Përpara sulmeve SHBA-Izrael ndaj Iranit, Uashingtoni mblodhi forcën e tij më të madhe dhe disa nga armatimet e tij më të fuqishme në Lindjen e Mesme në dekada.

Presidenti Donald Trump kishte paralajmëruar se SHBA-të ishin të përgatitura.

Komanda Qendrore e SHBA-së (CENTCOM) publikoi të dielën një listë të armëve amerikane që janë përdorur deri më tani në luftën me Iranin.

Ja një vështrim mbi asetet e përdorura deri më tani në atë që Pentagoni e quan “Operacioni Epic Fury”.

Bombarduesit e fshehtë B-2: Bombarduesit me krahë si lakuriq nate, me një çmim prej më shumë se një miliard dollarësh secili, janë platforma më e fuqishme në Forcat Ajrore të SHBA-së. I pajisur me katër motorë reaktivë, B-2 mund të mbajë armë konvencionale ose bërthamore, me rreze veprimi ndërkontinentale dhe furnizim ajror me karburant.

Të pilotuar nga një ekuipazh prej dy personash, B-2 zakonisht fluturojnë nga shtëpia e tyre në Bazën Ajrore Whiteman në Misuri, siç bënë vitin e kaluar kur goditën komplekset bërthamore iraniane.

Ky mision qershorin e kaluar u ndërmor nga shtatë nga 19 B-2 në flotë, ndërsa të tjerët u përdorën për një udhëtim të rremë në Hawaii. Ata përdorën bombën më të madhe konvencionale amerikane - depërtuesin masiv të municioneve prej 30,000 paundësh - për të sulmuar tre centrale bërthamore iraniane.

Këtë herë ata përdorën bomba 2,000 paundëshe për të goditur instalimet e raketave balistike iraniane, sipas CENTCOM.

Dronët njëkahësh LUCAS: Operacioni Epic Fury shënon përdorimin e parë të dronëve në luftime për SHBA-në.

Anije luftarake amerikane: CENTCOM ka njoftuar se transportuesit e aeroplanëve kanë qenë në aksion gjatë luftës.

Dy transportues aeroplanësh amerikanë, USS Abraham Lincoln dhe USS Gerald R. Ford, ishin në Lindjen e Mesme kur filluan sulmet ndaj Iranit. Anija Lincoln ishte në Detin Arabik dhe ajo Ford në Mesdhe pranë Izraelit.

Irani ka pretenduar se e ka goditur anijen Lincoln me raketa balistike, diçka që CENTCOM e quajti “GËNJESHTËR”.

Pamjet e publikuara nga ushtria amerikane tregojnë gjithashtu shkatërrues me raketa Tomahawk. Shkatërruesit amerikanë të klasit Arleigh Burke, një numër i të cilëve ndodhen në rajon, mund të mbajnë deri në 96 raketa Tomahawk.

Sistemet e mbrojtjes nga raketat Patriot dhe THAAD: Patriot dhe THAAD përdoren për të luftuar dronët dhe raketat balistike iraniane që vijnë.

Aeroplanë luftarakë: CENTCOM thotë se një gamë aeroplanësh luftarakë kanë qenë në veprim në ditët e para të luftës. Ata përfshijnë F-16, të përdorur nga Forcat Ajrore, dhe F/A-18, të përdorur nga Marina dhe Trupat e Marinës.

CENTCOM tha se aeroplanët F-22 dhe F-35 të padukshëm të Forcave Ajrore, të cilët fluturohen nga Forcat Ajrore, Marina dhe Trupat e Marinës, janë përfshirë gjithashtu, pa dhënë misione specifike.

Gjithashtu janë vendosur në vend aeroplanë sulmues A-10 të Forcave Ajrore me dy motorë, shkruan CNN.

Aeroplanë Sulmi Elektronik EA-18G: Bazuar në aeroplanin luftarak F/A-18, EA-18G Growler mbart radarë për të identifikuar dhe shtypur kërcënimet elektronike të armikut. Aeroplanët me dy motorë mund të jenë gjithashtu të armatosur me raketa që drejtohen në transmetimet elektronike si radarët dhe qendrat e komunikimit.

Aeroplanë të Paralajmërimit të Hershëm dhe Kontrollit Ajror (AWACS): SHBA-të përdorin dy lloje AWACS, Air Force E-3 Sentry dhe Navy E-2 Hawkeye.

AWACS-et e Forcave Ajrore janë aeroplanë me katër motorë të bazuar në platformën e linjës ajrore Boeing 707.

AWACS mund të identifikojnë dhe gjurmojnë aeroplanët dhe anijet armike dhe të monitorojnë informacionin e detajuar të fushëbetejës së forcave amerikane. Informacioni ndahet me qendrat e komandës dhe anijet në det.

Aeroplanë të Komunikimit Ajror: CENTCOM nuk dha detaje specifike, por aeroplanë të Forcave Ajrore EA-11 BACN (nyja e komunikimit ajror në fushëbetejë) u panë në Lindjen e Mesme në javët para sulmeve ajrore.

EA-11 shpesh quhet “Wi-Fi në Qiell” dhe përdoret “për të lidhur zërin dhe të dhënat taktike midis forcave ajrore dhe tokësore, ndërsa kapërcehen pengesa të tilla si malet, terreni i ashpër ose distanca”.

Aeroplanë Patrullimi Detar P-8A: Bazuar në një strukturë ajrore komerciale Boeing 737, aeroplanët reaktivë të Marinës me dy motorë, të quajtur Poseidon, përdoren për luftë kundër nëndetëseve, si dhe për inteligjencë, mbikëqyrje dhe zbulim.

Aeroplan Zbulimi RC-135: Me një ekuipazh prej më shumë se 30 personash, përfshirë oficerë të luftës elektronike, operatorë të inteligjencës dhe madje edhe teknikë mirëmbajtjeje në fluturim, RC-135 ka qenë një mjet i vazhdueshëm në operacionet ushtarake amerikane që nga Lufta e Vietnamit.

MQ-9 Reapers Forcat Ajrore i përshkruajnë dronët MQ-9 me një motor turbohelikë, të pilotuar nga distanca, kryesisht si një aeroplan sulmi për të goditur "objektiva me vlerë të lartë, të shpejtë dhe të ndjeshëm ndaj kohës". Ata mbajnë raketa Hellfire dhe bomba të drejtuara që mund të përdoren kundër personelit të armikut dhe lëvizin enden në fushën e betejës për zbulim dhe inteligjencë.

M-142 HIMARS: Sistemet e Raketave të Artilerisë me Lëvizshmëri të Lartë të Ushtrisë janë të montuara në një kamion me tre akse dhe ofrojnë atë që prodhuesi Lockheed Martin e quan një aftësi “qëllo dhe nisu”, që do të thotë se ato mund të qëllojnë dhe të lëvizin shpejt në një pozicion të ri përpara se të përballen me një kundërsulm.

HIMARS mund të mbajë raketa me një rreze veprimi prej më shumë se 480 kilometrash në varësi të misionit.

Asetet e furnizimit me karburant: Këto përfshijnë si anijet cisternë ajrore ashtu edhe anijet furnizuese në det.

Forcat Ajrore Amerikane fluturojnë me dy lloje tankerash, KC-135 me katër motorë, bazuar në një strukturë ajrore Boeing 707, dhe KC-46 me dy motorë, bazuar në Boeing 767. Furnizimi me karburant gjatë fluturimit do të ishte kritik për bombarduesit B-2 që do të kryenin fluturimin e gjatë drejt Lindjes së Mesme nga kontinenti i SHBA-së. Por aeroplanët në rajon mund të furnizohen me karburant në mes të fluturimit për të qëndruar më gjatë pranë fushës së betejës.

Anijet luftarake amerikane furnizohen me karburant në det nga anijet. Furnizimi me karburant bëhet ndërsa anijet janë në lëvizje me tuba uji të hedhur nëpër ujë nga anijet e furnizimit te anijet luftarake, pak a shumë si një stacion benzine në lëvizje në mes të oqeanit.

Aeroplanë mallrash: Aeroplanët reaktivë C-17 Globemaster dhe C-130 Hercules dërguan në Lindjen e Mesme shumicën e municioneve dhe shumë nga trupat e përdorura në sulmin ndaj Iranit. /Telegrafi/

Ja çfarë dihet për numrin e njerëzve të vrarë në sulme në Lindjen e Mesme që nga fillimi i luftës me Iranin.

Irani: Mbi 100 nxënëse u vranë në një shkollë fillore për vajza, sipas mediave shtetërore iraniane. Ka raportime kontradiktore mbi numrin e përgjithshëm të personave të vrarë në Iran, me Agjencinë e Lajmeve të Aktivistëve të të Drejtave të Njeriut (HRANA) me seli në SHBA që thotë se të paktën 133 civilë janë vrarë.

Izraeli: Të paktën 10 persona janë vrarë dhe më shumë se 200 të tjerë janë plagosur në Izrael që kur ky i fundit filloi operacionet ushtarake kundër Iranit, sipas Magen David Adom. Nëntë nga viktimat u raportuan nga qyteti i Beit Shemesh, ku një raketë goditi një strehë bombash.

Libani: Të paktën 31 persona janë vrarë në sulmet ajrore izraelite në Libanin jugor dhe Bejrut, tha Ministria e Shëndetit Publik e vendit.

Iraku: Katër anëtarë të Forcave të Mobilizimit Popullor të Irakut , një grup paramilitar i mbështetur nga Irani, u vranë në një sulm amerikano-izraelit që shënjestroi një nga selitë e tyre, njoftoi Drejtoria e Medias e milicisë në një postim në Telegram më herët sot.

Emiratet e Bashkuara Arabe: Tre persona në Emiratet e Bashkuara Arabe janë vrarë në sulmet hakmarrëse të Iranit , sipas Ministrisë së Mbrojtjes të vendit.

Kuvajt: Tre anëtarë të shërbimit amerikan u vranë, ka njoftuar Komanda Qendrore e SHBA-së. /Telegrafi/

Njeriu më i fuqishëm në Iran u vra të shtunën në sulmet ajrore amerikane dhe izraelite në Teheran dhe vdekja e tij lë një boshllëk pushteti në vend. Por si u ngrit Ali Khamenei në pushtet dhe cila është trashëgimia e tij?

Ali Khamenei ishte një nga të paktët udhëheqës botërorë që nuk bëri udhëtime jashtë vendit gjatë udhëheqjes së tij dhe nuk dha kurrë intervistë për asnjë media si udhëheqës suprem, qoftë vendas apo i huaj. Kritikët thonë se ai e konsideronte veten përtej përgjegjësisë që kishte.

Ai ishte në kulmin e pushtetit që nga fillimi i revolucionit dhe përfundimisht mori drejtimin e vendit për vite me radhë pas vdekjes së Ruhollah Khomeinit, themeluesit të Republikës Islamike të Iranit.

Khamenei kishte fjalën e fundit në politikën e jashtme dhe armiqësia e tij ndaj Shteteve të Bashkuara e bëri të pamundur që çdo zyrtar iranian të imagjinonte një rifillim të marrëdhënieve politike midis Teheranit dhe Uashingtonit.

Khamenei: nga fillimet modeste në skenën politike

Sejjid Ali Khamenei lindi më 19 prill 1939 në Mashhad. Babai i tij, Sejjid Xhavad, lindi në Naxhaf, por u zhvendos në Tabriz me familjen e tij kur ishte fëmijë. Atje, ai studioi teologji deri në përfundimin e nivelit "Sath", pastaj emigroi në Mashhad. Ai ndërroi jetë nga një atak në zemër në korrik 1986.

Nëna e tij, Khadija Mirdamadi, ndërroi jetë më 15 gusht 1989, afërsisht dy muaj pasi djali i saj u bë zyrtarisht udhëheqës i Iranit.

Ali Khamenei ishte fëmija i dytë në familje. Ai ka tre vëllezër, Mohammad, Hadi dhe Hassan, dhe një motër, Badri, e cila ishte e martuar me Sheikh Ali Tehrani.

Udhëheqësi i dytë i Republikës Islamike filloi studimet e tij fetare në Mashhad dhe studioi shkurtimisht në seminarin në Naxhaf në vitin 1957. Megjithatë, ai u kthye në Mashhad më pak se një vit më vonë dhe u transferua në Seminarin e Qomit menjëherë pas kësaj. Gjatë atyre viteve, ai ishte student i Hossein-Ali Montazeri, një profesor i cili, dekada më vonë, u vu në arrest shtëpiak me urdhër të ish-studentit të tij.

Ishte gjatë kësaj periudhe që ai u interesua për çështjet politike. Në vitin 1962, pas polemikave mbi Projektligjin e Këshillave Provinciale dhe të Qarkut dhe referendumin e "Revolucionit të Bardhë" të Shahut, Ali Khamenei u ngarkua nga Ajatollah Milani për të raportuar mbi opinionin publik në Mashhad te Ruhollah Khomeini në Qom. Kjo shënoi kontaktin e parë politik midis Ali Khameneit dhe Ruhollah Khomeinit.

Kjo lidhje u forcua çdo ditë dhe në vitin 1963, në prag të Ashures, Ruhollah Khomeini i ngarkoi atij një mision për t'i dërguar mesazhe Ajatollah Milanit në Mashhad.

Ishte rreth kësaj kohe që Ali Khamenei u arrestua për herë të parë. Vetëm tre ditë para arrestimit të Ruhollah Khomeinit më 5 qershor 1963, ai u ndalua nga 'Shahrbani' (policia shtetërore) ndërsa ndodhej në Birjand.

Pas ngjarjeve të 5 qershorit, ai u transferua në Mashhad, ku kaloi 10 ditë në paraburgim përpara se të lirohej, shkruan euronews.

Ai u ndalua disa herë para fitores së Revolucionit. Megjithatë, aktivitetet e tij antiqeveritare vazhduan. Më vonë ai u internua në Jiroft dhe Iranshahr, ku qëndroi deri në korrik 1978.

Një muaj para Revolucionit, më 12 janar 1979, ai u emërua nga Ruhollah Khomeini në Këshillin Revolucionar. Anëtarë të tjerë të shquar përfshinin Akbar Hashemi Rafsanjani, Mohammad Beheshti, Morteza Motahari, Mohammad Javad Bahonar dhe Abdolkarim Mousavi Ardabili.

Ky anëtarësim shënoi fillimin e rolit me ndikim të Ali Khameneit në qeveri, e cila u krijua një muaj më vonë.

Rënia e Shahut dhe ngritja e Khameneit

Pas rënies së qeverisë së Shahut, Këshilli Revolucionar mori rolin e ligjvënësit në sistemin e ri politik të vendit.

Këshilli më vonë u bashkua me qeverinë e përkohshme, por pas abdikimit të Mehdi Bazargan, kryeministri i përkohshëm mori kontrollin de facto të vendit. Më në fund, Këshilli Revolucionar e përfundoi punën e tij pas formimit të Asamblesë së Parë.

Por ky ishte vetëm fillimi i ngjitjes së Khameneit në arenën e pushtetit. Ai u emërua fillimisht zëvendës në Ministrinë e Mbrojtjes gjatë mandatit të Mehdi Chamran si ministër, dhe në të njëjtën kohë, ai drejtoi Gardën.

Khamenei u fut në Parlament në zgjedhjet e para për Asamblenë e Shtetit Islamik si përfaqësues nga një zonë zgjedhore e Teheranit.

Por ndoshta një nga rolet e tij më të rëndësishme në qarqet e pushtetit të Republikës Islamike ishte emërimi i tij si imam në Teheran nga Ruhollah Khomeini. Nga janari i vitit 1958 deri në fund të periudhës së tij udhëheqëse, ai mbeti imam i Teheranit dhe gjatë kësaj periudhe, ai i mbajti lutjet e së premtes gati 250 herë. Megjithëse gjatë periudhës së tij udhëheqëse, ai rrallë shfaqej në lutjet e së premtes.

Khamenei i mbijeton sulmeve me bomba

Ali Khamenei u shënjestrua dy herë.

Përpjekja e parë ndodhi më 27 qershor 1981, saktësisht një ditë para bombardimit të selisë së Partisë së Republikës Islamike dhe një javë pasi Abolhassan Banisadr u shkarkua nga Presidenca.

Ndërsa po mbante një fjalim në Xhaminë Abu Zar në Teheran, një shpërthim i fuqishëm tronditi vendin. Khamenei u plagos rëndë dhe u dërgua me urgjencë në spital.

Bombardimi iu atribuua Grupit Forqan. Pajisja ishte fshehur brenda një magnetofoni të vendosur në podium në të majtë të tij. Megjithatë, pak çaste para shpërthimit, truproja e tij e zhvendosi magnetofonin. Edhe pse Khamenei mbijetoi, dora e tij e djathtë mbeti përgjithmonë e paaftë.

Sulmi i dytë ndodhi më 15 mars 1985, ndërsa Khamenei po drejtonte lutjet e së premtes në Universitetin e Teheranit. Ai u krye nga MEK.

Bomba ishte fshehur midis besimtarëve, pranë qilimave të lutjes, dhe nuk e lëndoi personalisht Khamenein. Megjithatë, afërsisht 14 persona u vranë dhe 84 të tjerë u plagosën. Pavarësisht kaosit, ai vazhdoi predikimin e tij dhe nuk u largua nga podiumi.

Khamenei në presidencë

Menjëherë pas vrasjes së Presidentit Mohammad-Ali Rajai më 30 gusht 1981, Partia e Republikës Islamike, e cila ishte bërë institucioni më i fuqishëm politik, mbështeti kandidaturën e Ali Khameneit për president.

Edhe pse thuhet se Ruhollah Khomeini fillimisht kundërshtoi që një klerik të mbante postin e presidencës, ai përfundimisht iu bind vendimit të partisë.

Zgjedhjet u mbajtën më 2 tetor 1981 dhe Khamenei u zgjodh me mbi 95% të votave, duke u bërë presidenti i tretë i Iranit.

Pavarësisht fitores së tij dërrmuese, marrëdhënia e Khameneit me Parlamentin ishte e tendosur. Pasi bëri betimin, ai prezantoi Ali Akbar Velayati si zgjedhjen e tij për Kryeministër. Megjithatë, Parlamenti e hodhi poshtë nominimin. Si pasojë, ai u detyrua të prezantonte Mir-Hossein Mousavi, i cili u favorizua nga deputetët dhe u konfirmua si Kryeministër.

Tensioni midis Khameneit dhe Mousavit përfundimisht e shtyu Khamenein të vendoste të kandidonte për rizgjedhje kundër tij në vitin 1985.

Megjithatë, Khomeini e karakterizoi kandidaturën e tij si një "detyrë fetare", duke e shtyrë atë të kandidonte për një mandat të dytë.

Disa raportime sugjerojnë se ai e kushtëzoi kandidaturën e tij me lirinë për të zgjedhur kryeministrin e tij.

Megjithatë, pas zgjedhjeve, Khomeini nuk e konsideroi ndryshimin e kryeministrit "të përshtatshëm" dhe i kërkoi Khameneit ta mbante Mir-Hossein Mousavi-n në postin e tij.

Khamenei e shihte Mousavin si një kryeministër të "imponuar" që mbështetej në mbështetjen e palëkundur të Khomeinit. Mosmarrëveshja e thellë midis të dyve daton që në këtë periudhë.

Khamenei shërbeu si president i Iranit për një total prej tetë vitesh, të shënuara nga kriza të vazhdueshme, duke filluar nga grindjet politike midis fraksioneve revolucionare deri te vrasjet e përditshme nga grupet e opozitës dhe, më e rëndësishmja, Lufta Iran-Irak.

Në rrugën drejt lidershipit

Shkarkimi i Hossein-Ali Montazeri nga pozicioni i udhëheqësit pasardhës, së bashku me mosmarrëveshjet e brendshme qeveritare midis Presidentit dhe Kryeministrit, dhe midis Parlamentit dhe Këshillit të Kujdestarit, si dhe boshllëqe të tjera legjislative, e shtynë Ruhollah Khomeini të emëronte një komitet prej 20 anëtarësh më 24 prill 1989, për të rishikuar kushtetutën. Ali Khamenei ishte midis të emëruarve.

Këshilli, në të cilin Khamenei shërbeu si nënkryetar i parë, prezantoi disa amendamente, më të rëndësishmet prej të cilave kishin të bënin me kualifikimet e lidershipit. Veçanërisht, kërkesa që udhëheqësi të ishte një 'Marja-e Taqlid' (Ajatollah i Madh, niveli më i lartë i dijes fetare), siç përcaktohej në kushtetutën e parë, u hoq.

Një tjetër ndryshim thelbësor ishte eliminimi i “Këshillit të Udhëheqjes” nga Neni 5 i kushtetutës së rishikuar. Kjo i hapi rrugën udhëheqjes së Ali Khameneit, i cili në atë kohë nuk ishte anëtar i Marja-e Taklid.

53 ditë deri në udhëheqje të përhershme

Më 4 qershor 1989, menjëherë pas përfundimit të luftës dhe përpara se drafti i ri kushtetues të hidhej në referendum, Ruhollah Khomeini ndërroi jetë. Asambleja e Ekspertëve u mblodh menjëherë dhe zgjodhi Ali Khamenein si udhëheqës po atë ditë.

Propozimi i parë, i cili plotësonte kërkesat e Marja'iyya (autoritetit fetar), ishte Ayatollah Safi-Golpaygani, por ai u refuzua nga anëtarët.

Opsioni i dytë ishte një Këshill Udhëheqësie i përbërë nga Mousavi-Ardabili, Ali Meshkini dhe Ali Khamenei, por as ky Këshill nuk arriti të mblidhte votat e nevojshme.

Përfundimisht, Akbar Hashemi Rafsanjani, i cili kryesoi seancën, mori iniciativën. Duke cituar një kujtim të Ruhollah Khomeinit, ai e paraqiti Ali Khamenein si pasardhësin e preferuar.

Përpjekjet e Rafsanjanit e ndryshuan konsensusin drejt presidentit në detyrë. Pavarësisht ngurrimit të shprehur nga vetë Khamenei, mbi 80% e anëtarëve votuan në favor të "udhëheqjes së tij të përkohshme".

Ky status i përkohshëm ishte i nevojshëm sepse ndryshimet kushtetuese që hiqnin kërkesën e Marja'iyya-s (autoriteti kolektiv fetar i mbajtur nga klerikët shiitë të rangut më të lartë) nuk ishin vënë ende në një referendum.

Kushtetuta e re u miratua në një referendum më 28 korrik 1989, duke hequr pengesat ligjore për udhëheqjen e tij të përhershme.

Më pak se dhjetë ditë më vonë, Asambleja e Ekspertëve u rimbledh dhe zgjodhi zyrtarisht Ali Khamenein si 'Udhëheqësin e dytë Suprem të Iranit'.

Gjatë më shumë se tre dekadave të udhëheqjes, Ali Khamenei ndryshoi ekuilibrin e pushtetit duke e centralizuar gradualisht autoritetin.

Si pasojë, organet e zgjedhura si qeveria dhe Parlamenti, madje edhe ato me mandate të larta popullore, humbën shumë nga ndikimi i tyre në vendimmarrje, ndërsa thelbi i pushtetit u zhvendos drejt një rrethi të ngushtë të kufizuar dhe të pazgjedhur.

Hendeku në zgjerim: shteti kundrejt shoqërisë

Në të njëjtën kohë, institucionet e sigurisë dhe ushtarake, veçanërisht IRGC-ja, fituan një prani gjithnjë e më të madhe në politikë, ekonomi dhe media.

Sipas kritikëve, kjo prirje minoi konkurrencën e shëndetshme ekonomike dhe e bëri atmosferën politike të vendit më të sigurt dhe të mbyllur.

Duke përjetuar një qeveri reformiste, Khamenei praktikisht bllokoi rrugën drejt reformës politike nga brenda sistemit. Shtypja e Lëvizjes së Gjelbër, ngushtimi i konkurrencës zgjedhore dhe margjinalizimi i figurave të moderuara i përcollën shoqërisë mesazhin se ndryshimi paqësor nuk ishte më i mundur.

Rezultati i kësaj qasje ishte një rënie në pjesëmarrjen politike, akumulimi i pakënaqësisë sociale dhe radikalizimi i mëtejshëm i protestave në vitet pasuese, protesta që nuk kërkonin më reforma, por ndryshime themelore.

Në sferën e politikës së jashtme, një theks i vazhdueshëm në një qasje konfrontuese dhe slogani i "rezistencës" i imponuan kosto të larta vendit pa një strategji konkrete daljeje.

Tensionet e vazhdueshme me SHBA-në dhe Perëndimin e ekspozuan Iranin ndaj sanksioneve të gjera dhe gërryese, pasojat e të cilave ndikuan drejtpërdrejt në ekonomi dhe në jetën e përditshme të njerëzve.

Krahas këtyre, hendeku në rritje midis shtetit dhe shoqërisë, veçanërisht midis brezave të rinj, u bë një tjetër trashëgimi e udhëheqjes së Khameneit, një brez, kërkesat kulturore, sociale dhe ekonomike të të cilit shpesh injoroheshin dhe përballeshin me gjuhën e sigurisë kombëtare. /Telegrafi/

Një piton gjigant u pa nëpër rrugët e përmbytura të Balit, pasi tre ditë shira të pandërprerë i transformuan rrugët e ishullit në kanale ujore.

Banorët dhe turistët e qytetit indonezian panë gjarpërinj gjigantë, disa prej të cilëve thuhet se arrinin deri në pesë metra gjatësi, duke u shfaqur në ujërat e përmbytjeve.

Videot e filmuara nga banorët nga ballkonet e tyre tregojnë zvarranikët gjigantë që lundrojnë nëpër rrugët dhe oborret e përmbytura.

Bali është shtëpia e disa llojeve të gjarpërinjve të mëdhenj, veçanërisht pitonit rrjetëzor, i cili është vendas në Indonezi dhe gjendet zakonisht në të gjithë ishullin.

Shirat e rrëmbyeshëm, të cilët vazhduan pothuajse pa ndërprerje për tre ditë, rritën nivelet e ujit aq sa përmbytën shtëpitë.

Rrugët kryesore në disa qytete dhe fshatra u bënë të pakalueshme.

Ekipet e emergjencës janë vendosur për të ndihmuar të prekurit nga përmbytjet dhe për të siguruar zonat më të cenueshme.

Deri më tani nuk është raportuar asnjë rast kafshimi nga gjarpërinjtë. /Telegrafi/

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka thënë se do t'u drejtohej çdo agjencie federale që të ndalojë menjëherë përdorimin e teknologjisë nga zhvilluesi i Inteligjencës Artificiale, Anthropic.

“Nuk kemi nevojë për të, nuk e duam dhe nuk do të bëjmë më biznes me ta”, tha Trump, shkruan BBC.

Anthropic është përfshirë në një grindje me Shtëpinë e Bardhë pasi refuzoi kërkesat që të pranonte t'i jepte ushtrisë amerikane akses të pakufizuar në mjetet e saj.

Refuzimi e shtyu Sekretarin e Mbrojtjes të SHBA-së, Pete Hegseth, të thoshte se e konsideronte Anthropic një "rrezik për zinxhirin e furnizimit".

Kompania tha se përcaktimi i saj si rrezik për zinxhirin e furnizimit "do të ishte ligjërisht i pabazuar dhe do të vendoste një precedent të rrezikshëm për çdo kompani amerikane që negocion me qeverinë".

Sipas Trumpit, mjetet e Anthropic do të hiqen gradualisht nga të gjitha punët qeveritare gjatë gjashtë muajve të ardhshëm.

Ndryshe, Anthropic ka qenë në përdorim nga qeveria dhe ushtria amerikane që nga viti 2024 dhe ishte kompania e parë e përparuar e Al që i vendosi mjetet e saj në agjencitë qeveritare që kryejnë punë të klasifikuara.

Puna e Anthropic me Pentagonin është pjesë e një kontrate me vlerë 200 milionë dollar.

Vlerësimi më i fundit i kompanisë u bë në fillim të këtij muaji dhe e vendosi vlerën e kompanisë në 380 miliardë dollarë, bazuar në të ardhurat e saj aktuale dhe fitimet e pritura në të ardhmen. /Telegrafi/

BMW është zotuar të lansojë rreth 40 vetura deri në fund të vitit të ardhshëm për të plotësuar linjën e saj Neue Klasse, të udhëhequr nga iX3 i ri.

Edhe pse vetëm një numër i vogël modelesh janë njoftuar zyrtarisht deri më tani, një rrjedhje masive informacioni në faqen e internetit të kompanisë zbulon emrat e asaj që Mynihu po përgatit për vitin 2027.

Dyqani online i kompanisë në SHBA pa dashje zbuloi portofolin e ardhshëm, që përfshin nga Seria 2 deri në Serinë 7.

Pa dyshim, një nga shtesat më interesante është M2 xDrive .

Por rrjedhja masive e informacionit në dyqanin online të BMW USA shkon përtej M2 xDrive.

Në linjën e Serisë 3 , është listuar një M350 xDrive. Kjo tregon Sedanin e Serisë 3 të gjeneratës së ardhshme, me një variant të ri M Performance që do të zëvendësojë M340i xDrive që po largohet.

Portofoli i Serisë 3 përfshin gjithashtu dy modele plotësisht elektrike: i3 40 xDrive dhe i3 50 xDrive.

Siç pritej, iX4 i parë shfaqet gjithashtu, në dy versione: 40 xDrive dhe 50 xDrive.

Duke u ngjitur në hierarki, X5 2027 i referohet SUV-it luksoz të gjeneratës së ardhshme që do të debutojë në muajt në vijim.

Më pak e habitshme është mbërritja e një iX5 60 xDrive elektrik.

Seria 7 duket e paqartë në dyqanin online, pasi BMW nuk e ka zbuluar ende modelin e ridizajnuar. Edhe pse lista nuk përfshin 760i , motori V8 nuk do të zhduket.

Siç pritej, Z4 dhe Seria 8 mungojnë, pasi të dyja janë vetëm disa muaj larg “daljes në pension”.

Një X6 i ri është vetëm çështje kohe, i kompletuar me një version elektrik. Ka gjithashtu zëra për një shtesë të fuqishme në linjën "X" , e pozicionuar për të rivalizuar Land Rover Defender dhe Mercedes-Benz G-Class.

Thuhet se do të ofrojë versione V8 dhe elektrike, megjithëse mund të mos mbërrijë deri afër fundit të dekadës.

Ndërkohë, modelet e para elektrike M (M3 dhe X3 M) do të dalin në shitje deri në fund të vitit 2027. /Telegrafi/

Presidenti i SHBA-së Donald Trump përmendi dy arsye kryesore për nisjen e sulmeve ndaj Iranit, në një intervistë me Axios: historia e gjatë e Iranit si i lidhur me sulme të ndryshme në të gjithë botën dhe mungesa e përparimit në bisedimet diplomatike në fillim të kësaj jave.

“Iranianët u afruan dhe pastaj u tërhoqën – u afruan dhe pastaj u tërhoqën. Nga kjo e kuptova se ata nuk duan realisht një marrëveshje”, tha Trump për Axios në lidhje me bisedimet, të cilat kishin për qëllim adresimin e programit bërthamor të Iranit dhe mundësinë e lehtësimit të sanksioneve.

Lidhur me çështjen bërthamore, presidenti amerikan pohoi gjithashtu se Irani kishte filluar rindërtimin e disa prej objekteve bërthamore që SHBA-të dhe Izraeli goditën vitin e kaluar.

Megjithatë, ai ka pohuar gjithashtu, vetëm javën e kaluar në fjalimin e tij për Gjendjen e Kombit, se ato vende ishin “zhdukur”.

Analiza e imazheve satelitore nga ekspertët tregon se Irani ka fortifikuar disa nga objektet e tij bërthamore në muajt e fundit, duke përdorur beton dhe sasi të mëdha dheu.

Megjithatë, inspektorët ndërkombëtarë nuk kanë arritur në përfundimin se Irani ka rifilluar aktivitetin e programit të armëve bërthamore.

Por dukshmëria në ato vende është jashtëzakonisht e kufizuar, pasi Irani i ndaloi inspektorët e mbikëqyrësit bërthamor të OKB-së të shqyrtojnë disa vende të dëmtuara që nga lufta 12-ditore me Izraelin vitin e kaluar.

Ndryshe, lidhur me çështjen e raketave, në ditët para sulmeve Trump pretendoi gjithashtu se Irani “po punon për të ndërtuar raketa që së shpejti do të arrijnë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës”.

Megjithatë, dy burime i thanë CNN-së se pretendimi se Irani së shpejti do të ketë një raketë të aftë për të goditur SHBA-në nuk mbështetet nga inteligjenca - nuk ka inteligjencë që të sugjerojë se Irani po ndjek një program raketash balistike ndërkontinentale për të goditur SHBA-në në këtë kohë, thanë burimet. /Telegrafi/

Bashkimi Evropian do të diskutojë çështje politike dhe konsullore që lidhen me luftën në Iran, me riatdhesimin e shtetasve evropianë të bllokuar në Iran dhe në të gjithë Lindjen e Mesme që del si një nga shqetësimet më urgjente.

Ambasadorët e BE-së do të takohen në orët e para të pasdites në formatin e tyre COREPER, ndërsa Këshilli i Punëve të Jashtme do të mblidhet nëpërmjet videokonferencës.

Sipas burimeve të njohura me përgatitjet, ndihma konsullore dhe riatdhesimi i qytetarëve evropianë u ngritën tashmë në një takim në mëngjes të ekspertëve kombëtarë, i njohur si takimi i Grupit të Punës.

Disa vende evropiane u kanë kërkuar shtetasve të tyre të përmbahen nga udhëtimet në Iran ose Izrael dhe u kanë bërë thirrje atyre të regjistrohen për ndihmë konsullore.

Presidenti francez Emmanuel Macron tha se po merren masa për të mbrojtur qytetarët francezë.

"Në këtë moment vendimtar, po merren të gjitha masat për të siguruar sigurinë e territorit tonë kombëtar, qytetarëve tanë dhe interesave tona në Lindjen e Mesme. Franca është gjithashtu e gatshme të vendosë burimet e nevojshme për të mbrojtur partnerët e saj më të ngushtë nëse ata e kërkojnë këtë", tha Macron.

Raportohet se numri i përgjithshëm i shtetasve evropianë që ndodhen aktualisht në Iran ose diku tjetër në Lindjen e Mesme nuk dihet.

Konflikti ka ndërprerë rëndë udhëtimet ajrore në të gjithë rajonin, me rreth 3,400 fluturime të anuluara në shtatë aeroporte, sipas të dhënave nga Flightradar24.

Të shtunën, Katari, Izraeli, Irani, Siria, Iraku, Kuvajti dhe Bahreini mbyllën hapësirën e tyre ajrore. Aeroportet në Dubai, Abu Dhabi, Doha dhe Manama gjithashtu mbyllën dyert e tyre.

Mbyllja e aeroporteve kryesore në Dubai, Abu Dhabi dhe Doha ka paralizuar tre nga transportuesit më të mëdhenj në botë - Emirates, Qatar Airways dhe Etihad - të cilët së bashku trajtojnë rreth 90,000 pasagjerë përmes këtyre qendrave çdo ditë.

Aeroportet e Dubait dhe Abu Dhabit u goditën gjithashtu në ato që dukeshin si kundërsulme iraniane.

Izraeli ka njoftuar tashmë se po përgatit një mision riatdhesimi për të sjellë në atdhe shtetasit e tij sapo të rihapet hapësira ajrore. /Telegrafi/

Dubai është bërë pothuajse i panjohshëm.

Në një fundjavë dimërore – sezoni kulmor turistik – plazhet, qendrat tregtare dhe restaurantet normalisht do të ishin plot.

Në vend të kësaj, autostradat ishin kryesisht bosh dhe qielli ishte i pastër nga fluksi i vazhdueshëm i aeroplanëve që mbërrinin dhe niseshin.

Dubai Marine, normalisht e mbushur me jahte dhe festa në anije, rrinte në mënyrë të pazakontë e palëvizshme.

Për shumë banorë, kjo ndihej si një rikthim në izolimin e shkaktuar nga Covid-19 gjashtë vjet më parë, kur një nga qendrat më të ngarkuara në botë u shua papritur.

Shkollat në qytet janë zhvendosur përsëri në internet dhe familjet po qëndrojnë brenda.

“Ndjejmë sikur janë ditët e Covid-it. Qetësi, me diell, zogj që cicërojnë dhe asnjë zhurmë trafiku apo aeroplanësh që fluturojnë”, tha Paul Devitt i CNN.

Disa banorë bënë udhëtime të shpejta në supermarkete për t’u furnizuar me ushqime.

Aplikacionet e shpërndarjes së ushqimeve raportuan vonesa ndërsa kërkesa u rrit. Në lagjet që zakonisht janë të mbushura me njerëz deri në mbrëmje, rrugët ishin bosh.

Me hapësirën ajrore të Emirateve të Bashkuara Arabe të mbyllur, disa njerëz udhëtuan me veturë drejt pjesëve më të qeta të vendit.

Në Hatta, pranë kufirit me Omanin, të paktën një hotel e shndërroi një sallë konferencash në një strehë të improvizuar për turistët që kishin dalë nga hoteli, por nuk mund të fluturonin për në shtëpi.

Disa mysafirë të sapoardhur thanë se po i largonin familjet e tyre nga pjesë të Dubait që ishin sulmuar.

Të tjerë kaluan në Oman me rrugë tokësore, të paktën fillimisht i vetmi vend në rajon i paprekur nga sulmet iraniane të së shtunës.

Megjithatë, autoritetet e Omanit thanë se dy dronë kishin synuar një port atje.

Dubai, një qytet që krenohet me sigurinë dhe stabilitetin, nuk ka strehimore publike kundër bombave.

Shumë banorë në vend të kësaj e kaluan natën e së shtunës në garazhe nëntokësore.

Prindërit i mbrojtën fëmijët e shqetësuar nga realiteti i shpërthimeve sipër kokës. /Telegrafi/

Një numër figurash të larta në regjimin iranian dihet se kanë vdekur në sulmet e së shtunës.

Ata përfshijnë:

Ajatollah Ali Khamenei , udhëheqësi suprem i Iranit, i cili u vra të shtunën në mëngjes në zyrën e tij;

Komandanti i Gardës Revolucionare, Gjenerali Mohammad Pakpour;

Këshilltari i Sigurisë Ali Shamkhani;

Ministri i Mbrojtjes , Aziz Nasirzadeh.

Një burim inteligjence dhe një burim ushtarak i kanë thënë partnerit amerikan të BBC-së, CBS News, se në total, rreth 40 zyrtarë iranianë u vranë në sulme.

Ndryshe, vrasja e udhëheqësit suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, në një sulm të përbashkët amerikano-izraelit e ka zhytur Republikën Islamike në një nga tranzicionet më të rëndësishme politike që nga revolucioni i vitit 1979, duke shkaktuar një proces të shpejtë kushtetues për të zgjedhur një udhëheqës të ri, ndërsa vendi përballet me përshkallëzim rajonal dhe pasiguri të brendshme.

Khamenei, i cili dominoi peizazhin politik dhe fetar të Iranit për gati tre dekada, u vra të shtunën në mëngjes kur u shënjestrua kompleksi i tij rezidencial i sigurisë së lartë në qendër të Teheranit.

Disa anëtarë të familjes - përfshirë vajzën e tij dhe dhëndrin - u vranë gjithashtu në sulm.

Me vdekjen e Khameneit, vëmendja është zhvendosur te mekanizmi kushtetues që do të përcaktojë udhëheqësin suprem të ardhshëm të Iranit. /Telegrafi/

Vrasja e udhëheqësit suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, në një sulm të përbashkët amerikano-izraelit e ka zhytur Republikën Islamike në një nga tranzicionet më të rëndësishme politike që nga revolucioni i vitit 1979, duke shkaktuar një proces të shpejtë kushtetues për të zgjedhur një udhëheqës të ri, ndërsa vendi përballet me përshkallëzim rajonal dhe pasiguri të brendshme.

Khamenei, i cili dominoi peizazhin politik dhe fetar të Iranit për gati tre dekada, u vra të shtunën në mëngjes kur u shënjestrua kompleksi i tij rezidencial i sigurisë së lartë në qendër të Teheranit.

Disa anëtarë të familjes - përfshirë vajzën e tij dhe dhëndrin - u vranë gjithashtu në sulm.

Sulmi ndodhi ndërsa Izraeli dhe SHBA-të nisën sulme të koordinuara në disa qytete iraniane, përfshirë Teheranin, duke vrarë më shumë se 200 persona, sipas zyrtarëve të shëndetësisë, shkruan AA.

Përshkallëzimi pasoi tre raunde bisedimesh të tërthorta bërthamore midis Teheranit dhe Uashingtonit - më i fundit në Gjenevë të enjten - që dështuan të prodhonin një përparim.

Me vdekjen e Khameneit, vëmendja është zhvendosur te mekanizmi kushtetues që do të përcaktojë udhëheqësin suprem të ardhshëm të Iranit.

Zyra e tij njoftoi të dielën se gjatë tranzicionit, presidenti, kreu i gjyqësorit dhe një klerik nga Këshilli i Gardianëve do të mbikëqyrin së bashku funksionet e zyrës së Udhëheqësit Suprem derisa të zgjidhet një pasardhës.

Roli i Asamblesë së Ekspertëve

Në qendër të procesit të trashëgimisë është Asambleja e Ekspertëve, një organ me ndikim i ngarkuar me zgjedhjen e autoritetit më të lartë politik dhe fetar të Republikës Islamike.

Përbëhet nga 88 juristë dhe klerikë të lartë islamikë të zgjedhur me votë popullore për të shërbyer për një mandat tetëvjeçar.

Përgjegjësia e tij kryesore është të emërojë një udhëheqës të ri suprem në rast vdekjeje, dorëheqjeje ose paaftësie.

Që nga revolucioni i vitit 1979, Irani ka pasur vetëm dy udhëheqës suprem: Ajatollah Ruhollah Khomeini, themeluesin e Republikës Islamike, dhe Ali Khamenei, i cili e pasoi atë në vitin 1989.

Neni 107 i Kushtetutës iraniane thotë se “vendosmëria e Udhëheqësit u takon ekspertëve të zgjedhur nga populli”, duke nënvizuar autoritetin e Kuvendit për të shqyrtuar dhe emëruar figurën më të lartë të vendit.

Përtej zgjedhjes së udhëheqësit, organi është përgjegjës për mbikëqyrjen e performancës së tij dhe ka autoritetin për ta shkarkuar atë nëse ai nuk i përmbush detyrat.

Zgjedhjet më të fundit të Asamblesë u mbajtën në vitin 2024 dhe aktualisht kryesohet nga kleriku veteran Mohammad Ali Movahedi Kermani.

Si zgjidhet udhëheqësi i ri?

Kandidatët potencialë duhet së pari të verifikohen dhe miratohen nga Këshilli i Rojës, një organ i mandatuar me kushtetutë që shqyrton kandidatët për pozicione kyçe politike.

Vetëm individët që kalojnë këtë proces verifikimi janë të kualifikuar për t'u marrë në konsideratë.

Pas vdekjes së Khomeinit më 3 qershor 1989, Asambleja e Ekspertëve u mblodh për të mbushur boshllëkun e lidershipit në një moment kritik, ndërsa Irani po dilte nga lufta tetëvjeçare me Irakun.

Khamenei u zgjodh si pasardhës, i ndihmuar nga rekomandimi personal i Khomeinit dhe një votë “dërrmuese” gjatë një seance.

Sipas kritereve kushtetuese, udhëheqësi suprem duhet të jetë një jurist islamik i kualifikuar, i drejtë dhe i devotshëm, i aftë në çështjet politike dhe shoqërore, si dhe i aftë për udhëheqje dhe gjykim të shëndoshë.

Nëse asnjë kandidat nuk i plotëson plotësisht të gjitha kualifikimet, Kuvendi mund të zgjedhë një individ që demonstron aftësi të forta udhëheqëse dhe kompetencë politike.

Pas diskutimeve, anëtarët votojnë brenda vendit dhe emërohet kandidati që siguron shumicën e votave nga të pranishmit.

Konsultime të brendshme

Përpara një votimi formal, Asambleja zhvillon diskutime private për të vlerësuar kandidatë të shumtë bazuar në njohuritë fetare, përvojën politike dhe kompetencën administrative.

Këto seanca mbahen me dyer të mbyllura dhe detajet rrallë zbulohen publikisht.

Megjithatë, seanca e vitit 1989 në të cilën u zgjodh Khamenei u regjistrua dhe pamjet e filmuara e tregojnë atë dukshëm të emocionuar pas përzgjedhjes së tij.

Ekspertët vërejnë se planifikimi i trashëgimisë nuk është i improvizuar, por rezultat i viteve të tëra përgatitjeje.

Komisionet brenda Kuvendit vlerësojnë kandidatët potencialë dhe mbajnë lista të shkurtra për të siguruar gatishmërinë.

Pas vdekjes së Khomeinit, u morën në konsideratë disa figura përpara se Khamenei të siguronte në fund 60 nga 74 vota.

Përvoja e tij si president, roli gjatë luftës Iran-Irak dhe mosha relativisht e re në atë kohë ishin faktorë vendimtarë.

Pasardhës të mundshëm

Ndryshe nga viti 1989, analistët thonë se aktualisht nuk ka asnjë figurë të vetme dominuese që shihet gjerësisht si e aftë të përputhet me autoritetin e kombinuar politik dhe qëndrimin fetar të Khameneit.

Disa emra kanë qarkulluar në mediat jo-iraniane, përfshirë djalin e tij Mojtaba Khamenei.

Megjithatë, vlerësimet sugjerojnë se ai nuk është në garë, ose të paktën jo midis pretendentëve kryesorë.

Gruaja e Mojtabas thuhet se ishte midis të vrarëve në sulmin ndaj kompleksit të Khameneit, dhe ai nuk ishte i pranishëm në kompleks në atë kohë.

Një figurë tjetër e përmendur në mediat jo-iraniane është Hassan Khomeini, nipi i themeluesit të Republikës Islamike, por burime të brendshme thonë se as ai nuk po merret në konsideratë.

Ish-presidenti Ebrahim Raisi, i cili vdiq në një rrëzim helikopteri në maj 2024, ishte parë nga shumë vëzhgues si një pasardhës i mundshëm, por vdekja e tij e hoqi nga konsiderata si kandidat. /Telegrafi/

Omani ka raportuar sulmin e parë me dron mes tensioneve rajonale.

Një punëtor i huaj u plagos pasi dy dronë goditën portin tregtar Duqm në bregdetin lindor të vendit.

Agjencia shtetërore e lajmeve ONA, duke cituar një burim zyrtar, tha se porti, i vendosur në qytetin Duqm në guvernatoratin Al Wusta, u “shënjestrua nga dy dronë”.

Një nga dronët goditi një njësi punëtorësh, duke plagosur një punëtor të huaj, ndërsa mbeturinat e të dytit ranë pranë rezervuarëve të karburantit pa shkaktuar viktima në njerëz ose dëme material.

Omani e dënoi incidentin, duke thënë se “po ndërmerr të gjitha masat e nevojshme për të adresuar çdo veprim që mund të cenojë sigurinë e kombit dhe të atyre që banojnë brenda tij”, pa dhënë detaje të mëtejshme.

Zjarri me dron erdhi pas një sulmi amerikan dhe izraelit ndaj Iranit dhe sulmeve hakmarrëse nga Teherani.

Omani ka shërbyer vazhdimisht si ndërmjetës në negociatat indirekte bërthamore midis SHBA-së dhe Iranit.

Irani konfirmoi të dielën vdekjen e Udhëheqësit Suprem Ajatollah Ali Khamenei dhe disa zyrtarëve të lartë në sulmet izraelite dhe amerikane ndaj vendit. /Telegrafi/

Sulmi i parë kundër një anijeje në Ngushticën e Hormuzit ndodhi sot.

Qendra e Sigurisë Detare e Omanit njoftoi se një cisternë nafte e quajtur Skylight, që mbante flamurin e Republikës së Palaut, ishte shënjestër 9.26 km në veri të Portit të Khasabit.

Në një deklaratë të ndarë në X, autoritetet e Omanit konfirmuan se në bord kishte 20 anëtarë të ekuipazhit, përfshirë 15 me kombësi indiane dhe 5 me kombësi iraniane, dhe të gjithë u evakuuan.

Informacionet paraprake tregojnë gjithashtu se të paktën katër persona janë plagosur dhe janë transferuar për të marrë ndihmë mjekësore.

Nuk është konfirmuar se kush e sulmoi anijen, por incidenti vjen pas deklaratës së Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) të Iranit se Ngushtica e Hormuzit është e mbyllur për lundrimin ndërkombëtar.

Autoritetet e Omanit deklaruan gjithashtu se porti i Duqm-it u shënjestrua nga një sulm me dronë.

Vendi po shërbente si ndërmjetës midis Teheranit dhe Uashingtonit në bisedimet e fundit bërthamore.

Ndryshe, pas sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit ndaj Iranit, të cilat vranë Udhëheqësin Suprem Ajatollah Ali Khamenei dhe shkaktuan hakmarrje me raketa iraniane, IRGC lëshoi paralajmërime në radio duke deklaruar se Ngushtica e Hormuzit ishte praktikisht e mbyllur, duke deklaruar se asnjë anije nuk lejohet të kalojë. /Telegrafi/

Ndërsa sulmet me raketa vazhdojnë në të gjithë vendet e Lindjes së Mesme, banorëve dhe vizitorëve u është kërkuar të regjistrohen në ambasadën lokale të vendit të tyre.

Pas nisjes së një sulmi izraelit dhe amerikan ndaj Iranit të shtunën, më 28 shkurt, sulmet hakmarrëse kundër bazave ushtarake në vende si Katari, Bahreini, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti, Jordania, Iraku dhe Arabia Saudite kanë çuar në mbyllje të hapësirës ajrore në të gjithë rajonin.

Ndërsa këto vende po punojnë për të kapur raketat, mbeturinat që bien kanë shkaktuar dëme dhe lëndime.

Aeroporti i Abu Dhabit ka konfirmuar se një person ka vdekur pas kapjes së një droni në Aeroportin Ndërkombëtar Zayed.

Tani ambasadat po u bëjnë thirrje të gjithëve në vendet e prekura të ndjekin udhëzimet nga autoritetet lokale, të cilat përfshijnë strehimin në vend dhe shmangien e udhëtimeve, shkruan euronews.

Banorëve po u thuhet gjithashtu të regjistrohen në ambasadë për të marrë përditësime dhe, nëse është e nevojshme, në mënyrë që të ofrojnë ndihmë.

Shtetasit britanikë duhet të regjistrohen në FCDO

Zyra e Jashtme, e Komonuelthit dhe Zhvillimit (FCDO) e Mbretërisë së Bashkuar u dha udhëzime shtetasve britanikë në Bahrein, Izrael, Palestinë, Katar dhe Emiratet e Bashkuara Arabe që të regjistrojnë praninë e tyre të shtunën, më 28 shkurt.

Mund të gjeni lidhje për faqet individuale të regjistrimit në postimin në X më poshtë.

Qytetarët francezë duhet të regjistrohen në Fil d'Ariane

Arnaud Pescheux, ambasadori francez në Katar, tha se rekomandohet fuqimisht regjistrimi përmes sistemit Fil d'Ariane.

Mund ta bëni këtë në faqen e internetit të Ministrisë Franceze për Evropën dhe Punët e Jashtme këtu .

Qytetarët spanjollë duhet të regjistrohen nëpërmjet Ministrisë së Punëve të Jashtme, BE-së dhe Bashkëpunimit

Ministria e Punëve të Jashtme, BE-së dhe Bashkëpunimit e Spanjës postoi në X për të ndarë numrat e telefonit të emergjencës dhe llogaritë zyrtare të ambasadave të saj në rajon.

Turistët mund të regjistrohen përmes registroviajeros.exteriores.gob.es.

Ambasada spanjolle në Emiratet e Bashkuara Arabe ka bërë të ditur se mund të regjistroheni edhe duke dërguar email në adresën emb.abudhabi@maec.es, dhe e njëjta gjë mund të vlejë edhe për ambasadat e tjera në rajon.

Adresat e email-it për ambasadat individuale gjenden lehtësisht në faqen e internetit të ministrisë.

Qytetarët irlandezë duhet të regjistrohen përmes Departamentit të Punëve të Jashtme

Ministria e Jashtme irlandeze u ka thënë qytetarëve të saj që të “monitorojnë në mënyrë aktive këshillat e lëshuara në rrjete sociale nga Ambasada lokale irlandeze”.

Qytetarët mund të regjistrohen përmes citizensregistration.dfa.ie.

Qytetarët gjermanë duhet të regjistrohen përmes ELEFAND

Ambasadat gjermane në vende, përfshirë Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katarin, u kanë udhëzuar qytetarëve të regjistrohen përmes listës së gatishmërisë për kriza ELEFAND.

Mund ta bëni këtë në krisenvorsorgeliste.diplo.de.

Qytetarët italianë duhet të regjistrohen nëpërmjet Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe Bashkëpunimit Ndërkombëtar

Për përditësime mbi situatën, qytetarët italianë mund të shkarkojnë aplikacionin Viaggiare Sicuri.

Ju gjithashtu mund ta regjistroni udhëtimin tuaj përmes dovesiamonelmondo.it .Ju gjithashtu mund ta regjistroni udhëtimin tuaj përmes dovesiamonelmondo.it .

Qytetarët suedezë duhet të regjistrohen përmes Suedisë Jashtë Vendit

Qytetarët suedezë në rajon mund të qëndrojnë të përditësuar përmes faqes së internetit Sweden Abroad.

Duhet të regjistroheni përmes swedenabroad.se/sv/svensklistan , dhe gjithashtu duhet të shkarkoni aplikacionin UD Resklar për të qëndruar të përditësuar mbi situatën.

Qytetarët finlandezë duhet të regjistrohen nëpërmjet Ministrisë së Punëve të Jashtme

Si turistët ashtu edhe banorët në rajon mund të regjistrojnë të dhënat e tyre të kontaktit përmes matkustusilmoitus.fi. /Telegrafi/

Imazhet nga e gjithë Lindja e Mesme tregojnë tensione në rritje dhe pasoja të përhapura pas sulmeve të koordinuara nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli ndaj Iranit.

Raketat dhe sulmet ajrore goditën vende të shumta në Iran të shtunën, ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli nisën operacione ushtarake që synonin vende në Teheran dhe qytete të tjera.

Shpërthime u raportuan në komplekse politike dhe të sigurisë.

Në përgjigje, Irani kreu sulme hakmarrëse ndaj bazave ushtarake amerikane, Izraelit dhe objektivave të tjera në të gjithë Lindjen e Mesme, duke shënuar një përshkallëzim të mprehtë të tensioneve rajonale.

Pamjet tregojnë ndikimin e sulmeve në Teheran, Tel Aviv, Dubai dhe Bahrein. /Telegrafi/

Forcat Ajrore Izraelite kanë kryer një valë të re sulmesh ndaj kryeqytetit iranian, Teheranit, sipas Forcave të Mbrojtjes Izraelite (IDF).

“Për herë të parë që nga fillimi i Operacionit, IDF po godet objektiva që i përkasin regjimit terrorist iranian në zemër të Teheranit”, thuhet në një deklaratë, një ditë pasi sulmet e përbashkëta me SHBA-në vranë udhëheqësin suprem të Iranit, shkruan CNN.

"Gjatë ditës së kaluar, forcat ajrore izraelite kryen sulme në shkallë të gjerë me qëllim vendosjen e epërsisë ajrore dhe hapjen e rrugës drejt Teheranit", shton deklarata.

Raportimet nga Teherani thonë se ka pasur shpërthime në zona të shumta të qytetit.

Ndryshe, pas vdekjes së udhëheqësit suprem, po bëhen pyetje se kush është në krye të Iranit.

Ali Larijani, sekretari i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit, tha gjatë natës se sot do të vendoset një udhëheqës i përkohshëm.

Mbetet për t’u parë se çfarë do të ndodhë tani me regjimin - a do të shembet ai dhe a do të çojë kjo në një ndryshim të vërtetë? /Telegrafi/

iPhone i palosshëm ka hyrë në fazat e prodhimit dhe pritet të debutojë së bashku me iPhone 18 Pro dhe iPhone 18 Pro Max më vonë këtë vit.

Apple thuhet se e ka mbajtur nën kontroll çmimin e telefonit.

Raportet e hershme pohojnë se iPhone i palosshëm do të kushtojë rreth 2,400 dollarë (2,030 euro), jo aq i shtrenjtë sa produktet e reja të Apple më parë: Apple Vision Pro kushton 3,499 dollarë.

Krahasuar me Galaxy Z Fold 7 — i cili fillon nga 2,000 dollarë — kjo është një rritje shumë e vogël duke pasur parasysh se është një produkt i Apple.

Nëse Apple mund ta mbajë çmimin e telefonit të saj të palosshëm brenda 200 dollarëve të Galaxy Z Fold 8, iPhone i palosshëm mund të jetë një sukses i madh, duke ndjekur gjurmët e Galaxy Z TriFold , i cili u shit pavarësisht çmimit prej 2,899 dollarësh. /Telegrafi/

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, e paralajmëroi Iranin kundër përshkallëzimit të sulmeve të tij në një postim në Truth Social, pasi Teherani lëshoi kërcënime pas pranimit të vrasjes së Udhëheqësit Suprem, Ajatollah Ali Khamenei.

“Irani sapo deklaroi se do të godasë shumë fort sot, më fort se kurrë më parë”, shkroi Trump.

Komentet e tij erdhën ndërsa tensionet vazhduan të rriteshin pas sulmeve të koordinuara SHBA-Izrael ndaj Iranit, shkruan euronews.

Kryetari i parlamentit të Iranit, Mohammad Bagher Qalibaf, paralajmëroi SHBA-në dhe Izraelin se do të përballen me “goditje shkatërruese” për shkak të sulmeve të vazhdueshme ndaj Republikës Islamike.

“Ju e keni kaluar vijën tonë të kuqe dhe duhet ta paguani çmimin”, tha Qalibaf në një fjalim televiziv, duke u bërë zyrtari më i lartë iranian që shfaqet publikisht që nga fillimi i sulmeve.

“Ne do t’ju japim goditje aq shkatërruese saqë ju vetë do të detyroheni të luteni”, shtoi ai.

Raportohet se Udhëheqësi Suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, u vra në një sulm në shkallë të gjerë ndaj Iranit të kryer nga Izraeli dhe Shtetet e Bashkuara, duke hedhur pasiguri mbi të ardhmen e Republikës Islamike dhe duke rritur frikën e paqëndrueshmërisë rajonale.

Televizioni shtetëror iranian dhe Agjencia shtetërore e Lajmeve të Republikës Islamike raportuan vdekjen e 86-vjeçarit herët sot.

Trump e kishte njoftuar këtë disa orë më parë, duke thënë se u jepte iranianëve “shansin më të madh” për të “marrë mbrapsht” vendin e tyre.

Njoftimet pasuan një fushatë ajrore të koordinuar SHBA-Izrael që synonte objektet ushtarake dhe qeveritare iraniane.

Sipas Trumpit, "bombardimet e rënda dhe të sakta" do të vazhdonin gjatë gjithë javës ose për aq kohë sa të ishte e nevojshme.

Sulmet shënuan një përshkallëzim dramatik të përfshirjes së SHBA-së në Iran, duke përfaqësuar herën e dytë në tetë muaj që administrata Trump ka nisur sulme gjatë negociatave mbi programin bërthamor të Teheranit.

Vdekja e Khameneit pas dekadash në pushtet pritet gjerësisht të linte një boshllëk të madh udhëheqës, duke pasur parasysh mungesën e një pasardhësi të identifikuar publikisht dhe autoritetin përfundimtar të udhëheqësit suprem mbi vendimet kryesore shtetërore. /Telegrafi/

Pas vdekjes së udhëheqësit suprem, po bëhen pyetje se kush është në krye të Iranit.

Ali Larijani, sekretari i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit, tha gjatë natës se sot do të vendoset një udhëheqës i përkohshëm.

Dhe sipas agjencisë shtetërore të lajmeve IRINN, kryetari i parlamentit Mohammad Bagher Qalibaf tha se vendi është "i përgatitur për momente të tilla" dhe ka "plane në vend për të gjitha skenarët" - përfshirë vdekjen e Ali Khameneit.

"Do të shihni se pasi të formohet këshilli udhëheqës, fuqia dhe integriteti i zyrtarëve, forcave mbrojtëse dhe popullit do të jenë përtej imagjinatës", shtoi ai, shkruan skynews.

Grafiku më poshtë tregon udhëheqjen kryesore të vendit. Mediat iraniane kanë konfirmuar vdekjen e Ali Khameneit dhe Gjeneralit Mohammed Pakpour, ndërsa fati i djalit të udhëheqësit suprem nuk është i qartë.

Mbetet për t’u parë se çfarë do të ndodhë tani me regjimin - a do të shembet ai dhe a do të çojë kjo në një ndryshim të vërtetë?

Alan Eyre, bashkëpunëtor diplomatik i Institutit të Lindjes së Mesme, tha se ndryshimi i regjimit duket "mjaft i pamundur".

"Sepse edhe nëse institucionet që po e drejtojnë këtë regjim tani shemben, nuk ka institucione të tjera në Iran me aftësitë, përvojën dhe njohuritë e nevojshme për të zënë vendin e tyre", tha ai.

"Prandaj mendoj se po përballemi me një kolaps të mundshëm, ose të paktën me dobësimin e Republikës Islamike të Iranit", shtoi Eyre. /Telegrafi/

Reza Pahlavi, djali në mërgim i Shahut të fundit iranian i cili u rrëzua në vitin 1979, feston vdekjen e Udhëheqësit Suprem të Iranit Ali Khamenei në sulmet amerikane-izraelite.

Ai parashikon se Republika Islamike "shumë shpejt do të hidhet në koshin e plehrave të historisë" dhe shton se çdo përpjekje për të zgjedhur një pasardhës "është e dënuar të dështojë që nga fillimi".

Ky është postimi i plotë i tij:

Bashkatdhetarët e mi, Ali Khamenei, gjakatari i kohës sonë, vrasësi i dhjetëra mijëra bijve dhe bijave më të guximshme të Iranit, është fshirë nga faqja e historisë.

Me vdekjen e tij, Republika Islamike në fakt ka arritur fundin e saj dhe shumë shpejt do të hidhet në koshin e plehrave të historisë.

Çdo përpjekje nga mbetjet e regjimit për të emëruar një pasardhës të Khameneit është e dënuar të dështojë që në fillim.

Kushdo që ata vendosin në vend të tij nuk do të ketë as legjitimitet dhe as jetëgjatësi, dhe padyshim që do të jetë bashkëpunëtor në krimet e këtij regjimi gjithashtu.

Për ushtrinë, forcat e zbatimit të ligjit dhe forcat e sigurisë: çdo përpjekje për të ruajtur një regjim në rënie do të dështojë.

Kjo është mundësia juaj e fundit për t'u bashkuar me kombin, për të ndihmuar në sigurimin e tranzicionit të qëndrueshëm të Iranit drejt një të ardhmeje të lirë dhe të begatë, dhe për të marrë pjesë në ndërtimin e asaj të ardhmeje.

Vdekja e kriminelit Khamenei, megjithëse nuk hakmerret për gjakun që është derdhur, mund të zbusë zemrat e plagosura të baballarëve dhe nënave të pikëlluara, burrave dhe grave, bijve dhe bijave, dhe familjeve të atyre që dhanë jetën e tyre.

Popull i nderuar dhe i guximshëm i Iranit, Ky mund të jetë fillimi i festës sonë të madhe kombëtare, por nuk është fundi i rrugës. Qëndroni vigjilentë dhe të përgatitur. Koha për një prani të gjerë dhe vendimtare në rrugë është shumë afër. Së bashku, të bashkuar dhe të palëkundur, do të sjellim fitoren përfundimtare dhe do të festojmë lirinë e Iranit në të gjithë atdheun tonë të dashur.

Rroftë Irani, Reza Pahlavi. /Telegrafi/