Puna në më shumë se një vend mund të përmirësojë aftësinë e përshtatjes së punonjësve, vetëbesimin dhe inteligjencën kulturore. Në Tregun e Vetëm Europian, 17% e kërkuesve të punës kanë pasur përvojë pune ndërkombëtare, duke u dhënë atyre një shije jete larg vendit të origjinës.
Mundësia për të punuar jashtë vendit ndikon fort në rrugëtimin profesional, pasi punonjësit zhvillojnë aftësi që mund të mos i kishin kultivuar në vendin e tyre. Falë statusit të Europës si treg i vetëm, numri i personave që kanë punuar jashtë vendit është relativisht i lartë, por ku në Europë punonjësit kanë më shumë përvojë ndërkombëtare?
Platforma e punësimit Indeed i përkufizon “punonjësit me lëvizshmëri ndërkombëtare” si ata që kanë të paktën një përvojë pune në një vend tjetër nga vendi ku jetojnë aktualisht.
Në fund të vitit 2025, 16.7% e kërkuesve të punës në tregun e vetëm kishin përvojë ndërkombëtare në CV-në e tyre, sipas platformës së punësimit Indeed. Për krahasim, vetëm rreth 5.1% e punonjësve në Shtetet e Bashkuara kishin lëvizshmëri ndërkombëtare.
“Pjesa e lartë e punonjësve me lëvizshmëri ndërkombëtare në Europë pasqyron si politikat që mbështesin lëvizshmërinë, ashtu edhe vlerën që i jepet përvojës profesionale ndërkufitare”, tha Sneha Puri, analiste e politikave të emigracionit në Indeed.
Të dhënat e Indeed mbulojnë tetë vende europiane, njëri prej të cilëve nuk është më pjesë e tregut të vetëm, dhe pesha e përvojës ndërkombëtare të punës ndryshon ndjeshëm mes tyre.
Zvicra dhe Irlanda: ekonomi relativisht më të vogla
Zvicra ka përqindjen më të lartë të përvojës së huaj të punës, me më shumë se gjysmën e punëkërkuesve (51%) që raportojnë përvojë jashtë vendit. Kjo shifër është mbi dy në pesë (42%) në Irlandë. Këto dy vende janë përjashtime.
Gjermania renditet e treta, me një të katërtën e kërkuesve të punës që kanë përvojë pune jashtë vendit. Kjo peshë është gjithashtu më e lartë se një në pesë kërkues pune në Spanjë dhe në Mbretërinë e Bashkuar.
Përvoja e huaj e punës është më e lartë se mesatarja e Tregut të Vetëm edhe në Holandë dhe Francë.
Afërsia gjeografike dhe madhësia e ekonomive
Sneha Puri vuri në dukje se ka disa faktorë që kontribuojnë në ndryshimet e nivelit të punonjësve me lëvizshmëri ndërkombëtare nëpër Europë.
“Afërsia gjeografike luan një rol të rëndësishëm në lëvizjen brenda tregut të vetëm. Vendet që ndodhen pranë disa tregjeve të mëdha të punës priren të përjetojnë më shumë lëvizshmëri ndërkufitare dhe të lehtësojnë lëvizjen brenda tregut të vetëm”, tha ajo.
Për shembull, punonjësit me lëvizshmëri ndërkombëtare në Zvicër mund të vijnë shumë lehtë nga një prej vendeve të saj të shumta fqinje, si Austria, Franca, Gjermania, Italia dhe Lihtenshtajni.
Puri shpjegoi se disa vende europiane tërheqin gjithashtu më shumë emigrantë ndërkontinentalë se të tjerat, ose për shkak të pranisë së më shumë korporatave shumëkombëshe, ose për shkak të numrit më të lartë të studentëve ndërkombëtarë.
Duke iu referuar Zvicrës dhe Irlandës, ajo shtoi: “Së fundi, dhe ndoshta një nga faktorët më të mëdhenj, është vetë numri i punonjësve në ekonomi.”
Kërkuesit europianë të punës shohin përtej kufijve
Të dhënat e Indeed tregojnë se kërkuesit e punës në tregun e vetëm europian po shikojnë gjithnjë e më shumë mundësi jashtë vendeve të tyre, si brenda bllokut, ashtu edhe përtej tij. Ky interes ndahet në dy kategori.
Interesi brenda tregut të vetëm i referohet kërkimeve për punë nga punonjës në një vend anëtar për role në një vend tjetër anëtar.
Interesi dalës përfshin kërkimet nga kërkues pune në vendet anëtare për punë në vende joanëtare.
Dy përqindjet ishin afërsisht të barabarta deri në mesin e vitit 2024, zakonisht duke lëvizur mes 2% dhe 4%. Që nga dhjetori 2024, megjithatë, interesi dalës filloi të rritej, duke arritur kulmin prej 7.2% në tetor 2025. Interesi brenda tregut të vetëm mbetet në 5.4%.
SHBA-ja dhe Mbretëria e Bashkuar janë destinacionet kryesore jashtë tregut të vetëm europian për kërkimet e punës jashtë bllokut. Në vitin 2025, ato përbënin përkatësisht 40.5% dhe 30.4% të këtyre kërkimeve, me Gjermaninë si vendin kryesor të origjinës për të dy destinacionet.
Mbretëria e Bashkuar u largua nga Tregu i Vetëm pas Brexit në fund të vitit 2020./ Monitor/K.M
Janë mbyllur shtatë ndeshjet e raundit të shtatë në fazën e ligës në Champions League.
Arseanli vazhdon ecurinë perfekte me shtatë fitore radhazi në po kaq ndeshje. “Topçinjtë” triumfuan 3-1 ndaj Interit në transfertë dhe mbajnë kryesimin me 21 pikë, duke u kualifikuar më tej.
Real Madrid shkatërroi Monacon me rezultatin 6-1. Kampionët në fuqi, PSG-ja u shtang në transfertë duke u mposhtur 2-1 nga Sporting Lisbona.
Gjatë ditës së mërkurë, moti në vend do të jetë kryesisht me vranësira, të shoqëruara herë pas here me reshje të lehta shiu, më të pranishme në zonat perëndimore dhe të ulëta.
Temperaturat do të mbeten tipike dimërore, me vlera të ulëta në orët e mëngjesit dhe një rritje të lehtë gjatë mesditës. Në zonat malore priten reshje bore, ndërsa era do të fryjë mesatare, sidomos përgjatë vijës bregdetare./KM
Pritet qe partneri t’iu kushtoje me shume vëmendje gjate kësaj dite juve qe jeni ne një lidhje. Do kaloni çaste te mrekullueshme dhe nuk do doni te ndaheni për asnjë çast. Beqaret duhet t’i gjykojnë mire te gjitha gjerat para se te fillojnë histori dashurie. Ne planin financiar situata do jete goxha e qëndrueshme nëse vazhdoni te shpenzoni me maturi.
Demi
Mos ëndërroni shume gjate kësaj dite juve qe jeni ne një lidhje sepse ka rrezik te përballeni me zhgënjime te mëdha. Beqaret do kenë plot mundësi për takime te rëndësishme te cilat mund te përfundojnë ne histori dashurie afatgjata. Financat do vijnë duke u përmirësuar. Do keni mundësi te kryeni edhe shpenzimet me te nevojshme edhe te hiqni disa para mënjanë.
Binjaket
Jeta juaj ne çift do vije duke u përmirësuar gjate kësaj dite. Rutina do marre fund njëherë e përgjithmonë dhe do e shihni me pozitivizëm te ardhmen. Beqaret edhe pse do kërkojnë pa fund dashurinë nuk kane për ta gjetur atë. Financat do jene goxha te qëndrueshme. Nuk do e keni aspak te vështirë te lani borxhet dhe te kryeni shpenzimet e domosdoshme.
Gaforrja
Jetën sentimentale do e lini pas dore duke qene se do keni plot angazhime dhe pune te tjera. Partneri do ju mirëkuptojë. Beqaret nuk do ndihen ende gat te ndryshojnë statusin, kështu qe do mbeten vetëm. Do jeni shume ambicione zot ne planin financiar dhe nuk do kënaqeni me aq para sa keni. Kujdes, sepse duke bere çmenduri mund te keni humbje te mëdha.
Luani
Pasioni do ndizet edhe me shume gjate kësaj dite ne jetën tuaj ne çift. Emocionet qe do përjetoni janë te papërshkrueshme kështu qe shfrytëzojeni sa te mundni çdo moment. Beqaret nuk do jene ne humor për te kërkuar dashurinë dhe do mbeten ashtu si janë. Financat do vazhdojnë te mbeten te trazuara, kështu qe kujdes me çdo lëvizje qe do kryeni.
Virgjeresha
Mos u largoni shume nga realiteti sot juve qe jeni ne një lidhje sepse shume shpejt do përballeni me zhgënjime. Beqaret do kenë një dite te favorshme. Ka ardhur momenti qe edhe ata te flirtojnë dhe te fillojnë je etape te re me dike ne krah. Ne planin financiar do keni goxha vështirësi sepse nuk do pranoni ta shtrëngoni rripin e shpenzimeve.
Peshorja
Fale influencës pozitive te Marsit dhe te Jupiterit, jeta juaj ne çift do jete e bukur dhe mjaft entuziazmuese. Do ndiheni me fat qe keni dike si partneri ne krah. Beqaret do kenë dashuri me shikim te pare ne momentet qe ata me pak e presin. Financat nuk do jene te këqija, megjithatë duhet te shmangni investimet e mëdha. Merruni me shume me menaxhimin e te ardhurave.
Akrepi
Jeta juaj ne çift do jete mjaft e favorizuar gjate kësaj dite. Do përjetoni çaste fantastike dhe plot emocione. Ndonjëherë do ju duket sikur jeni ne ëndërr. Beqaret do dashurohen koke e këmbë pas një personi qe kane pak kohe qe e njohin. Ne planin financiar do jeni shume te kujdesshëm dhe nuk do lejoni qe gjendja te përkeqësohet.
Shigjetari
Mjedisi yjor nuk do jete shume i përshtatshëm sot për ata qe janë ne një lidhje. Mund te lindin here pas here edhe disa mosmarrëveshje te vogla. Me kujdes mund t’i kaloni shpejt ato. Beqaret nuk duhet te kërkojnë me ngulm fillimin e një lidhjeje sepse do pendohen shpejt. Ne planin financiar gjerat do shkojnë me se miri. Do ndiheni shume te qete tashme.
Bricjapi
Dite mjaft delikate kjo e sotmja për ata qe janë ne një lidhje. Nuk do ndiheni ne humorin e duhur as ju dhe as partneri, prandaj çdo fjale e pavend mund ta acaroje atmosferën. Beqaret do kenë veçse takime kalimtare, asgjë me shume sesa aq. Financat nuk do jene aspak ne gjendje te keq kështu qe mund te kryeni pa frike edhe ndonjë shpenzim me shume.
Ujori
Nëse doni qe lidhja juaj te ece sa me mire duhet te toleroni dhe te bëni ndonjë lëshim te vogël. Me kokëfortësi dhe inat nuk mund te zgjidhni asnjëherë asgjë. Beqaret nuk do e kenë aspak mendjen te krijojnë një lidhje sepse do jene te angazhuar me pune. Për financat do përkujdeseni gjithë kohës dhe situata pritet te mbetet e qëndrueshme.
Peshqit
Do keni shume mosbesim gjate kësaj dite ndaj partnerit tuaj dhe gjerat nuk do ecin si i kishit planifikuar. E mira është te flisni sa me hapur me te dhe te diskutoni çdo detaj. Beqaret do jene ne ankth sepse nuk do e gjejnë dot princin e tyre te kaltër. Financat do fillojnë te përmirësohen fale ndihmës qe do iu japin disa familjare./K.M
Presidenti i SHBA-ve, Donald Trump në konferencën e tij në Shtëpinë e Bardhë ka folur dhe për NATO-n.
Trump tha se SHBA shpenzon shuma të jashtëzakonshme për NATO-n dhe do të vijojë t’i ndihmojë.
Presidenti amerikan u shpreh më tej se nuk e di nëse NATO do të ndihmojë apo jo SHBA-në.
“Mendoj se në shumicën e rasteve do t’jua thonë këtë. Mendoj se mund ta pyesni sekretarin e përgjithshëm të NATO-s për këtë. Ne shpenzojmë shuma të jashtëzakonshme parash për NATO-n dhe e di që do t’i ndihmojmë, por vë në dyshim nëse ata do të vijnë tek ne apo jo”, tha Trump./mxh
Këshilli i Lartë Gjyqësor ka reaguar në lidhje me dënimin e gjyqtares Irena Gjoka dhe letrën dërguar nga PD pasditen e sotme.
Në reagimin e bërë, KLGJ njofton se nuk ka mbërritur asnjë dokument zyrtar në adresë të institucionit.
Më tej, KLGJ thotë se sapo të mbërrijë zyrtarisht shkresa e Prokurorisë së Përgjithshme që vërteton dënimin e gjyqtares së posaçme Irena Gjoka në shtetin grek do të ndërmerren të gjithë hapat e duhur ligjorë.
“Lidhur me njoftimin e sotëm të Prokurorisë së Përgjithshme lidhur me vendimin e miratimit të rezultateve të verifikimit të thelluar të deklarimeve të bëra në Formularin e Vetëdeklarimit datë 22.04.2016, për subjektin Irena Gjoka(Shpata, Maneku), gjyqtare në Gjykatën e Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar, ju bëj me dije se deri në orën 20:30 datë 20.01.2026 në adresë të KLGJ-se nuk ka mbërritur asnjë dokument zyrtar. Sapo shkresa e Prokurorisë së Përgjithshme të mbërrijë zyrtarisht, ajo do të administrohet nga Komisioni i Zhvillimit të Karrierës në KLGJ, dhe më pas do të ndiqet procedura përkatese ligjore. Ju faleminderit!”, thuhet në njoftim./mxh
Shkencëtarët e kanë lidhur djegien e lëndëve djegëse fosile me acidifikimin e vazhdueshëm të oqeanit.
Peshkaqenët janë grabitqarët më të frikshëm në det dhe mbijetesa e tyre varet nga dhëmbët e frikshëm që rigjenerohen gjatë gjithë jetës së tyre. Por ndryshimet në kiminë e oqeanit mund t’i vënë këto armë në rrezik.
Ky është përfundimi i një studimi të kryer nga një grup shkencëtarësh gjermanë që testuan efektet e një oqeani më acid në dhëmbët e peshkaqenëve. Shkencëtarët kanë lidhur aktivitetet njerëzore, duke përfshirë djegien e qymyrit, naftës dhe gazit, me acidifikimin e vazhdueshëm të oqeanit.
Ndërsa oqeanet bëhen gjithnjë e më acidikë, dhëmbët e peshkaqenëve mund të bëhen strukturisht më të dobët dhe më të prirur të thyhen, zbuluan shkencëtarët. Kjo mund të ndryshojë statusin e peshqve të mëdhenj në krye të zinxhirit ushqimor të oqeanit.
Oqeani nuk do të popullohet me peshkaqenë pa dhëmbë brenda natës, thotë autori kryesor i studimit, Maximilian Baum, një biolog detar në Universitetin Heinrich Heine në Düsseldorf. Por mundësia e dhëmbëve më të dobët është një rrezik i ri për peshkaqenët që tashmë përballen me ndotje, peshkim të tepërt, ndryshime klimatike dhe kërcënime të tjera./mxh
Deputeti i Partisë Demokratike, Belind Këlliçi ka bërë një postim në rrjetet sociale për protestën e 24 janarit.
Këlliçi shkruan se demokratët janë në këmbë.
Demokrati ka ndarë pamje nga takimi me kryesinë e degës 9 në Tiranë, ku deklaron se janë ndarë udhëzimet për ditët e mbetura përpara protestës.
Statusi i Këlliçit
Tirana zien, kudo flitet për 24 janarin, për të shtunën, për protestën.
Demokratët janë në këmbë. Takime të pandalshme me strukturat dhe qytetarët. Me kryesinë e degës 9, ndamë sonte udhëzimet për orët dhe ditët që kanë mbetur deri sa bulevardi të oshëtijë si asnjëherë tjetër kundër korrupsionit dhe krimit.
Manchester City pësoi një humbje 3-1 në transfertë ndaj Bodo/Glimt në kuadër të raundit të shtatë të Ligës së Kampionëve.
Skuadra norvegjeze shënoi dy herë brenda pjesës së parë me anë të Hogh, i cili realizoi në minutat 22 dhe 24.
Epërsia e vendasve u thellua në minutën e 58-të me golin e Hauge, përpara se Cherki të shënonte golin e vetëm për miqtë në minutën e 60-të.
Situata për ekipin e Pep Guardiolës u rëndua dy minuta më vonë, kur Rodri u ndëshkua me karton të kuq. Pavarësisht humbjes, Manchester City mbetet në vendin e katërt të klasifikimit me 13 pikë, ndërsa Bodo/Glimt ngjitet në kuotën e 6 pikëve.
Në ndeshjet e tjera të këtij raundi, Club Brugge fitoi 1-4 ndaj Kairat Almaty në transfertë. Ky rezultat zyrtarizoi eliminimin e parë nga kompeticioni për këtë sezon, atë të skuadrës kazake./mxh
Ka një aksesor mode që çdo fashioniste duhet ta ketë në çantë gjatë gjithë vitit: syzet e diellit. Edhe në dimër, kur duket se dielli nuk është aq i fortë, këto syze janë të domosdoshme për t’i dhënë stil pamjes suaj dhe për t’ju mbrojtur nga reflektimet e forta të dritës.
Shpesh ndodh që kur dalim nga shtëpia mendoni se nëse keni xhaketën, shallin dhe kafen në dorë, jeni gati, por sapo të ndriçojë dielli, kuptoni që keni harruar syzet e diellit, që mund ta prishin momentalisht ditën tuaj.
Zakonisht, syzet e diellit janë pjesë e stilit të përditshëm edhe për shumë personazhe të famshme dhe ‘fashion girls’, të cilat i përdorin edhe me fustane apo me veshje dimri për të dhënë një pamje elegant dhe moderne.
Ato mund të jenë minimaliste, klasike ose inspiruar nga trendet e viteve ’90-të dhe këto i bëjnë syzet e diellit një aksesor themelor që duhet ta keni gjithmonë gati në çantë, pavarësisht stinës./mxh
Ligjvënësit e BE-së kanë rënë dakord të ngrijë ratifikimin e marrëveshjes kyçe tregtare me Shtetet e Bashkuara të Amerikës, pas kërcënimeve të presidentit amerikan, Donald Trump për vendosjen e tarifave, për shkak të mosmarrëveshjes për Groenlandën, thanë sot grupet kryesore politike, sipas “Le Monde”.
Paralajmërimi Parlamentit Evropian vjen ndërsa blloku 27-vendesh po peshon se sa fort do të kundërpërgjigjet nëse Trump vazhdon të veprojë kundër aleatëve të hershëm të Uashingtonit.
Parlamenti po planifikonte një votim në javët e ardhshme për heqjen e tarifave mbi mallrat industriale amerikane si pjesë e marrëveshjes.
Duke vonuar ratifikimin, blloku dërgon një mesazh të fortë pakënaqësie në Shtëpinë e Bardhë që ligjvënësit e BE-së argumentuan se do të shqetësonte bizneset amerikane.
Trump ka kërcënuar të godasë gjashtë vende të BE-së – përfshirë fuqitë e mëdha Francën dhe Gjermaninë – me tarifa për mospajtim me kërkesën e tij për të marrë kontrollin e Groenlandës.
Udhëheqësit e BE-së do të zhvillojnë nesër në mbrëmje një samit urgjent në Bruksel – lidhur me kërcënimet e SHBA-së kundër territorit autonom të Danimarkës, Groenlandës.
Blloku po shqyrton përgjigje të ndryshme nëse Trump nuk tërhiqet, duke përfshirë pezullimin e marrëveshjes tregtare të vitit të kaluar dhe goditjen e SHBA-së me tarifa prej 93 miliardë eurosh.
Paketa e tarifave hakmarrëse u ra dakord në kulmin e bllokimit tregtar BE-SHBA vitin e kaluar, por përfundimisht u pezullua deri më 6 shkurt për të shmangur një luftë të plotë tregtare./mxh
Mbrëmjen e kësaj të marte rikthehet Liga e Kampioneve me raundin e shtatë të fazës së ligës.
Vëmendja kryesore do të jetë te supersfida mes Inter-it dhe Arsenal-it në Itali. Arsenal-i vjen me gjashtë fitore në gjashtë ndeshje dhe është shumë pranë kualifikimit, ndërsa Inter-i mban vendin e gjashtë me 12 pikë.
Në Londër, Tottenham pret Borussia Dortmund në një duel të rëndësishëm për renditjen. Real Madrid luan në shtëpi ndaj Monaco-s me synimin për t’u rikthyer te fitorja.
Napoli përballet në transfertë me Copenhagen, ndërsa PSG luan jashtë fushe ndaj Sporting Lisbona.
Egnatia ka arritur të ruajë edhe këtë javë vendin e parë në renditje, pavarësisht se ndaj rivalëve direktë, Vllaznisë dhe Elbasanit, ka marrë vetëm një pikë.
Ky është një skenar i përsëritur gjatë këtij sezoni, ku rezultatet në përballjet direkte mungojnë.
Megjithatë, kampionët në fuqi vazhdojnë të kompensojnë pikët e humbura me fitore ndaj skuadrave të tjera të kampionatit.
Edhe këtë fazë, Egnatia e ka nisur me vetëm një pikë në dy ndeshjet e para. Ky bilanc tashmë nuk shihet më si rastësi, por si një prirje e qartë.
Vështirësitë ndaj rivalëve kryesorë mbeten të evidentuara. Kryesimi në renditje ka zbutur kritikat, por problematikat vazhdojnë të jenë të pranishme./mxh
Mandati i dytë dhe aktual Donald Trump si president i Shteteve të Bashkuara të Amerikës filloi me inaugurimin e tij si presidenti i 47-të më 20 janar 2025, kohë kur përfundoi edhe shërbimi në këtë detyrë i ish-presidentit Joe Biden, me të cilin u zhvilluan disa përplasje të mëdha.
Trump, si përfaqësues i Partisë Republikane, ka shërbyer më parë si presidenti i 45-të i SHBA-ve, nga viti 2017 deri në vitin 2021 dhe humbi rizgjedhjen ndaj kandidatit demokrat Joe Biden në zgjedhjet presidenciale të vitit 2020.
Trump rimori detyrën pasi mundi kandidaten Kamala Harris në zgjedhjet presidenciale të vitit 2024, duke u bërë kështu ish-presidenti i dytë i SHBA-së që rikthehet në detyrë.
Qindra urdhra ekzekutivë dhe “ringjallja” e politës për imigracionin
Në muajt e parë të presidencës së tij të dytë, Trump nënshkroi mbi 200 urdhra ekzekutivë, shumë prej të cilëve janë kundërshtuar ose po kundërshtohen në gjykatë. Përpjekjet e tij për të zgjeruar pushtetin presidencial dhe konfliktin me gjykatat janë përshkruar si një karakteristikë përcaktuese e presidencës së tij të dytë.
Administrata Trump ka ndërmarrë veprime kundër firmave ligjore për sfidimin e politikave të saj. Për imigracionin, Trump nënshkroi Aktin Laken Riley në ligj, ringjalli ligje të shumta për imigracionin nga presidenca e tij e parë, u përpoq të kufizonte shtetësinë e lindur dhe nisi procedurat për deportime masive, duke përfshirë bastisje në të gjithë vendin nga Imigracioni dhe Zbatimi i Doganave.
Trump themeloi Departamentin e Efikasitetit të Qeverisë (DOGE), me Elon Musk që e mbikëqyri atë për një kohë të shkurtër. DOGE u ngarkua me uljen e shpenzimeve federale dhe kufizimin e burokracisë, dhe mbikëqyri pushimet masive nga puna të nëpunësve civilë së bashku me përpjekjet për të shpërbërë agjencitë qeveritare si Agjencia për Zhvillim Ndërkombëtar.
Trump dhe lëvizjet tarifore
Trump ka mbikëqyrur një sërë rritjesh dhe pauzash tarifash, të cilat kanë çuar në tarifa hakmarrëse nga vendet e tjera. Këto lëvizje tarifore, veçanërisht tarifat e “Ditës së Çlirimit”, shkaktuan një rënie të shkurtër të tregut të aksioneve dhe paqëndrueshmëri të mëvonshme të tregut.
Lufta Ukrainë-Rusi dhe Izrael-Gaza
Në çështjet ndërkombëtare, Trump ka forcuar më tej marrëdhëniet e SHBA-së me Izraelin. Administrata e tij rriti mbështetjen për Izraelin në luftën e Gazës dhe ndihmoi Izraelin në luftën Iran-Izrael të qershorit 2025 dhe kreu sulme në lokacionet bërthamore iraniane. Në fillim të tetorit, u nënshkrua plani i Trump për një marrëveshje armëpushimi dhe pengmarrjeje në Gaza midis Izraelit dhe Hamasit.
Mes luftës ruso-ukrainase që filloi në vitin 2022, administrata Trump ndërmori përpjekje të shumta për negociata paqeje të përshkruara si favorizim i Rusisë mbi Ukrainën. Ashtu si në presidencën e tij të parë, Trump nisi tërheqjen e SHBA-së nga Organizata Botërore e Shëndetësisë, Marrëveshjet e Klimës së Parisit dhe UNESCO.
“Ta bëjmë Amerikën përsëri të madhe”
Ndërsa mandati i dytë i presidentit Donald Trump i afrohet përvjetorit të parë, vizioni i administratës është vënë në fokus më të mprehtë, si në frontin e politikës së brendshme ashtu edhe në atë të jashtme.
Në sferën e punëve të jashtme, mbizotëron ndjekja e pamëshirshme e interesave amerikane, ku kombet e tjera konsiderohen thjesht si instrumente, dhe madje edhe aleatët i nënshtrohen presionit të pakursyer përmes tarifave dhe masave të tjera shtrënguese
Kjo qasje që shpaloset para syve tanë tregon edhe të ardhmen e aleancave amerikane dhe vetë rendit ndërkombëtar.
Në moshën 79-vjeçare, Trump është personi më i vjetër që bëhet president i SHBA-së. Pas fitoreve të tij elektorale në vitet 2016 dhe 2024, ai nuk është kushtetuesisht i kualifikuar për të kërkuar mandate të mëtejshme për shkak të Amendamentit të Njëzet e Dytë të Kushtetutës së SHBA-së, megjithëse shumë nga bashkëpunëtorët e tij kanë diskutuar mundësinë e kandidimit të tij për një mandat të tretë./mxh
Strija, njolla, rrudha dhe stres? Një shishe verë e kuqe po cilësohet si “sekreti” i ri i kujdesit natyral
Vera e kuqe ndihmon në reduktimin e strijave, ndaj nënat që kanë lindur së fundmi mund ta përdorin këtë përbërës për të zbutur dhe përmirësuar pamjen e strijave në bark. Dhe kjo nuk është e gjitha…
Vera e kuqe është gjithashtu një nga përbërësit e preferuar të shumë grave, të cilat e përdorin në kujdesin e lëkurës për të luftuar njollat e errëta dhe probleme të tjera të lëkurës.
Edhe pse vera e kuqe cilësore mund të jetë e shtrenjtë për përdorim kozmetik, përbërësit që ajo përmban ndihmojnë në ushqimin e lëkurës dhe e bëjnë atë të duket e shëndetshme, e lëmuar dhe pa të meta. Vera e kuqe ndihmon gjithashtu në mbajtjen larg të problemeve si aknet dhe qimet e padëshiruara.
Larja në verë të kuqe një herë në muaj konsiderohet thelbësore për gratë e ditëve të sotme. Aroma e verës së kuqe ndihmon në çlirimin nga stresi!
Gjithçka që duhet të bëni është të shtoni një shishe verë të kuqe në vaskën e mbushur me ujë të ngrohtë dhe të përkëdhelni lëkurën tuaj çdo muaj me këtë “ilaç” natyral.
Vera e kuqe ndihmon gjithashtu në reduktimin e strijave, ndaj nënat që kanë lindur së fundmi mund ta përdorin këtë përbërës për të përmirësuar pamjen e tyre në bark.
Ja disa përdorime të tjera kozmetike të verës së kuqe:
Largimi i strijave
Nëse dëshironi të zbutni strijat e pakëndshme, masazhoni barkun me verë të kuqe. Kryeni këtë trajtim një herë në javë dhe me kalimin e kohës strijat do të bëhen më pak të dukshme.
Largimi i puçrrave në trup
Për shkak të ushqimit të yndyrshëm dhe ndotjes, shumë njerëz përballen me puçrra që shfaqen herë pas here në trup. Për t’u çliruar nga aknet, njomni një copë pambuku me verë të kuqe dhe tampononi zonat problematike. Përsëriteni këtë dy herë në ditë për rezultate më të shpejta.
Njollat e errëta në lëkurë
Njollat e errëta mund të zbuten nëse laheni me verë të kuqe dy herë në javë. Pas larjes, mos aplikoni losion trupi mbi njollat. Për rezultate më të shpejta, shtoni lëngun e një limoni në një gotë verë të kuqe. Masazhoni njollat me këtë përzierje dhe shpëlajeni pas 15 minutash.
Heqja e qimeve të padëshiruara
Të lodhura nga depilimi dhe rruajtja e shpeshtë? Provoni masazhimin e trupit me verë të kuqe. Përbërësit e verës ndikojnë në folikulat e qimeve, duke i bërë ato të bien më lehtë.
Parandalimi i rrudhave
Vera e kuqe ka efekt të shkëlqyer kundër rrudhave. Larja e fytyrës me verë dy herë në javë ndihmon që rrudhat të duken më pak të theksuara.
Poret e zgjeruara të lëkurës
Nëse keni pore të zgjeruara në fytyrë, mund t’i zbusni ato me ndihmën e verës së kuqe. Përzieni verë të kuqe me qumësht dhe masazhoni fytyrën një herë në javë. Poret do të duken dukshëm më të vogla.
Lëkura e thatë
Edhe lëkura e thatë mund të trajtohet me verë të kuqe. Përzieni një gotë verë të kuqe me një filxhan qumësht dhe lani fytyrën dy herë në javë. Brenda pak javësh, lëkura do të bëhet më e butë, me shkëlqim dhe kadifeje.
Largimi i nishaneve
Mos u drejtoni menjëherë trajtimeve me bazë kimike për heqjen e nishaneve. Mund të provoni të masazhoni zonën përkatëse me verë të kuqe.
Përveç efektit relaksues që një gotë verë e kuqe ka mbi organizmin, tani e dini se si pjesën e mbetur të verës ta përdorni edhe në shërbim të bukurisë suaj. /et
Negativiteti nuk është rastësi: ja pse kritika dhe mendimet e këqija peshojnë më shumë se dhjetë gjëra pozitive
Edhe pse shpesh na pëlqen të besojmë se jemi racionalë, objektivë dhe të ekuilibruar, mendja njerëzore ka një zakon të vjetër, të cilit i qëndron me kokëfortësi. Ne e vërejmë shumë më lehtë të keqen sesa të mirën. Një fjali e pakëndshme di të errësojë dhjetë komplimente. Një moment i shëmtuar mund ta ngjyrosë tërë ditën.
Në psikologji, ky model quhet paragjykim negativ.
Çfarë është paragjykimi negativ
Paragjykimi negativ është prirja e trurit tonë për të regjistruar më shpejt informacionet negative, për t’u dhënë atyre peshë më të madhe dhe për t’u ndalur më gjatë te to sesa te përvojat pozitive. Me fjalë të tjera, kritika na dhemb më fort sesa lavdërimi na gëzon.
Për këtë arsye:
kujtimet e shëmtuara mbahen mend më qartë se ato të bukurat
fyerjet qëndrojnë më gjatë se fjalët e mira
ngjarjet e këqija ekzagjerohen, ndërsa të mirat shtypen
komentet negative përjetohen si “e vërteta”, edhe kur janë të izoluara
Të gjithë e kemi përjetuar këtë. Kemi një ditë të mirë në punë, e pastaj dikush hedh një fjali të pamenduar. Dhe pikërisht ajo fjali na sillet nëpër mend për orë të tëra. Kur në shtëpi na pyesin si na shkoi dita, themi se ishte e keqe, edhe pse objektivisht nuk ishte.
Pse na ndodh kjo
Arsyeja qëndron thellë në evolucionin tonë. Dikur, aftësia për ta dalluar shpejt rrezikun bënte dallimin mes jetës dhe vdekjes. Ata që ishin më të kujdesshëm, më dyshues dhe më të përqendruar te kërcënimet kishin më shumë gjasa të mbijetonin dhe t’i përcillnin gjenet e tyre.
Truri, thjesht, ka mësuar ta marrë “të keqen” më seriozisht se “të mirën”, sepse kjo e ka mbrojtur dikur. Edhe sot, megjithëse nuk jetojmë në rrezik të vazhdueshëm fizik, ky mekanizëm vazhdon të funksionojë me të njëjtën forcë.
Si shfaqet paragjykimi negativ në jetën e përditshme
Paragjykimi negativ ndikon në shumë fusha të jetës sonë.
Në punë
Mund të marrim një vlerësim shumë të mirë për punën, por të fokusohemi vetëm te një sugjerim për përmirësim. Në vend të kënaqësisë, mbetet hidhërimi.
Në marrëdhënie
Në marrëdhënie të afërta, i vërejmë më lehtë mangësitë sesa virtytet. Një gabim i partnerit ose i kolegut mund të zbehë në mendimet tona të gjitha anët e mira që ajo person ka.
Në kujtime
Situata të pakëndshme nga shumë vite më parë ende mund të na mbulojnë me ndjenjë turpi, edhe pse të tjerët i kanë harruar prej kohësh.
Në marrjen e vendimeve
Njerëzit kanë shumë më tepër frikë nga humbja sesa gëzohen nga fitimi. Humbja e 20 eurove dhemb psikologjikisht më shumë sesa fitimi i të njëjtës shumë sjell kënaqësi.
Pse njerëzit negativë duken “më realistë”
Është interesante se informacionet negative shpesh i përjetojmë si më reale dhe më të vërteta. Lajmet e këqija tërheqin më shumë vëmendje, prandaj na duken më serioze dhe më bindëse.
Për këtë arsye, personat që vazhdimisht theksojnë problemet, rreziqet dhe “çfarë mund të shkojë keq” shpesh lënë përshtypjen se janë racionalë, depërtues ose “të sinqertë”, edhe kur e teprojnë.
Si ndikon paragjykimi negativ në marrëdhëniet me të tjerët
Paragjykimi negativ mund t’i dëmtojë seriozisht marrëdhëniet. Kur presim më të keqen, në komunikim hyjmë me mure mbrojtëse të ngritura që më parë. Atëherë lindin lehtë konfliktet, keqkuptimet dhe distanca.
Është e rëndësishme të kemi parasysh se komentet negative mbajnë një peshë emocionale shumë më të madhe sesa ato pozitive. Prandaj, një fjali e keqe mund të lëndojë më shumë sesa dhjetë të mira mund të riparojnë.
A mund të ndryshojmë diçka
Lajmi i mirë është se vetëdija për këtë model është tashmë hapi i parë drejt ndryshimit.
1. T’i kushtojmë vëmendje dialogut të brendshëm
Mënyra se si flasim me veten i formëson emocionet tona. Kur vërejmë mendime si “kjo ishte tmerr” ose “gjithmonë gjithçka është keq”, ia vlen të ndalemi dhe të pyesim veten nëse pamja është vërtet e plotë.
2. Të mësojmë t’i riformulojmë situatat
Kjo nuk do të thotë t’i injorojmë problemet, por që krahas së keqes, me vetëdije të vërejmë edhe atë që ka qenë e mirë. Ekuilibër, jo syze rozë.
3. T’i mbajmë mend me vetëdije momentet e bukura
Përvojat pozitive kërkojnë më shumë vëmendje që të “gdhenden” në kujtesë. Kur ndodh diçka e bukur, ia vlen të ndalemi aty, t’i kthehemi me mendje atij momenti dhe t’i lejojmë vetes ta ndiejmë.
4. Ta ndërpresim përtypjen e vazhdueshme të mendimeve negative
Kur e kapim veten duke menduar vazhdimisht për një situatë të pakëndshme, ndihmon një ndryshim i qëllimshëm i fokusit. Një shëtitje, muzika, një libër ose një bisedë mund të jenë një dalje e thjeshtë, por efektive.
Është e rëndësishme të kuptojmë çfarë do të thotë paragjykimi negativ
Paragjykimi negativ nuk është një e metë karakteri, por pjesë e natyrës njerëzore. Por kur nuk e njohim, ai mund t’i formësojë marrëdhëniet tona, gjendjen shpirtërore dhe mënyrën se si i shohim njerëzit e tjerë.
Kuptimi i këtij mekanizmi na ndihmon të jemi më të drejtë, ndaj vetes dhe ndaj të tjerëve. Dhe të kuptojmë se “të shikuarit vazhdimisht nga e keqja” shpesh nuk është realizëm, por një zakon i mendjes që mund të ndryshohet./et
Një studim ndërkombëtar e renditi këtë simbol të famës në fund të listës së atraksioneve botërore, duke rrëzuar mitin e glamurit që e shoqëron prej dekadash
Nëse ndonjëherë e keni imagjinuar Hollywood-in si një vend të glamurit të përjetshëm, shkëlqimit dhe magjisë filmike, ndoshta ka ardhur koha që kjo pamje të zbresë pak në tokë. Një nga atraksionet turistike më të njohura në Shtetet e Bashkuara të Amerikës është shpallur së fundmi si atraksioni turistik më i keq në botë.
Bëhet fjalë për Hollywood Walk of Fame.
Shtetet e Bashkuara të Amerikës janë plot me hite turistike – nga rrokaqiejt e Nju Jorkut dhe lokacionet e famshme nga filmat, te parqet kombëtare spektakolare, e deri te plazhet me diell të Floridës dhe Havait. Megjithatë, sipas një studimi të ri të kompanisë turistike Stasher, pikërisht Hollywood Walk of Fame ka përfunduar në fund të listës së atraksioneve më të njohura botërore, transmeton Telegrafi.
Pse u shpall më e keqja?
Studimi ka përfshirë 101 atraksione turistike më të njohura në botë. Në vlerësim janë marrë parasysh: nota mesatare në Google, siguria e destinacionit, largësia nga aeroporti, cilësia e akomodimit lokal dhe prania në rrjetet sociale, veçanërisht në TikTok.
Rezultatet treguan se popullariteti nuk garanton domosdoshmërisht përvojë cilësore. Hollywood Walk of Fame mori vlerësimin mesatar më të ulët në Google, si dhe nota shumë të dobëta për sa i përket sigurisë. Si minus shtesë përmendet edhe fakti se ndodhet rreth 37 kilometra larg aeroportit Los Angeles International Airport.
Hollywood Walk of Fame shtrihet përgjatë Hollywood Boulevard dhe Vine Street, dhe përbëhet nga më shumë se 2.800 yje të vendosura në trotuar. Çdo yll u kushtohet personaliteteve që kanë lënë gjurmë në film, televizion, muzikë, radio dhe artet skenike, si edhe emrave të rëndësishëm të historisë dhe kulturës, mes tyre edhe Neil Armstrong.
Përshtypjet e turistëve, pa iluzione
Një pamje e ngjashme vërehet edhe në Tripadvisor, ku Walk of Fame ka një vlerësim mesatar 3.4 nga pesë yje dhe renditet vetëm në vendin e 64-të ndër aktivitetet turistike në Los Angeles.
Një vizitor ka shkruar se ky vend është larg glamurit që shfaqet shpesh në filma dhe televizion, dhe se e gjithë zona i është dukur e pasigurt, ndaj nuk do ta rekomandonte për vizita me fëmijë të vegjël.
Të tjerë kanë qenë më të butë në vlerësim, por pa pritshmëri të mëdha:
“Po, është paksa e vjetruar, por nëse je turist, pse jo. Është interesante të shohësh emrat e të famshmëve dhe dyqanet e suvenireve. U pa dhe u hoq nga lista.”
Ka edhe nga ata që mendojnë se Walk of Fame ia vlen të vizitohet të paktën një herë në jetë, thjesht për simbolikën dhe faktin se prej dekadash është një nga shenjat dalluese të Hollywood-it. Megjithatë, pothuajse të gjithë bien dakord për një gjë: nuk duhet pritur një përrallë filmike. Në vend të tapetit të kuq, vizitorët përballen me një lagje mesatare urbane, me turma njerëzish dhe dyqane suveniresh të shtrenjta.
Dhjetë atraksionet turistike më të këqija në botë
Hollywood Walk of Fame, Los Angeles, SHBA
Dead Sea
Grand Bazaar
Great Wall of China
Victoria Harbour
Museum of Old and New Art
Stonehenge
Disneyland Paris
Mount Kilimanjaro
Machu Picchu
Dhjetë atraksionet turistike më të mira në botë
Sagrada Familia
Colosseum
Eiffel Tower
Milford Sound
Walt Disney World
Pyramids of Giza
Christ the Redeemer
Smithsonian National Museum of Natural History
Disneyland California
Tokyo Disneyland
Popullariteti nuk garanton përvojë, dhe imazhet që shohim në filma apo rrjete sociale shpesh kanë pak lidhje me realitetin. Hollywood Walk of Fame mbetet një simbol, por gjithnjë e më shpesh, një simbol që zhgënjen ata që prisnin magji. /ET
Nga: Riley Cooper (Whitman Wire, mars 2025)
E përktheu: Jola Tasellari
Kudo dëgjojmë: Njerëzit nuk lexojnë më si dikur. Edhe pse format tradicionale të leximit mund të jenë më pak të zëshme, kultura e leximit është jo vetëm e gjallë, por edhe vitale. Ajo thjesht ka marrë forma të ndryshme nga përfytyrimi klasik i hapjes së gazetës çdo mëngjes apo leximit spontan të Lartësitë e stuhishme. Një vëzhgim të ngjashëm ka bërë edhe kolegu im Arham Khan për mënyrën se si të rinjtë i përthithin lajmet, duke theksuar se Nëse pyesni bazën tonë mediatike, arsyeja pse të rinjtë po largohen nga lajmi tradicional është sepse qenkan dembelë, të painformuar ose tepër të fiksuar pas rrjeteve sociale për t’u shqetësuar për botën reale. Kjo është kryekëput marrëzi! Për mua, e njëjta logjikë vlen edhe për librin. Narrativa se të rinjtë po i largohen letërsisë tradicionale për shkak të dembelizmit, mungesës së informacionit apo varësisë nga rrjetet sociale është e pavërtetë. Njerëzit nuk po i kthejnë shpinën leximit; përkundrazi, kultura e leximit po shndërrohet në diçka të bukur dhe të shumëllojshme, e cila gabimisht po interpretohet si e vdekur.
Edhe pse format tradicionale të leximit mund të mos jenë më aq dominuese, vetë kultura e leximit ka evoluar ndjeshëm gjatë pesë, dhjetë apo pesëmbëdhjetë viteve të fundit. Larg zhdukjes, leximi është përshtatur me mënyrat e reja të jetesës dhe teknologjitë bashkëkohore, duke krijuar forma të reja angazhimi, si rasti i botimit të librit të parë të Harry Potter në vitin 1997, i cili shiti 107 milionë kopje, duke u renditur pas The Book of Mormon (Libri i Mormonit) me 192 milionë kopje të shitura. Shpërthimi i letërsisë për të rinj (young adult) luajti një rol themelor në formësimin e klimës bashkëkohore të leximit. Pas Harry Potterit erdhën vepra si Twilight, The Hunger Games, Divergent dhe The Maze Runner, tematika e të cilave mbërtheu fort Gjeneratën Z, Milenialët dhe mjaft lexues nga brezat më të vjetër.
Mua nuk më lejuan ta lexoja The Hunger Games deri në klasën e gjashtë, pasi prindërit e mi e konsideronin të tepërt për mendjen e një 10-vjeçari idenë e disa fëmijëve, brenda një zone, duke konkurruar deri në vrasje me njëri- tjetrin. Kjo për mua ishte shkatërruese, ndaj iu drejtova librave të tjerë si Divergent, The Maze Runner dhe Twilight, për të qenë koherent me bashkëmoshatarët e mi dhe për të marrë pjesë në lojëra e debate të zjarrta në oborrin e shkollës mbi “grupet” ku përkisnim. Ditën e parë të klasës së gjashtë, mora nga biblioteka librin e parë të The Hunger Games dhe kam ndenjur tërë natën pa gjumë duke e lexuar të gjithin në një frymë. Entuziazmi për leximin që më ngjalli letërsia për të rinj ishte aq i fuqishëm, sa nuk u shua kurrë plotësisht.
Shpërthimi i letërsisë për të rinj në fillim të viteve 2010 rigjallëroi kulturën e leximit masiv. Seritë bestseller si ato të sipërpërmendura tërhoqën audienca të mëdha, duke ndërthurur temat distopike me përjetimet, dëshirat dhe ankthin adoleshent. Këta libra dominuan listat e shitjeve dhe frymëzuan edhe plot adaptime kinematografike të suksesshme, duke kultivuar një brez lexuesish të uritur për më shumë. Ndonëse kulmi i letërsisë për të rinj mund të ketë kaluar, ndikimi i saj ndihet ende. Këta libra i futën shumë lexues në një rrëfim serial dhe i çelën rrugën zhanreve të tjera letrare. Shumë prej atyre që u rritën me këtë letërsi kanë kaluar sot te letërsia bashkëkohore, fantazia, romanca apo klasikët letrarë.
Suksesi i letërsisë për të rinj tregoi gjithashtu se sa thellë rezonojnë me lexuesin temat e identitetit, rebelimit dhe marrëdhënieve njerëzore. Motivet e fuqizimit dhe qëndrueshmërisë emocionale u bënë ura lidhëse me lexuesit në mbarë botën. Autorë si Angie Thomas, me The Hate U Give, apo Elizabeth Acevedo, autorja e The Poet X, ndërthurën trajtimin e tematikave sociale me narrativën tërheqëse, duke dëshmuar se letërsia për të rinj mund t’i ofrojë njëkohësisht dhe arratisjen nga realiteti, dhe debatin kuptimplotë. Audio-librat po ashtu kanë transformuar ndjeshëm mënyrën se si konsumohet letërsia. Dikur të konsideruar si një medium “periferik”, sot ata janë jashtë mase të përhapur, dhe jo kot, por me arsye.
Platforma si Audible dhe Spotify kanë përfituar nga ky trend. Udhëtarë, sportistë, kuzhinierë, prindër të ngarkuar, praktikisht kushdo, mund t’i drejtohet audio-librit për të shijuar një tregim pa pasur nevojë për kohë të dedikuar leximi. Kritikët debatojnë mbi faktin se dëgjimi i librave nuk “llogaritet” si lexim. Megjithatë, studimet tregojnë se audio-librat angazhojnë trurin në mënyra të ngjashme me leximin tradicional, madje edhe më efektivisht për grupe të caktuara, si personat me disleksi, ata që lexojnë në një gjuhë që nuk e kanë amtare. Për shumëkënd, audio-librat kanë ringjallur kënaqësinë e rrëfimit.
Industria e audio-librit ka nxitur edhe inovacion në performancë. Narratorë të talentuar si Bahni Turpin dhe Jim Dale i kanë dhënë jetë personazheve përmes interpretimit vokal dinamik, duke krijuar përvoja të jashtëzakonshme. Efektet zanore, muzika dhe interpretimet me shumë zëra e kanë pasuruar më tej këtë formë leximi. Pastaj, ca njerëz thjesht preferojnë audio-librat. Së fundmi dëgjova librin Big Swiss, të cilin e shijova shumë më tepër sesa do ta kisha lexuar në tekst, falë theksit zviceran të personazhit kryesor, qenit dhe efekteve zanore që shoqëronin veprimet.
Edhe industria e librave komikë vijon të rritet. Sipas Business Insider, shitjet e librave komikë, përfshirë romanet grafike, numrat individualë dhe komiket digjitale, arritën në 2.075 miliardë dollarë në vitin 2021, një rritje prej 62 përqind krahasuar me vitin paraardhës dhe 70 përqind krahasuar me 2019-ën. John Jackson Miller, themelues i Comichron, theksoi se botuesit fituan më shumë nga përmbajtja e komikut sesa në çdo vit tjetër. Komunitetet e fan fiction-it ilustrojnë gjithashtu evolucionin e peizazhit të leximit. Platforma si Archive of Our Own (AO3) dhe FanFiction.net u kanë dhënë fansave mundësinë të zgjerojnë universet letrare të dashura, duke krijuar përmbajtje dinamike që mban lexuesit të angazhuar. Për shumëkënd, fan fiction-i shërben si hyrje në botën e rrëfimit dhe si nxitje për kreativitet e debat.
Në kundërshtim me parashikimet se libraritë do të zhdukeshin në epokën digjitale, libraritë duket sikur kanë rilindur. Ekspozime të kuruara, ambiente intime dhe aktivitete komunitare i kanë shndërruar libraritë në qendra kulturore. Rrjetet sociale si TikTok (veçanërisht prej #BookTok) kanë ndikuar ndjeshëm në rritjen e shitjeve, duke kthyer tituj të panjohur në fenomene virale. Lexuesit sot kanë po aq gjasa ta zbulojnë librin e radhës përmes një rekomandimi në TikTok sa nga një kritik letrar; një demokratizim i kulturës së librit që vlerëson lidhjen emocionale mbi elitizmin intelektual. Libraritë janë përshtatur me këto preferenca, duke ofruar hapësira për klube leximi, takime me autorë dhe workshop-e. Përzgjedhjet e kuruara nga autorë të ndryshëm kanë zgjeruar përfaqësimin në letërsi, duke reflektuar më mirë identitetet dhe përvojat e lexuesve. Libraritë po shndërrohen në “hapësira të treta”. Siç shprehet Courtney Stookey, pronare e Lovebound Library në Salt Lake City: Doja që të ishte një hapësirë e sigurt ku çdokush, pavarësisht nëse lexon 300 libra në vit apo nuk ka prekur kurrë një roman, të ndihet i mirëpritur.
Ky transformim pasqyron një prirje më të gjerë: Leximtarët po i përqafojnë librat gjithnjë e më shumë si argëtim, jo vetëm si përfitim intelektual. Letërsia e njohur nuk ka më nevojë të mbrojë veten ndaj pretendimeve se vlen më pak; lexuesit janë të lirë të shijojnë atë letërsi që u flet më fort.
Nga ana tjetër, letërsia eskapiste po popullarizohet vitet e fundit. Në një kohë trazirash sociale dhe politike, lexuesit i janë kthyer romancave, fantazive dhe mistereve, për të gjetur aty prehje. Këto zhanre ofrojnë zgjidhje të kënaqshme dhe tema frymëzuese, si një strehë në kohë të pasigurta. Leximi është bërë “chic”. Estetika e Instagram-it me rafte librash të kuruara, romane të shënjuara dhe kënde leximi të rehatshme, e ka kthyer kulturën e librit në një trend vizual. Lexuesit ndajnë me krenari blerjet e tyre, objektivat e leximit dhe përshtypjet onlajn, duke ndërthurur rrjetet sociale me përfshirjen tradicionale letrare. Aty ku leximi dikur shihej si veprimtari vetjake, sot ai është thellësisht social. Klubet e leximit, sfidat onlajn dhe rrjetet sociale nxisin lexuesit të ndajnë përvojat dhe mendimet. Për dekada, leximi mbarti një ngjyrim elitist: “Lexuesit seriozë” pritej të merreshin me klasikë, filozofi apo letërsi të “fortë”. Ky qëndrim përjashtoi shumë lexues potencialë. Sot, kjo mendësi po zbehet. Pranimi i leximit si formë argëtimi ka krijuar një hapësirë më gjithëpërfshirëse, ku zhanret dhe romanet grafike vlerësohen njësoj.
Lexuesit nuk ndihen më të detyruar të lexojnë tërë veprën e një autori apo të qëndrojnë te titujt e kanonit letrar. Eksplorimi i zhanreve të ndryshme, interesave dhe kënaqësive e ka bërë leximin më të prekshëm dhe më të gëzueshëm. Edhe institucionet e arsimit po i përshtaten këtyre ndryshimeve kulturore. Shkollat po përfshijnë gjithnjë e më shumë zhanre të ndryshme, romane grafike dhe letërsi bashkëkohore në kurrikula, për të angazhuar lexuesit që hezitojnë. Duke legjitimuar letërsinë “në modë” si letërsi të vlefshme, ata po nxisin përvoja pozitive leximi që krijojnë marrëdhënie afatgjata me letërsinë.
Në këtë peizazh dinamik, një gjë mbetet e paprekur: dëshira njerëzore për t’u lidhur përmes rrëfimit. Qoftë i dhënë pas një romani, duke dëgjuar një audio-libër apo duke shfletuar një Webtoon, lexuesi vijon të kërkojë narrativa që e frymëzojnë, ngushëllojnë dhe sfidojnë. Kultura e leximit nuk po zhduket. Ajo po lulëzon në forma të reja dhe të papritura. /Gazeta “ExLibris”/
Studiuesit identifikojnë dhjetëra metabolite dhe krijojnë një “nënshkrim” biologjik që parashikon rrezikun e sëmundjes, përtej faktorëve tradicionalë
Studiues nga Mass General Brigham dhe Albert Einstein College of Medicine kanë identifikuar se metabolitet, molekula të vogla në gjak që krijohen gjatë metabolizmit, lidhen me rrezikun e zhvillimit të diabetit të tipit 2 në të ardhmen. Ata po ashtu kanë zbuluar faktorë gjenetikë dhe të stilit të jetesës që mund të ndikojnë në këto metabolite. Përveç kësaj, kanë zhvilluar një nënshkrim që parashikon rrezikun e ardhshëm për diabet të tipit 2, përtej faktorëve tradicionalë të rrezikut. Rezultatet e studimit janë publikuar në revistën Nature Medicine.
Gjatë analizimit të metaboliteve, u vërtetua se 235 prej tyre kanë lidhje me rrezik më të lartë ose më të ulët për zhvillimin e diabetit të tipit 2.
Diabeti është një sëmundje metabolike që është në rritje në mbarë botën, dhe më shumë se 90 për qind e rasteve janë diabet i tipit 2, ku trupi nuk reagon në mënyrë efikase ndaj insulinës. Në studimin e ri, studiuesit ndoqën 23.634 persona me prejardhje të ndryshme etnike, në 10 grupe prospektive, me ndjekje deri në 26 vjet. Këta persona, në fillim të studimit, nuk kishin diabet të tipit 2. Ekipi analizoi 469 metabolite në mostrat e gjakut, si dhe të dhëna gjenetike, dietike dhe të stilit të jetesës, për të parë se çfarë lidhjeje kanë me rrezikun e zhvillimit të diabetit të tipit 2. Nga metabolitet e analizuara, u konstatua se 235 lidhen me rrezik më të madh ose më të vogël për zhvillimin e diabetit të tipit 2, prej të cilëve 67 ishin të zbuluar për herë të parë.
Ushqyerja, stili i jetesës dhe ndikimet gjenetike
– “Është interesante se zbuluam që faktorët e ushqyerjes dhe të stilit të jetesës mund të kenë ndikim më të fortë te metabolitet e lidhura me diabetin e tipit 2 sesa te metabolitet që nuk lidhen me sëmundjen. Kjo vlen veçanërisht për obezitetin, aktivitetin fizik dhe konsumimin e ushqimeve dhe pijeve të caktuara, si mishi i kuq, perimet, pijet e ëmbëlsuara dhe kafeja ose çaji. Gjithnjë e më shumë prova tregojnë se këta faktorë ushqimorë dhe të stilit të jetesës lidhen me rrezik më të lartë ose më të ulët për diabet të tipit 2. Studimi ynë tregoi se metabolite specifike mund të veprojnë si ndërmjetës potencialë, duke i lidhur këta faktorë me rrezikun e diabetit të tipit 2”,shprehet një nga autorët e studimit, Jun Li, profesor dhe epidemiolog në Mass General Brigham Department of Medicine.
U vërtetua gjithashtu se metabolitet e lidhura me diabetin e tipit 2 janë të ndërlidhur gjenetikisht me karakteristika klinike dhe tipe indesh që janë relevante për sëmundjen. Për më tepër, ekipi shkencor zhvilloi një nënshkrim unik prej 44 metabolitesh, i cili përmirëson parashikimin e rrezikut të ardhshëm për diabet të tipit 2.
Megjithëse këto gjetje të reja ofrojnë njohuri të rëndësishme, studiuesit theksojnë se nevojiten studime shtesë eksperimentale dhe prova klinike për të konfirmuar shkakësinë e këtyre lidhjeve dhe për të sqaruar se si këto rrugë metabolike kontribuojnë në zhvillimin e diabetit të tipit 2. Një kuptim më i mirë i rrugëve biologjike që qëndrojnë pas sëmundjes, siç theksojnë ata, mund të ndihmojë në zhvillimin e trajtimeve të reja. /et
Një shqetësim i ri ka dalë në pah lidhur me martesat midis qytetarëve të Malit të Zi dhe grave nga Shqipëria.
Në disa mesazhe në rrjetet sociale, disa gra paraqiteshin si “ofertë” për martesë, duke nxitur dyshime për ndërmjetësime të paligjshme.
Policia malazeze ka deklaruar se nuk ka informacion zyrtar për raste të tilla dhe nuk ka pasur raportime që tregojnë përfshirjen e paligjshme të ndërmjetësve.
Sipas Kodit Penal të Malit të Zi, trafikimi i njerëzve dhe shfrytëzimi për qëllime martesore konsiderohen vetëm në rastet kur ekzistojnë detyrim, kërcënim, mashtrim ose shfrytëzim, shkruan vijesti.me.
Sipas të dhënave nga disa komuna, brenda dy viteve të fundit janë regjistruar 16 martesa midis qytetarëve të Malit të Zi dhe shtetaseve shqiptare, me numrin më të madh në Ulqin. Megjithatë, nuk dihet nëse këto martesa janë bërë në kushte të paligjshme apo nën ndonjë formë shfrytëzimi.
Drejtuesja e Qendrës për të Drejtat e Grave, Maja Raiçeviq, ka theksuar se reklamat ku gratë paraqiten si mallra janë shqetësuese dhe thekson se shteti ka detyrimin të parandalojë dhe ndëshkojë çdo formë dhune apo shfrytëzimi në martesa. Ajo shton se gratë nuk duhet trajtuar si objekte dhe se shteti duhet të reagojë ndaj çdo indikacioni të ndërmjetësimeve të paligjshme.
Gazeta Vijesti gjithashtu ka rikujtuar se në vitin 2017 disa burra nga Mali i Zi ishin mashtruar nga persona që pretendonin se do të organizonin martesat me gra shqiptare, duke u kërkuar pagesa të konsiderueshme për shërbime që nuk u realizuan.
Me gjithë këto shqetësime, autoritetet malazeze insistojnë se deri më tani nuk ka fakte konkrete që tregojnë për ndërmjetësime të paligjshme, por rastet e dyshuara duhet të hetohen dhe ndiqen nga prokuroria kompetente nëse paraqiten denoncime të reja. /ET
Login
