Nga Gazeta âSIâ â Ministri i Financave Petrit Malaj njoftoi sot se me âbesim dhe shpresĂ« tĂ« plotĂ«, nĂ« shtator tĂ« kĂ«tij viti do tĂ« hapet programi IPARD III pĂ«r ShqipĂ«rinĂ«.
Sipas ministrit, programi që BE-ja ka bllokuar në vitin 2023 për abuzim me miliona eurot e dhëna, do të rihapet këtë vjeshtë dhe do të ofrojë një fond prej 118 ml eurosh për fermerët shqiptarë.
âNga ana tjetĂ«r, jemi besimplotĂ« dhe shpresĂ«plotĂ« se nĂ« shtator do tĂ« hapet dhe IPARD 3, qĂ« janĂ« dhe 118 milionĂ« euro tĂ« tjera pĂ«r sektorin e bujqĂ«sisĂ«. A janĂ« tĂ« mjaftueshme ose jo, patjetĂ«r mund tĂ« themi se nuk janĂ« tĂ« mjaftueshme sepse bujqĂ«sia ka nevojĂ« pĂ«r mĂ« shumĂ«, por besoj se jemi nĂ« rrugĂ«n e duhur pĂ«r ta çuar bujqĂ«sinĂ« nĂ« njĂ« nivel tjetĂ«r dhe pĂ«r ta pasur konkurruese nĂ« tregjet europianeâ, tha Malaj.
Në takimin me fermerët e Divjakës, ishte edhe ministri i bujqësisë, Andis Salla, i cili tha se qeveria po rishikon skemat e mbështetjes për fermerët, duke marrë parasysh edhe kërkesat e ankesat e tyre.
 Ai rikujtoi dhe ndryshimin e ri fiskal që prek fermerët shqiptarë, rimbursimin e TVSH-së.
âMĂ« e rĂ«ndĂ«sishmja, kompensimi i TVSH-sĂ« pĂ«r tĂ« gjithĂ« fermerĂ«t, pĂ«r çdo produkt qĂ« keni shitur nga data 1 janar 2026 e nĂ« vazhdim mblidhni faturat. Dy herĂ« nĂ« vit, mĂ« 30 qershor dhe 1 janar çoni faturat te Tatimet dhe do kompensoheni me 10% tĂ« vlerĂ«s sĂ« faturaveâ, u shpreh ministri.
Nga Gazeta âSIâ â Kryeministri Edi Rama zhvilloi sot njĂ« takim me fermerĂ«t nĂ« DivjakĂ«, ku i ftoi ata tĂ« bĂ«hen pjesĂ«n e skemĂ«s pĂ«r Garanci Sovrane, 250 mln euro.
Rama u shpreh se fermerët duhet të orientohen drejt mundësive të pashfrytëzuara të financimit.
âJemi mĂ«suar tâi referohemi buxhetit tĂ« shtetit, por buxheti i shtetit tanimĂ« Ă«shtĂ« vetĂ«m njĂ«ri nga komponentĂ«t e zinxhirit tĂ« financimeve tĂ« bujqĂ«sisĂ« dhe natyrisht qĂ« Ă«shtĂ« mĂ« i thjeshti sepse pĂ«rcaktohet nga qeveria dhe miratohet nga parlamenti. TĂ« gjithĂ« mund tĂ« shkojnĂ« dhe tĂ« marrin kredi qĂ« janĂ« me garanci nga shteti dhe ku normat e interesit janĂ« shumĂ« mĂ« tĂ« ulĂ«ta se sa nĂ« bankat e nivelit tĂ« dytĂ«. Kjo garanci Ă«shtĂ« shfrytĂ«zuar shumĂ« pakâ, tha Rama.
Kryeministri theksoi se bujqĂ«sia shqiptare do tĂ« pĂ«rfitojĂ« dhe fonde nga BE, por âkĂ«to fonde lidhen drejtpĂ«rdrejtĂ« me sa tĂ« aftĂ« jemi ne qĂ« tâi thithim dhe sa tĂ« aftĂ« dhe pĂ«rgatitur janĂ« sektorĂ«t dhe sipĂ«rmarrĂ«sitâ.
Gjatë takimit, kreu i qeverisë pati dhe një përplasje verbale me një nga fermerët, pasi ky i fundit ngriti shqetësimin e goditjes së konkurrencës nga produkte e importuara dhe kërkoi kufizimin e tyre.
âNuk ekziston mbyllja e kufijve pĂ«r produktet, vetĂ«m sepse dikujt i leverdis. KĂ«tĂ« e kemi ndarĂ« qĂ« nĂ« vitet â90, kur zgjodhĂ«m lirinĂ« dhe ekonominĂ« e tregut. KufijtĂ« nuk mbyllenâ, tha Rama, duke i kĂ«rkuar fermerit tĂ« mos ndĂ«rpriste fjalĂ«n dhe tĂ« respektonte rregullin e diskutimit.
Kryeministri mohoi gjithashtu akuzat për favorizime apo monopol, duke theksuar se qeveria merr informacion nga terreni, e kryqëzon dhe e vlerëson para se të marrë vendime. Ai preku edhe çështjen e naftës për bujqësinë, duke pranuar se ka abuzime dhe se skema duhet korrigjuar, pasi një pjesë e përfituesve nuk e përdorin naftën për prodhim.
Nga Gazeta âSIâ â Administrata Tatimore u ka kĂ«rkuar bizneseve qĂ« tĂ« dorĂ«zojnĂ« inventarĂ«t deri nĂ« fund tĂ« kĂ«tij muaji, ndonĂ«se deri pak ditĂ« mĂ« parĂ« sistemi SelfCare (SC), platforma pĂ«rmes sĂ« cilĂ«s kryhen raportimet dhe komunikimi me Tatimet, ka qenĂ« jashtĂ« funksionit.
Sipas Drejtorisë së Përgjithshme të Tatimeve, bizneset duhet të dërgojnë brenda 31 janarit 2026 të gjitha informacionet që lidhen me inventarët, përfshirë produktet, mallrat, çmimet dhe të dhëna të tjera përkatëse.
NĂ« njoftimin zyrtar, Tatimet paralajmĂ«rojnĂ« se mosdorĂ«zimi i inventarit nĂ« afat, pasaktĂ«sitĂ« apo mospĂ«rputhjet me tĂ« dhĂ«nat e fiskalizimit mund ta klasifikojnĂ« tatimpaguesin si subjekt me risk. âBazuar nĂ« analizĂ«n e riskut, duke marrĂ« nĂ« konsideratĂ« njĂ« sĂ«rĂ« indikatorĂ«sh si mosdorĂ«zimi nĂ« afat, pasaktĂ«sia e inventarit apo mospĂ«rputhja me tĂ« dhĂ«nat e fiskalizimit, tatimpaguesi mund tĂ« konsiderohet me risk dhe tĂ« bĂ«het objekt i verifikimit nĂ« vend pĂ«r saktĂ«sinĂ« e kĂ«tij inventariâ, thuhet nĂ« njoftimin e AdministratĂ«s Tatimore.
Ndërkohë, që prej fillimit të këtij viti, sistemi SelfCare, ku bizneset raportojnë të dhënat e kërkuara dhe komunikojnë me Tatimet, nuk ka funksionuar për periudha të gjata, duke pamundësuar kryerjen e procedurave brenda afateve ligjore.
Drejtori i PĂ«rgjithshĂ«m i Tatimeve, Ilirjan Binaj, u shpreh disa ditĂ« mĂ« parĂ« se probleme tĂ« tilla ndodhin kudo dhe se bizneset âmund tâi raportojnĂ« tĂ« dhĂ«nat nĂ« njĂ« moment tĂ« dytĂ«â. MegjithatĂ«, sipas bizneseve, koha e mbetur deri nĂ« fund tĂ« afatit ligjor nuk Ă«shtĂ« e mjaftueshme pĂ«r tĂ« pĂ«rmbushur detyrimet, veçanĂ«risht pas bllokimit tĂ« sistemit.
Më 29 janar, Administrata Tatimore njoftoi se sistemi SelfCare ishte vënë sërish në funksion dhe këshilloi që, në rastet kur SC nuk punon, bizneset të lëshojnë fatura të pafiskalizuara, duke i raportuar ato më pas.
Në të njëjtën ditë kur Donald Trump po tërhiqej nga përpjekja e tij për të aneksuar Groenlandën, një mijë milje më larg, Ivanka Trump po i tregonte të atit se si bëhet kjo punë: duke marrë për vete një ishull.
Zonja Trump dhe bashkëshorti i saj Jared Kushner, këshilltar jozyrtar i presidentit, kanë siguruar një marrëveshje për ta kthyer Sazanin, një nga ishujt e fundit të pabanuar në Mesdhe, në një resort turistik luksoz.
Ndërsa presidenti vlerësohet se ka fituar të paktën 1.4 miliardë dollarë (1 miliard paund) gjatë vitit të kaluar, sipas një analize të New York Times, edhe vajza dhe dhëndri i tij po ecin shumë mirë. Marrëveshja shqiptare, e ngritur gjatë periudhës kur Donald Trump ishte jashtë detyrës, është një tjetër shembull i familjes që pasurohet.
Zonja Trump, 44 vjeçe, ishte në humor të shkëlqyer të mërkurën e kaluar, ndërsa autokolona e saj hynte në qytetin turistik shqiptar të Orikumit, e shoqëruar nga Edi Rama, kryeministri jetëgjatë i vendit.
Zonja Trump u pa me një buzëqeshje të madhe në fytyrë dhe, si gjithmonë, shumë elegante, e veshur me një pallto të gjatë ngjyrë bezhë, taka të larta dhe me një çantë dore firmato në dorë.
Nuk Ă«shtĂ« çudi qĂ« zonja Trump po buzĂ«qeshte. Madje, ajo mund tĂ« jetĂ« duke qeshur deri nĂ« bankĂ«, pasi ka marrĂ« shembull nga libri i tĂ« atit i vitit 1987, âArt of the Dealâ.
Ivanka Trump dhe Edi Rama të fotografuar së bashku në Shqipëri
Marrëveshja e arritur, përmes subjektit të zotit Kushner, Atlantic Incubation Partners LLC, vlerësohet rreth 1 miliard paund (1.4 miliardë dollarë). Ky subjekt nga ana tjetër, është i lidhur me Affinity Partners, një fond kapitali privat i krijuar nga Kushner në muajt pas largimit nga detyra si këshilltar i  vjehrrit të tij në vitin 2020. Fondi tërhoqi miliarda dollarë, një pjesë e madhe e të cilave nga një fond pasurie sovran saudit.
Marrëveshjet e Kushner kanë ngritur vetulla, ashtu si edhe ato të djemve të presidentit. Eric dhe Donald Junior, që drejtojnë The Trump Organisation (të dy janë zëvendëspresidentë ekzekutivë), mbikëqyrin portofolin e gjerë të pronave, hoteleve dhe fushave të golfit të babait të tyre dhe kanë nisur sipërmarrje fitimprurëse në kriptomonedha, të cilat kanë gjeneruar qindra miliona dollarë në vitin e parë të mandatit të dytë të babait të tyre.
Por është shkruar pak për syrin e zonjës Trump për marrëveshje. Udhëtimi i saj në Shqipëri javën e kaluar hedh pak më shumë dritë mbi aktivitetet e saj për të bërë para.
Ambiciet e saj dhe të bashkëshortit nuk ndalen vetëm te një ishull shqiptar. Zonja Trump ka hedhur sytë edhe nga Zvërneci, i lidhur me tokën nga një urë druri rreth 400 metra e gjatë, ku ndodhet një manastir dhe një fshat piktoresk.
Edhe pjesë të tjera të afërta të bregdetit, një nga zonat e fundit të paprekura të Mesdheut, thuhet se janë tërheqëse për çiftin.
Ivanka Trump, nënë e tre fëmijëve, kaloi tre ditë në Shqipëri javën e kaluar. Dikur shteti më i ashpër komunist i Europës, vendi është transformuar gjatë 13 viteve të drejtimit të Rama. Socialist në letër, ai e kupton mirë mençurinë e afrimit me vajzën dhe dhëndrin e presidentit amerikan.
MarrĂ«veshja qĂ« ajo dhe bashkĂ«shorti i saj kanĂ« ndĂ«rtuar ka qenĂ« njĂ« sukses i madh pĂ«r Rama. âNa duhet superluksi siç i duhet ujĂ« shkretĂ«tirĂ«s,â ka deklaruar ai, duke pĂ«rqafuar vizionin Kushner/Trump.
Komiteti për Investimet Strategjike i Shqipërisë, të cilin zoti Rama e kryeson si kryeministër, i dha dritën jeshile projektit për zhvillimin e ishullit të Sazanit më 30 dhjetor 2024, disa javë pasi zoti Trump fitoi Shtëpinë e Bardhë për herë të dytë dhe tre javë përpara se të merrte detyrën.
Komiteti shqiptar pranoi propozimin për ndërtimin e një resorti luksoz me hotel dhe vila private në ishullin ish-ushtarak, i cili deri në fund të Luftës së Ftohtë kishte qenë bazë sekrete ushtarake për nëndetëse.
Marrëveshja pritet të krijojë rreth 1,000 vende pune në rajon dhe ta shndërrojë ishullin, i cili nuk ka ujë të pijshëm, në një parajsë turistike luksoze.
Atlantic Incubation Partners regjistroi âSazanâ si markĂ« tregtare nĂ« tetor 2024 pĂ«r njĂ« gamĂ« tĂ« gjerĂ« mallrash dhe shĂ«rbimesh, pĂ«rfshirĂ« parfume, peshqirĂ«, veshje plazhi dhe klube nate.
Vendimi me shkrim i komitetit thoshte se korporata shtetĂ«rore shqiptare e investimeve do tĂ« krijonte njĂ« âentitet tĂ« pĂ«rbashkĂ«t ligjorâ me mjetin Kushner/Trump pĂ«r tĂ« realizuar punimet masive tĂ« ndĂ«rtimit.
Një ilustrim se si mund të duket resorti në Sazan
Deputetë të opozitës kanë vënë në dyshim marrëveshjen dhe kanë ngritur shqetësime për transparencën e saj. Nuk është e qartë nëse biznese të tjera patën mundësi të konkurrojnë.
Redi Muçi, deputet nga LĂ«vizja BashkĂ«, njĂ« parti opozitare e majtĂ«, tha: âProcesi i shndĂ«rrimit tĂ« ishullit tĂ« Sazanit nĂ« njĂ« zonĂ« ku do tĂ« ndĂ«rtohet njĂ« resort luksoz ka qenĂ« i njĂ«jtĂ« me shumĂ« raste tĂ« ngjashme ku tĂ« ashtuquajturit âinvestitorĂ« strategjikĂ«â janĂ« pĂ«rzgjedhur personalisht nga kryeministri Edi Rama: marrĂ«veshje tĂ« mbyllura, tĂ« bĂ«ra nĂ« ambiente private, tĂ« arritura plotĂ«sisht larg syrit tĂ« publikut.â
Edhe ambientalistët janë të alarmuar. Javën e kaluar, 41 organizata i dërguan një letër proteste zotit Rama duke kërkuar pezullimin e marrëveshjes për Sazanin.
Olsi Nika, drejtor ekzekutiv i EcoAlbania, tha se plani ishte âkrejtĂ«sisht i papranueshĂ«mâ, pasi si zhvillimi nĂ« Sazan ashtu edhe ai nĂ« ZvĂ«rnec ndodhen nĂ« âzona qĂ« janĂ« pjesĂ« e trashĂ«gimisĂ« natyrore tĂ« vendit dhe kanĂ« status tĂ« mbrojtur ligjor pikĂ«risht pĂ«r shkak tĂ« vlerĂ«s sĂ« tyre unike ekologjikeâ.
Marrëveshjet në Shqipëri kanë ngritur tashmë pikëpyetje edhe në Uashington, ashtu si edhe një tjetër e planifikuar në Serbi. Sërish përmes Atlantic Incubation Partners, qeveria serbe ra dakord për një sipërmarrje të përbashkët për rizhvillimin e kompleksit të ish-shtabit të forcave të armatosura në Beograd, i bombarduar nga NATO në vitin 1999.
MarrĂ«veshja, e nĂ«nshkruar nĂ« shkurt 2024, u bĂ« publike vetĂ«m nga njĂ« revistĂ« investigative e pavarur nĂ« Serbi nĂ« nĂ«ntor tĂ« vitit tĂ« kaluar. Kushner planifikon ta kthejĂ« zonĂ«n nĂ« njĂ« kompleks hotelesh me njĂ« muze kushtuar âviktimave tĂ« agresionit tĂ« NATO-sâ.
Zoti Kushner po ecën me vrull. Sipas Forbes, ai dhe bashkëshortja e tij tani vlerësohen rreth 1.1 miliardë dollarë (797 milionë paund), duke e bërë çiftin anëtarët e dytë më të pasur të familjes Trump pas presidentit.
Ăifti mendohet se vlen rreth 1.1 miliardĂ« dollarĂ«
Kushner ka duart nĂ« shumĂ« projekte, duke punuar pĂ«r vjehrrin e tij nĂ« njĂ« rol kĂ«shillues jozyrtar, njeriu i besuar i zotit Trump pĂ«r tĂ« zgjidhur paqen botĂ«rore. NĂ«se zoti Kushner arrin diçka me planet e tij pĂ«r GazĂ«n dhe bisedimet me Vladimir Putinin, ai do tĂ« shpresojĂ« tâi sjellĂ« zotit Trump atĂ« qĂ« presidenti duket se e dĂ«shiron mĂ« shumĂ« se gjithçka tjetĂ«r: Ămimin Nobel pĂ«r Paqen.
NĂ« Davos, ndĂ«rsa bashkĂ«shortja e tij po shijonte bukuritĂ« e ShqipĂ«risĂ«, zoti Kushner, 45 vjeç, po prezantonte âplanin e tij madhorâ pĂ«r ta kthyer GazĂ«n nĂ« njĂ« resort turistik me 180 rrokaqiej buzĂ« detit.
Më pas ai zhvilloi një takim ballë për ballë me Putinin në Kremlin për të shtyrë përpara një marrëveshje paqeje në Ukrainë, i shoqëruar nga Steve Witkoff, një tjetër zhvillues pasurish të paluajtshme dhe i dërguar special i zotit Trump për Lindjen e Mesme.
Ka pasur shqetĂ«sime pĂ«r njĂ« konflikt tĂ« mundshĂ«m interesi, kryesisht nga demokratĂ«t, megjithĂ«se ka edhe pakĂ«naqĂ«si mes mbĂ«shtetĂ«sve brenda administratĂ«s Trump. NjĂ« burim i afĂ«rt tha: âKjo ka krijuar njĂ« farĂ« ndjenje shqetĂ«simi. Por Jared ka botĂ«n e tij tĂ« biznesit pĂ«r tĂ« ndĂ«rtuar dhe ka tĂ« drejtĂ« ta bĂ«jĂ«.â
Zoti Kushner ishte zyrtar dhe këshilltar i lartë në presidencën e parë të Trump, duke punuar në një sërë çështjesh, nga zhvillimi i vaksinave kundër Covid-19 deri te reforma e drejtësisë penale, si edhe duke qenë negociatori kryesor dhe arkitekti i Marrëveshjeve të Abrahamit, që normalizuan marrëdhëniet diplomatike mes Izraelit dhe disa vendeve arabe, përfshirë Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Bahreinin.
Si Jared ashtu edhe Ivanka ishin kĂ«shilltarĂ« tĂ« lartĂ« gjatĂ« mandatit tĂ« parĂ« tĂ« Trump. Zonja Trump u largua nga politika gjatĂ« mandatit tĂ« dytĂ« pĂ«r tâu fokusuar te familja.
Pak pas humbjes së zotit Trump në vitin 2020, Kushner krijoi Affinity Partners, një kompani kapitali privat me seli pranë Majamit (ku jetojnë ai dhe zonja Trump), që menaxhon 3 miliardë dollarë fonde, përfshirë 2 miliardë dollarë nga fondi publik i investimeve i Arabisë Saudite. Deri në vitin 2024, Affinity kishte përfituar 157 milionë dollarë në tarifa menaxhimi. Atlantic Incubation Partners është e regjistruar në të njëjtën adresë në Florida.
MiqtĂ« e Jared Kushner nuk shohin asnjĂ« problem me konfliktet e mundshme. Ata besojnĂ« se ai Ă«shtĂ« njĂ« njeri qĂ« di tâi çojĂ« punĂ«t deri nĂ« fund, qoftĂ« rindĂ«rtimi i GazĂ«s sipas vizionit tĂ« tij dhe tĂ« vjehrrit, apo ndĂ«rtimi i resorteve nĂ« ShqipĂ«ri.
âJared Ă«shtĂ« njĂ« negociator i shkĂ«lqyer,â tha njĂ« mik. âAi e di çfarĂ« do dhe shkon drejt saj. Nuk flet kot; Ă«shtĂ« shumĂ« i qetĂ« dhe nuk humbet kurrĂ« toruan.â
Ivanka Trump në një restorant në Shqipëri
Në Shqipëri, të mërkurën e kaluar, Ivanka Trump dhe Rama diskutuan planet për rizhvillimin e bregdetit gjithnjë e më në modë të vendit gjatë një vakti në resortin luksoz Bojo.
Rama mund të kishte qenë në Davos. Ai pritej të prezantohej si anëtar i Bordit të ri të Paqes të presidentit Trump (ku zoti Kushner është në bordin ekzekutiv), por preferoi të qëndronte në Shqipëri.
âDuhej tĂ« bĂ«ja njĂ« zgjedhje: tâi pĂ«rgjigjesha babait apo ta prisja vajzĂ«n kĂ«tu nĂ« ShqipĂ«ri, dhe zgjodha vajzĂ«n,â u tha Rama deputetĂ«ve shqiptarĂ«, duke shtuar: âDhe sigurisht e zgjodha vajzĂ«n me lejen e babait.â
Ivanka, e cila u konvertua në judaizëm në vitin 2009 përpara se të martohej me Kushner, nip i të mbijetuarve të Holokaustit, kishte kërkuar një vakt kosher, tha shefi i kuzhinës Henri Fejzulla, i cili u njoftua vetëm disa orë përpara se të mbërrinte shoqëria.
 âMenyja e pĂ«rzgjedhur u pĂ«rgatit me njĂ« procedurĂ« tĂ« veçantĂ«, ne ndoqĂ«m metodĂ«n kosher,â tha ai, duke shtuar: âU njoftuam rreth mesditĂ«s. MĂ« herĂ«t, dikush nga stafi i Ivanka Trump na tha se mishi ishte i ndaluar, skuqja ishte e ndaluar dhe enĂ«t duhej tĂ« ishin shumĂ« tĂ« pastra. Na kĂ«rkuan disiplinĂ«n mĂ« tĂ« lartĂ«.â
âKĂ«rkuan njĂ« sallatĂ« jeshile me perime vendase, makarona paccheri tĂ« ziera dhe tĂ« marinuara me borzilok dhe vaj ulliri. Receta tĂ« thjeshta, sepse skuqja ishte e ndaluar, si edhe fileto peshku me perime. Ishte e vĂ«shtirĂ« pĂ«r nga metoda e gatimit, por me produkte tĂ« thjeshta, natyrale.â
âMora pĂ«rshtypjen nga salla e ngrĂ«nies, mĂ« thanĂ« se ishte shumĂ« mirĂ«. Ivanka ishte e thjeshtĂ«, shumĂ« modeste,â tha shefi i kuzhinĂ«s mĂ« pas.
Ivanka duket se e shijoi vizitĂ«n. âShqipĂ«ria Ă«shtĂ« magjike!â shkroi ajo nĂ« Instagram, duke shoqĂ«ruar postimin me njĂ« foto tĂ« gjurmĂ«ve nĂ« rĂ«rĂ« qĂ« çonin drejt ujĂ«rave ende tĂ« ngrohta tĂ« Mesdheut nĂ« dimĂ«r.
Me Donald Trump nĂ« ShtĂ«pinĂ« e BardhĂ«, duket se asgjĂ« nuk do tâi ndalĂ« Kushner dhe IvankĂ«n nĂ« tre vitet e ardhshme e mĂ« tej. Me zgjuarsinĂ« e tij nĂ« biznes dhe sharmin e saj, çifti mund tĂ« pushtojĂ« botĂ«n.
Ămimet e naftĂ«s bruto Brent arritĂ«n 70 dollarĂ« pĂ«r fuçi pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« qĂ« nga shtatori, pasi presidenti i SHBA-sĂ«, Donald Trump, paralajmĂ«roi Iranin qĂ« tĂ« arrinte njĂ« marrĂ«veshje bĂ«rthamore ose tĂ« pĂ«rballej me sulme ushtarake. Kjo rritje e çmimeve ndodhi pĂ«r shkak tĂ« asaj qĂ« tregjet e quajnĂ« njĂ« prim tĂ« rrezikut gjeopolitik, qĂ« lidhet me shqetĂ«simet se tensionet mund tĂ« ndĂ«rpresin furnizimin global me naftĂ«. Brent u rrit deri nĂ« rreth 2.7% nĂ« nivelin e 70 dollarĂ«ve pĂ«r fuçi, ndĂ«rsa kontrata amerikane West Texas Intermediate (WTI) kaloi 65 dollarĂ« pĂ«r fuçi.
NĂ« njĂ« postim nĂ« rrjetet sociale tĂ« mĂ«rkurĂ«n, Trump tha se anijet amerikane qĂ« ai urdhĂ«roi nĂ« rajon ishin gati tĂ« pĂ«rmbushnin misionin e tyre âme shpejtĂ«si dhe dhunĂ«, nĂ«se Ă«shtĂ« e nevojshmeâ, duke shtuar presionin politik mbi Teheranin. Rezultati i kĂ«saj ka qenĂ« njĂ« rritje e çmimeve tĂ« naftĂ«s edhe nĂ« fillim tĂ« vitit 2026, duke sfiduar pritshmĂ«ritĂ« e njĂ« tregu me ofertĂ« tĂ« madhe. PĂ«rtej tensioneve me Iranin, faktorĂ« tĂ« tjerĂ« si situata nĂ« VenezuelĂ« dhe ndĂ«rprerjet e furnizimit nĂ« Kazakistan gjithashtu kanĂ« ndihmuar nĂ« nxitjen e çmimeve.
Analistët e Citigroup vlerësojnë se primi i rrezikut gjeopolitik i shtuar për çmimet e naftës mund të jetë rritur me 3 deri në 4 dollarë për fuçi, duke mbajtur çmimet mbi nivelet e parashikuara edhe pse tregjet prisnin oferta të mëdha. Një sulm i mundshëm amerikan kundër infrastrukturës së naftës së Iranit ose kundër vetë furnizimit nga Lindja e Mesme mund të rrezikojë rrjedhën e naftës dhe gazit, veçanërisht në Ngushticën e Hormuzit, një pikë kyçe për transportin e energjisë që lidh vendet prodhuese me tregjet globale.
SHBA Ă«shtĂ« tregtues  dhe konsumator i madh i naftĂ«s, ndĂ«rsa Irani Ă«shtĂ« njĂ« nga prodhuesit e rĂ«ndĂ«sishĂ«m brenda OPEC me njĂ« prodhim ditor prej rreth 3.2 milionĂ« fuçish. Ădo ndĂ«rprerje nĂ« kĂ«tĂ« furnizim ose nĂ« tranzitin pĂ«rmes NgushticĂ«s sĂ« Hormuzit mund tĂ« ketĂ« pasoja tĂ« gjera nĂ« ekonomitĂ« globale, duke ndikuar jo vetĂ«m nĂ« çmimet e karburanteve, por edhe nĂ« kursin e inflacionit dhe stabilitetin ekonomik./BLOOMBERG
Nga Gazeta âSIâ â Bizneset nĂ« ShqipĂ«ri nuk janĂ« tĂ« informuara mbi ndryshimet ligjore qĂ« lidhen me procesin e integrimit nĂ« Bashkimin Europian dhe janĂ« tĂ« shqetĂ«suar se kjo mund tĂ« ndiojĂ« nĂ« aktivitetin e tye.
Sipas një ankete të kryer nga Këshilli i Investimeve, vetëm 33% e bizneseve të pyetura deklarojnë se kanë informacion, kryesisht përmes internetit dhe mediave, që mbeten burimi i tyre i vetëm, ndërsa komunikimi dhe transparenca nga institucionet përkatëse pothuajse nuk ekzistojnë. Kjo mungesë informacioni ndikon drejtpërdrejt në kapacitetin e bizneseve për të planifikuar zhvillimin dhe përfitimet nga reformat.
Afro 50% e kompanive shprehin interes dhe nevojë për më shumë informacion mbi integrimin dhe ndikimin që ky proces ka në biznesin e tyre. Më të informuar janë eksportuesit, kompanitë e mëdha me xhiro mbi 8 milionë euro dhe sektorët TIK, Industria përpunuese dhe Shërbimet.
Mungesa e konsultimit dhe transparencës në miratimin e ligjeve konsiderohet si një nga sfidat kryesore për biznesin, me 18% dhe 33% të kompanive që e perceptojnë këtë si rrezik kryesor gjatë procesit të reformave. Kjo reflekton një shqetësim të qartë lidhur me besueshmërinë institucionale dhe efektivitetin e reformatve të implementuara pa pjesëmarrjen e sektorit privat.
Nga ana tjetër, bizneset shprehin pritshmëri pozitive nga procesi i integrimit, duke identifikuar përfitime të rëndësishme si përmirësim i cilësisë dhe standardeve, rritje e konkurrencës së ndershme dhe akses më i lehtë në tregjet e BE-së. Megjithatë, vetëm 1/3 e kompanive presin zgjerim të mundësive të eksportit, ndërsa rreth gjysma parashikojnë zgjerim të aktivitetit pas integrimit. 1 në 2 biznese e sheh veten me rritje e zgjerim pas antarësimit në BE. Sektoret më optimistë janë Industria, Bujqësia, Tregtia dhe Transportit.
Sipërmarrja pret përfitime të rëndësishme nga ky proces, si rritje të cilësisë së produkteve, konkurrencës së ndershme dhe akses më të lehtë në tregjet europiane. Megjithatë, vetëm një e treta e tyre presin rritje të mundësive të eksportit dhe rreth gjysma e kompanive parashikojnë zgjerim të aktivitetit pas integrimit, duke treguar lidhjen mes perceptimit pozitiv të integrimit dhe potencialit për zhvillim të biznesit. Sektoret më optimistë janë Industria, Bujqësia, Tregtia dhe Transporti.
Nga Gazeta âSIâ â Qeveria ka miratuar krijimin e KadastrĂ«s Fiskale, njĂ« regjistĂ«r ku do tĂ« jenĂ« tĂ« gjitha tĂ« dhĂ«nat e pasurive tĂ« patundshme nĂ« kuadĂ«r tĂ« administrimit tĂ« taksĂ«s sĂ« ndĂ«rtesĂ«s.
Me këtë vendim, synohet të krijojë një regjistër unik dhe të centralizuar, ku do të përqendrohen të gjitha të dhënat që lidhen me pasuritë e paluajtshme dhe detyrimet përkatëse tatimore.
Duke nisur nga data 10 shkurt 2026, të gjitha bashkitë e vendit do të kenë detyrimin ligjor që administrimin e taksës mbi ndërtesën, në bashkëpunim me drejtorinë e Përgjithshme të Taksës së Pasurisë, në bashkëpunim me Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit.
Kadastra Fiskale do tĂ« pĂ«rmbajĂ« informacion tĂ« detajuar pĂ«r ndĂ«rtesat dhe njĂ«sitĂ« e tyre, pĂ«rfshirĂ« vendndodhjen, sipĂ«rfaqen, kategorinĂ«, statusin e ndĂ«rtimit dhe tĂ« privatizimit, si dhe pĂ«r pronarĂ«t, pĂ«rdoruesit apo zhvilluesit e tyre â tĂ« dhĂ«na qĂ« i ofrojnĂ« bashkitĂ«. NĂ« regjistĂ«r do tĂ« pasqyrohen gjithashtu zonat e vlerĂ«s dhe çmimet referuese, baza e taksĂ«s, shkallĂ«t e zbatueshme pĂ«r banim, aktivitet ekonomik apo ndĂ«rtesa tĂ« papĂ«rfunduara, si edhe detyrimet tatimore, afatet e pagesĂ«s, pagesat e kryera, gjobat, kamatĂ«vonesat dhe rastet e pĂ«rjashtimit ose lehtĂ«simit nga taksa.
Një element i rëndësishëm i sistemit të ri është ndërveprimi elektronik me një sërë bazash të tjera shtetërore të të dhënave, përfshirë regjistrin e pasurive të paluajtshme, gjendjen civile, regjistrin tregtar, tatimet, sistemin e lejeve të ndërtimit, si dhe të dhëna nga institucione të tjera publike.
Vendimi parashikon gjithashtu që çdo veprim i kryer në sistem të regjistrohet përmes gjurmës së auditit, me qëllim garantimin e përdorimit të të dhënave vetëm për qëllime ligjore dhe funksionale.
Nga Gazeta âSIâ âMbi 345 milionĂ« lekĂ« dĂ«mshpĂ«rblim do tĂ« jepen pĂ«r 15 bashkitĂ« e prekura nga zjarret e verĂ«s sĂ« shkuar.
Kështu ka njoftuar Ministri i Mbrojtjes, Pirro Vengu, përmes një postimi në rrjetet sociale,  ku ka listuar të gjitha bashkitë dhe fondin që përfitojnë. Kruja dhe Gramshi do të marrin pjesë më të made të dëmshpërblimit, për shkak të dëmeve masive që përjetuan. Vetëm në Gramsh, siç është raportuar më herët, janë shkrumbuar 68 banesa.
Po ashtu pati edhe qindra bagëti të ngordhura dhe mijëra hektarë ullinj e pemë frutore të djegur.
Në total, në të bashkitë e përfshira nga zjarrvëniet janë afro 200 shtëpi të dëmtuara dhe mbi 3 600 krerë bagëtish të djegura.
Për shkak të rasteve të përsëritura, zjarrvënia është përfshirë në Kodin Penal, ku autorët rrezikojnë burg nga 5 deri në 15 vite. Me ndryshimet e reja ligjore, edhe zjarrvënia nga pakujdesia do të përfshihet në Kodin Penal.
Nga Gazeta âSIâ- Ambasada e Shteteve tĂ« Bashkuara tĂ« AmerikĂ«s ka ndĂ«rmarrĂ« njĂ« nismĂ« duke ftuar nĂ« njĂ« takim deputetĂ«t qĂ« ulen pĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« nĂ« Parlament, por jo tĂ« gjithĂ«, pasi ftesat duket se janĂ« dĂ«rguar vetĂ«m pas njĂ« procesi âfiltrimiâ.
Sipas pamjeve të ndara nga Ambasada, në takim kanë qenë vetëm emrat e deputetëve që nuk janë përfolur për afera abuzive apo lidhje me kontigjentë kriminalë, si p.sh Ivi Kaso, Besart Xhaferri, Marjana Koceku etj.
âKĂ«tĂ« javĂ«, e Ngarkuara me PunĂ« Nancy VanHorn u takua me deputetĂ« tĂ« rinj nga Partia Socialiste dhe Partia Demokratike pĂ«r tâi pĂ«rgĂ«zuar ata teksa nisin Programin NdĂ«rkombĂ«tar tĂ« VizitorĂ«ve UdhĂ«heqĂ«s (IVLP). Ata do tĂ« udhĂ«tojnĂ« sĂ« bashku nĂ« Washington, DC; Phoenix, Arizona; dhe Pensacola, Florida, pĂ«r tĂ« forcuar bashkĂ«punimin SHBA-ShqipĂ«ri mbi prioritete tĂ« pĂ«rbashkĂ«ta, si nxitja e lidhjeve tregtare, çuarja pĂ«rpara e zhvillimit ekonomik transparent dhe mbrojtja e infrastrukturĂ«s kritike pĂ«rmes pĂ«rpjekjeve ndĂ«rpartiakeâ, njofton ambasada.
Ambasada ka lĂ«nĂ« jashtĂ« deputetĂ« si Sara Mile, e cila u reklamua si njĂ« fenomen nĂ« PS dhe theu rekordet e veteranĂ«ve tĂ« vjetĂ«r tĂ« partisĂ«, me votat qĂ« mori nĂ« zgjedhjet e 11 majit. Mile Ă«shtĂ« akuzuar si e lidhur me figura kriminale nĂ« zonĂ«n e Elbasanit, ku ajo shĂ«rben si deputete. Po ashtu mungojnĂ« figura tĂ« tjera tĂ« famshme si Zegjine Ăaushi, TĂ«rmet Peçi, Agron Malaj, Gjin Gjoni, Zija Isamili.
Nuk është e qartë nëse përzgjedhja e SHBA-së është rastësore apo një mesazh për kupolën drejtuese të shtetit.
Nga Gazeta âSIâ â NĂ« Komisionin pĂ«r KulturĂ«n, Turizmin dhe DiasporĂ«n u zhvillua sot seancĂ« dĂ«gjimore pĂ«r diskutimin e projektit TID (DurrĂ«s) me pĂ«rfaqĂ«sues nga Ministria e Turizmit, KulturĂ«s dhe Sportit si dhe njĂ« grup pĂ«rfaqĂ«suesish tĂ« komunitetit tĂ« banorĂ«ve tĂ« DurrĂ«sit.
Kryetarja e komisionit, Ina Zhupa, Fondacionit Shqiptaro Amerikan për Zhvillim, AADF që është zhvilluese e këtij projekti, ka refuzuar të jetë i pranishëm dhe të japë llogari publike para Kuvendit të Shqipërisë, për menaxhimin e një prone publike dhe interesit publik.
âSot jemi pĂ«rballĂ« faktit qĂ« Kuvendi i ShqipĂ«risĂ« nuk detyron dot njĂ« institucion privat qĂ« tâi vijĂ« nĂ« dĂ«gjesĂ« dhe kjo tregon atĂ« qĂ« ka thĂ«nĂ« opozita qĂ« kur AADF-ja filloi tĂ« fuste duart, kĂ«mbĂ«t dhe kokĂ«n nĂ« pasuritĂ« publike shqiptare: te koncesioni i Butrintit, te Piramida, Elbasani, Gjirokastra, Ohriâ, tha Zhupa.
NĂ« komision, Zhupa ngriti shqetĂ«simi se interesi publik i Ă«shtĂ« lĂ«nĂ« privatit pĂ«r ta mbrojtur dhe sâka mĂ« asnjĂ« mekanizĂ«m qĂ« privati tĂ« detyrohet qĂ« minimalisht tĂ« pĂ«rgjigjet nĂ« komision.
Entela Koja, arkitekte dhe urbaniste, një nga pronaret e banesave të prekura nga projekti TID Durrës, tha se projekti ka shkelje të rënda në të drejtat qytetare, në të drejtat e pronësisë dhe në mënyrën se si është bërë.
âDeri nĂ« daljen e VKM-sĂ« sĂ« shpronĂ«simit, nĂ« muajin gusht, ne nuk jemi pyeturâ, tha Entela Koja, e cila pĂ«rmendi ligjin 169 tĂ« vitit 2020, i pĂ«rmendur edhe nĂ« Planin e Menaxhimit, i cili thotĂ« se konsultimet bĂ«hen me listĂ«prezencĂ« dhe marrje mendimesh nga banorĂ«t tĂ« cilat merren nĂ« konsideratĂ« nga grupi i projektimit.
Banoret thanë se, janë bërë projekte mbi objektet e tyre, pa i vënë kush në dijeni. Banorët u shprehën se, nuk janë kundër projektit por në fakt po mbrojnë shtëpitë e tyre.
 âDo prishet shtĂ«pia ime pĂ«r dy stola. Ky Ă«shtĂ« turp. NĂ« kĂ«tĂ« zonĂ« do tĂ« shkatĂ«rrohen 18 banesa. Dhe nuk ka lidhje fare me amfiteatrin. ĂshtĂ« larg amfiteatrit. ShpronĂ«simi i banesĂ«s Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« 47 mln lekĂ« tĂ« vjetra. E turpshme dhe qesharake. NdĂ«rsa njĂ« vlerĂ«suese gjykate e vlerĂ«soi 420 mijĂ« euro pronĂ«n ku prindĂ«rit e mi banojnĂ«. Nuk e di si e ka blerĂ«. PrindĂ«rit e mi janĂ« 76 â 74 vjec. VlerĂ«simi Ă«shtĂ« shumĂ« qesharakâ, tha njĂ«ra nga banoret e pranishme nĂ« komision.
Projekti TID Durrës parashikon të rijetëzojë bulevardin Epidman dhe ta zgjerojë atë, duke prekur 74 banesa të zonës më të populluar të qytetit.
Nga Gazeta âSIâ â Ministri i Pushtetit Vendor, Ervin Demo, nĂ« njĂ« dalje pĂ«r mediat, sqaroi se cilat janĂ« dy kategoritĂ« qĂ« lehtĂ«sohen dhe shmangin konfliktet e pronĂ«s me anĂ« tĂ« PaketĂ«s sĂ« Maleve.
Sipas ministrit, Paketa do të sheshojë çdo lloj konflikti mbi pronësinë teksa do të tërheqë dhe investime madhore në zonat malore të vendit.
âPaketa e Maleve, nĂ«se i referohemi ligjit, Ă«shtĂ« e qartĂ« pĂ«r kategoritĂ« qĂ« pĂ«rfitojnĂ« nĂ«pĂ«rmjet saj. NĂ«se i referohemi dy kategorive,ata banorĂ« qĂ« disponojnĂ« njĂ« pronĂ« tĂ« caktuar dhe e kanĂ« pĂ«rdorur pĂ«r mĂ« shumĂ« se 10 vjet, por nuk kanĂ« dokumentacion, e kanĂ« tĂ« pamundur tĂ« bĂ«jnĂ« investime.
Për këto raste, ata kanë të drejtë të aplikojnë, duke garantuar se ata nuk kanë konflikte sa i përket pronësisë. Procesi në vetvete është shumë transparent sepse ndiqet në nivel vendor.
Kategoria e dytĂ« janĂ« rastet kur banorĂ«t brenda vetes sĂ« tyre kanĂ« ndarĂ« ose u janĂ« referuar pronave nĂ« bazĂ« tĂ« pronĂ«sive tĂ« vjetra tĂ« familjeve tĂ« tyre, pĂ«rshembull âkjo kodra kĂ«tu i takon banorit xâ dhe banorĂ«t e kanĂ« respektuar. Por ata nuk kane letra, edhe nĂ« kĂ«to raste u jepet e drejta tĂ« investojnĂ« nĂ« territorâ, sqaroi Demo.
Ministri tregoi se pasi bëhen aplikimet nëpër bashki, kryhet verifikimi, bëhet shpallja publike për 45 ditë dhe nëse nuk ka asnjë konflikt, merret vendimi nga qeveria.
Më tej ai theksoi se deri më tani janë miratuar 69 zona prioritare në 13 bashki; Vau i Dejës, Klos, Mat, Shkodër, Shijak, Kukës, Skrapar, Elbasan, Përmet, Belsh, Memaliaj, Tepelenë dhe Dibër.
âFluksi mĂ« i lartĂ« i aplikimeve lidhet me bashkitĂ« qĂ« kanĂ« territore mĂ« tĂ« mĂ«dha. Bashkia ShkodĂ«r ka shfaqur interes shumĂ« tĂ« lartĂ«, po ashtu edhe KukĂ«si, por edhe bashkitĂ« e tjera po ndjekin procesin me vĂ«mendje. Do tĂ« kemi 1 mijĂ« raste nĂ« nivel vendi tĂ« aplikantĂ«ve ku duhet pĂ«rmendur se 500 aplikantĂ«t e parĂ« marrin pĂ«rfitime, pĂ«rjashtohen nga taska e infrastrukturĂ«s, mĂ« pas nga tatim-fitimi pĂ«r njĂ« periudhĂ« 10-vjeçareâ u shpreh Demo.
Nga Gazeta âSIâ â Pas pesĂ« vitesh nĂ« detyrĂ«, Genti Gazheli Ă«shtĂ« shkarkuar nga posti i drejtorit tĂ« pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« Doganave.
Gazheli është përfolur disa herë si subjekt nën hetim nga Struktura e Posaçme, por zyrtarisht një gjë e tillë nuk është konfirmuar asnjëherë. Së fundmi, emri i Gazhelit doli në skandalin e Bankers Petroleum, e cila u gjobit 130 mln euro, por gjoba rezulton e paprocesuar nga Dogana.
Gazheli tashmë do të shërbejë si zv.ministër në ministrinë e Mjedisit dhe vendin e tij tek Dogana do ta zërë, Besmir Beja.
Beja ka qenë më herët sekretar i Përgjithshëm i Ministrisë së Financave, ku është emëruar që nga muaji gusht i vitit 2024.
Në vendin e Bejës në MF, si Sekretar i Përgjithshëm, është emëruar Gentian Kerri.
Nga Gazeta âSIâ â Agjencia ShtetĂ«rore e KadastrĂ«s ka reaguar sot lidhur me situatĂ«n e krijuar nĂ« KadastrĂ«n e VlorĂ«s.
Në njoftimin zyrtar, ASHK thekson se prej kohësh, proceset kadastrale për disa drejtori vendore janë të lokalizuara në Tiranë, si pjesë e një modeli organizimi që synon optimizimin e burimeve njerëzore dhe proceseve administrative.
Sipas ASHK-së, procesi i transferimit të drejtorive vendore në Tiranë ka nisur që në vitin 2021 me transferimin e Durrësit e Krujës, për të vijuar më tej edhe me drejtori të tjera si Shkodër, Kavajë, Kamëz -Vorë dhe Vlorë.
âNĂ« kuadĂ«r tĂ« rritjes sĂ« efikasitetit dhe tĂ« mirĂ«administrimit tĂ« proceseve tĂ« parashikuara nga legjislacioni nĂ« fuqi, edhe pjesa e mbetur e punonjĂ«sve nĂ« qytetin e VlorĂ«s, po zhvendoset nĂ« TiranĂ«. Ky riorganizim synon pĂ«rshpejtimin e trajtimit dhe unifikimin e praktikave tĂ« punĂ«sâ, sqarohet nĂ« njoftimin pĂ«r shtyp.
Gjithashtu, nĂ« njoftim nĂ«nvizohet se âfalĂ« digjitalizimit dhe pĂ«rdorimit tĂ« sistemeve tĂ« avancuara, njĂ« jurist mund tĂ« pĂ«rpunojĂ« tĂ« gjithĂ« dokumentacionin ligjor dhe njĂ« hartograf mund tĂ« kryejĂ« reflektimet hartografike nĂ« sistemet pĂ«rkatĂ«se, pa qenĂ« prezent fizikisht nĂ« territorin nĂ« tĂ« cilin ndodhet prona apo aplikuesiâ.
Agjencia ShtetĂ«rore e KadastrĂ«s siguron banorĂ«t e VlorĂ«s se âjemi tĂ« pĂ«rkushtuar pĂ«r tĂ« pĂ«rmirĂ«suar cilĂ«sinĂ« e shĂ«rbimeve kadastrale, pĂ«r tĂ« rritur ritmin e legalizimit tĂ« ndĂ«rtimeve informale si dhe pĂ«r tĂ« pĂ«rfunduar procesin e Regjistrimit Fillestar nĂ« zonat e mbetura nĂ« tĂ« gjithĂ« qarkun e VlorĂ«sâ.
NĂ« njoftimin pĂ«r shtyp, Kadastra sjell nĂ« vĂ«mendje se âtĂ« gjitha aplikimet kryhen online pĂ«rmes portalit e-Albania dhe shĂ«rbimet pĂ«rkatĂ«se ofrohen gjithashtu nĂ« mĂ«nyrĂ« elektronike, drejtpĂ«rdrejt nĂ« profilin e qytetarit aplikues. Gjithashtu, dokumentacioni i nevojshĂ«m pĂ«r trajtimin e aplikimit, pĂ«rveç ngarkimit nĂ« sistemin elektronik, dĂ«rgohet pĂ«rmes PostĂ«s Shqiptare pranĂ« drejtorisĂ« vendore, pavarĂ«sisht vendndodhjes sĂ« saj, pĂ«r tâu administruar dhe bashkĂ«lidhur me aplikimin e kryer nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« rregullt dhe tĂ« standardizuarâ
Agjencia Shtetërore e Kadastrës përfundon reagimin zyrtar se mbetet e angazhuar që, përmes digjitalizimi të proceseve, të ofrojë shërbime gjithnjë e më të shpejta, transparente dhe të besueshme për çdo qytetar, në çdo drejtori vendore.
Nga Gazeta âSIâ â GjatĂ« muajit nĂ«ntor, depozitat nĂ« bankat shqiptare vlerĂ«sohen 1.452 triliardĂ« lekĂ«, me nĂ«j rĂ«nie prej 6 mld lekĂ«sh nga muaji tetor, ose -0.4%.
Sipas të dhënave nga Banka e Shqipërisë, rritja vjetore është 8.72%.
Kursimet raportohen nĂ« rĂ«nie pĂ«r monedhĂ«n vendase, 2.7 mld lekĂ« mĂ« pak nĂ« sistem. Po ashtu shifrat tregojnĂ« se kursimet kanĂ« rĂ«nĂ« edhe nĂ« valutĂ«, 9.2 mld lekĂ«. Â
Rënia e depozitave gjatë nëntorit duket si një fenomen sezonal që lidhet me festat e periudhës dhe nevojës për konsum më të lartë.
Përgjatë dy viteve të fundit, depozitat kanë rezultuar si investimi më tërheqës për shqiptarët përballë një tregu të dobët të titujve të borxhit dhe një tregu investimesh të pazhvilluar ende. Rënia graduale e normave të interesit mund të ndryshojë sërish balancat.
Pak muaj më parë, Agjencia e Sigurimit të Depozitave njoftoi se po shqyrtohet mundësia e rritjes së vlerës së kursimeve të siguara, nga 25 mln lekë (të vjetra) në 100 milionë.
Lajmet e këqija janë lajme të mira për çmimin e arit. Këto ditë, edhe lajmet e mira janë gjithashtu lajme të mira.
Ndërsa kërcënimet e Presidentit Donald Trump ndaj aleatëve europianë u përshkallëzuan, çmimi i metalit të verdhë u rrit me shpejtësi. Kur ai hoqi dorë nga këto kërcënime, çmimi vazhdoi të rritej. Ari është tashmë mbi 17% më i shtrenjtë këtë vit, duke kaluar për herë të parë ndonjëherë nivelin prej 5.000 dollarësh për onzmë 26 janar. Ende nuk ka ardhur shkurti dhe ari tashmë ka tejkaluar shumë nga parashikimet e analistëve për fundin e vitit 2026.
Ky aset ndodhet nĂ« qendĂ«r tĂ« asaj qĂ« quhet âtregtia e zhvlerĂ«simitâ (debasement trade), ku investitorĂ«t, tĂ« shqetĂ«suar nga shpenzimet fiskale tĂ« pakontrolluara, gjeopolitika e tensionuar dhe shembja e normave institucionale, shesin obligacionet qeveritare dhe dollarin, duke iu kthyer njĂ«rit prej aseteve mĂ« tĂ« vjetra pĂ«r mbrojtje. QĂ« nga momenti kur âmuriâ i tarifave globale tĂ« Trump u bĂ« publik mĂ« 2 prill tĂ« vitit tĂ« kaluar, indeksi S&P 500 ra me mĂ« shumĂ« se 1% nĂ« 27 raste. Mesatarisht, gjatĂ« kĂ«tyre rĂ«nieve, çmimi i arit u rrit me 0.6% nĂ« ditĂ«. Por ari rritet edhe kur aksionet rriten. NĂ« 24 ditĂ«t kur S&P 500 u hodh pĂ«rpjetĂ« me mĂ« shumĂ« se 1%, ari u rrit me 0.2%.
Vitet e fundit, bankat qendrore tĂ« vendeve nĂ« zhvillim, tĂ« udhĂ«hequra nga Kina, e kanĂ« nxitur kĂ«tĂ« rritje. KĂ«ta investitorĂ« jashtĂ«zakonisht konservatorĂ« janĂ« dashuruar sĂ«rish me arin fizik, tĂ« cilin shpresojnĂ« se do tâi mbrojĂ« nĂ« mes tĂ« trazirave gjeopolitike. MegjithatĂ«, flukset drejt fondeve tĂ« tregtueshme nĂ« bursĂ« (ETF) tĂ« arit sugjerojnĂ« se njĂ« grup i ri investitorĂ«sh po pĂ«rfshihet nga âethet e aritâ, tĂ« tĂ«rhequr mĂ« shumĂ« nga kthimet dhe diversifikimi sesa nga siguria. ETF-tĂ« e arit tani mbajnĂ« mbi 4.000 tonĂ« globalisht. Rezervat e tyre u rritĂ«n me 25% nĂ« vitin 2025 dhe tani vlejnĂ« mbi 650 miliardĂ« dollarĂ«.
Investitorët aziatikë po udhëheqin këtë valë. Në dy vitet e fundit, zotërimet e arit nga ETF-të me bazë në Azi janë më shumë se trefishuar, duke arritur në 460 tonë. Në tremujorin e fundit të vitit 2025, Huaan Yifu Gold ETF, një fond kinez, regjistroi flukset e dyta më të mëdha hyrëse nga të gjitha ETF-të e arit, pas vetëm fondit kryesor të State Street, një gjigant amerikan i menaxhimit të aseteve, rezervat e të cilit janë 11 herë më të mëdha. Fonde të mëdha në Japoni dhe Korenë e Jugut gjithashtu shënuan rritje të ndjeshme.
Cheah Cheng Hye, bashkëthemelues miliarder i Value Partners, një nga menaxherët më të mëdhenj të aseteve në Azi, deklaroi së fundmi se tani investon 25% të pasurisë së tij në ar, nga 15% një vit më parë. Dera për investime më të qëndrueshme institucionale mund të jetë duke u hapur gjithashtu. Sistemi Kombëtar i Pensioneve i Indisë, një strukturë që mbulon skemat pensionale me kontribute të përcaktuara, lejoi fondet të alokojnë deri në 1% të 175 miliardë dollarëve të aseteve të tyre në ETF të metaleve të çmuara. Në fillim të vitit 2025, një program pilot për industrinë kineze të sigurimeve u lejoi dhjetë kompanive të investonin të njëjtën përqindje të aseteve të tyre në ar.
âParaja e zgjuarâ zakonisht i pĂ«rçmon metalet e çmuara. NjĂ« aset qĂ« nuk prodhon flukse monetare â dhe kurrĂ« nuk do tâi prodhojĂ« â Ă«shtĂ« i pamundur tĂ« vlerĂ«sohet duke zbritur fluksin e fitimeve tĂ« pritshme nĂ« tĂ« ardhmen, siç ndodh me aksionet apo obligacionet. Asetet, vlera e tĂ« cilave bazohet tĂ«rĂ«sisht nĂ« atĂ« se sa mund tĂ« paguajĂ« dikush tjetĂ«r pĂ«r to nĂ« tĂ« ardhmen, janĂ« njĂ« burim shqetĂ«simi tĂ« kuptueshĂ«m pĂ«r menaxherĂ«t e kujdesshĂ«m tĂ« portofolĂ«ve.
Por njĂ« aset qĂ« ofron stabilitet gjatĂ« periudhave tĂ« panikut dhe qĂ« rritet lehtĂ«sisht pjesĂ«n tjetĂ«r tĂ« kohĂ«s, po bĂ«het gjithnjĂ« e mĂ« i vĂ«shtirĂ« pĂ«r tâu refuzuar. Analiza e MSCI, njĂ« ofrues i tĂ« dhĂ«nave financiare, sugjeron se njĂ« investitor me njĂ« pĂ«rzierje tradicionale prej 60% aksione dhe 40% obligacione do tĂ« kishte mundur tĂ« rriste kthimet vjetore me katĂ«r pikĂ« pĂ«rqindjeje vitin e kaluar duke zĂ«vendĂ«suar gjysmĂ«n e obligacioneve me ar, pa shtuar pothuajse fare volatilitet nĂ« portofol.
Alokimet ndaj arit në portofolët gjigantë institucionalë të Perëndimit, të cilët zakonisht e kanë injoruar atë, mbeten ende minimale. Sipas Goldman Sachs, ari përbën vetëm 0.17% të pasurisë totale të amerikanëve të mbajtur në aksione dhe obligacione. Por çdo rritje prej 0.01 pikë përqindjeje në këtë peshë e rrit çmimin e metalit me rreth 1.4%. Nuk është e nevojshme që amerikanët të arrijnë nivelin aziatik të entuziazmit për arin që çmimi të vazhdojë të rritet./TheEconomist
Nga Gazeta âSIâ â Transformimi digjital ka ardhur si njĂ« âthikĂ« me dy teheâ pĂ«r sistemin bankar nĂ« ShqipĂ«ri, tĂ« cilat po pĂ«rballen me pĂ«rfitimet dhe rreziqet e inovacionit.
Sipas njĂ« studimi tĂ« kryer nga ekspertĂ«t e BankĂ«s sĂ« ShqipĂ«risĂ«, mĂ« shumĂ« se 45% e bankave nĂ« vend e vlerĂ«sojnĂ« rrezikun kibernetik âtĂ« lartĂ«â,  ndĂ«rsa pothuajse 55%, e konsiderojnĂ« atĂ« âtĂ« mesĂ«mâ.
Investimi i bankave në sisteme të forta sigurie ndaj suleve kibernetike i detyron ato të kontraktojnë palë të tretë duke i bën sistemet bankare të varura dhe të ekspozuara ndaj kompanive të teknologjisë. Rreth 10.01% e bankave e konsiderojnë këtë si rrezik të lartë dhe 37.64% si rrezik mesatar.
NĂ« mjedisin digjital rriten edhe rreziqet e mashtrimit dhe pastrimit tĂ« parave. Sipas vrojtimit, 37.6% e bankave i konsiderojnĂ« kĂ«to rreziqe si âtĂ« mesmeâ, ndĂ«rsa 23% si âtĂ« lartaâ, duke treguar nevojĂ«n pĂ«r mjete mĂ« tĂ« avancuara tĂ« zbulimit tĂ« mashtrimit.
Edhe rreziqet e reputacionit janĂ« tĂ« pranishme. Rreth 59.7% e bankave i vlerĂ«sojnĂ« ato si âtĂ« mesmeâ, pasi çdo problem, si rrjedhja e tĂ« dhĂ«nave apo ndĂ«rprerja e shĂ«rbimeve, mund tĂ« dĂ«mtojĂ« imazhin e bankĂ«s dhe besimin e klientĂ«ve.
MegjithatĂ«, shumica e bankave shfaqen tĂ« sigurta se transformimi digjital nuk do tĂ« çojĂ« nĂ« humbje tĂ« konsiderueshme klientĂ«sh. Rreth 34.4% e bankave e konsiderojnĂ« rrezikun e humbjes sĂ« klientĂ«ve si âpa rrezikâ, ndĂ«rsa 18.87% si âtĂ« ulĂ«tâ.
Por nga ana tjetër, bankat shprehin se përfitimet nga ky proces janë po ashtu të larta. 100% e bankave në Shqipëri pohojnë se digjitalizimi ul kostot e shërbimit, menaxhon flukset e punës dhe optimizon shërbimin. Në të njëjtën kohë, transformimi digjital shihet si nxitës i përfshirjes financiare dhe integrimit europian.
Kur u pyetën për gatishmërinë e tyre për të adresuar rreziqet kibernetike që lidhen me FinTech, bankat shqiptare treguan besim të konsiderueshëm në përgatitjet e tyre. Përafërsisht 65.33% e bankave e vlerësuan veten si «shumë të përgatitura», ndërsa pjesa tjetër prej 30.74% treguan se ishin «të përgatitura».
Pagesat u shfaqĂ«n si fusha mĂ« e digjitalizuar, ku 23.78% e bankave deklarojnĂ« njĂ« nivel «shumĂ« tĂ« lartë» digjitalizimi dhe 49.9% raportuan njĂ« nivel «tĂ« lartë». ShĂ«rbimi ndaj klientit vlerĂ«sohet fusha e dytĂ« mĂ« e digjitalizuar, ku 42.56% e bankave e vlerĂ«sojnĂ« digjitalizimin e kĂ«saj fushe si âi lartĂ«â dhe 24% si âshumĂ« i lartĂ«â.
Nga Gazeta âSIâ â PĂ«r herĂ« tĂ« parĂ« qeveria paratĂ« e destinuara pĂ«r tĂ« rritur ekonominĂ« vendos qĂ« njĂ« pjesĂ« tâi pĂ«rdorĂ« me me pak vlerĂ«, por tâi çojĂ« pĂ«r pensione. Ekonomikisht dhe politikisht ky Ă«shtĂ« njĂ« menaxhim dĂ«mi. Pensionet janĂ« konsum buxheti ndĂ«rsa investimet janĂ« rritje vlere.
Janë rreth 30 miliardë lekë, ose rreth 4% të buxhetit të vitit 2025, që rialokohen nga institucionet që nuk i kanë përdorur tek ato që kanë nevojë më urgjente. Në seancën e sotme parlamentare, ministri i Financave prezantoi destinacionin e këtyre fondeve: 15 miliardë lekë për pensionistët, 2 miliardë për fermerët, 1.8 miliardë për Shëndetësinë, 1.3 miliardë për Ministrinë e Mbrojtjes, ndër të tjera.
Rialokimi nuk është fenomen i ri, por rihap një debat të vjetër: moskryerjen e shpenzimeve e planifikuara të institucioneve.
Një institucioni që i dalin para tepër, do të thotë se ka mungesë planfikimi dhe menaxhimi të këtyre fondeve. Shpesh mospërdorimi i parave vjen dhe si pasojë e vonesave admnistrative dhe mungesës së produktivitetit.
Nga ana tjetĂ«r, dĂ«rgimi i fondeve drejt sektorĂ«ve qĂ« kanĂ« ânevojĂ«â, tregon po ashtu njĂ« mungesĂ« parashikimi pĂ«r nevojat sektoriale qĂ« nĂ« fazĂ«n fillestare tĂ« hartimit tĂ« buxhetit.
Rialokimet e shpeshta të buxhetit bien ndesh dhe me disiplinën fiskale që kërkon BE-ja dhe institucionet e tjera ndëkombëtare.
Veprimtaria e rialokimit, nuk garanton asnjĂ« pĂ«rmbushje tĂ« detyrimeve, por Ă«shtĂ« thjesht njĂ« lĂ«vizje qĂ« rregullon statistikat e qeverisĂ«, pĂ«r tĂ« ruajturĂ«n balancĂ«n fiskale. Shpesh rialokimi shihet me rezerva dhe nga ekspertĂ«t e fushĂ«s, qĂ« e cilĂ«sojnĂ« si njĂ« proces jotransparent dhe joeficient qĂ« e kthejnĂ« buxhetin nĂ« njĂ« âmjet politikâ.
Ndryshimet e shpeshta të buxhetit, që shumë herë kanë krijuar dhe dëme financiare, janë bërë subjekt auditimi i KLSH-së, e cila kërkon rishikim tërësor të modelit të menaxhimit financiar publik, që të jetë sa më realist.
Paralelisht, qeveria po mban stok dhe një pjesë të madhe të parave dedikuar investimeve kapitale, duke rezultuar kështu me një suficit buxhetor në shifra rekord.
Të dhënat deri në muajin nëntor 2025, tregojnë se qeveria ka kryer vetëm 65.1% të planit për investime kapitale, përkthyer në rreth 85 mld lekë të munguara për ekonominë (totali i planifikuar 161 mld). Për të njëjtën periudhë, suficiti raportohet 49 mld lekë.
Për njohës të fushës, krijimi i suficitit tregon mungesë të kapaciteteve menaxhuese dhe tregues se barra fiskale është më madhe se sa fuqia absorbuese e ekonomisë për kapitale publike.
Poltikisht me lëvizjen e fundit, qeveria i ka vënë një maskë keqmenaxhimit duke krijuar iluzionin e kujdesit social, sepse të kalosh paratë e investimeve për pensione, nuk do të thotë që e ke zgjidhur problemin.
Ministri i Mbrojtjes në Norvegji, po shikon hartën e tij të preferuar dhe po tregon botën, nga pikëpamja e Arktikut.
Tore Sandvik vë gishtin tek gadishulli Kola i Rusisë, shtëpi e arsenalit më të madh bërthamor në botë, që gjendet brenda qarkut të Arktikut, fiks në kufi të Norvegjisë.
Udhëtimi më i shkurtër nga Kola drejt SHBA-së, kalon patjetër mbi Arktik, tregon ai.
âNjĂ« raketĂ« balistike mund tĂ« udhĂ«tojĂ« me njĂ« shpejtĂ«si prej 7 km nĂ« sekond dhe i duhen vetĂ«m 18 minuta tĂ« arrijĂ« nĂ« SHBAâ, tha ai. âKjo Ă«shtĂ« mbrojtje e atdheut- pĂ«r LondrĂ«n, pĂ«r Uashingtonin, pĂ«r Parisin, Berlinin, tĂ« gjithĂ« aleancĂ«nâ.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka vendosur gjatë vitit të kaluar një fokus agresiv dhe herë-herë të sikletshëm mbi Groenlandën, përmes përpjekjeve të tij të forta për të marrë nën kontroll ishullin Arktik danez.
Por duke u dakordĂ«suar javĂ«n e kaluar mbi njĂ« âkornizĂ«â marrĂ«veshjeje pĂ«r ishullin mĂ« tĂ« madh nĂ« botĂ« me sekretarin e pĂ«rgjithshĂ«m tĂ« NATO-s, Mark Rutte, Trump ka zhvendosur fokusin brenda aleancĂ«s drejt sigurisĂ« Arktike, njĂ« çështje qĂ« vendet nordike kanĂ« kĂ«rkuar prej dekadash.
âNATO duhet tĂ« rrisĂ« angazhimin e saj nĂ« Arktik,â tha Mette Frederiksen, kryeministrja e DanimarkĂ«s. âMbrojtja dhe siguria nĂ« Arktik janĂ« çështje qĂ« prekin tĂ« gjithĂ« aleancĂ«n.â
Për pesë vendet nordike, të gjitha shtete arktike, kjo përfaqëson një mundësi për të rikthyer diskutimin gjeopolitik aty ku ata duan: te kërcënimi që vjen nga Rusia.
Pothuajse të gjitha shtetet Arktike, përfshirë Rusinë, kanë reduktuar praninë ushtarake pas përfundimit të Luftës së Ftohtë, duke mbyllur baza. SHBA-ja ka mbyllur disa baza në Groenlandë dhe Islandë. Por Rusia ka nisur ripërtëritjen ushtarake dhe ekonomike të Arktikut shumë më herët se fuqitë perëndimore, nën udhëheqjen e Presidentit Vladimir Putin që në vitet 2000.
Rusia kontrollon rreth gjysmën e territorit dhe ujërave të Arktikut, duke pasur kështu gjurmën më të madhe ndër tetë vendet me prezencë në rajon, që përfshijnë SHBA-në, Kanadanë dhe pesë vendet nordike. Sot, Moska ka mbi 40 objekte ushtarake përgjatë bregut Arktik, përfshirë baza ushtarake, aeroporte, stacione radar dhe porte.
Arktiku ka një rol kritik në doktrinën bërthamore të Moskës. Aty ndodhet Flota e Veriut e Rusisë, e bazuar në Severomorsk në Gadishullin Kola, e cila operon gjashtë nga 12 nëndetëset bërthamore të vendit, sipas Institutit Ndërkombëtar për Studime Strategjike.
âFlota e Veriut, dhe veçanĂ«risht nĂ«ndetĂ«set e saj, Ă«shtĂ« njĂ« shtyllĂ« e mbrojtjes strategjike tĂ« RusisĂ«. PĂ«r shkak tĂ« rĂ«ndĂ«sisĂ« sĂ« saj, flota po modernizohet ende,â tha Ondrej Ditrych, analist i lartĂ« pĂ«r RusinĂ« pranĂ« Institutit tĂ« Bashkimit Europian pĂ«r Studime tĂ« SigurisĂ«.
Rusia gjithashtu mban një nivel të lartë gatishmërie në vendin e saj të testimit bërthamor në Novaya Zemlya, një arkipelag Arktik ku në tetor të kaluar testoi raketën e saj me energji bërthamore Burevestnik. Po ashtu, ajo po promovon përdorimin e Rrugës Veriore Detare, që kalon mbi veri të Rusisë dhe ofron mundësi për kohë transporti më të shkurtra mes Kinës dhe Europës, megjithëse trafiku aktual është nën pritshmëri.
Vendet nordike fqinjë me Rusinë kanë ndjekur me shqetësim rritjen e aktiviteteve ushtarake, duke bërë thirrje që NATO të angazhohet më shumë, me sukses relativisht të kufizuar, pjesërisht për shkak të kundërshtive nga vende si SHBA-ja.
âNe e dimĂ« qĂ« rusĂ«t po kryejnĂ« mĂ« shumĂ« aktivitete nĂ« veri. Situata e sigurisĂ« Ă«shtĂ« gjithashtu e tillĂ« qĂ« kur akulli polar po shkrihet, Kina po ngrihet si njĂ« hegjemon rajonal me interesa globale. Ata e kanĂ« vetĂ«shpallur veten si njĂ« vend gati-Arktik,â tha Sandvik.
NjĂ« zyrtar i lartĂ« nga njĂ« vend tjetĂ«r nordik shtoi: âPĂ«rqendrimi i burimeve ushtarake nĂ« lagjen tonĂ« Ă«shtĂ« mjaft i madh.â
Oficeri mĂ« i lartĂ« ushtarak i NATO-s, Admirali Giuseppe Cavo Dragone, i tha Financial Times nĂ« tetor se Arktiku Ă«shtĂ« âme interes tĂ« madhâ pĂ«r aleancĂ«n ushtarake, e cila Ă«shtĂ« e pĂ«rkushtuar ta mbajĂ« tĂ« hapur pĂ«r navigim tĂ« lirĂ« dhe mundĂ«si tĂ« reja biznesi, si minierat dhe eksplorimi i naftĂ«s dhe gazit.
Disa vende anĂ«tare tĂ« NATO-s kanĂ« intensifikuar stĂ«rvitjet nĂ« kushte Arktike nĂ« Norvegji, FinlandĂ« dhe GrenlandĂ«, pĂ«rfshirĂ« SHBA-nĂ«, MB-nĂ« dhe FrancĂ«n. NĂ« mars, rreth 25,000 ushtarĂ« nga e gjithĂ« aleanca â pĂ«rfshirĂ« 4,000 nga SHBA-ja â do tĂ« marrin pjesĂ« nĂ« stĂ«rvitjen âCold Responseâ nĂ« veri tĂ« NorvegjisĂ«, me qĂ«llim tĂ« praktikimit tĂ« luftĂ«s ajrore, detare dhe tokĂ«sore nĂ« kushte tĂ« rĂ«nda dimĂ«rore.
PĂ«rveç pĂ«rpjekjes pĂ«r tĂ« rikthyer vĂ«mendjen e SHBA-sĂ« tek kĂ«rcĂ«nimi nga Rusia, vendet nordike shpresojnĂ« qĂ« vĂ«mendja e rinovuar mbi sigurinĂ« Arktike tâu lejojĂ« tĂ« tregojnĂ« vlerĂ«n e tyre pĂ«r Uashingtonin.
Ka dy segmente detare thelbësore ku NATO dhe Rusia do të garojnë për kontroll në rast konflikti në Arktik: hapësira më e njohur GIUK midis Groenlandës, Islandës dhe Mbretërisë së Bashkuar; dhe e ashtuquajtura Bear Gap midis arkipelagut norvegjez Svalbard dhe tokës kryesore të Norvegjisë, duke përfunduar pranë Gadishullit Kola.
Sandvik tha se Norvegjia pĂ«rdor avionĂ« tĂ« njohjes P8, satelitĂ«, dronĂ« me distancĂ« tĂ« gjatĂ«, nĂ«ndetĂ«se dhe fregata pĂ«r tĂ« monitoruar Bear Gap dhe zonat e tjera. âKjo Ă«shtĂ« mĂ«nyra si NATO mendon pĂ«r mbrojtjen e kĂ«saj zone nĂ« kohĂ« krize tĂ« nxehtĂ«. Por, mbi tĂ« gjitha, e bĂ«jmĂ« pĂ«r tĂ« shmangur pĂ«rshkallĂ«zimin dhe pĂ«r tĂ« frenuar RusinĂ«,â shtoi ai.
NjĂ« zyrtar i lartĂ« nordik shtoi se SHBA-ja varet nga kĂ«to informacione: âSigurisht qĂ« Ă«shtĂ« njĂ« rrugĂ« me dy drejtime. Ne kemi njohuri tĂ« mirĂ« pĂ«r situatĂ«n se çfarĂ« po bĂ«n Rusia nĂ« anĂ«n e saj. SHBA-ja gjithashtu mund tĂ« pĂ«rdorĂ« hapĂ«sirĂ«n tonĂ« ajrore pĂ«r tĂ« monitoruar RusinĂ«.â
Shumica e interesit nĂ« Arktik lidhet me monitorimin e asaj qĂ« mund tĂ« vijĂ« nga ajri ose nĂ«n ujĂ«, dhe jo pĂ«r veprime nĂ« tokĂ«. âĂshtĂ« e pamundur tĂ« âpushtoshâ GroenlandĂ«n. Mund tĂ« zgjidhje Nuuk-un, por 95 pĂ«r qind e saj Ă«shtĂ« borĂ« dhe akull, dhe nuk mund ta marrĂ«sh atĂ«,â tha njĂ« zyrtar danez.
Trump duket se synon veçanërisht Groenlandën për sistemin e tij të propozuar të mbrojtjes nga raketat Golden Dome, që do të përdorte sensorë, satelitë dhe interceptues për të ndaluar projekte të ndryshme që mund të arrijnë SHBA-në.
Megjithatë, shumë vende nordike shqetësohen se ka një logjikë të pashmangshme në militarizimin e Arktikut, që deri tani ishte një nga pak rajonet me tension të ulët në botë. Ata theksojnë se rajoni është shtëpia e miliona njerëzve, shumë prej të cilëve janë popullsi indigjene, si në Grenlandë.
âUnĂ« shqetĂ«sohem qĂ« siguria po dominohet nĂ« agjendĂ«n Arktike, dhe harrojmĂ« se ka çështje tĂ« tjera po aq tĂ« rĂ«ndĂ«sishme si ndryshimi i klimĂ«s, infrastruktura, tĂ« drejtat e popullsisĂ« indigjene,â tha njĂ« tjetĂ«r zyrtar i lartĂ« nordik. âNuk ka shumĂ« pĂ«rfitime nga militarizimi i Arktikut sepse Ă«shtĂ« njĂ« zonĂ« shumĂ« e vĂ«shtirĂ« pĂ«r aktivitet.â
Aktualisht, po pranohet gjithashtu se lufta e RusisĂ« nĂ« UkrainĂ« ka ngadalĂ«suar pĂ«rforcimin e saj ushtarak nĂ« Arktik. âPrania aktuale e forcave nĂ« bazat ushtarake Arktike ka rĂ«nĂ« pasi disa brigada arktike u dĂ«rguan nĂ« UkrainĂ« dhe pĂ«suan humbje tĂ« rĂ«nda,â tha Ditrych.
Por ekziston gjithashtu njohja se Rusia dhe Kina janĂ« tĂ« gatshme tĂ« luajnĂ« njĂ« lojĂ« afatgjatĂ« nĂ« njĂ« rajon ku shkrirja e akullit mund tĂ« ndryshojĂ« kalkulimet ushtarake dhe ekonomike pĂ«r dekada. âĂshtĂ« njĂ« garĂ« nĂ« konkurrencĂ« strategjike nĂ« Arktik,â tha Sandvik.
Nga Gazeta âSIâ â Ministri i Financave, Petrit Malaj, ka prezantuar ditĂ«n e sotme nĂ« Kuvend aktin e ri normativ pĂ«r buxhetin 2025, qĂ« e lejon tĂ« kalojĂ« nĂ« fondin e ndihmĂ«s ekonomike, çdo para tĂ« pashpenzuar nga institucionet, rreth 150 mln euro nĂ« total.
Ministri Malaj është shprehur se ky akt normativ adreson nevojën e mbështetjes së shtresave në nevojë, siç janë familjet me ndihmë ekonomike dhe mbështetjen e personave me aftësi të kufizuar.
âMe kĂ«tĂ« akt normativ siguruam mbĂ«shtetjen e shtresave mĂ« nĂ« nevojĂ«, siç janĂ« familjet qĂ« pĂ«rfitojnĂ« ndihmĂ« ekonomike, apo personat me aftĂ«si tĂ« kufizuar, si dhe kujdestarĂ«t e tyre. Si dhe paralelisht me kĂ«tĂ«, kemi garantuar edhe fondet e nevojshme pĂ«r skemĂ«n e pensioneve. PĂ«rmes fondeve tĂ« dedikuara kemi synuar jo vetĂ«m ruajtjen, por edhe rritjen graduale tĂ« mbĂ«shtetjes sociale, duke iu pĂ«rgjigjur nevojave reale tĂ« qytetarĂ«ve shqiptarĂ«. PĂ«r vitin 2025, mbĂ«shtetja buxhetore pĂ«r familjet qĂ« kanĂ« pĂ«rfituar ndihmĂ« ekonomike, si dhe pĂ«r personat me aftĂ«si tĂ« kufizuar, arrin nĂ« vlerĂ«n 25.6 miliardĂ« lekĂ« apo 256 milionĂ« euro, pĂ«rfshirĂ« kĂ«tu dhe fondin pĂ«r bonusin e fundvitit. NdĂ«rsa pĂ«r kategorinĂ« e pensionistĂ«ve, qĂ« pĂ«rfshin bonusin plus indeksimin, fondi buxhetor u llogarit nĂ« rreth 120 milionĂ« euro. Nga njĂ« vlerĂ«sim paraprak qĂ« kemi bĂ«rĂ« si Ministri e Financave, shuma qĂ« minimalisht dhe nĂ« vizionin minimalist do tĂ« kalojĂ« nĂ« kĂ«tĂ« llogari Ă«shtĂ« rreth 150 milionĂ« euro.
Gjatë fjalës së tij, ministri tha se pritet që rritja ekonomike e 2025-s të jetë 3.9%.
Bashkimi Europian dhe India kanĂ« dakordĂ«suar njĂ« marrĂ«veshje tĂ« tregtisĂ« sĂ« lirĂ« pas gati dy dekadash negocimi, nĂ« njĂ« kohĂ« qĂ« tĂ« dy vendet kĂ«rkojnĂ« tâi shmangen tarifave tĂ« Trump.
âKemi rĂ«nĂ« dakord pĂ«r njĂ« marrĂ«veshje, qĂ« Ă«shtĂ« âmĂ«maâ e tĂ« gjitha marrĂ«veshjeveâ, shkroi nĂ« X, presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen.
âNe kemi krijuar njĂ« zonĂ« tĂ« tregtisĂ« sĂ« lirĂ« prej dy miliardĂ« banorĂ«sh, ku tĂ« dyja palĂ«t do tĂ« pĂ«rfitojnĂ«.â Von der Leyen dhe Presidenti i KĂ«shillit Evropian Antonio Costa janĂ« nĂ« Nju Delhi pĂ«r tĂ« shĂ«nuar kĂ«tĂ« moment.
Kryeministri indian Narendra Modi, i cili njoftoi përfundimin më herët gjatë ditës, tha se marrëveshja do të forcojë sektorët e prodhimit dhe shërbimeve të Indisë duke rritur besimin e investitorëve në ekonominë e tretë më të madhe të Azisë.
India dhe Bashkimi Europian kanë rënë dakord për një marrëveshje të tregtisë së lirë, e cila synon uljen e tarifave për shumicën e mallrave të konsumit dhe industriale që tregtohen mes Indisë dhe vendeve anëtare të BE-së.
Sipas një njoftimi për shtyp të Komisionit Europian të publikuar të martën, marrëveshja pritet të dyfishojë eksportet e mallrave të BE-së drejt Indisë deri në vitin 2032, përmes eliminimit ose uljes së tarifave për 96.6% të eksporteve të BE-së në Indi. Produktet e përfshira variojnë nga automjetet dhe mallrat industriale, te vera, çokollatat dhe makaronat. Ndërkohë, BE-ja do të eliminojë ose ulë tarifat për 99.5% të mallrave të importuara nga India brenda një periudhe shtatëvjeçare, sipas Ministrisë indiane të Tregtisë dhe Industrisë.
Përfundimi i negociatave, pas vitesh bisedimesh të ndërprera, pasqyron ndryshimet e shpejta në rreshtimin global nën presidencën e Donald Trump në SHBA. BE-ja, pavarësisht përplasjeve të gjata me zyrtarët indianë për çështje tregtare, po përqendrohet gjithnjë e më shumë në reduktimin e varësisë ekonomike nga SHBA-ja dhe Kina. Në të njëjtën kohë, India po përpiqet të heqë etiketën e proteksionizmit dhe të kompensojë tarifat 50% të vendosura nga Trump, duke balancuar njëkohësisht marrëdhëniet e saj me Rusinë.
Sipas Amitendu Palit, drejtues i kĂ«rkimit pĂ«r tregtinĂ« dhe ekonominĂ« nĂ« Institutin e Studimeve tĂ« AzisĂ« Jugore, vendet janĂ« gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« gatshme tĂ« âvarrosin sĂ«patĂ«n e luftĂ«sâ nĂ« njĂ« âatmosferĂ« pasigurieâ tĂ« krijuar nga politikat e Trump. âDiversifikimi Ă«shtĂ« absolutisht thelbĂ«sor,â tha ai. âKy Ă«shtĂ« thelbi i lojĂ«s.â
Kjo është marrëveshja më ambicioze tregtare që India ka nënshkruar ndonjëherë. Nju Delhi ka rënë dakord të lejojë deri në 250,000 automjete të prodhuara në Europë të hyjnë në tregun indian me tarifa preferenciale, një kuotë më shumë se gjashtë herë më e madhe se ajo e marrëveshjeve të mëparshme, sipas Bloomberg. Gjithashtu, India do të ulë gradualisht tarifat për verërat premium europiane nga 150% në 20%, sipas një dokumenti të Komisionit Europian.
Marrëveshja i jep Indisë një avantazh konkurrues në eksportin e mallrave intensive në fuqi punëtore që janë goditur rëndë nga tarifat e larta të Trump, si veshjet, gurët dhe bizhuteritë, si edhe këpucët. BE-ja ka ofruar gjithashtu angazhime detyruese për lëvizshmërinë e studentëve dhe vizat pas studimeve, si dhe koncesione në 144 sektorë shërbimesh. Sektori i bulmetit është përjashtuar nga marrëveshja me kërkesë të Indisë.
Marrëveshja pritet të nënshkruhet zyrtarisht pas përfundimit të shqyrtimit ligjor, i cili mund të zgjasë rreth gjashtë muaj. Ajo do të duhet gjithashtu të ratifikohet nga Parlamenti Europian.
Njoftimi vjen disa javĂ« pasi India nĂ«nshkroi marrĂ«veshje tregtare me ZelandĂ«n e Re dhe Omanin. Pak ditĂ« mĂ« parĂ«, BE-ja pĂ«rfundoi gjithashtu njĂ« marrĂ«veshje tĂ« veçantĂ« tregtare me bllokun Mercosur tĂ« AmerikĂ«s sĂ« Jugut, njĂ« tjetĂ«r hap nĂ« pĂ«rpjekjet e BE-sĂ« pĂ«r tâu shkĂ«putur nga varĂ«sia ndaj SHBA-sĂ« dhe KinĂ«s. Edhe kjo marrĂ«veshje ende pret ratifikimin nga ligjvĂ«nĂ«sit evropianĂ«.
Kryeministri Narendra Modi po kĂ«rkon njĂ«kohĂ«sisht tregje tĂ« reja pĂ«r IndinĂ«, njĂ« vend qĂ« Trump dikur e quajti âmbreti i tarifaveâ. MarrĂ«veshja e sĂ« martĂ«s ishte e katĂ«rta e nĂ«nshkruar nga Modi qĂ« prej majit tĂ« kaluar, pas atyre me MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar, Omanin dhe ZelandĂ«n e Re.
Në vijim, India synon partneritete tregtare me bllokun Mercosur, Kilin, Perunë dhe Këshillin e Bashkëpunimit të Gjirit, për të siguruar burime strategjike dhe për të zgjeruar ndikimin global të vendit.
Tregtia dypalëshe mes BE-së dhe Indisë arriti në 136.5 miliardë dollarë në vitin fiskal indian që përfundoi në mars 2025. BE-ja përbën mbi 17% të eksporteve totale të Indisë, ndërsa India është partneri i nëntë më i madh tregtar i BE-së.
Partneriteti i sigurisë
BE-ja dhe India po thellojnë gjithashtu bashkëpunimin në fushën e mbrojtjes, duke shpallur një partneritet të ri sigurie. Marrëveshja ka kryesisht vlerë politike dhe është pjesë e përpjekjeve të BE-së për të zgjeruar aleancat e saj, në një kohë kur Trump po trondit marrëdhëniet transatlantike. BE-ja ka nënshkruar marrëveshje të ngjashme së fundmi edhe me Mbretërinë e Bashkuar dhe Kanadanë.
Negociatat hasën vështirësi në momentet e fundit për shkak të mospajtimeve lidhur me përmendjen e pushtimit rus të Ukrainës, çështje që u hoq përfundimisht nga teksti final. Megjithatë, partneriteti hap rrugën për forcimin e bashkëpunimit në industrinë e mbrojtjes, sigurinë detare dhe mundësinë e stërvitjeve të përbashkëta detare./Bloomberg
Login
