tipit 2.

Megjithatë, studimi i ri, i cili ka analizuar të dhënat e gati 147.000 grave, të ndjekura për një periudhë mesatare prej 14,5 vitesh, ka arritur në përfundimin se nuk ekziston një lidhje e pavarur ose klinikisht e rëndësishme mes moshës apo llojit të menopauzës dhe fillimit të diabetit.

Mosha mesatare e pjesëmarrëseve ishte 60 vjeç, ndërsa mbi 60 për qind e tyre ishin të klasifikuara si mbipeshë ose obeze. Rreth 6.600 gra (4,5 për qind) u diagnostikuan me diabet gjatë periudhës së ndjekjes. Edhe pse incidenca ishte pak më e lartë te gratë me menopauzë më të hershme (5,2% krahasuar me 4,2%), kjo diferencë humbi rëndësinë statistikore pas analizave të thelluara, transmeton Telegrafi.

Rreziku më i madh lidhet me faktorë të tjerë

Studiuesit vunë re se incidenca e diabetit ishte dukshëm më e lartë te gratë me faktorë të tjerë rreziku, si:

• pirja e duhanit (7,5%)
• obeziteti (10,8%)
• konsum i ulët i perimeve (6,8%)
• përdorimi i barnave për uljen e kolesterolit (10%)
• konsum i lartë i kripës së shtuar (7%)

Sipas autorëve, lidhjet e gjetura në analizat fillestare ishin të ndikuara nga faktorë ngatërrues, jo nga menopauza në vetvete.

Çfarë nënkuptojnë këto gjetje për gratë

Studiuesit theksojnë se nevojiten studime të tjera për të kuptuar më mirë lidhjen mes menopauzës së hershme ose të parakohshme dhe sëmundshmërisë apo vdekshmërisë, në mënyrë që të përmirësohen masat e parandalimit dhe skriningut.

Dr. Stephanie Faubion, drejtoreshë mjekësore e The Menopause Society, shprehet se rezultatet janë pjesërisht inkurajuese:

“Edhe pse gratë pas menopauzës kanë një rrezik më të lartë për diabet, duket se kjo nuk lidhet me moshën e menopauzës apo me faktin nëse ajo është natyrale apo kirurgjikale, por kryesisht me faktorë kardiovaskularë dhe stilin e jetesës. Këta faktorë, si hipertensioni, kolesteroli i lartë, pirja e duhanit, ushqyerja dhe aktiviteti fizik, mund të kontrollohen dhe të modifikohen, ndryshe nga mosha në të cilën shfaqet menopauza.” /Telegrafi/

Specialistët shpjegojnë se kjo sjellje është shpesh pjesë normale e zhvillimit dhe tregojnë si të vendosen kufijtë pa turp, frikë apo ndëshkim

Shumë prindër shqetësohen kur vërejnë se fëmija i tyre i vogël prek organet gjenitale. Shfaqen ndjenja parehatie, frikë se bëhet fjalë për diçka “të papërshtatshme”, madje edhe ndjenjë faji, sepse nuk dimë si të reagojmë. Megjithatë, specialistët janë të një mendimi: në shumicën e rasteve, kjo është një fazë krejtësisht normale dhe e pritshme e zhvillimit të fëmijës.

Fëmijët e vegjël janë natyrshëm kureshtarë. Ashtu siç eksplorojnë gishtat, këmbët apo barkun, ata zbulojnë edhe pjesë të tjera të trupit, përfshirë organet gjenitale. Mjekët pediatër shpjegojnë se kjo sjellje shfaqet më shpesh nga mosha dy deri në pesë vjeç, veçanërisht gjatë periudhës së heqjes së pelenave ose mësimit të përdorimit të tenxheres, kur pjesët intime janë më të ekspozuara dhe më shumë në vëmendjen e fëmijës.

Fëmija vëren se prekja e asaj zone mund të sjellë një ndjesi të këndshme ose qetësuese dhe, për këtë arsye, e përsërit sjelljen.

E rëndësishme të dihet: kjo nuk është sjellje seksuale

Edhe pse për të rriturit mund të duket shqetësuese, prekja e organeve gjenitale te fëmijët e vegjël nuk është masturbim dhe nuk ka asnjë prapavijë seksuale. Psikologët e fëmijëve theksojnë se në këtë moshë, fëmija nuk ka qëllime, mendime apo emocione seksuale. Bëhet fjalë për eksplorim trupor dhe vetëqetësim, pa kuptuar ende normat shoqërore që ne, të rriturit, i marrim si të mirëqena.

Pikërisht për këtë arsye, reagimi i prindërve është vendimtar, sepse ndikon drejtpërdrejt në mënyrën se si fëmija do ta perceptojë trupin e vet, ndjenjat dhe kufijtë personalë, transmeton Telegrafi.

istockphoto

Si duhet të reagojmë dhe çfarë duhet shmangur

Specialistët këshillojnë që fëmija të mos turpërohet, qortohet apo ndëshkohet për këtë sjellje. Reagimet negative mund t’i përcjellin mesazhin se trupi është diçka “e keqe” ose “e turpshme” dhe, paradoksalisht, ta shtyjnë fëmijën që ta përsërisë sjelljen edhe më shpesh nga kureshtja ose nevoja për vëmendje.

Në shtëpi, shpesh është më e mira të mos i kushtohet rëndësi e tepruar. Në shumicën e rasteve, sjellja zhduket vetvetiu nëse nuk dramatizohet.

Në situata gjysmë-publike ose publike, si në mbledhje familjare, në kënd lojërash apo në çerdhe, mjekët pediatër rekomandojnë largim i vëmendjes pa reagim të ashpër. Mund t’i ofrojmë fëmijës një lodër, vizatim, lojë me kuba apo një aktivitet tjetër që i angazhon duart. Nëse sjellja vazhdon, ndonjëherë mjafton që ne të mos reagojmë me nervozizëm.

Mësimi i kufijve, pa turp

Me rritjen e fëmijës, është e rëndësishme të fillojmë gradualisht t’i shpjegojmë dallimin mes hapësirës private dhe asaj publike. Psikologët këshillojnë përdorimin e fjalive të thjeshta dhe të qeta, pa dramatizim, si për shembull:

“Disa gjëra janë në rregull kur jemi vetëm në shtëpi, por nuk i bëjmë para të tjerëve.”

Nëse kjo ndodh në publik, mund t’ia largojmë butësisht dorën fëmijës, me ton të qetë, dhe ta drejtojmë vëmendjen diku tjetër. Është e rëndësishme edhe ta lavdërojmë fëmijën kur arrin të presë deri sa të jetë në shtëpi. Kështu, ai mëson kufijtë pa ndjerë faj apo turp.

Kur duhet kushtuar më shumë vëmendje

Mjekët kujtojnë se ndonjëherë kjo sjellje nuk lidhet me kureshtjen, por me nevoja fizike. Disa fëmijë prekin organet gjenitale kur kanë nevojë të shkojnë në tualet, kur ndiejnë kruarje, irritim ose parehati. Prandaj, është e dobishme ta pyesim fëmijën nëse ka nevojë për tualet.

Nëse vërejmë se sjellja bëhet shumë e shpeshtë, e përsëritur në mënyrë obsesive, nëse fëmija duket i shqetësuar ose nuk qetësohet pa këtë veprim, është e rëndësishme të konsultohemi me pediatrin. Në disa raste, pas kësaj sjelljeje mund të fshihen stres, ndryshime në mjedis ose pasiguri emocionale.

Mesazh për prindërit

Specialistët theksojnë se gjëja më e rëndësishme është të ruajmë qetësinë dhe të kemi besim në zhvillimin e fëmijës. Me mirëkuptim, udhëzim të butë dhe kufij të qartë, por të ngrohtë, i ndihmojmë fëmijët të ndërtojnë një marrëdhënie të shëndetshme me trupin dhe ndjenjat e tyre.

Detyra jonë nuk është ta frikësojmë apo ta turpërojmë fëmijën, por ta udhëzojmë me siguri, pranim dhe respekt për veten. /Telegrafi/

Larja e nxituar e enëve mund të shkaktojë dëmtime të përhershme, duke ua shkurtruar jetën tenxhereve dhe tiganëve pa e kuptuar

Larja e enëve të gatimit, veçanërisht tenxhereve dhe tiganëve, për shumë njerëz është puna më e bezdisshme menjëherë pas gatimit. Pikërisht për këtë arsye lind tundimi që gjithçka të kryhet sa më shpejt. Megjithatë, nxitimi i tepruar mund të çojë në dëmtime të përhershme, duke i bërë tenxheret dhe tiganët tuaj të papërdorshëm.

Gabimi që nuk duhet bërë kurrë

Pavarësisht sa shumë ju nxiton koha, mos i futni kurrë enët e nxehta direkt në ujë. Edhe pse kjo duket si zgjidhje e shpejtë, në fakt mund të shkaktojë dëmtime të pakthyeshme. Në kuzhinat profesionale, ku ndonjëherë tiganët e nxehtë futen menjëherë në ujë me detergjent, shpesh vërehen enë të deformuara dhe të përkulura.

Vendosja e një tenxhereje ose tigani të nxehtë në lavamanin e mbushur me ujë mund të shkaktojë përkuljen e bazës, gjë që bën që ena të mos qëndrojë më drejt mbi pllakën e gatimit. Shkaku kryesor i këtij problemi është shoku termik, transmeton Telegrafi.

shutterstock

Çfarë ndodh gjatë shokut termik?

Ndryshimet e menjëhershme të temperaturës bëjnë që materiali i enëve të zgjerohet ose tkurret në mënyrë të pabarabartë. Te enët metalike, si ato prej alumini ose çeliku inox, kjo çon në deformim dhe fund të shtrembër. Enë të tilla bëhen të paqëndrueshme mbi sobë, nxehen në mënyrë të pabarabartë dhe bëjnë që vaji ose gjalpi të grumbullohen vetëm në një anë, duke ndikuar drejtpërdrejt në cilësinë e gatimit.

Edhe tepsitë për pjekje mund të shtrembërohen, gjë që e vështirëson përdorimin e tyre dhe nxjerrjen e ushqimit nga furra.

Jo vetëm enët e lira janë të rrezikuara

Edhe pse enët metalike më të holla dhe më të lira janë më të ndjeshme, as enët cilësore shumë-shtresore nuk janë plotësisht të mbrojtura nga shoku termik. Metali është pjesërisht fleksibël dhe, në rastin më të keq, ena mund të mbetet e përdorshme, por me deformime të dukshme.

Ndryshe nga metali, enët prej qeramike dhe qelqi janë shumë më të brishta. Tek to, shoku termik mund të shkaktojë çarje, plasaritje apo edhe thyerje të plotë.

Si t’i mbroni enët tuaja

Ky problem mund të shmanget shumë lehtë:

• Lëreni enën e nxehtë të ftohet deri në temperaturë të vakët para se ta futni në ujë
• Mos e vendosni direkt nën rrjedhën e ujit të ftohtë
• Nëse keni nevojë për njomje për të zbutur mbetjet e ushqimit, mbusheni me ujë vetëm pasi ena të jetë ftohur

Ky zakon i thjeshtë do t’ju ndihmojë të zgjasni ndjeshëm jetën e tenxhereve dhe tiganëve, duke kursyer para dhe nerva në kuzhinë. /Telegrafi/

Si një nga figurat më me ndikim të modës globale, Bella Hadid ka befasuar publikun duke e kthyer stilimin e flokëve në aksesor mode

Modelja e famshme u fotografua së fundmi në New York, në një paraqitje jo fort të zakonshme, ndërsa imazhet u përhapën me shpejtësi në rrjetet sociale. Ajo kishte zgjedhur një kombinim dimëror me frymë retro: një pallto kafe të gjerë, të kombinuar me një xhaketë sportive të kuqe, duke krijuar një kontrast të guximshëm mes elegancës klasike dhe stilit urban. Veshjen e plotësoi me një bluzë të bardhë dhe pantallona të ngushta, duke ruajtur një pamje të relaksuar dhe të qëllimshme.

Megjithatë, vëmendjen kryesore nuk e rrëmbyen rrobat, por flokët. Flokët e saj bionde ishin të vendosura në role flokësh, të cilat krijonin valë të lehta dhe i jepnin pamjes volum natyral. Ky element, që zakonisht lidhet me rutinën e përditshme të bukurisë dhe përgatitjen para pasqyrës, u shfaq hapur në publik, duke u kthyer në një zgjedhje e guximshme stili.

Në vend të një paraqitjeje të përkryer dhe të fiksuar, flokët ishin qëllimisht të lirshëm dhe paksa të çrregullt, me theks te tekstura dhe forma natyrale. Kjo qasje i dha pamjes një ndjesi spontane dhe moderne, duke ndërthurur estetikën retro me shijen bashkëkohore, stil që në botën e modës njihet si “messy chic”, transmeton Telegrafi.

Roleri i flokëve, i njohur kryesisht për funksionin praktik, mori kështu një rol të ri: jo vetëm mjet stilimi, por element shprehës i stilit personal. Ky detaj i thjeshtë dëshmoi se flokët nuk kanë pse të jenë gjithmonë “të përfunduar” për të qenë të bukur; përkundrazi, natyrshmëria dhe vetë procesi i stilimit mund të bëhen pjesë e pamjes.

Me këtë paraqitje, Bella Hadid rikujton se flokët janë një gjuhë më vete, një mënyrë për të komunikuar stil, vetëbesim dhe liri shprehjeje. Dhe në një botë mode që ndryshon vazhdimisht, ndonjëherë mjafton një detaj i vogël për të vendosur tonin e madh.

/Telegrafi/

Studiuesit zbulojnë pse ky sheqer i rrallë është më i butë për glukozën dhe insulinën

Zëvendësuesit artificialë të sheqerit u krijuan për ta bërë ushqimin dhe pijet e ëmbla “më të shëndetshme”, por sot shumë prej tyre po nxisin shqetësime të reja shëndetësore. Në këtë kontekst, një alternativë natyrale po fiton gjithnjë e më shumë vëmendje dhe, falë teknologjisë enzimatike, mund të prodhohet në shkallë shumë më të madhe në të ardhmen.

Ky sheqer quhet tagatoza.

Tagatoza ka rreth 92 për qind të ëmbëlsisë së saharozës (sheqerit të zakonshëm të tryezës), por përmban vetëm rreth një të tretën e kalorive. Edhe më e rëndësishme: ajo nuk shkakton rritje të menjëhershme të insulinës, ndryshe nga saharoza apo disa ëmbëlsues intensivë artificialë. Pikërisht për këtë arsye, tagatoza shihet si një alternativë premtuese për personat me diabet ose me çrregullime të glukozës në gjak.

Si prodhohet tagatoza në mënyrë të qëndrueshme?

Studiues nga Tufts University, në bashkëpunim me kompanitë bioteknologjike Manus Bio (SHBA) dhe Kcat Enzymatic (Indi), kanë zhvilluar një studim që dëshmon se tagatoza mund të prodhohet me efikasitet dhe qëndrueshmëri, duke kapërcyer një nga pengesat kryesore që deri më tani e kishte kufizuar tregun e saj: prodhimin e shtrenjtë dhe joefikas.

Tagatoza është një sheqer i rrallë natyror, i pranishëm në sasi të vogla në disa produkte qumështi dhe fruta. Ajo ofron një alternativë potencialisht më të shëndetshme si ndaj saharozës, ashtu edhe ndaj ëmbëltuesve artificialë, të cilët shpesh shkaktojnë luhatje të forta të insulinës, transmeton Telegrafi.

Pse nuk rrit insulinën?

Një nga arsyet kryesore është se një pjesë e madhe e tagatozës fermentohet në zorrën e trashë dhe vetëm pjesërisht përthithet në qarkullimin e gjakut përmes zorrës së hollë. Në organizëm, ajo metabolizohet në mënyrë të ngjashme me fruktozën, çka do të thotë se personat me intolerancë ndaj fruktozës duhet të tregojnë kujdes.

Megjithatë, tagatoza është e njohur si e sigurt për përdorim nga Food and Drug Administration dhe nga World Health Organization.

Përfitime shtesë: dhëmbë dhe mikrobiom oral

Tagatoza konsiderohet edhe “miqësore për dhëmbët”. Ndryshe nga saharoza, e cila ushqen bakteret që kontribuojnë në karies, studimet e para sugjerojnë se tagatoza kufizon rritjen e mikroorganizmave të dëmshëm në gojë dhe mund të ketë edhe efekte prebiotike për mikrobiomin oral.

Çfarë e ka penguar deri tani përdorimin e gjerë?

Potenciali i tagatozës është i madh, por tregu ka qenë i kufizuar për shkak të prodhimit të vogël dhe kostove të larta.

“Ekzistojnë procese të njohura për prodhimin e tagatozës, por ato janë joefikase dhe të shtrenjta. Ne zhvilluam një metodë ku bakteria Escherichia coli vepron si një fabrikë mikroskopike, e pajisur me enzimat e duhura për ta shndërruar glukozën në tagatozë”, shpjegon bioinxhinieri Nik Nair nga Universiteti Tufts.

Studiuesit përdorën një enzimë të zbuluar rishtazi nga një myk, të quajtur galaktozë-1-fosfat-selektive fosfatazë (Gal1P). Kjo enzimë e shndërron glukozën në galaktozë, e cila më pas, përmes një enzime tjetër, shndërrohet në tagatozë.

Falë këtij mekanizmi të ri, rendimenti i prodhimit të tagatozës mund të arrijë deri në 95 për qind, krahasuar me 40–77 për qind sa lejonin metodat e mëparshme.

Një hap drejt sheqernave të rrallë të së ardhmes

Sipas Nairit, çelësi i inovacionit ishte pikërisht përdorimi i enzimës Gal1P, e cila lejoi përmbysjen e rrugës biologjike natyrore: në vend që galaktoza të shndërrohej në glukozë, tani glukoza shndërrohet në galaktozë dhe më pas në tagatozë.

Ekipi po punon ende për të optimizuar procesin, por beson se kjo strategji hap rrugën për prodhimin e qëndrueshëm të tagatozës dhe të sheqernave të tjerë të rrallë, me përdorim të gjerë në industrinë ushqimore dhe shëndetësore.

Për ta ditur:
Tagatoza shihet gjithnjë e më shumë si një kompromis i rrallë mes shijes së ëmbël dhe shëndetit metabolik, një sheqer që mund të ndryshojë mënyrën se si i qasemi ëmbëlsisë në të ardhmen. /Telegrafi/

Leonardo da Vinci pëlqente të krijonte enigma që i quante “profeci”. Gjeniu i Rilindjes, një mendje e gjithanshme dhe misterioze, ishte shekuj përpara kohës së vet

Leonardo da Vinçi ishte gjeniu universal i Rilindjes, mjeshtër i pikturës, shkencëtar, inxhinier, anatomist, arkitekt, shkrimtar dhe shpikës, veprat e të cilit kanë ndikuar thellë botën dhe vetëdijen njerëzore. Mendja e tij brilante ishte një enigmë më vete. Edhe sot, më shumë se pesë shekuj më vonë, Leonardo mbetet një figurë që vazhdon të intrigojë.

Ai ishte një vizionar, mendja e të cilit nuk kufizohej në një disiplinë të vetme. Përkundrazi, ai eksploronte dhe thellonte njohuritë në të gjitha drejtimet e mundshme, gjë që e bën për shumëkënd gjeniun më të madh të të gjitha kohërave. Na la kryevepra të pikturës si “Mona Liza” dhe “Darka e Fundit”, vizatoi prototipe makinerish fluturuese, tanke, nëndetëse dhe mekanizma të tjerë, studioi funksionimin e trupit të njeriut dhe të universit. Leonardo da Vinçi ishte, pa dyshim, shekuj përpara kohës së tij, transmeton Telegrafi.

Ky njeri i jashtëzakonshëm, i cili vetë ishte një mister, kishte një prirje të veçantë për enigma. Historianët besojnë se ai i shkruante për të argëtuar fisnikët në oborret mbretërore. Vetë Leonardo i quante këto tekste “profeci”.

Njëra prej tyre thotë:“Një pjesë e madhe e detit do të fluturojë drejt qiellit dhe nuk do të kthehet për një kohë të gjatë.”
Sipas shënimeve të tij, bëhet fjalë për retë.

Një tjetër tingëllon si një ndëshkim biblik:

“Shumë njerëz, pasi nxjerrin frymën me forcë të madhe, fillimisht do të humbasin shikimin dhe më pas vetëdijen.”
Në anë, Leonardo ka shtuar shpjegimin: “Kur e fikin qirin para se të shkojnë për të fjetur.”

Edhe profecia “ushqimi do t’u hiqet nga goja shumë njerëzve” është interpretuar si hapja e furrës, ndërsa shprehja “kockat e të vdekurve do të vendosin fatin e atij që i lëviz” i referohet zareve, të cilat në kohën e tij përdoreshin nga kocka.

Këto enigma janë jashtëzakonisht të gjalla dhe të qëllimshme. Përshkrimet janë të ndërlikuara, ndërsa zgjidhjet, çuditërisht të thjeshta. Pikërisht kjo ishte mjeshtëria e Leonardos.

Ai ishte një Mjeshtër i Madh i artit, fjalës, matematikës, studimit të njeriut dhe teknologjisë. Edhe pse në kohën e tij disa prej këtyre fushave nuk kishin ende emër, Leonardo i praktikonte sikur të kishte ardhur nga e ardhmja në shekujt XV dhe XVI.

A e dinit se…
Leonardo da Vinçi përdorte enigmat jo vetëm për argëtim, por për të mprehur mendjen dhe për të treguar se pas pamjes së ndërlikuar të botës shpesh fshihen kuptime të thjeshta, nëse dimë t’i shohim. /Telegrafi/

Dy vite pasi u shpërngul në Shtetet e Bashkuara, Melania do të njihte njeriun që më vonë do të bëhej bashkëshorti i saj dhe një nga figurat më të fuqishme politike në botë

Presidenti amerikan Donald Trump dhe bashkëshortja e tij Melania Trump festuan të enjten 21-vjetorin e martesës. Ata janë njohur pothuajse 30 vjet më parë dhe, gjatë dekadave së bashku, kanë kaluar periudha suksesi, sfida personale, si dhe momente të forta presioni publik.

Melania Trump, e lindur në Slloveni, u shpërngul në SHBA në vitin 1996 për të ndërtuar karrierën e saj si modele. Dy vite më vonë, në vitin 1998, ajo e njohu Donald Trumpin në një festë në Nju Jork. Në atë kohë, Trump ishte në proces divorci nga bashkëshortja e tij e dytë, Marla Maples, me të cilën kishte qenë i martuar nga viti 1993 dhe me të cilën ka vajzën Tiffany.

Më herët, Donald Trump kishte qenë i martuar edhe me Ivana Trump nga viti 1977 deri në vitin 1990. Nga kjo martesë ai ka tre fëmijë: Donald Trump Jr., Eric Trump dhe Ivanka Trump. Ivana Trump ndërroi jetë në vitin 2022. Pikërisht pas këtyre kapitujve të jetës së tij, Trump do ta gjente “martesën e tretë fatlume” me Melanian.

Një detaj interesant nga fillimet e tyre: Donald Trump i kërkoi Melanias numrin e telefonit, edhe pse në festë kishte ardhur i shoqëruar nga një grua tjetër. Melania fillimisht e refuzoi, por i dha atij një kusht - t’i jepte ai numrin e tij. Pak më vonë, ajo e telefonoi dhe lidhja e tyre nisi shpejt.

Donald dhe Melania Trump në vitin 2000

Çifti pati edhe një ndarje të shkurtër në vitin 2000, por u ribashkua dhe në vitin 2004 u fejuan. Dasma u mbajt më 22 janar 2005 në Palm Beach të Floridës, në një ceremoni luksoze, ndërsa pritja u organizua në rezidencën ikonike Mar-a-Lago, ku çifti kaloi edhe muajin e mjaltit.

Donald dhe Melania Trump në vitin 2001

Në mars të vitit 2006, Donald dhe Melania u bënë prindër të djalit të tyre të vetëm, Barron Trump. Barron, i cili ka qëndruar kryesisht larg vëmendjes publike, së fundmi ka nisur studimet në New York University.

Gjatë viteve të fundit, Donald Trump ka qenë në qendër të shumë polemikave dhe skandaleve politike e personale. Megjithatë, Melania Trump ka qëndruar në mënyrë të qëndrueshme pranë tij, shpesh duke zgjedhur një rol të rezervuar, por simbolik, si mbështetje e heshtur në momentet më të vështira.

Një fakt interesant:

Martesa e Donald dhe Melania Trump është një nga më jetëgjatat në rrethin e afërt të figurave politike amerikane të nivelit të lartë, ndërsa Melania mbetet një nga Zonjat e Para më enigmatike dhe më pak të ekspozuara mediatikisht në historinë moderne të SHBA-së. /Telegrafi/

Pa e kuptuar, shumë prindër bëjnë gabime që ftohin marrëdhënien dhe e zbehin dëshirën për afërsi

Herët a vonë, shumë prindër përballen me të njëjtin moment. Fëmija anulon vizitën. Sërish. Me shpjegimin se “i doli diçka”, se ka shumë angazhime, se kanë detyra shtëpie pikërisht atë fundjavë. Në atë çast bëhet e qartë diçka që pranohet me vështirësi: prindi është shndërruar në dikë tek i cili nuk shkohet me gëzim, por nga zakoni ose ndjenja e detyrimit. E ndonjëherë, nuk shkohet fare.

Më e dhimbshmja është se, thellë brenda vetes, shpesh dihet edhe arsyeja pse ka ndodhur kjo.

Me kalimin e kohës, disa prindër bëhen kritikë e jo mbështetje. Ata kanë vërejtje për pothuajse çdo vendim, japin këshilla edhe kur nuk u kërkohen, dhe çdo vizitë e kthejnë në një vlerësim se si punohet, si rriten fëmijët, si jetohet. Në vend që të jetë një strehë sigurie, shtëpia ngadalë shndërrohet në burim presioni.

Shumë prindër mund ta identifikojnë saktësisht momentin kur nisi largimi. Shpesh ka qenë një drekë apo një mbledhje familjare, gjatë së cilës prindërit, të bindur se dinin gjithçka më mirë, harruan të dëgjonin fëmijët e tyre.

Vetëdijesimi për këtë të vërtetë të pakëndshme mund të jetë fillimi i ndryshimit, transmeton Telegrafi.

1. Heqja dorë nga roli i gjykatësit në familje

Pothuajse të gjithë njohin një prind që ka mendim për gjithçka. Më e vështirë është të kuptosh momentin kur edhe vetë e ke marrë këtë rol. Bisedat atëherë shndërrohen në një varg korrigjimesh, krahasimesh dhe fjali që nisin me “në kohën tonë”.

Ndryshimi i parë dhe më i vështirë është të mësosh të heshtësh kur mendimi yt nuk është kërkuar. Kur fëmija flet për ndryshim pune, për mënyrën e rritjes së fëmijëve apo për planet e jetës, në vend të gjykimit zgjidhet kureshtja. Bëhen pyetje dhe dëgjohet pa ndërprerje. Atëherë bisedat kthehen sërish në biseda, e jo në ligjërata të maskuara si kujdes.

2. Njohja e botës së tyre, jo imponimi i botës suaj

Për vite me radhë pritet që fëmijët dhe nipërit të tregojnë interes për atë që është e rëndësishme për prindërit. Rrallëherë shtrohet pyetja se kur ka qenë hera e fundit që është treguar interes i sinqertë për botën e tyre.

Ndryshimi ndodh kur pyetet dhe dëgjohet, kur lejohet që dikush tjetër të të fusë në temat që i ka për zemër. Kur ndalet nënvlerësimi i së resë vetëm sepse është e panjohur. Kur kureshtja zë vendin e distancës. Atëherë afërsia rikthehet natyrshëm.

3. Të thuhet më shpesh “po”

Zakonet, rregullat dhe rutina shpesh e kthejnë “jo”-në në përgjigje automatike.

Ndryshimi vjen kur lind pyetja se kujt i shërben në të vërtetë kjo ngurtësi. Kur lejohet spontaniteti, gëzimet e vogla dhe devijimi nga plani. Kur shtëpia pushon së qeni vend kontrolli dhe bëhet hapësirë ku lejohet çlodhja.

4. Pranimi i gabimeve

Ky është një nga hapat më të vështirë. Të pranosh se ka pasur presion, kritikë dhe lëndime, edhe kur qëllimi nuk ka qenë i keq.

Një ndjesë e sinqertë nënkupton emërtimin e gabimit dhe marrjen e përgjegjësisë. Jo fraza të përgjithshme, por fjali të qarta që pranojnë dhimbjen. Biseda të tilla shpesh rrëzojnë mure që vite shpjegimesh nuk i kanë lëvizur.

5. Kur prindi pushon së qeni në qendër të çdo vizite

Për një kohë të gjatë, gjithçka funksionon sipas një orari, rregullash dhe zakonesh të caktuara. Ndryshimi ndodh kur pyetet se çfarë u bën mirë të tjerëve.

Kur tradita pushon së qeni detyrim dhe bëhet zgjedhje e përbashkët, marrëdhëniet ndryshojnë.

6. Përballja me frikërat personale

Shumë modele kontrolli nuk burojnë nga kujdesi, por nga frika: frika se do të humbet rëndësia, se nuk ka më vend në jetën e fëmijëve të rritur, se afërsia po zbehet.

Puna me veten dhe përballja me pasiguritë personale çliron si prindin, ashtu edhe fëmijën. Kur ndalet nevoja për të drejtuar jetën e tjetrit, marrëdhëniet bëhen më të lehta.

7. Të bëhesh vend ku vijnë sepse duan

Njerëzit shkojnë me dëshirë aty ku ndihen të pranuar, të çlodhur dhe të parë. Kur prindi nis të jetojë sërish jetën e vet, zhvillon interesa dhe hyn në biseda pa nevojën për të korrigjuar apo mësuar të tjerët, ndryshon edhe dinamika e marrëdhënies.

Kur ekziston kënaqësi me jetën personale, zhduket nevoja për të rregulluar jetën e tjetrit.

Pranimi i të tjerëve ashtu siç janë

Ndryshimi nuk vjen brenda natës. Modelet e vjetra rikthehen, fjalët ndonjëherë mbeten në majë të gjuhës, por me kohë ndryshimet bëhen të dukshme. Vijnë telefonata spontane, vizita pa paralajmërim, nipër që duan të qëndrojnë më gjatë, fëmijë që vijnë sepse duan, jo sepse duhet.

Ironia qëndron në faktin se, duke hequr dorë nga nevoja për kontroll, fitohet afërsia. Duke ndalur ligjëratat, bëhesh dikush që dëgjohet. Duke pranuar të tjerët, hapet hapësira që edhe vetë të pranohesh.

Nëse vihet re se vizitat po rrallohen, ndoshta është koha për të pyetur pse. Përgjigjja mund të dhembë, por pikërisht aty shpesh nis ndryshimi që ndryshon gjithçka. /Telegrafi/

Demi Moore, gjatë Festivalit të Filmit në Sun Valley, tregoi se si një veshje krejtësisht e zezë mund të ngrihet në një nivel më të lartë përmes lojës së materialeve dhe një detaji të zgjedhur me kujdes

Aktorja u fotografua muajin e kaluar me një kombinim elegant e praktik, tërësisht të zi, të përbërë nga një fund i shkurtër dhe i ngushtë prej lëkure, një triko e lirshme me jakë të lartë, këpucë elegante me majë të theksuar dhe një detaj që e plotësonte pamjen në mënyrë të përkryer.

Për ta rrumbullakuar këtë veshje, Demi Moore shtoi geta me motivin karakteristik të shtëpisë së modës Gucci, të cilat e “thyen” njëngjyrshmërinë falë strukturës së tyre delikate me dantellë, duke bërë që pamja të mos dukej në asnjë moment e mërzitshme.

Forca e kësaj paraqitjeje qëndron te loja e zgjuar e materialeve dhe pikërisht ky është çelësi për kombinimin e suksesshëm të veshjeve njëngjyrëshe. Nëse dëshironi të kombinoni nuanca të së njëjtës ngjyrë, përdorimi i shtresave me materiale të ndryshme duhet të jetë fokusi kryesor, transmeton Telegrafi.

Edhe pse një veshje e zezë me geta klasike dhe të thjeshta do të funksiononte pa asnjë dyshim, zgjedhja e saj për të bashkuar lëkurën, dantellën dhe trikon në një paraqitje të vetme e ngriti të gjithë pamjen në një nivel më të lartë.

Me këtë shembull, Demi dëshmoi se veshjet bazë cilësore janë themeli i çdo paraqitjeje të suksesshme, ndërsa detajet dhe aksesorët e menduar mirë janë çelësi i elegancës dhe stilit të qëndrueshëm. /Telegrafi/

Energjia rikthehet, bllokadat thyhen dhe vendimet merren më lehtë se kurrë

Thoni se dëshironi ndryshime? Ja ku janë! Marsi, planeti i veprimit, hyn në shenjën e Ujorit pas më shumë se një viti dhe do të qëndrojë aty deri më 2 mars, duke na nxitur të sfidojmë bindjet e rrënjosura dhe të mbështetemi te këndvështrimet tona unike. Tani është momenti i duhur për t’u shprehur.

Si rezultat, do të jemi më të përqendruar te e ardhmja dhe do të ndërmarrim hapa konkretë për të vendosur qëllime që na ndihmojnë të realizojmë ëndrrat tona. Por fillimisht, duhet të dalim nga zona jonë e rehatisë.

Në këtë periudhë, ripërtërijmë përkushtimin ndaj disa objektivave dhe përpiqemi të japim më të mirën për komunitetin tonë. Megjithatë, ky tranzit kërkon një qasje më inovative në mbrojtjen e qëndrimeve tona dhe në përcaktimin e nevojave dhe dëshirave personale. Shpesh, kjo shënon një periudhë rebelimi dhe rezistence, kur shprehim hapur mendimet tona për të afirmuar bindjet personale.

Kjo mund të manifestohet në forma të ndryshme, që nga sfidimi i “normave” në marrëdhënie, modë apo grupe shoqërore, deri te ndryshime më të thella personale.

Pas 23 janarit, jeta bëhet dukshëm më e lehtë për tri shenja të Horoskopit. Marsi në Ujor është një tranzit shumë i favorshëm për veprimet krijuese dhe zgjidhjen e problemeve.

Të premten ndihemi të rifreskuar, sepse jeta përreth nesh duket shumë më e menaxhueshme. Ky ditë shënon një ulje të ndjeshme të rezistencës për këto shenja astrologjike. Jeta nuk bëhet perfekte, por bëhet më e thjeshtë dhe kjo ka shumë rëndësi, transmeton Telegrafi.

1. Binjakët

Hyrja e Marsit në Ujor punon menjëherë në favorin tuaj. Sot, bisedat hapen dhe planet që kishin ngecur marrin sërish hov. Kur Marsi hyn në Ujor, gjithçka duket më e lehtë dhe pa sforcim.

Zgjidhjet i gjeni përmes komunikimit me miqtë, ndërsa frymëzimi juaj vjen kryesisht nga njerëzit përreth jush.

Sot nuk keni nevojë t’u drejtoheni rrjeteve sociale. Gjithçka që ju nevojitet tashmë e keni pa to. Jeta duket më e lehtë sepse ndaloni së shqetësuari kaq shumë për atë që po ndodh në botë, të paktën për një moment. Edhe pse është mirë të jeni të informuar, ka çaste kur është më e shëndetshme të largoheni nga zhurma. Ky është një prej tyre. Vendoseni telefonin mënjanë.

2. Ujori

Energjia juaj rikthehet sot. Kur Marsi hyn në shenjën tuaj të premten, motivimi ringjallet dhe merrni një valë të domosdoshme entuziazmi. Forca juaj e fjetur zgjohet sërish.

Detyrat që më parë dukeshin të rënda dhe rraskapitëse, tani janë shumë më të lehta për t’u përballuar. E dini saktësisht çfarë duhet të bëni dhe e bëni pa u ngarkuar emocionalisht.

Jeta bëhet më e lehtë kur ndaloni pak, merrni frymë thellë dhe ngadalësoni ritmin. “Ndjeni aromën e trëndafilave”, sado klishe të tingëllojë, të premten kjo këshillë bën vërtet mrekulli.

3. Akrepi

Hyrja e Marsit në Ujor ndryshon mënyrën se si përballeni me stresin. Të premten, më 23 janar, kuptoni se jo çdo situatë kërkon një shpërthim emocional apo nervor.

Siç e dini edhe vetë, intensiteti ka kohën dhe vendin e vet, por jo këtë herë.

Mund të kuptoni se hapi më i mirë është të distancoheni përkohësisht nga një anëtar i familjes apo një mik. Kjo nuk do të thotë përgjithmonë, por aq sa të rifitoni frymëmarrjen. Në jetën tuaj ka persona që ju shterojnë energjinë, dhe ndonjëherë zgjidhja e vetme është të krijoni pak hapësirë.

Jeta bëhet shumë më e lehtë kur vendosni të qetësoheni në vend që të përfshiheni në drama emocionale. Është në rregull të tërhiqeni një hap pas. Ky qasje e re ju kursen energji dhe ju rikthen shpejt ekuilibrin. /Telegrafi/

Mjekët thonë se ky detaj vendos nëse rezultati është i saktë apo i gabuar

Mënyra se si e mbani dorën gjatë matjes së tensionit të gjakut është vendimtare për rezultatin përfundimtar, sepse nëse dora ndodhet në një pozicion të gabuar, kjo mund të çojë në vlera jo të sakta dhe të gabuara. Si pasojë, pacienti mund të marrë terapi të panevojshme për hipertension, por gjithashtu mund të ndodhë që tensioni i lartë i gjakut te disa persona të mbetet i paidentifikuar për shkak të matjeve të pasakta dhe monitorimit të dobët të vlerave.

Si duhet ta mbani dorën gjatë matjes së tensionit të gjakut

Pozicionet e pasakta, por shumë të shpeshta të dorës gjatë matjes së tensionit, si mbajtja e dorës në prehër ose e lëshuar përgjatë trupit, çojnë në lexim të dukshëm më të lartë të tensionit të gjakut. Udhëzimet për matjen e tensionit rekomandojnë që dora të mbështetet mbi tavolinë dhe që mesi i krahut të jetë në nivelin e zemrës. Kjo është shumë e rëndësishme, sepse mbivlerësimi i tensionit mund të çojë në ndjekje të panevojshme të pacientit, si edhe në terapi të panevojshme, transmeton Telegrafi.

– Është interesante që tensioni shpesh matet jashtë udhëzimeve edhe në kujdesin shëndetësor parësor, kryesisht për shkak të ngarkesës dhe nxitimit, vëren dr. Donald DiPette, profesor i shkencave mjekësore në University of South Carolina School of Medicine.

Dr. DiPette paralajmëron gjithashtu se pozicione të ndryshme të dorës, të cilat nuk rekomandohen nga udhëzimet, mund të çojnë potencialisht në nënvlerësim të hipertensionit.

– Do të dëshironim që matja e tensionit të gjakut të ketë të njëjtën saktësi si analizat e gjakut apo ekzaminimet imazherike. Për këtë arsye, nevojitet edukim si i punonjësve shëndetësorë, ashtu edhe i pacientëve, pasi shumë prej tyre e matin tensionin në shtëpi. Gjithashtu, është e këshillueshme që matja të përsëritet, sepse leximi i parë zakonisht jep vlera më të larta se matjet pasuese, gjë që është e kuptueshme, pasi personi gradualisht përshtatet me ambientin, thekson dr. DiPette.

Pozicione të ndryshme të dorës, vlera të ndryshme

Një studim i Shkollës së Shëndetit Publik Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health në Baltimor, i publikuar në vitin 2024 në revistën shkencore JAMA Internal Medicine, tregoi se mbajtja e dorës në prehër, krahasuar me dorën e mbështetur mbi tavolinë, e mbivlerëson presionin sistolik (të sipërmin) për 3,9 mmHg dhe atë diastolik (të poshtmin) për 4 mmHg. Në rastet kur dora varej poshtë përgjatë trupit, presioni i sipërm ishte më i lartë për 6,5 mmHg, ndërsa ai i poshtmi për 4,4 mmHg. /Telegrafi/

Nëse po planifikoni mobilimin e shtëpisë ose thjesht një freskim të hapësirës, dizajnerët e interierit ju kujtojnë se këto rregulla nuk duhen neglizhuar asnjëherë

Mobilimi i hapësirës ekskluzivisht me ngjyra neutrale kërkon një ekuilibër të ndjeshëm. Meqenëse nuk ka ngjyra të forta që të shpërqendrojnë vëmendjen, përshtypja e përgjithshme e ambientit mund të dëmtohet nga nën-tonet që bien ndesh me njëra-tjetrën, kontrolli i dobët i kontrastit ose ndriçimi i papërshtatshëm. Megjithatë, ekzistojnë rregulla që ndihmojnë në krijimin e një interieri harmonik.

Hapësirat me nuanca minimale të ngopura mbështeten në elemente si thellësia, drita, hija, nën-toni, kontrasti, tekstura dhe materialet për të krijuar interes vizual. Mobilimi me ngjyra neutrale krijon ambiente që duken të qeta, të balancuara dhe të përjetshme.

Duke reflektuar qetësinë e botës natyrore, paleta neutrale e ngjyrave sjell ndjesi stabiliteti dhe relaksimi në shtëpi. Një skemë e tillë krijon një sfond fleksibël për mobiliet dhe veprat artistike, duke mundësuar që objektet të vlerësohen në kontekst, e jo të izoluara, transmeton Telegrafi.

shutterstock

Toni dhe kontrasti janë kyç

Gjatë ndërtimit të një skeme neutrale, është e rëndësishme të mbështeteni në teorinë e ngjyrave, ndërsa parimi kryesor lidhet me mënyrën se si variacionet mes dritës dhe errësirës e përcaktojnë efektin e një nuance.

“Toni dhe kontrasti janë thelbësore”, shpjegon Ema Shon-Senders, themeluese e studios së dizajnit të interierit Shone Sanders Studio. “Çdo ngjyrë neutrale ka një nën-ton të ngrohtë ose të ftohtë që duhet të kombinohet në mënyrë harmonike, ndërsa kontrasti është ai që i jep thellësi skemës neutrale. Pa nivelin e duhur të kontrastit, ambienti mund të fillojë të duket disi ‘i sheshtë’.”

Tonet neutrale të ngrohta përfshijnë ngjyrat krem, tërshërë, bajame dhe gështenjë, ndërsa tonet më të ftohta janë gri e çelët, gri-bezhë dhe ngjyra e qymyrit. Përdorimi i kontrastit, si kombinimi i kremit me ngjyrën e arrës, shton dimension.

“Në përgjithësi, duhet të përpiqeni të zgjidhni një anë mes ngjyrave të ngrohta dhe atyre të ftohta,” shpjegon Shina Marfi, themeluese e studios Nune.

“Zakonisht inkurajojmë përdorimin e neutraleve më të ngrohta për hapësira më komode, por edhe kombinimi funksionon. Për shembull, lisi dhe bronzi mund të jenë një mënyrë shumë efektive për të shtuar ngrohtësi në një ambient neutral të ftohtë, pa e ngatërruar drejtimin estetik.”

Përshtateni qasjen për çdo dhomë

Edhe pse zgjidhni një paletë neutrale, kjo nuk do të thotë që dhoma e ndenjjes duhet të ketë të njëjtën atmosferë si zyra apo banjoja. Është e dobishme t’i ndani hapësirat në ato me frekuencë të lartë përdorimi dhe ato të dedikuara për relaksim.

“Në hapësirat e frekuentuara dhe të banuara, si kuzhinat dhe dhomat e ndenjjes, zgjidhni ngjyra neutrale më të pasura dhe të shtresuara, me pak më shumë kontrast dhe thellësi, si dhe shtoni thekse delikate,” këshillon Shon-Senders.

Në dhoma si dhoma e gjumit, që duhet t’ju qetësojnë, futni më shumë nuanca neutrale.

Siguroni një kalim harmonik

Kur estetika neutrale zbatohet në të gjithë pronën, qëllimi është të krijohet një kalim i butë mes dhomave, duke ruajtur njëkohësisht karakterin e secilës.

“Çelësi është zhvendosja, jo ndryshimi i menjëhershëm”, thotë Shina Marfi. “Brenda një historie neutrale ngjyrash duhet të ketë larmi në gjithë shtëpinë, prandaj mos e përsëritni tepër të njëjtën ngjyrë, por lejoni që zgjedhjet tuaja të harmonizohen me njëra-tjetrën, në mënyrë që kalimi mes hapësirave të jetë i dukshëm, por jo i ashpër.”

Për ta arritur këtë, rekomandohet të qëndroni te një nën-ton, i ngrohtë ose i ftohtë, në gjithë hapësirën, e më pas të ndryshoni thekset nga dhoma në dhomë.

“Kështu gjithçka rrjedh natyrshëm ndërsa lëvizni nëpër shtëpi, por çdo ambient ruan personalitetin e vet përmes materialeve, përfundimeve dhe teksturave”, këshillon ajo.

Zbatoni rregullin 70-20-10

Balanca mes toneve është thelbësore për suksesin e përgjithshëm. Një mënyrë e thjeshtë për ta kontrolluar atë është rregulli i ngjyrave 70-20-10.

“Një rregull i thjeshtë është që rreth 70–80% e hapësirës të dominohet nga toni kryesor neutral, ndërsa 20–30% të shërbejë si theks dytësor”, shpjegon Shon-Senders.

Toni theksues mund të jetë pak më i çelët, më i errët, më i ngrohtë ose më i ftohtë se nuanca kryesore.

“Theksi duhet të shfaqet në detaje më të vogla, për shembull, te ngjyra e listelave ose tekstilet dhe jo të pushtojë të gjithë dhomën”, shton ajo. “Kjo qasje eliminon hamendësimin dhe bën që paleta të duket e qëllimshme, e shtresuar dhe harmonike.”

Edhe pse teoria e ngjyrave ofron udhëzime të dobishme, është e rëndësishme të mos lejoni që ajo të mbizotërojë mbi nuancat me të cilat ndjeni një lidhje natyrore. /Telegrafi/

Bella Hadid këtë vit ka vendosur të diktojë ekskluzivisht trendet e modës dhe, për momentin, kjo po i shkon për mrekulli, ditë pas dite na ofron diçka të re dhe premtuese

Modelja e njohur dhe një nga gratë më të bukura në botë, Bella Hadid, edhe më herët ka qenë shpesh temë kur bëhet fjalë për vendosjen e trendeve të reja të modës. Nëse ju mungon frymëzimi, mjafton t’i “hidhni një sy” asaj dhe moda fillon të krijohet vetvetiu.

Vitit 2026 Bella ia ka nisur si një përcaktuese e vërtetë e trendeve, ndaj tashmë disa herë ka qenë në qendër të vëmendjes pikërisht për shkak të pamjes ose disa veshjeve që kërcënojnë të bëhen të duhurat këtë sezon. Tani ajo “është hedhur” edhe te frizurat, duke treguar se si i ka kaluar festat e fundvitit.

Fotografia e parë në varg ka tërhequr edhe vëmendjen më të madhe. Në të, modelja pozon me një pallto moderne nga gëzofi artificial (të tilla janë shumë në modë aktualisht), ndërsa flokët i ka thurur në dy gërsheta anash, duke kujtuar Pipin Çorapegjatë, transmeton Telegrafi.

Bella ka thurur fijet më të gjata të flokëve, ndërsa fijet më të shkurtra dhe balluket kanë rënë anash. Me ndihmën e një efekti të Instagramit ose grimit, në fytyrë kishte edhe disa njolla të vogla. Kjo frizurë është e dëshirueshme edhe kur ju përton të lani flokët, ndaj është njëkohësisht zgjidhje ideale për të gjitha gratë që nuk kanë shumë kohë.

Pipi e vërtetë Çorapegjatë, apo jo?

Sipas parashikimeve të deritanishme, gërshetat mund të zënë vendin e parë në listën e frizurave më të preferuara në vitin 2026. /Telegrafi/

Një kontroll në kohën e duhur mund të parandalojë probleme të mëdha më vonë dhe t’i japë fëmijës siguri, shëndet oral dhe një buzëqeshje të natyrshme

Ass.Dr.Sci. Visar Disha
Specialist i Protetikes Stomatologjike
Specialist i Ortodoncisë dhe Ortopedisë së Nofullave
Specialist i Kirurgjisë Orale dhe Implantologjisë
Tel. +38344559287

Shumë prindër pyesin: “Kur është koha e duhur për t’ia vendosur fëmijës aparatin dentar?” Kjo pyetje është thelbësore, sepse drejtimi i dhëmbëve nuk lidhet vetëm me pamjen estetike, por edhe me shëndetin oral dhe zhvillimin e duhur të nofullës.

Vizita e parë tek ortodonti rekomandohet të bëhet rreth moshës 6-7 vjeçare, kohë kur dalin dhëmbët e përhershëm dhe mund të vërehen qartë shenjat e para të keqvendosjes së dhëmbëve.

Pse është i rëndësishëm zbulimi i hershëm?

Ndërhyrja në kohë ka shumë përparësi:

• Parandalim i problemeve më të mëdha – Sa më herët të zbulohet shtrembërimi i dhëmbëve ose moszhvillimi i duhur i nofullës, aq më lehtë korrigjohet.
• Zhvillim i shëndetshëm i nofullave – Aparatet e hershme ortodontike mund të udhëheqin rritjen e nofullës, duke krijuar hapësirën e duhur për dhëmbët e përhershëm.
• Vetëbesim i lartë për fëmijën – Një buzëqeshje e bukur ndikon drejtpërdrejt në sigurinë emocionale dhe sociale të fëmijës.

Shenjat që prindërit nuk duhet ti injorojnë !

Prindërit mund të dallojnë disa tregues të hershëm që fëmija mund të ketë nevojë për aparat ortodonik:

• Dhëmbë të shtrembër ose të grumbulluar

• Kafshim i parregullt (dhëmbët e poshtëm mbulojnë të sipërmet)

• Hapësira të mëdha mes dhëmbëve (diastema)

• Kafshim i hapur (dhëmbët e sipërm nuk kontaktojnë me dhëmbët e poshtëm)

• Frymëmarrje me gojë
• Vështirësi në shqiptim ose përtypje

Nëse vëreni këto shenja,është koha të konsultoheni me ortodontin.

Llojet e aparateve ortodontike për fëmijë

Aparatet e lëvizshme – përdoren kryesisht në moshat më të vogla, për të ndihmuar rritjen e nofullës dhe për të korrigjuar shenjat e para të shtrembërimit të dhëmbëve.

Aparatet fikse (braketat) – aplikohen zakonisht pas daljes së dhëmbëve të përhershëm, për të arritur drejtimin e plotë të dhëmbëve dhe përmirësimin e kafshimit.

Ortodonti është ai që vendos se cili aparat është më i përshtatshëm për fëmijën tuaj, në bazë të moshës dhe nevojave klinike.

Cilat janë përfitimet e drejtimit të hershëm të dhëmbëve?

• Pamje estetike dhe buzëqeshje natyrale.
• Higjienë orale më e lehtë dhe parandalim i kariesit.
• Përtypje dhe të folur më i saktë.
• Vetëbesim dhe buzëqeshje e sigurt në çdo situatë.

Mesazhi im

Koha më e mirë për të kontrolluar nëse fëmija ka nevojë për aparat dentar është rreth moshës 6-7 vjeçare. Një vizitë e thjeshtë tek Ortodonti mund të bëjë diferencën mes një trajtimi të shkurtër dhe efektiv ose një procesi më të gjatë e të vështirë në të ardhmen.

Mos e lini vendimin për më vonë – një konsultë e hershme i jep fëmijës tuaj mundësinë për të pasur jo vetëm dhëmbë të drejtë, por edhe një buzëqeshje që do ta shoqërojë gjithë jetën. /Telegrafi/