❌

Normal view

Received today — 3 August 2026 ⏭ Ekonomi

Prona, protestat dhe zhvillimi: Kriza e vjetër që po prodhon konflikte të reja

✇Revista Monitor
By: Nertila
3 August 2026 at 15:00

   Nga  Prof. asoc. dr. Florian Bjanku*

 

Protestat që po zhvillohen prej javësh në Shqipëri, të lidhura me projektet turistike, përdorimin e territorit dhe shqetësimin e komuniteteve lokale, nuk mund të lexohen thjesht si reagime mjedisore apo si kundërshtim ndaj investimeve. Në thelb, ato janë shfaqja më e fundit e një problemi që Shqipëria nuk e ka zgjidhur kurrë plotësisht: krizës së pronës.

Në pamje të parë, debati publik është për bregdetin, për zonat e mbrojtura, për resortet, për turizmin elitar, për zhvillimin ekonomik dhe për mënyrën se si shteti synon ta vërë territorin në funksion të investimeve. Por pas këtij debati qëndron një pyetje më e vjetër dhe më e rëndë: kush e ka pronën, mbi çfarë titulli, me çfarë kufijsh, me çfarë procedure dhe me çfarë garancie?

NĂ« monografinĂ« time tĂ« vitit 2013, Çështja e pronave nĂ« ShqipĂ«ri – Sfida me shtetin ligjor dhe tĂ« drejtat e njeriut, kam theksuar se prona nuk Ă«shtĂ« njĂ« çështje e ngushtĂ« kadastrale apo njĂ« problem i zakonshĂ«m administrativ. Ajo Ă«shtĂ« njĂ« nga provat mĂ« serioze tĂ« shtetit ligjor, tĂ« mbrojtjes sĂ« tĂ« drejtave tĂ« njeriut dhe tĂ« funksionimit tĂ« ekonomisĂ« sĂ« tregut. Kur prona Ă«shtĂ« e paqartĂ«, nuk dĂ«mtohet vetĂ«m pronari. DĂ«mtohet tregu, investimi, besimi te shteti dhe paqja sociale.

Sot, më shumë se një dekadë më vonë, zhvillimet në terren tregojnë se kjo diagnozë mbetet aktuale. Shqipëria ka ndryshuar shumë në pamje: ka më shumë projekte, më shumë interes turistik, më shumë presion mbi bregdetin dhe tashmë edhe më shumë vëmendje ndaj zonave malore. Por themeli juridik mbi të cilin ngrihet ky zhvillim mbetet shpesh i paqartë.

 Prona si themel i shtetit ligjor dhe i zhvillimit

Nuk ka ekonomi tregu funksionale pa tituj të qartë pronësie. Toka nuk është thjesht sipërfaqe fizike. Ajo është pasuri, trashëgimi, garanci, mundësi zhvillimi, bazë investimi dhe pjesë e identitetit të komuniteteve lokale.

Nëse titulli i pronësisë është i paqartë, çdo investim i madh mund të kthehet nga mundësi zhvillimi në burim konflikti. Investitori serioz kërkon siguri juridike. Qytetari kërkon mbrojtje nga arbitrariteti. Komuniteti kërkon transparencë. Shteti, mbi të gjitha, duhet të garantojë trajtim të barabartë përpara ligjit.

Nëse këto elemente mungojnë, konflikti nuk është rastësi. Ai është pasojë e pritshme. Në Shqipëri, problemi nuk është vetëm mungesa e një dokumenti. Problemi është më i thellë: bashkëjetesa e disa shtresave juridike mbi të njëjtin territor. Në të njëjtën sipërfaqe mund të gjenden pretendime të pronarëve të vjetër, akte të ndarjes së tokës bujqësore, prona shtetërore, pyje, kullota, prona publike, procese legalizimi, regjistrime të paplota, tituj kontradiktorë dhe vendime gjyqësore që jo gjithmonë janë zbatuar në kohë.

Pas viteve 1990, Shqipëria miratoi shumë ligje për pronën, për ndarjen e tokës, për kthimin dhe kompensimin, për legalizimin, për regjistrimin dhe për transferimin e pronave shtetërore. Por sasia e ligjeve nuk solli gjithmonë qartësi. Në praktikë, shumë reforma krijuan konflikte të reja ose thelluan konfliktet ekzistuese.

Procesi i kthimit dhe kompensimit shpesh u ndesh me privatizimin e mëparshëm. Ndarja e tokës sipas ligjit nr. 7501 nuk u pranua njësoj në të gjitha zonat. Diku banorët iu referuan kufijve të vjetër para kolektivizimit; diku tjetër u zbatuan aktet e ndarjes së tokës; në shumë raste, dokumentacioni mbeti i paplotë ose nuk përputhej me gjendjen reale në terren.

Ky është problemi themelor: Shqipëria nuk ka vetëm konflikt pronësie. Ajo ka konflikt midis kujtesës historike, dokumentit juridik, përdorimit faktik dhe interesit ekonomik të ditës.

Prandaj protestat e sotme nuk duhet parë si refuzim i zhvillimit. Ato janë shenjë e një mosbesimi të grumbulluar ndër vite. Qytetarët nuk pyesin vetëm se çfarë do të ndërtohet. Ata pyesin: pse këtu, pse tani, mbi cilën pronë, me çfarë procedure dhe kush përfiton?

Në një shtet demokratik, shteti mund të ndërhyjë mbi pronën private vetëm në kushte të caktuara. Interesi publik është një nga këto kushte, por ai nuk mund të përdoret si formulë e përgjithshme për të justifikuar çdo projekt. Ai duhet të jetë real, i provuar, proporcional dhe i kontrollueshëm.

Nëse një projekt zhvillimi prodhon përfitim të madh privat, por u lë komuniteteve pasiguri, mungesë aksesi, kompensim të pamjaftueshëm ose përjashtim nga vendimmarrja, atëherë ai nuk mund të paraqitet lehtësisht si interes publik.

Shteti ligjor nuk matet nga aftësia për të hapur kantiere. Matet nga aftësia për të garantuar që çdo ndërhyrje mbi pronën të bëhet sipas ligjit, me transparencë, me proporcionalitet dhe me trajtim të barabartë të qytetarëve.

Bregdeti, Shkodra dhe ndryshimi i funksionit të tokës

Bregdeti shqiptar është sot hapësira ku kriza e pronës bëhet më e dukshme, sepse aty vlera ekonomike e tokës është rritur ndjeshëm. Aty përplasen interesat e pronarëve historikë, përfituesve të reformave të tranzicionit, shtetit si administrator i pronës publike, investitorëve privatë, komuniteteve lokale dhe interesit publik për mjedisin e aksesin në territor.

Në zonat bregdetare, çdo paqartësi pronësie bëhet më e ndjeshme. Toka nuk shihet më vetëm si mjet jetese apo trashëgimi familjare, por si aset me vlerë të madhe turistike. Kjo e rrit presionin mbi institucionet dhe e bën më të lartë rrezikun e vendimmarrjeve të nxituara.

Në monografinë e vitit 2013 kam trajtuar faktin se çështjet e kthimit dhe kompensimit kanë ndikuar negativisht në zhvillimin e turizmit, veçanërisht në zonat bregdetare ku kishte mosmarrëveshje midis pretenduesve të tokës bujqësore, ish-pronarëve dhe shtetit si zotërues i tokave të klasifikuara si pyje ose kullota.

Ky konstatim sot merr një kuptim edhe më të fortë. Në vitet e para të tranzicionit, konflikti lidhej kryesisht me mbijetesën, me zëniet informale dhe me mungesën e shtetit. Sot konflikti lidhet edhe me kapitalin e madh, me turizmin strategjik dhe me përqendrimin e përfitimit ekonomik në territore që ende nuk janë pastruar juridikisht.

Këtu ka ndodhur ndryshimi më i madh i situatës. Një tokë që dikur përdorej për të kullotur bagëtinë, për të prerë dru, për të mbledhur prodhime të vogla, për të mbjellë pak tokë, për të siguruar jetesën e një familjeje fshatare apo për të ruajtur lidhjen minimale me vendin, sot shihet si territor për resorte, vila turistike, struktura akomoduese dhe zhvillim ekonomik me vlerë shumë më të lartë.

Pra, nuk ka ndryshuar vetëm çmimi i tokës. Ka ndryshuar funksioni i saj. Ajo që për banorin ishte pjesë e jetës së përditshme, për investitorin është aset zhvillimi. Ajo që për komunitetin ishte hapësirë përdorimi, për tregun është hapësirë ndërtimi. Ajo që për fshatin ishte territor mbijetese, sot rrezikon të kthehet në territor për konsum turistik.

Ky ndryshim e bën konfliktin më të thellë. Fshati, siç ka funksionuar ndër vite, nuk do të ekzistojë më në të njëjtën mënyrë. Banorët janë zhvendosur ose po zhvendosen. Një pjesë kanë emigruar, një pjesë janë larguar drejt qyteteve, një pjesë kanë humbur lidhjen ekonomike me tokën, por jo domosdoshmërisht të drejtën, kujtesën apo pretendimin mbi të.

Në këtë mënyrë, kur toka merr papritur vlerë të madhe ekonomike, ata që dikur kanë jetuar me të ose pranë saj rrezikojnë të mbeten jashtë përfitimit. Fshati mund të mos zhduket fizikisht, por mund të humbasë funksionin e vet social. Ai mund të kthehet nga hapësirë komunitare në destinacion turistik, ku banori vendas nuk është më subjekt i zhvillimit, por spektator i tij.

Shkodra e tregon qartĂ« kĂ«tĂ« pĂ«rplasje. Çështja e pronĂ«s nuk Ă«shtĂ« teori. Ajo shfaqet nĂ« qytet, nĂ« periferi, nĂ« tokat bujqĂ«sore, nĂ« VelipojĂ«, nĂ« Rrjoll, nĂ« ShirokĂ«-Zogaj, nĂ« zonĂ«n e BunĂ«s, nĂ« pyje, nĂ« kullota dhe nĂ« zonat malore.

NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, Shkodra nuk Ă«shtĂ« pĂ«rjashtim. ËshtĂ« njĂ« pasqyrĂ« e pĂ«rqendruar e krizĂ«s shqiptare tĂ« pronĂ«s.

Në të njëjtin territor bashkëjetojnë prona private e trashëguar, toka bujqësore e ndarë pas viteve 1990, prona shtetërore, prona publike vendore, hapësira me përdorim komunitar, zona turistike bregdetare, zona liqenore, pyje, kullota dhe territore malore me kufij tradicionalë shpesh të paformalizuar.

Kjo e bën Shkodrën një rast shumë domethënës për të kuptuar se zhvillimi nuk mund të ndahet nga qartësimi i pronës. Nuk mund të ketë turizëm të qëndrueshëm në Velipojë apo Rrjoll pa tituj të qartë, pa kompensim të drejtë kur cenohet prona, pa konsultim me komunitetin dhe pa ndarje të qartë midis pronës private, publike dhe asaj që historikisht ka shërbyer për përdorim të përbashkët.

Nëse shteti nuk perceptohet si arbitër i paanshëm, por si palë në favor të zhvilluesit, konflikti bëhet i pashmangshëm.

Paketa e Maleve dhe kufiri i paqartë midis pronës private, publike dhe komunitare

NĂ« kĂ«tĂ« kontekst duhet parĂ« edhe “Paketa e Maleve”. Ajo nuk duhet trajtuar vetĂ«m si nismĂ« zhvillimore, turistike apo fiskale. Ajo duhet parĂ« para sĂ« gjithash si njĂ« provĂ« e re pĂ«r pronĂ«n.

Zonat malore nuk janë hapësira bosh. Ato kanë histori përdorimi, kufij tradicionalë, të drejta familjare, toka të paregjistruara, pyje, kullota, prona publike, prona private, hapësira komunitare dhe forma të trashëguara të shfrytëzimit bujqësor e blegtoral.

Në shumë prej këtyre zonave, për dekada të tëra nuk ka pasur regjistrim të plotë dhe të saktë. Në shumë raste, kufiri midis pronës private dhe pronës publike nuk është i qartë. Po ashtu, nuk është gjithmonë e qartë se ku mbaron e drejta private e një familjeje dhe ku fillon e drejta komunitare për kullotje, për shfrytëzim blegtoral, për përdorim bujqësor apo për akses në burime natyrore.

NĂ«se “Paketa e Maleve” nuk e zgjidh kĂ«tĂ« nyje, ajo rrezikon tĂ« prodhojĂ« konflikt tĂ« ri. Ajo mund tĂ« nxisĂ« investime, por nuk zgjidh automatikisht problemin e titullit tĂ« pronĂ«sisĂ«, tĂ« kufijve, tĂ« pĂ«rdorimit tradicional dhe tĂ« tĂ« drejtave tĂ« komunitetit.

Madje, nëse nuk zbatohet me kujdes, ajo mund të cenojë edhe parimin kushtetues të barazisë së shtetasve para ligjit.

Një nga rreziqet më të mëdha është krijimi i një standardi të dyfishtë. Ai që ka mundësi financiare, lidhje profesionale, akses në dokumentacion, konsulentë, noterë, topografë dhe mundësi për të ndjekur procedurat administrative, mund të arrijë më shpejt të formalizojë pronën, të sqarojë titullin dhe të përfitojë nga paketa zhvillimore.

Ndërsa qytetari i varfër, familja që ka jetuar për dekada në atë zonë, por nuk ka dokumentacion të plotë, mund të mbetet sërish në pritje. Ai mund të vazhdojë të kërkojë hartat, kufijtë, aktet, dëshmitë, regjistrimin dhe njohjen formale të së drejtës së tij.

Kështu, një paketë që në letër synon zhvillimin e zonave malore mund të prodhojë në praktikë pabarazi të re: kush ka kapital, hyn në zhvillim; kush nuk ka, mbetet jashtë tij.

Ky është një problem i rëndë kushtetues dhe social. Shteti nuk mund ta kthejë qartësimin e pronës në privilegj për ata që kanë mundësi ta ndjekin shpejt procedurën. E drejta e pronës nuk mund të funksionojë me dy shpejtësi: një për investitorin dhe një për banorin e zakonshëm.

Në qytete, edhe kur një qytetar vonohet në zgjidhjen e titullit të pronësisë, mund të ketë ende hapësira të tjera ndërtimi, zhvillimi apo përshtatjeje. Territori urban është më i gjerë, më i fragmentuar dhe zakonisht lejon më shumë forma zhvillimi.

Në zonat malore kjo nuk ndodh njësoj. Mali ka kufizime natyrore, distanca, pjerrësi, rrugë të kufizuara, zona të mbrojtura, burime ujore, pyje, kullota dhe hapësira ku ndërtimi nuk mund të shpërndahet pafund. Nëse resortet, bujtinat ose strukturat e mëdha të zhvillimit pozicionohen më parë në pikat më të favorshme, atëherë banori që arrin ta zgjidhë më vonë titullin e pronësisë mund të gjendet përballë një realiteti të përfunduar urbanistik.

Pra, kur ai tĂ« jetĂ« mĂ« nĂ« fund “gati me dokumente”, mund tĂ« mos ketĂ« mĂ« mundĂ«si reale zhvillimi.

Kjo do të ishte një formë e padrejtë përjashtimi: jo shpronësim klasik, por përjashtim përmes kohës, përmes vonesës administrative dhe përmes zhvillimit të parakohshëm të territorit nga ata që kanë pasur mundësi të hyjnë më shpejt në sistem.

NĂ« kĂ«tĂ« kuptim, “Paketa e Maleve” duhet tĂ« shoqĂ«rohet domosdoshmĂ«risht me njĂ« proces paraprak tĂ« qartĂ«simit tĂ« pronĂ«s, kufijve dhe tĂ« drejtave tĂ« pĂ«rdorimit. PĂ«rndryshe, ajo rrezikon tĂ« kthehet nga instrument zhvillimi nĂ« mekanizĂ«m pĂ«r pĂ«rqendrimin e territorit nĂ« duart e atyre qĂ« kanĂ« mĂ« shumĂ« kapital dhe akses.

Një çështje që mungon shpesh në debatin publik është dallimi midis pronës private, pronës publike dhe të drejtave komunitare të përdorimit.

Në zonat malore, pyjet dhe kullotat nuk mund të trajtohen thjesht si sipërfaqe të lira për investim. Ato kanë shërbyer historikisht për kullotje, për blegtori, për bujqësi, për dru zjarri, për kalim, për burime ujore dhe për mbijetesën ekonomike të komunitetit.

Nëse këto hapësira trajtohen vetëm nga këndvështrimi i investimit privat, atëherë rrezikohet të zhduket një pjesë e rëndësishme e ekonomisë tradicionale lokale. Banori nuk humb vetëm tokën; humb aksesin, mundësinë e kullotjes, lidhjen me territorin dhe burimin e jetesës.

Prandaj, përpara çdo politike zhvillimore në mal, duhet të qartësohet: cila është pronë private, cila është pronë publike, cila është pronë shtetërore apo vendore, cilat janë hapësirat me përdorim komunitar dhe cilat janë të drejtat tradicionale të banorëve mbi kullotat, pyjet, burimet dhe rrugët e kalimit.

Pa këtë ndarje, çdo paketë zhvillimi rrezikon të prodhojë konflikte të ngjashme me ato që janë shfaqur në bregdet.

 Zhvillimi nuk mund të ecë më shpejt se regjistrimi, kufijtë dhe shteti ligjor

Një shtet serioz nuk mund të ndërtojë politika zhvillimi mbi pasiguri kadastrale. Regjistrimi i saktë i pronës, unifikimi i hartave, eliminimi i mbivendosjeve, identifikimi i titujve kontradiktorë dhe zbatimi i vendimeve gjyqësore janë parakushte, jo procedura dytësore.

Nëse këto nuk bëhen më parë, çdo paketë zhvillimi mund të prodhojë efekte të padrejta. Ajo mund të nxisë garën për kapjen e territorit, të favorizojë më të fortët, të përjashtojë banorët pa dokumente të plota dhe të thellojë mosbesimin ndaj institucioneve.

Për këtë arsye, çështja e pronës nuk duhet trajtuar si pengesë për zhvillimin. Përkundrazi, qartësimi i pronës është kushti që zhvillimi të jetë i drejtë, i qëndrueshëm dhe i pranueshëm nga komuniteti.

Shqipëria ka nevojë për zhvillim. Ka nevojë për turizëm, për investime, për punësim, për rigjallërim të zonave malore dhe për përdorim më të mirë të potencialeve natyrore. Por zhvillimi nuk mund të ecë më shpejt se shteti ligjor.

Nëse zhvillimi ecën përpara ndërsa prona mbetet pas, konflikti është i pashmangshëm. Nëse investitori hyn në territor para se të qartësohet titulli, konflikti është i pashmangshëm. Nëse komuniteti thirret vetëm pasi vendimmarrja është kryer, konflikti është i pashmangshëm. Nëse qytetari i varfër pret me vite për pronën, ndërsa ai që ka kapital e zgjidh më shpejt dhe përfiton, konflikti është i pashmangshëm. Nëse prona publike, private dhe komunitare nuk ndahen qartë, konflikti është i pashmangshëm.

Prandaj protestat e sotme duhen lexuar si paralajmërim. Ato nuk janë kundër zhvillimit. Ato janë kundër një modeli zhvillimi që e trajton territorin si mall, por harron se mbi atë territor ka histori, pronë, komunitet, kujtesë, mund dhe të drejta.

Nga bregdeti te malet, prona mbetet prova e shtetit

Nga bregdeti te malet, Shqipëria po përballet me të njëjtën pyetje: a do të ndërtohet zhvillimi mbi qartësi juridike, barazi dhe respekt për komunitetin, apo mbi nxitim, paqartësi dhe forcën e atij që arrin më shpejt te vendimmarrja?

Nëse nuk zgjidhet çështja e pronës, çdo politikë zhvillimi do të mbetet e brishtë. Në bregdet, ajo mund të prodhojë protesta për tokën dhe mjedisin. Në mal, mund të prodhojë konflikte për kufijtë, kullotat, pyjet, bujqësinë, aksesin dhe të drejtën e banorëve për të mos u përjashtuar nga zhvillimi i vendit të tyre.

Prona nuk është vetëm një çështje e së kaluarës. Ajo është themeli mbi të cilin do të matet e ardhmja e Shqipërisë.

Nëse ky themel mbetet i paqartë, çdo projekt, sado modern të duket, rrezikon të ndërtohet mbi konflikt.

Dhe një vend nuk mund të ndërtojë zhvillim të qëndrueshëm mbi konflikte të pazgjidhura pronësie.

 

*Opinionet janë personale të autorit dhe nuk përbëjnë qëndrimet e institucionit ku punon apo të revistës.

The post Prona, protestat dhe zhvillimi: Kriza e vjetër që po prodhon konflikte të reja appeared first on Revista Monitor.

Nafta mbetet 1.78 euro për litër, rënia në bursat botërore ende pa efekt në Kosovë

✇Revista Monitor
By: Nertila
3 August 2026 at 14:51

Edhe pse çmimet e naftës kanë shënuar rënie në bursat ndërkombëtare, kjo nuk do të thotë se ulja do të ndihet menjëherë edhe në Kosovë. Autoritetet thonë se çmimet në vend bazohen në koston mesatare të derivateve të importuara dhe jo në lëvizjet ditore të tregjeve globale.

 

Rënia e çmimit të naftës në bursat ndërkombëtare nuk pritet të reflektohet në tregun e Kosovës. Këtë të hënë çmimi i naftës është caktuar në 1.78 euro për litër, çmim i njëjtë sikur një ditë më parë. Ndërkaq, benzina do të tregtohet me çmim maksimal prej 1.50 euro për litër, ndërsa gazi me 0.60 euro për litër. Sipas ministrisë, këto çmime hyjnë në fuqi nga ora 10:00.

Ministrja në detyrë e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit, Mimoza Kusari, ka thënë se rënia e çmimit të naftës në bursat ndërkombëtare nuk pritet të reflektohet menjëherë në tregun e Kosovës.

Ajo deklaroi se kjo ndodh për shkak të mënyrës së furnizimit dhe formulës së përllogaritjes së çmimit në vend. Shtoi se çmimi i derivateve në Kosovë përcaktohet sipas mesatares së çmimit të dhjetë milionë litrave të importuara, të cilit i shtohet marzhi i fitimit i përcaktuar me rregullore.

“Çmimi i naftĂ«s nĂ« KosovĂ« pĂ«rcaktohet sipas rregullores qĂ« kemi nĂ« MinistrinĂ« e IndustrisĂ«, NdĂ«rmarrĂ«sisĂ«, TregtisĂ« dhe Inovacionit. Ai bazohet nĂ« çmimin mesatar tĂ« dhjetĂ« milionĂ« litrave tĂ« importuara dhe mĂ« pas i shtohet marzha e fitimit pĂ«r operatorĂ«t. Krahasimi i çmimit nĂ« bursat ndĂ«rkombĂ«tare me atĂ« nĂ« KosovĂ« nga njĂ«ra ditĂ« nĂ« tjetrĂ«n nuk Ă«shtĂ« i drejtĂ«, sepse porositĂ« dhe dĂ«rgesat bĂ«hen disa ditĂ« mĂ« herĂ«t. Derivatet qĂ« vijnĂ« kryesisht pĂ«rmes portit tĂ« DurrĂ«sit janĂ« blerĂ« dhe negociuar paraprakisht, ndaj edhe u duhet kohĂ« derisa tĂ« arrijnĂ« nĂ« tregun tone”.

Kusari tha se ministria ka ndërmarrë masat e vetme që i lejon baza ligjore për të parandaluar abuzimin me çmimet, teksa shtoi se operatorët ekonomikë vazhdojnë të kërkojnë heqjen e kufizimit të marzhit të fitimit.

“Kemi kĂ«rkesa tĂ« vazhdueshme nga operatorĂ«t ekonomikĂ« qĂ« tĂ« hiqet kufizimi i marzhit tĂ« fitimit, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« kenĂ« fitime mĂ« tĂ« mĂ«dha. Ne jemi duke i analizuar kĂ«to kĂ«rkesa. NdĂ«rkohĂ«, importi i naftĂ«s dhe derivateve Ă«shtĂ« rritur dukshĂ«m, pothuajse Ă«shtĂ« dyfishuar nĂ« baza ditore sipas tĂ« dhĂ«nave qĂ« marrim nga Dogana e KosovĂ«s. QĂ«llimi ynĂ« Ă«shtĂ« tĂ« gjejmĂ« njĂ« balancĂ«: tĂ« mbrojmĂ« qytetarĂ«t nga çdo abuzim i mundshĂ«m me çmimet, por njĂ«kohĂ«sisht tĂ« mos rrezikojmĂ« funksionimin e operatorĂ«ve ekonomikĂ«â€.

Çmimi i naftĂ«s nĂ« tregjet botĂ«rore, pĂ«rfshirĂ« edhe KosovĂ«n Ă«shtĂ« i lidhur ngushtĂ« me lirinĂ« e qarkullimit nĂ« Gjirin e Hormuzit, nĂ«pĂ«r tĂ« cilin kalojnĂ« rreth 20 pĂ«r qind e rezervave tĂ« naftĂ«s nĂ« nivel global.

Telashet me këtë pjesë të detit, që ndodhet mes Omanit dhe Iranit, nisën pasi Irani u sulmua nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Izraeli më 28 shkurt 2026.

The post Nafta mbetet 1.78 euro për litër, rënia në bursat botërore ende pa efekt në Kosovë appeared first on Revista Monitor.

Çmimet e naftĂ«s bien ndjeshĂ«m nĂ« bursa, po nĂ« ShqipĂ«ri a do tĂ« ulen po aq shpejt sa rritet?!

✇Revista Monitor
By: Nertila
3 August 2026 at 13:36

Teherani thotë se është pranë një marrëveshjeje me Omanin për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit për transportin detar

 

Donald Trump deklaroi se negociatat me Iranin do të rifillojnë të hënën, pasi anuloi sulme ushtarake në shkallë të gjerë, duke bërë që çmimet e naftës të bien ndjeshëm, mes shpresave për një zbutje të konfliktit sipas Financial Times.

Presidenti amerikan tha tĂ« dielĂ«n se Shtetet e Bashkuara kishin qenĂ« gati tĂ« ndĂ«rmerrnin tĂ« shtunĂ«n “sulmin mĂ« tĂ« madh qĂ« nga Lufta e DytĂ« BotĂ«rore”, por kishte vendosur tĂ« tĂ«rhiqej pas kĂ«rkesĂ«s sĂ« aleatĂ«ve tĂ« SHBA-sĂ«.

“Gjithçka ishte gati, por kur aleatĂ«t tĂ« kĂ«rkojnĂ« ta anulosh, duhet tĂ« thuash: mirĂ«, tĂ« shohim”, u tha Trump gazetarĂ«ve.

Ai tha se partnerët e SHBA-së në Gjirin Persik besonin se ishte e mundur të arrihej një marrëveshje për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe për të bindur Iranin të tërhiqej nga programi i tij bërthamor.

Trump shtoi se kishte biseduar me Princin e Kurorës së Arabisë Saudite, Mohammed bin Salman, dhe se Riadi besonte se marrëveshja ishte e afërt, si për Ngushticën e Hormuzit, ashtu edhe për çarmatimin bërthamor të Iranit.

MegjithatĂ«, tĂ« hĂ«nĂ«n nĂ« mĂ«ngjes, zĂ«dhĂ«nĂ«si i MinistrisĂ« sĂ« Jashtme tĂ« Iranit, Esmaeil Baghaei, deklaroi se Teherani nuk ishte aktualisht i pĂ«rfshirĂ« nĂ« negociata me Shtetet e Bashkuara dhe se ishte pĂ«rqendruar nĂ« bisedimet me Omanin pĂ«r pĂ«rcaktimin e njĂ« korridori “tĂ« pĂ«rkohshĂ«m”, qĂ« do tĂ« mundĂ«sonte rifillimin e trafikut detar nĂ« NgushticĂ«n e Hormuzit.

“PĂ«r momentin, nuk kemi negociata me SHBA-nĂ«. Bisedimet tona me Omanin janĂ« pĂ«rqendruar nĂ« arritjen e njĂ« mirĂ«kuptimi mbi njĂ« rrugĂ« qĂ« do tĂ« mundĂ«sonte kalimin e sigurt tĂ« anijeve dhe rifillimin e transportit nĂ« NgushticĂ«n e Hormuzit”, tha Baghaei.

Kërcënimet e përsëritura të presidentit amerikan për sulme kishin rikthyer frikën në rajon për një konflikt të gjithanshëm, në një kohë kur trafiku në këtë korridor jetik detar, që përpara luftës përpunonte një të pestën e naftës së botës, është reduktuar në minimum.

Megjithatë, sinjalet për përparim në bisedime ulën çmimet e naftës, pas rritjes së fortë të tyre gjatë korrikut.

Çmimi i naftĂ«s Brent, referenca ndĂ«rkombĂ«tare e tregut, ra me 5%, nĂ« 83.53 dollarĂ« pĂ«r fuçi, nĂ« nisje tĂ« javĂ«s sĂ« tregtimit nĂ« tregjet aziatike.

Më herët të dielën, diplomatë iranianë deklaruan se Teherani ishte pranë një marrëveshjeje të re me Omanin për administrimin e transportit detar përmes Ngushticës së Hormuzit, një marrëveshje që konsiderohet thelbësore për të parandaluar përshkallëzimin e luftës mes SHBA-së dhe Iranit.

 

The post Çmimet e naftĂ«s bien ndjeshĂ«m nĂ« bursa, po nĂ« ShqipĂ«ri a do tĂ« ulen po aq shpejt sa rritet?! appeared first on Revista Monitor.

Gushti nis me thellim të rënies së Euros në kursin ndaj Lekut

✇Revista Monitor
By: Nertila
3 August 2026 at 13:35

Muaji gusht ka nisur me një thellim të mëtejshëm të rënies së Euros në kursin e këmbimit me Lekun. Sipas kursit zyrtar të këmbimit të Bankës së Shqipërisë, Euro u këmbye të hënën me 93.36 lekë, niveli më i ulër i të gjitha kohërave.

Që nga fillimi i vitit 2026, kursi i Euros me Lekun ka rënë me 3.5%, ndërsa krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë zhvlerësimi i Euros ka arritur në 4.15%.

Agjentët e këmbimit valutor besojnë se rënia e Euros në këtë periudhë i detyrohet kryesisht efektit të sezonit veror. Piku i sezonit turistik shoqërohet me rritje të flukseve valutore hyrëse, që zakonisht gjatë muajve të verës sjellin edhe rënie të kursit të këmbimit Euro-Lek.

Në të dhënat historike, kulmi i efektit sezonal në kursin e këmbimit shënohet në periudhën mes gjysmës së dytë të korrikut dhe gjysmës së parë të gushtit. Në këtë kuptim, rënia e Euros duket në linjë me këto tendenca.

Megjithatë, përtej efektit të sezonit veror, zhvlerësimi i Euros është një tendencë e qëndrueshme që po vijon prej më shumë se një dekade dhe është theksuar ndjeshëm në vitet pas pandemisë.

Kjo periudhë përkon me ciklet e shpejtë të rritjes së sektorit të turizmit dhe atij të pasurive të paluajtshme. Vlerësohet se secili prej këtyre sektorëve ka dhënë efekt të rëndësishëm në rënien e kursit të këmbimit Euro-Lek, nëpërmjet rritjes së flukseve valutore hyrëse.

Bilanci i pagesave u përmirësua ndjeshëm vitin e kaluar dhe shënoi deficitin më të ulët historik.

Sipas Bankës së Shqipërisë, për 2025 deficiti i llogarisë korrente kishte vlerën e 178 milionë eurove, 70% më pak krahasuar me vitin 2024. Kontribuuesi kryesor ishte sektori i turizmit.

Ndërkohë, sektori i pasurive të paluajtshme ka tërhequr sasi të mëdha të investimeve të huaja, por paralelisht vlerësohet se thith edhe shuma të konsiderueshme të valutës prej aktiviteteve të jashtëligjshme të shtetasve shqiptarë jashtë vendit.

Pasuritë e paluajtshme po dominojnë gjithnjë e më shumë investimet e huaja direkte.

Sipas të dhënave nga Banka e Shqipërisë, investimet e huaja në pasuri të paluajtshme për tremujorin e parë të këtij viti arritën vlerën e 172 milionë eurove, në rritje me 65% më shumë krahasuar me tremujorin e parë të vitit të kaluar. Ato sollën pothuajse 43% të vlerës totale të investimeve të huaja direkte, duke arritur peshën më të lartë historike në strukturën e investimeve të huaja.

Statistikat tregojnë se në fund të tremujorit të parë, stoku i investimeve të huaja në pasuri të paluajtshme arriti në rreth 2.83 miliardë euro. Që nga fillimi i vitit 2020, stoku i investimeve të huaja në real estate është rritur me 486%.

Pjesërisht, rënia e Euros kundrejt Lekut besohet se po nxitet edhe nga një tendencë në tkurrje e ofertës së monedhës vendase në tregun e brendshëm, kryesisht për shkak të politikës fiskale të ndjekur nga Qeveria Shqiptare. Në vitet e fundit, buxheti po qëndron në suficit për pjesën më të madhe të vitit. Për 6-mujorin 2026, suficiti buxhetor arriti vlerën rekord të 52.8 miliardë lekëve, në rritje me 60% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë.

The post Gushti nis me thellim të rënies së Euros në kursin ndaj Lekut appeared first on Revista Monitor.

Cilësia e ujit përkeqësohet në tri lagunat kryesore, Butrinti bie një kategori

✇Revista Monitor
By: Nertila
3 August 2026 at 13:00

Ujërat e Karavastasë, Nartës dhe Butrintit, tri lagunat kryesore të monitoruara gjatë vitit 2025, janë vlerësuar në përfundim me cilësi eutrofike. Të paktën kështu rezulton sipas Raportit të Gjendjes në Mjedis të Agjencisë Kombëtare të Mjedisit. Kjo do të thotë se ujërat paraqesin ngarkesë të lartë me lëndë ushqyese ose materiale organike, të cilat mund të ulin cilësinë e ujit dhe të përkeqësojnë kushtet për jetën ujore. Treguesit që çojnë në këtë vlerësim ndryshojnë nga njëra lagunë në tjetrën.

NĂ« LagunĂ«n e KaravastasĂ«, raporti evidenton kĂ«rkesĂ« tĂ« lartĂ« kimike dhe biokimike pĂ«r oksigjen, si edhe nivele tĂ« larta tĂ« nitrateve dhe fosforit total. KĂ«ta tregues e vendosin lagunĂ«n nĂ« kategorinĂ« eutrofike dhe tregojnĂ« njĂ« prani tĂ« shtuar tĂ« lĂ«ndĂ«ve qĂ« kĂ«rkojnĂ« oksigjen pĂ«r t’u shpĂ«rbĂ«rĂ«.

NĂ« LagunĂ«n e NartĂ«s, klasifikimi lidhet kryesisht me nevojĂ«n e lartĂ« kimike dhe biokimike pĂ«r oksigjen. Ndryshe nga Karavastaja, niveli i nitrateve rezulton brenda kufijve tĂ« pĂ«rdorur nĂ« raport, ndĂ«rsa karboni organik total i klasifikon stacionet e monitorimit me cilĂ«si “jo tĂ« mirĂ«â€. Vlerat e larta tĂ« kĂ«rkesĂ«s pĂ«r oksigjen bĂ«jnĂ« qĂ« laguna tĂ« vlerĂ«sohet nĂ« pĂ«rfundim si eutrofike.

Në Butrint, pjesa më e madhe e treguesve paraqet një gjendje më të moderuar. Transparenca e ujit dhe nevoja kimike e biokimike për oksigjen klasifikohen në nivel mezotrofik, ndërsa nitratet në nivel oligotrofik. Problemi kryesor është fosfori total, vlera e të cilit e çon lagunën në klasifikimin eutrofik. Raporti shënon gjithashtu një përkeqësim krahasuar me vitin 2024, kur Butrinti ishte vlerësuar me cilësi mezotrofike.

Monitorimi i vitit 2025 përfshiu matje të transparencës së ujit, nevojës kimike dhe biokimike për oksigjen, nitrateve, fosforit total dhe karbonit organik. Rezultatet ndryshojnë sipas stacioneve dhe thellësive ku janë marrë mostrat. Lagunat janë të rëndësishme sepse shërbejnë si zona ushqimi, shumimi dhe strehimi për peshqit, shpendët ujorë dhe shumë specie të tjera. Ato mbajnë hallka të rëndësishme të zinxhirit ushqimor, nga organizmat e vegjël dhe bimësia ujore deri te peshqit dhe shpendët grabitqarë. Kur cilësia e ujit përkeqësohet, ndikimi mund të përhapet në të gjithë këtë zinxhir dhe të ulë biodiversitetin.

 

The post Cilësia e ujit përkeqësohet në tri lagunat kryesore, Butrinti bie një kategori appeared first on Revista Monitor.

Shqipëria, ndër më të shtrenjtat në botë për të blerë shtëpi, ndaj të ardhurave, e dyta në Europë

✇Revista Monitor
By: Nertila
3 August 2026 at 11:47

Serbia dhe Shqipëria janë dy vendet më të shtrenjta të Europës për të blerë një shtëpi në raport me të ardhurat e familjeve dhe renditen ndër tregjet më pak të përballueshme në botë.

Sipas njĂ« harte tĂ« publikuar nga njĂ«sia e tĂ« dhĂ«nave “Visual Capitalist”, e cila u referohet tĂ« dhĂ«nave tĂ« UN-Habitat, World Cities Report 2026, çmimi i njĂ« banese nĂ« ShqipĂ«ri Ă«shtĂ« sa tĂ« ardhurat e njĂ« familjeje pĂ«r 15.7 vjet.

Me këtë tregues, Shqipëria renditet në vendin e 156-të nga 181 vende dhe territore, ku vendet në fund të klasifikimit janë ato me banesat më pak të përballueshme.

Në Europë, vetëm Serbia ka një raport më të lartë, prej 15.9 vjetësh të ardhura, ndërsa në nivel botëror Shqipëria renditet mes 26 vendeve ku blerja e një banese është më e vështirë në raport me të ardhurat.

Raporti mes çmimit të shtëpisë dhe të ardhurave tregon se sa vite të ardhura vjetore të një familjeje nevojiten për të përballuar çmimin e një banese tipike. Sa më i lartë të jetë ky raport, aq më pak i përballueshëm është tregu i banesave.

Treguesi i Shqipërisë është rreth 40% më i lartë se mesatarja globale prej 11.2 vjet të ardhura.

Çmimi mesatar i njĂ« banese Ă«shtĂ« i barabartĂ« me tĂ« ardhurat e plota qĂ« njĂ« familje siguron gjatĂ« pothuajse 16 viteve. NĂ« praktikĂ«, koha qĂ« nevojitet pĂ«r tĂ« blerĂ« njĂ« shtĂ«pi Ă«shtĂ« shumĂ« mĂ« e gjatĂ«, pasi familjet nuk mund t’i kursejnĂ« tĂ« gjitha tĂ« ardhurat e tyre, por duhet tĂ« pĂ«rballojnĂ« shpenzimet pĂ«r ushqim, energji, transport, arsim dhe nevoja tĂ« tjera tĂ« pĂ«rditshme, por treguesi pĂ«rdoret pĂ«r efekt krahasimi me shtetet e tjera.

Shqiptarët duhet të punojnë më shumë se vendet e zhvilluara të Europës

Në nivel botëror, Siria ka raportin më të lartë mes çmimit të banesës dhe të ardhurave, prej 86.7 vjetësh.

Ajo ndiqet nga Sri Lanka, ku një banesë kushton sa 40.8 vjet të ardhura, Kina me 34.6 vjet, Nepali me 32.8 vjet dhe Kamboxhia me 32.5 vjet.

Ndër vendet e tjera ku banesat janë veçanërisht të shtrenjta në raport me të ardhurat renditen Filipinet, me një raport prej 30.1, Nigeria me 28.2, Koreja e Jugut me 26, Irani me 25.1, Monako me 25 dhe Tajlanda me 24.

Vietnami ka një raport prej 23.5 vjetësh të ardhura, ndërsa Argjentina 22.7, Peruja 19, Venezuela 18.9, Indonezia 18.5 dhe Brazili e Libani nga 18.3.

NĂ« EuropĂ«, pas SerbisĂ« dhe ShqipĂ«risĂ«, raportet mĂ« tĂ« larta shĂ«nohen nĂ« Çeki, me 14.9, Hungari me 14.6, Kroaci dhe Sllovaki me nga 13.2, Mal tĂ« Zi me 13.1, Lituani me 12.7 dhe Portugali me 12.6.

Maqedonia e Veriut dhe Polonia kanë një raport prej 13.3 vjetësh, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina 11.4. Mbretëria e Bashkuar ka një raport 8.3, Spanja 7.8 dhe Belgjika 6.5.

Për krahasim, blerja e një banese rezulton më e përballueshme në disa prej vendeve kryesore ku kanë emigruar shqiptarët. Në Greqi, çmimi median i një banese është sa rreth 12.5 vite të ardhura familjare, në Itali sa 9.7 vite, ndërsa në Gjermani sa 10.7 vite.

Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë raportin më të ulët mes çmimeve të banesave dhe të ardhurave, prej vetëm 3 vjetësh të ardhura familjare.

Ato ndiqen nga Afrika e Jugut, me raport 3.4, Koreja e Veriut me 3.5 dhe Omani me 3.6.

Shtetet e Bashkuara renditen gjithashtu ndër tregjet më të përballueshme, me një raport prej 4.5 vjetësh të ardhura.

Sipas Visual Capitalist, në vendet e Gjirit, të ardhurat relativisht të larta dhe programet e strehimit të mbështetura nga qeveritë ndihmojnë që blerja e banesave të mbetet e përballueshme për një pjesë të madhe të qytetarëve.

Çmimet e apartamenteve nĂ« TiranĂ« u rritĂ«n 122% nĂ« shtatĂ« vjet

Renditja e Shqipërisë ndër vendet më të shtrenjta për blerjen e banesave vjen pas një rritjeje të fortë të çmimeve të pronave gjatë viteve të fundit, sidomos në Tiranë.

Sipas tĂ« dhĂ«nave tĂ« “Keydata”, tĂ« publikuara nga “Monitor”, çmimi mesatar i apartamenteve nĂ« kryeqytet arriti nĂ« mars tĂ« vitit 2026 nĂ« rreth 2,141 euro pĂ«r metĂ«r katror.

Në krahasim me tremujorin e parë të vitit 2019, kur çmimi mesatar ishte rreth 965 euro për metër katror, apartamentet në Tiranë janë shtrenjtuar me rreth 122% brenda shtatë viteve.

Vetëm gjatë vitit të fundit, çmimet e apartamenteve në kryeqytet vijuan të rriteshin, të nxitura nga kërkesa e lartë për prona, zgjerimi i ndërtimeve të reja dhe çmimet më të larta në zonat qendrore dhe në projektet e reja rezidenciale dhe kanalizimi i parave informale në ekonomi.

Me çmimin mesatar të marsit 2026, një apartament me sipërfaqe 70 metra katrorë në Tiranë kushton rreth 150 mijë euro, shumë kjo e papërballueshme për një familje, teksa paga mesatare bruto në vend është më pak se 900 euro dhe ajo neto rreth 750 euro.

https://monitor.al/keydata-cmimet-e-apartamenteve-rriten-122-brenda-7-viteve-arrijne-gati-2-2-mije- euro-m2-ne-mars/

 

The post Shqipëria, ndër më të shtrenjtat në botë për të blerë shtëpi, ndaj të ardhurave, e dyta në Europë appeared first on Revista Monitor.

Statistika – Tregu postar, 2025

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
3 August 2026 at 11:27

Tregu i shërbimeve postare u zgjerua vitin e kaluar dhe volumi i tij arriti vlerën më të lartë historike. Sipas të dhënave nga Autoriteti i Komunikimeve Elektronike dhe Postare (AKEP), ofruesit e shërbimeve postare vitin e kaluar raportuan të ardhura në vlerën e 4.1 miliardë lekëve, në rritje me 48.6% në raport me vitin 2024.

Analizat e AKEP tregojnë se kërkesa në tregun e shërbimeve postare po zhvendoset drejt shërbimeve me kohë të shpejtë dorëzimi dhe me vlerë më të lartë për njësi shërbimi.

Rritja e të ardhurave është drejtpërdrejt e lidhur me këtë ndryshim të strukturës së volumit. Edhe pse numri i objekteve në segmentin tradicional është në rënie, të ardhurat rriten për shkak të peshës në rritje të shërbimeve ekspres dhe pakove postare, të cilat kanë çmime më të larta dhe krijojnë më shumë vlerë të shtuar.

Volumi i shërbimit universal postar ka pësuar rënie, me një tkurrje rreth 10% në total, ku posta brenda vendit dhe ajo ndërkombëtare shënojnë rënie respektivisht rreth 10% dhe 19%.

Kjo tendencë reflekton ndikimin e drejtpërdrejtë të dixhitalizimit dhe zëvendësimit të komunikimit tradicional fizik me forma elektronike. Në të njëjtën kohë, shërbimet ekspres kanë shënuar rritje të qëndrueshme, me rreth 17% në total dhe me një performancë edhe më të fortë në segmentin ndërkombëtar, duke arritur deri në 32%.

AKEP vlerëson se tregu po kalon nga një model i bazuar në volum të lartë dhe të ardhura të ulëta për njësi, drejt një modeli ku, edhe me volum relativisht më të moderuar, gjenerohen të ardhura më të larta për shkak të natyrës së shërbimeve.

Megjithëse tregu dominohet nga disa aktorë kryesorë, ekziston ende një nivel i caktuar fragmentimi në segmentet periferike. Kjo strukturë tregon një treg në fazë konsolidimi, ku operatorët me kapacitete më të mëdha dhe rrjete më të zhvilluara po rrisin gradualisht pjesën e tyre.

Posta Shqiptare kryesoi edhe në 2025, me rreth 33.7% të tregut, duke reflektuar rolin e saj si ofrues i shërbimit universal dhe praninë e gjerë territoriale. Megjithatë, pjesa e saj e tregut ka pësuar rënie me afërsisht dy pikë përqindje krahasuar me një vit më parë.

Ndërsa shërbimi universal, që përbën bazën tradicionale të aktivitetit të Postës Shqiptare, është në rënie, shërbimet ekspres dhe ato jo-universale po rriten, duke treguar një orientim gradual drejt segmenteve më dinamike të tregut. Megjithatë, kjo zhvendosje nuk ka arritur ende të kompensojë plotësisht rënien e volumit tradicional, çka shpjegon edhe rënien e të ardhurave dhe humbjen e peshës relative në treg.

Ndërkohë, operatorët e tjerë postarë kanë zgjeruar ndjeshëm aktivitetin në segmentin e shërbimit jo-universal dhe ekspres, duke rritur volumin e dërgesave të pakove postare, veçanërisht atyre të lidhura me tregtinë elektronike.

Ky zgjerim është shoqëruar edhe me zhvillimin e rrjeteve të shpërndarjes, përmirësimin e kapaciteteve logjistike dhe rritjen e efikasitetit operacional, duke rritur ndjeshëm aftësinë e tregut për të përballuar kërkesën në rritje për shërbime të shpejta dhe fleksibël.

Ndër operatorët privatë, DHL International (Albania) ka shënuar një rritje të konsiderueshme dhe për vitin 2025 zë një peshë të konsiderueshme prej rreth 28.2% të të ardhurave, çka tregon zhvillimin e segmentit të shërbimeve ekspres dhe ndërkombëtare, të lidhura ngushtë me rritjen e tregtisë dhe logjistikës.

Operatorë të tjerë si Ultra C.E.P., me 7.6% dhe United Transport (Uni Trans), me 7.5%, mbajnë një pozicion të ndërmjetëm në treg, ndërsa Albanian Delivery Express, me 5.2% ka një pjesë më të kufizuar, por gjithsesi të qëndrueshme. Pjesa e mbetur prej 17.8% i përket operatorëve më të vegjël.

Sipas AKEP, gjatë vitit 2025 sipërmarrësit e ofrimeve postare kanë raportuar investime prej rreth 326 milionë lekësh në përmirësimin e infrastrukturës së ofrimit të shërbimeve postare. Investimet janë rritur me 9% krahasuar me vitin 2024. Pjesa më e madhe e investimeve është kryer nga Posta Shqiptare me rreth 30.7% të totalit./

Burimi: AKEP

 

The post Statistika – Tregu postar, 2025 appeared first on Revista Monitor.

Punëdhënësit i shtynë punonjësit të përdornin më shumë IA. Kjo u është kthyer kundër

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
3 August 2026 at 11:22

Stimujt për përdorimin e mjeteve të reja po ndryshojnë, ndërsa kostot kanë nisur të bëhen të dukshme, shkruan The Economist   Disa zhvillues të Amazon mund të jenë hutuar nga ndryshimi i shpejtë i qasjes së kompanisë ndaj Inteligjencës Artificiale. Fillimisht, grupi teknologjik u vendosi shumicës së zhvilluesve objektiva për përdorimin e mjeteve të AI-së. Gjatë këtij viti, Amazon nisi të mon...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Punëdhënësit i shtynë punonjësit të përdornin më shumë IA. Kjo u është kthyer kundër appeared first on Revista Monitor.

Paqebërësit e rinj të botës

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
3 August 2026 at 11:19

AutokracitĂ« po marrin rolin e ndĂ«rmjetĂ«sit nĂ« konfliktet globale. MarrĂ«veshjet qĂ« arrijnĂ« nuk janĂ« si mĂ« parĂ«, shkruan The Economist   Pakistani zakonisht shihet mĂ« shumĂ« si burim problemesh gjeopolitike sesa si zgjidhje pĂ«r to. MegjithatĂ«, gjatĂ« muajve tĂ« fundit, ai ka bĂ«rĂ« mĂ« shumĂ« se pothuajse çdo vend tjetĂ«r pĂ«r t’i dhĂ«nĂ« fund luftĂ«s mes AmerikĂ«s dhe Iranit. Dhe Pakistani nuk Ă«shtĂ« i vetmi nd...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Paqebërësit e rinj të botës appeared first on Revista Monitor.

Fundi i monokulturës

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
3 August 2026 at 10:57

Kultura po bëhet gjithnjë e më lokale, shkruan The Economist

  Në festivalin Roskilde, një javë hedoniste muzike dhe kulture që u zhvillua së fundmi në lindje të Danimarkës, programi ishte po aq ndërkombëtar sa gjithmonë, me pjesëmarrjen e grupit Cure (Britani), Addison Rae (SHBA), Jennie nga Blackpink (Koreja e Jugut) dhe dhjetëra artistëve të tjerë, nga Folk Bitch Trio e Australisë deri t...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Fundi i monokulturës appeared first on Revista Monitor.

Një pyetje që do të përcaktojë shekullin XXI  

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
3 August 2026 at 10:49

Kina po shpik të ardhmen. Ekonomia e saj po ngec. Cila do të peshojë më shumë?, shkruan The Economist   Në Yingtan, një qytet në provincën juglindore Jiangxi, e ardhmja teknologjike e Kinës po ndërthuret me të kaluarën e saj ekonomikisht të prapambetur. Tregjet e hapura tradicionale dhe restorantet buzë rrugës e bëjnë qytetin të duket si shumë qendra të tjera rurale në brendësi të Kinës. Por ...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Një pyetje që do të përcaktojë shekullin XXI   appeared first on Revista Monitor.

Bie besimi i biznesit, treguesi i ndjesisë ekonomike u përkeqësua në korrik

✇Revista Monitor
By: Ornela
3 August 2026 at 10:46

Treguesi i ndjesisë ekonomike ra me 1 pikë në muajin korrik.

Sipas Bankës së Shqipërisë, përkeqësimi u përcaktua nga rënia e besimit në të gjithë sektorët e biznesit, veçanërisht në sektorët e ndërtimit dhe tregtisë. Ndërkohë, treguesi i besimit konsumator regjistroi rritje.

Vlera e treguesit të ndjesisë ekonomike megjithatë qëndron 5.4 pikë mbi mesataren afatgjatë.

Treguesi i besimit të industrisë ra lehtësisht me 0.8 pikë përqindje në muajin korrik, i ndikuar nga vlerësimet më pak optimiste për kontratat porositëse të eksportit. Niveli i treguesi qëndron rreth 8 pikë përqindje mbi mesataren e vet historike. Pritjet e bizneseve të këtij sektori për prodhimin, punësimin dhe çmimet në të ardhmen janë në rënie krahasuar me ato të një

muaji më parë.

Treguesi i besimit në ndërtim ra me 4.6 pikë përqindje në muajin korrik. Megjithatë, ky tregues qëndron rreth 6 pikë përqindje mbi mesataren afatgjatë. Në rënien e treguesit ndikuan të dy komponentët: vlerësimi i bizneseve për aktivitetin ndërtues dhe porositë aktuale. Pritjet për çmimet në të ardhmen janë në rritje.

Treguesi i besimit në shërbime ra me 2.4 pikë përqindje. Niveli i treguesit megjithatë qëndron rreth 5.5 pikë përqindje mbi mesataren afatgjatë. Të dy komponentët përbërës të treguesit, ecuria aktuale e aktivitetit, si dhe niveli i kërkesës, kanë regjistruar rënie. Pritjet e bizneseve për çmimet në të ardhmen janë në rritje.

Treguesi i besimit në tregti u reduktua me rreth 3.2 pikë përqindje në muajin korrik, i ndikuar kryesisht nga vlerësime jo optimiste për ecurinë e biznesit. Edhe treguesi i punësimit në të ardhmen dha kontribut rënës në indeks por në masë më të ulët. Ndonëse në rënie, niveli i treguesit të besimit në tregti qëndron rreth 9 pikë përqindje mbi mesataren historike. Pritjet për çmimet në të ardhmen janë vlerësuar në rritje.

Treguesi i besimit konsumator regjistroi një vlerë më të lartë me rreth 2.2 pikë përqindjeje, duke qëndruar rreth 1.2 pikë përqindje mbi nivelin e mesatares historike. Konsumatorët vlerësuan lehtësisht me rritje të gjithë komponentët përbërës të treguesit: vlerësimin e situatës

ekonomike të vendit, situatën e tyre financiare në të ardhmen, si dhe blerjet në shuma të mëdha aktuale dhe në të ardhmen. Pritjet për nivelin e përgjithshëm të çmimeve në të ardhmen janë rishikuar për poshtë.

 

The post Bie besimi i biznesit, treguesi i ndjesisë ekonomike u përkeqësua në korrik appeared first on Revista Monitor.

Rajon, termocentralet me qymyr vijojnë shkeljet e kufijve të ndotjes, pavarësisht afateve ligjore

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
3 August 2026 at 10:41

Termocentralet me qymyr në Ballkanin Perëndimor emetuan dioksid squfuri mbi gjashtë herë më shumë se kufijtë ligjorë në vitin 2025, ndërsa ndotja nga pluhurat arriti nivelin më të lartë që nga hyrja në fuqi e rregullave aktuale të emetimeve tetë vjet më parë, sipas një raporti të publikuar më 23 qershor nga organizata mjedisore Bankwatch. Raporti, edicioni më i fundit i vlerësimit vjetor "Comply o...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Rajon, termocentralet me qymyr vijojnë shkeljet e kufijve të ndotjes, pavarësisht afateve ligjore appeared first on Revista Monitor.

Rumani, energjia dhe shërbimet publike dominojnë Bursën e Bukureshtit

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
3 August 2026 at 10:38

Indeksi referencë BET i Rumanisë, që ndjek aksionet kryesore të tregtuara në Bursën e Bukureshtit (BVB), është rritur me rreth 74% vitin e kaluar. Sipas një analize nga kompania rumune e brokerimit Investimental, suksesi i tij shpjegohet pjesërisht nga përbërja, pasi gati dy të tretat e indeksit përfaqësohen nga kompani në sektorët e energjisë dhe shërbimeve publike. Tradicionalisht të konsideruar...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Rumani, energjia dhe shërbimet publike dominojnë Bursën e Bukureshtit appeared first on Revista Monitor.

“ShqipĂ«ria ka shumĂ« doktoratura, por pak role pĂ«r t’i absorbuar”

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
3 August 2026 at 09:55

Flet Erion Muça, ekspert punësimi dhe karriere   Ndërsa universitetet vijojnë të nxjerrin një numër të lartë doktorantësh, sektori privat rrallë e përkthen këtë kapital njerëzor në premium page, ndërsa jashtë auditorëve, titulli shpesh perceptohet si formal, madje në disa raste edhe si mbikualifikim. Për Erion Muçën, ekspert i punësimit dhe i karrierës, problemi nuk qëndron vetëm te tregu që nuk k...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post “ShqipĂ«ria ka shumĂ« doktoratura, por pak role pĂ«r t’i absorbuar” appeared first on Revista Monitor.

“Diploma nuk garanton mĂ« status, tregu po kĂ«rkon kompetenca”

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
3 August 2026 at 09:50

Flet Prof. Dr. Adrian Civici   NdĂ«rsa universitetet shqiptare kanĂ« rifunksionalizuar vitet e fundit ciklet doktorale me standarde mĂ« tĂ« forta, lidhja mes kĂ«rkimit shkencor dhe nevojave konkrete tĂ« tregut mbetet ende e brishtĂ«. PĂ«r Prof. Dr. Adrian Civici, problemi nuk Ă«shtĂ« numri i doktoraturave, por cilĂ«sia dhe aftĂ«sia e tyre pĂ«r t’u kthyer nĂ« kapital real zhvillimi pĂ«r vendin. Sipas tij, “m...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post “Diploma nuk garanton mĂ« status, tregu po kĂ«rkon kompetenca” appeared first on Revista Monitor.

Një bast karriere

✇Revista Monitor
By: Mira Leka
3 August 2026 at 09:46

Në Shqipëri, doktoratura nuk matet vetëm me vitet e gjata të kërkimit, netët me bibliografi dhe prestigjin e një titulli akademik. Ajo ka një faturë reale financiare që, sipas universitetit dhe modelit të programit, mund të arrijë deri në 10 mijë euro, por kostoja e saj e vërtetë nis përtej tarifës. Pyetja më e rëndësishme ekonomike nuk është sa kushton hyrja në ciklin e tretë, por nëse tregu shqi...

Nevojitet abonim për të lexuar artikull të revistës

Plani juaj aktual nuk ofron qasje në artikujt më të fundit të revistës. Për të pasur qasje të plotë, ju lutemi përmirësoni abonimin tuaj në premium.

The post Një bast karriere appeared first on Revista Monitor.

Sam Altman promovon përdorimin e ChatGPT nga prindërit

✇Revista Monitor
By: Deada Hyka
3 August 2026 at 09:40

Drejtuesi i OpenAI, Sam Altman, ndau tĂ« premten atĂ« qĂ« e cilĂ«soi si njĂ« mĂ«nyrĂ« interesante pĂ«r pĂ«rdorimin e ChatGPT Work nga familjet. Sipas tij, prindĂ«rit mund tĂ« lidhin kalendarĂ«t familjarĂ« me platformĂ«n dhe t’i tregojnĂ« asaj interesat e fĂ«mijĂ«ve. MĂ« pas, çdo mĂ«ngjes gjatĂ« rrugĂ«s pĂ«r nĂ« shkollĂ«, ChatGPT mund tĂ« krijojĂ« njĂ« podcast tĂ« personalizuar, ku tĂ« pĂ«rmenden ndeshja e futbollit e njĂ«rit fĂ«mijĂ«, ditĂ«lindja e afĂ«rt e tjetrit, lajme tĂ« ditĂ«s e tema tĂ« tjera.

Ideja e Altman u prit me mjaft ironi nĂ« internet. Alex Hirsch, krijuesi i serialit tĂ« animuar “Gravity Falls”, iu pĂ«rgjigj thjesht: “Po sikur tĂ« flisnit me fĂ«mijĂ«t tuaj?”

Reagimi i Hirsch u bë shumë më viral se postimi fillestar. Deri të shtunën në mëngjes, propozimi i Altman kishte marrë rreth 9,600 pëlqime dhe 300 ripostime, ndërsa përgjigjja e Hirsch numëronte rreth 122 mijë pëlqime dhe 9 mijë ripostime.

Kjo nuk Ă«shtĂ« hera e parĂ« qĂ« drejtues tĂ« kompanive teknologjike e paraqesin inteligjencĂ«n artificiale si njĂ« mĂ«nyrĂ« pĂ«r ta bĂ«rĂ« mĂ« efikase edhe kohĂ«n e kaluar nĂ« makinĂ«. Vitin e kaluar, drejtuesi i Microsoft, Satya Nadella, tregoi se gjatĂ« rrugĂ«s sĂ« mĂ«ngjesit nuk dĂ«gjonte mĂ« podkastet e tij tĂ« preferuara, por i kĂ«rkonte njĂ« chatbot-i me AI qĂ« t’ia pĂ«rmblidhte dhe diskutonte pĂ«rmbajtjen e tyre.

Postimi i fundit lidhet edhe me deklaratat e mëparshme të Altman për prindërimin. Në një intervistë televizive, ai tha se e kishte të vështirë ta imagjinonte kujdesin për një të porsalindur pa ndihmën e ChatGPT, megjithëse pranoi se njerëzit e kanë bërë këtë për shumë kohë pa ndonjë problem.

Tërheqja e prindërve duket se po kthehet në një përparësi për OpenAI. Kompania ka kërkuar së fundmi një menaxher produkti me përvojë në krijimin e shërbimeve për prindërit dhe familjet, ku besimi dhe siguria janë veçanërisht të rëndësishme. Ndërkohë, edhe Meta po teston një aplikacion me AI që u krijon fëmijëve histori para gjumit.

Megjithatë, kjo përpjekje zhvillohet në një kontekst të ndërlikuar. OpenAI ka shtuar masa sigurie dhe kontrolle prindërore, por po përballet gjithashtu me disa padi nga familje që pretendojnë se ChatGPT ka ndikuar negativisht në gjendjen psikologjike të njerëzve të tyre të afërt. Kompania deklaron se po përmirëson vazhdimisht mënyrën se si modelet reagojnë gjatë ndërveprimeve të ndjeshme./ TECHCRUNCH

The post Sam Altman promovon përdorimin e ChatGPT nga prindërit appeared first on Revista Monitor.

Dyndja masive mes Marokut dhe Ceutës, 72 emigrantë humbin jetën

✇Revista Monitor
By: Deada Hyka
3 August 2026 at 09:37

Numri i viktimave nga dyndja masive e emigrantëve nga Maroku drejt enklavës spanjolle të Ceutës arriti të paktën në 72 të dielën, pasi pesë trupa të tjerë u gjetën përgjatë bregdetit të Afrikës së Veriut, njoftuan autoritetet.

Shifra është dukshëm më e lartë se bilanci i publikuar nga autoritetet marokene.

Më shumë se 50 mijë persona hynë në Ceutë nga toka dhe deti, në një valë të paprecedentë që nisi të enjten në një nga dy kufijtë e vetëm tokësorë të Bashkimit Europian me Afrikën. Sipas autoriteteve spanjolle, mbi 48 mijë prej tyre u kthyen në Marok brenda 48 orëve, ndërsa kthimet vazhduan edhe gjatë fundjavës.

Përfaqësuesi i qeverisë spanjolle në Ceutë, Miguel Ángel Pérez, deklaroi se, krahas 72 viktimave, më shumë se 1,000 persona kishin marrë ndihmë mjekësore. Sipas tij, situata në enklavë është përmirësuar ndjeshëm, por nevojitet ende punë për rikthimin e plotë të normalitetit.

Disa emigrantë u mbytën, ndërsa të tjerë humbën jetën të shtypur nga turma gjatë përpjekjeve për të kapërcyer dallgëpritësin dhe gardhin kufitar. Shumë prej tyre ishin nxitur të largoheshin nga vështirësitë ekonomike dhe nga informacionet e përhapura në rrjetet sociale.

Ministria e Brendshme e Marokut raportoi se 11 persona kishin humbur jetën, shumica prej tyre nga mbytja gjatë përpjekjes për të hyrë në territorin spanjoll. Ministria bëri të ditur se po verifikonte informacionet mbi viktimat e raportuara në anën tjetër të kufirit.

Sipas autoriteteve marokene, dyndja u nxit nga dezinformimi në rrjetet sociale, rrjetet e trafikimit të qenieve njerëzore dhe keqinterpretimi i një vendimi gjyqësor spanjoll, i cili ndalon kthimin e menjëhershëm të emigrantëve të kapur në det.

Maroku vlerëson se në përpjekjen për kalim morën pjesë rreth 40 mijë persona, një shifër dukshëm më e ulët se ajo e dhënë nga autoritetet spanjolle. Gjithashtu, 1,135 persona u ndaluan të hynin në Melilla, enklava tjetër spanjolle në Afrikën e Veriut.

Qeveria marokene ritheksoi angazhimin e saj për të luftuar emigracionin e paligjshëm, por kërkoi që përgjegjësia për menaxhimin e flukseve migratore të ndahej mes vendeve.

Spanja përforcon kufirin në Ceutë

Karima Abenaz, një shtetase franceze me familjarë në Marok, u shpreh e tronditur nga humbjet e jetëve.

“ËshtĂ« shumĂ« e dhimbshme qĂ« tĂ« rinjtĂ« po vdesin nĂ« det. Nuk Ă«shtĂ« normale qĂ« nĂ« vitin 2026 gra me foshnja vetĂ«m dymuajshe tĂ« kalojnĂ« detin pĂ«r tĂ« gjetur vdekjen”, tha ajo.

Drejtuesi i CeutĂ«s, Juan JesĂșs Vivas, deklaroi pĂ«r gazetĂ«n El PaĂ­s se morgu i qytetit kishte marrĂ« 88 trupa. NĂ« kĂ«tĂ« numĂ«r pĂ«rfshihen edhe persona qĂ« kishin humbur jetĂ«n gjatĂ« pĂ«rpjekjeve mĂ« tĂ« vogla pĂ«r tĂ« arritur territorin spanjoll, duke notuar natĂ«n gjatĂ« dy javĂ«ve tĂ« fundit.

Autoritetet kanë shtuar patrullimet e policisë dhe ushtrisë. Të shtunën u vendos në det edhe një barrierë lundruese me gjatësi 500 metra.

Pas ngjarjes, 22 vende anëtare të Bashkimit Europian kërkuan veprim të koordinuar për mbrojtjen e kufijve të jashtëm. Italia pezulloi për një muaj lëvizjen pa kontrolle kufitare me Spanjën në kuadër të zonës Schengen.

Spanja ka ndjekur një politikë më të hapur ndaj emigrantëve krahasuar me shumicën e vendeve të tjera europiane, duke miratuar një program që u mundëson marrjen e lejes së qëndrimit më shumë se gjysmë milioni personave pa dokumente.

Megjithatë, Madridi i ka hedhur poshtë pretendimet se ky program nxiti dyndjen drejt Ceutës. Autoritetet theksojnë se personat që kanë hyrë në mënyrë të parregullt në enklavë nuk lejohen të udhëtojnë drejt Spanjës kontinentale ose pjesëve të tjera të zonës Schengen./ REUTERS

The post Dyndja masive mes Marokut dhe Ceutës, 72 emigrantë humbin jetën appeared first on Revista Monitor.

Ëndrra e Airbnb po venitet pĂ«r pronarĂ«t kroatĂ«

✇Revista Monitor
By: Deada Hyka
3 August 2026 at 09:31

Pronarët kroatë po vënë në pikëpyetje ëndrrën e Airbnb dhe Booking.com, ndërsa qeveria po i godet me tarifa dhe taksa të reja.

Harroni ëndrrën amerikane. Për vite me radhë, dhënia me qira e apartamenteve për turistët përgjatë bregdetit dhe në ishuj ishte ëndrra e Airbnb për pronarët e pasurive të paluajtshme. Ajo dukej vërtet si një nga investimet më të sigurta në Kroaci. Pronarët në zonat bregdetare mund të fitonin gjatë pak muajve të verës aq sa qiratë afatgjata mund të gjeneronin gjatë një viti të tërë. Apartamentet bliheshin posaçërisht për turizmin afatshkurtër, shtëpitë familjare të papërdorura shndërroheshin në akomodime pushimi dhe platformat si Airbnb dhe Booking.com transformuan mënyrën se si kroatët u qaseshin investimeve në pasuri të paluajtshme.
Megjithatë, një numër gjithnjë e më i madh pronarësh kroatë po fillojnë të pyesin nëse ky model vazhdon të ketë kuptim dhe po e vënë në pikëpyetje ëndrrën e Airbnb. Rritja e taksave, rregulloret e reja, konkurrenca në rritje dhe kushtet në ndryshim të tregut po detyrojnë shumë pronarë të rishikojnë atë që dikur konsiderohej si një burim i lehtë të ardhurash.

Vitet e arta të qirave afatshkurtra

Rritja e akomodimit privat ka qenë një nga historitë më përcaktuese të turizmit kroat në dekadën e fundit. Ndërsa numri i turistëve u rrit ndjeshëm, mijëra pronarë banesash hynë në tregun e qirave. Disa shndërruan garazhe, bodrume dhe shtëpi familjare në apartamente turistike. Të tjerë blenë prona vetëm si investim. Logjika ishte shumë e thjeshtë. Një apartament i suksesshëm në bregdet mund të gjeneronte fitime dukshëm më të larta sesa një qira tradicionale afatgjatë. Në shumë destinacione, kërkesa dukej e pafundme dhe, përveç rinovimeve fillestare, puna e nevojshme nuk ishte veçanërisht e vështirë.

Bumi i apartamenteve në Kroaci

Popullariteti i qirave turistike ndihmoi në nxitjen e një bumi në tregun e pasurive të paluajtshme. Investitorët gjithnjë e më shumë i shihnin apartamentet jo si banesa, por si biznese turistike.
Kjo ishte veçanërisht e dukshme në qytete si Spliti, Dubrovniku, Zadari dhe Rovinji, ku një numër i madh apartamentesh kaluan nga tregu i banesave afatgjata në përdorim afatshkurtër për turistët. Si rezultat, çmimet e pronave u rritën ndjeshëm. Për shumë pronarë kroatë, strategjia që qëndronte pas ëndrrës së Airbnb dukej jashtëzakonisht fitimprurëse.

Qeveria kërkon më shumë qira afatgjata

Megjithatë, vitet e fundit, shqetësimet për përballueshmërinë e strehimit janë rritur. Të rinjtë kroatë përballen me vështirësi serioze për të gjetur strehim me çmime të përballueshme, veçanërisht në qytetet bregdetare. Banorët vendas ankohen se lagje të tëra po kthehen në zona sezonale turistike.
Si përgjigje, politikëbërësit kanë prezantuar masa që synojnë të nxisin më shumë qira afatgjata dhe të ulin presionin mbi tregun e banesave. Ndonëse Kroacia nuk ka vendosur kufizime aq të ashpra sa ato që shihen në disa qytete europiane, drejtimi i politikave po bëhet gjithnjë e më i qartë. Autoritetet duan që më shumë banesa të jenë në dispozicion të banorëve.
Pronarët po përballen gjithashtu me një realitet ekonomik ndryshe, pasi kostot po rriten në të gjitha drejtimet, nga faturat e shërbimeve deri te tarifat e pastrimit, si pasojë e inflacionit.
Konkurrenca është shtuar gjithashtu, pasi mijëra apartamente tashmë konkurrojnë për të njëjtët turistë. Me rritjen e ofertës, shumë pronarë kroatë e kanë gjithnjë e më të vështirë të ruajnë normat e zënies (prenotimeve që finalizohen me pagesa reale) dhe çmimet premium brenda ëndrrës së Airbnb, e cila mund të jetë duke u kthyer ngadalë në një makth. Ditët kur mjaftonte të publikoje një apartament, të prisje që turistët të vinin vetë dhe të gëzoje sukses të garantuar, janë tashmë pas nesh.

Pritshmëritë e turistëve po ndryshojnë, tregu afatgjatë më i sigurt

Turistët janë bërë më kërkues, një tendencë që është theksuar që nga pandemia e koronavirusit dhe ndryshimet që ajo solli në sjelljen e konsumatorëve.
Tani, gjithnjë e më shumë njerëz presin standarde profesionale, mobilim cilësor, internet të shpejtë dhe vlerësime të shkëlqyera. Kjo do të thotë se pronarët shpesh duhet të investojnë më shumë para për të mbetur konkurrues. Për disa pronarë më të vegjël, përmbushja e këtyre pritshmërive është bërë sfiduese. Ajo që dikur ishte një aktivitet anësor relativisht i thjeshtë po funksionon gjithnjë e më shumë si një biznes profesional mikpritjeje.
Të përballur me kosto më të larta dhe pasiguri rregullatore, disa pronarë po i rikthejnë në heshtje apartamentet në tregun e qirave afatgjata. Edhe pse qiratë afatgjata zakonisht sjellin më pak të ardhura, ato ofrojnë më shumë stabilitet dhe më pak menaxhim të përditshëm. Nuk ka ardhje javore të turistëve, orare të vazhdueshme pastrimi apo luhatje sezonale. Për disa pronarë, parashikueshmëria po bëhet më tërheqëse sesa ndjekja e fitimit maksimal.

Për pronarët kroatë, ëndrra e Airbnb nuk ka mbaruar, por po ndryshon

Pavarësisht këtyre sfidave në rritje dhe shumë reale, qiratë afatshkurtra mbeten shumë fitimprurëse në shumë destinacione. Kroacia vazhdon të tërheqë miliona vizitorë çdo vit dhe kërkesa për akomodim cilësor mbetet e fortë. Shumë pronarë raportojnë se po kalojnë sezone të suksesshme dhe po sigurojnë kthime të mira nga investimet. Sektori i akomodimit privat mbetet një nga shtyllat e turizmit kroat. Megjithatë, mjedisi nuk është më aq i thjeshtë sa ishte dikur.
Debati rreth qirave turistike pasqyron një pyetje më të gjerë me të cilën përballet Kroacia: si mund të balancojë vendi një industri të suksesshme turistike me nevojat për strehim të banorëve vendas? Gjetja e këtij ekuilibri nuk do të jetë e lehtë. Turizmi gjeneron vende pune, investime dhe rritje ekonomike. Në të njëjtën kohë, rritja e kostove të strehimit është bërë një nga çështjet sociale më të ndjeshme në vend.
PĂ«r momentin, tregu kroat i qirave afatshkurtra mbetet i fortĂ«, por pronarĂ«t e shumtĂ« tĂ« pasurive tĂ« paluajtshme po operojnĂ« nĂ« njĂ« mjedis krejtĂ«sisht tĂ« ndryshĂ«m nga ai i pesĂ« apo dhjetĂ« viteve mĂ« parĂ«. Epoka e fitimeve tĂ« lehta me shumĂ« pak pĂ«rpjekje po zbehet me shpejtĂ«si. Suksesi sot kĂ«rkon gjithnjĂ« e mĂ« shumĂ« menaxhim profesional, strategji tĂ« kujdesshme çmimesh dhe aftĂ«si pĂ«r t’u pĂ«rshtatur me rregulloret nĂ« ndryshim.

The post Ëndrra e Airbnb po venitet pĂ«r pronarĂ«t kroatĂ« appeared first on Revista Monitor.

❌