Të dhënat e Agjencisë së Statistikave të Kosovës për vitin akademik 2025/2026 tregojnë se biznesi, administrata dhe ligji janë fushat që kanë tërhequr më së shumti studentë të rinj, si në nivelin Bachelor, ashtu edhe në Master. Ndërkohë, dallimet gjinore janë të theksuara në disa drejtime.

 

Biznesi, administrata dhe ligji vazhdojnë të jenë drejtimet më të preferuara për studentët në Kosovë, si në nivelin Bachelor, ashtu edhe në atë Master.

Të dhënat e Agjencisë së Statistikave të Kosovës (ASK) për vitin akademik 2025/2026 tregojnë se një pjesë e konsiderueshme e studentëve të regjistruar për herë të parë kanë zgjedhur këto fusha, ndërsa bujqësia, pylltaria, peshkimi dhe veterinaria mbeten drejtimet me numrin më të ulët të regjistrimeve të reja.

Sipas ASK-së, në nivelin Bachelor, gjithsej 17 mijë e 605 studentë janë regjistruar për herë të parë në universitetet publike dhe kolegjet private gjatë vitit akademik 2025/2026. Prej tyre, 10 mijë e 553 janë femra dhe 7 mijë e 52 meshkuj.

Fusha e biznesit, administratës dhe ligjit prin me 5 mijë e 416 studentë të regjistruar për herë të parë, që përbëjnë 30,8 për qind të numrit të përgjithshëm. Nga këta studentë, 2 mijë e 944 janë femra dhe 2 mijë e 472 meshkuj.

Pas kësaj fushe, teknologjia informative dhe komunikimi (TIK) renditet ndër drejtimet me më shumë studentë të rinj, me 2 mijë e 989 regjistrime, apo rreth 17 për qind të totalit. Në këtë fushë vërehet një dallim i dukshëm gjinor, pasi 1 mijë e 933 studentë janë meshkuj, kundrejt 1 mijë e 56 femrave.

Shëndeti dhe mirëqenia janë zgjedhur nga 2 mijë e 350 studentë, prej të cilëve 1 mijë e 901 janë femra dhe 449 meshkuj. Ndërkaq, në fushën e arteve dhe shkencave humane janë regjistruar 2 mijë e 113 studentë, përfshirë 1 mijë e 557 femra dhe 556 meshkuj.

Në inxhinieri, prodhim dhe ndërtim janë regjistruar 1 mijë e 977 studentë të rinj, prej tyre 1 mijë e 42 femra dhe 935 meshkuj. Shkencat shoqërore, gazetaria dhe informimi kanë tërhequr 1 mijë e 149 studentë, ku 902 janë femra dhe 247 meshkuj.

Ndërsa në shkencat natyrore, matematikë dhe statistika janë regjistruar 544 studentë, prej tyre 421 femra dhe 123 meshkuj. Në fushën e shërbimeve janë regjistruar 548 studentë, përfshirë 290 femra dhe 258 meshkuj.

Numri më i ulët i regjistrimeve të reja në nivelin Bachelor është shënuar në bujqësi, pylltari, peshkim dhe veterinari, me vetëm 259 studentë, ose 1,5 për qind të totalit. Prej tyre, 198 janë femra dhe 61 meshkuj. Edhe fusha e arsimit ka numër të ulët të regjistrimeve të reja, me 260 studentë, përfshirë 242 femra dhe vetëm 18 meshkuj.

Biznesi prin edhe në nivelin Master

E njëjta prirje vërehet edhe në studimet pasuniversitare. Sipas të dhënave të ASK-së, gjatë vitit akademik 2025/2026, në nivelin Master janë regjistruar për herë të parë gjithsej 4 mijë e 650 studentë në universitetet publike dhe kolegjet private. Prej tyre, 3 mijë e 70 janë femra dhe 1 mijë e 580 meshkuj.

Biznesi, administrata dhe ligji kryesojnë edhe në këtë nivel studimi, me 1 mijë e 528 studentë, që përbëjnë 32,9 për qind të të gjithë studentëve të regjistruar për herë të parë në Master. Në këtë fushë janë regjistruar 1 mijë e 19 femra dhe 509 meshkuj.

Pas saj, inxhinieria, prodhimi dhe ndërtimi renditen me 689 studentë, prej të cilëve 306 janë femra dhe 383 meshkuj. Në fushën e arteve dhe shkencave humane janë regjistruar 495 studentë, përfshirë 342 femra dhe 153 meshkuj.

Arsimi numëron 416 studentë të regjistruar për herë të parë në nivelin Master, ndërsa teknologjia informative dhe komunikimi kanë tërhequr 335 studentë. Në TIK, 178 janë meshkuj dhe 157 femra.

Në shkencat shoqërore, gazetari dhe informim janë regjistruar 316 studentë, prej tyre 234 femra dhe 82 meshkuj. Shëndeti dhe mirëqenia kanë gjithsej 520 studentë, përfshirë 432 femra dhe 88 meshkuj.

Në shkencat natyrore, matematikë dhe statistika janë regjistruar 105 studentë, ndërsa në fushën e shërbimeve 169 studentë. Edhe në nivelin Master, bujqësia, pylltaria, peshkimi dhe veterinaria kanë numrin më të ulët të regjistrimeve të reja, me 77 studentë, prej të cilëve 57 femra dhe 20 meshkuj.

Femrat dominojnë në arsim, meshkujt në disa drejtime teknike

Të dhënat e ASK-së nxjerrin në pah dallime të theksuara gjinore në përzgjedhjen e fushave të studimit. Në nivelin Master, arsimi shënon dallimin më të madh në favor të femrave. Sipas të dhënave të publikuara, nga gjithsej 1 mijë e 53 studentë në këtë fushë, 87,4 për qind janë femra.

Në anën tjetër, në fushat teknike, veçanërisht në teknologjinë informative dhe komunikim, meshkujt kanë pjesëmarrje më të lartë. Kjo prirje vërehet edhe në nivelin Bachelor, ku në TIK janë regjistruar 1 mijë e 933 meshkuj, krahasuar me 1 mijë e 56 femra.

Megjithatë, në inxhinieri, prodhim dhe ndërtim në nivelin Master, sipas të dhënave të paraqitura nga ASK-ja, pjesëmarrja gjinore është pothuajse e barabartë. Në këtë fushë janë evidentuar 730 femra dhe 729 meshkuj, ose rreth 50 për qind për secilën gjini.

Si ndryshoi numri i studentëve nga një vit akademik në tjetrin?

Të dhënat krahasuese të ASK-së për numrin e përgjithshëm të studentëve në vitet akademike 2024/2025 dhe 2025/2026 tregojnë ndryshime në disa fusha të studimit, si në nivelin Bachelor, ashtu edhe në Master.

Në nivelin Bachelor, në fushën e biznesit, administratës dhe ligjit, numri i përgjithshëm i studentëve ka ndryshuar nga 16 mijë e 437 në vitin akademik 2024/2025 në 15 mijë e 777 në vitin 2025/2026, sipas shifrave të paraqitura në materialin statistikor.

Në shkencat natyrore, matematikë dhe statistika, numri i studentëve ka ndryshuar nga 2 mijë e 722 në 2 mijë e 599. Në TIK, të dhënat e grafikut paraqesin 8 mijë e 281 studentë në vitin 2024/2025 dhe 8 mijë e 673 në vitin 2025/2026.

Në inxhinieri, prodhim dhe ndërtim, grafiku paraqet 8 mijë e 660 studentë në vitin akademik 2025/2026, ndërsa në shëndet dhe mirëqenie numri ka ndryshuar nga 8 mijë e 79 në 8 mijë e 660. Për fushat e tjera, përfshirë arsimin, artet dhe shkencat humane, shkencat shoqërore, gazetarinë dhe informimin, bujqësinë dhe shërbimet, ASK-ja paraqet të dhëna krahasuese në grafikun përkatës.

Në nivelin Master, krahasimi i dy viteve akademike paraqet ndryshime në numrin e përgjithshëm të studentëve sipas fushave. Në arsim, numri ka ndryshuar nga 1 mijë e 61 në 1 mijë e 53 studentë, ndërsa në artet dhe shkencat humane nga 1 mijë e 173 në 1 mijë e 13. Në shkencat shoqërore, gazetari dhe informim, grafiku paraqet 648 studentë në vitin 2024/2025 dhe 760 në vitin 2025/2026.

Në fushën e biznesit, administratës dhe ligjit, numri i përgjithshëm i studentëve në Master paraqitet me 3 mijë e 490 në vitin akademik 2024/2025 dhe 3 mijë e 382 në vitin 2025/2026. Në shkencat natyrore, matematikë dhe statistika, grafiku paraqet 266 studentë në vitin 2024/2025 dhe 283 në vitin 2025/2026. Ndërsa për TIK-un, inxhinierinë, prodhimin dhe ndërtimin, bujqësinë, shëndetin dhe mirëqenien, si dhe shërbimet, të dhënat janë të paraqitura në grafikun krahasues të ASK-së.

The post Çfarë studiojnë të rinjtë në Kosovë? Prijnë biznesi, administrata dhe ligji, bujqësia e fundit appeared first on Revista Monitor.

The post Vaji i ullirit, prodhimi 2025 appeared first on Revista Monitor.

Eksportet i janë rikthyer rritjes së fortë në muajin shtator, të ndikuara kryesisht nga konjuktura e favorshme e çmimeve në bursat ndwrkombwtare, ndërsa grupi kryesor, ai i tekstileve e këpucëve ka thelluar rënien.

Sipas të dhënave të INSTAT, në Shtator 2026 eksportet e mallrave arritën vlerën 31,2 mld lekë, duke u rritur me 14,8 %, në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Ndikimi kryesor erdhi nga grupi “Minerale, lëndë djegëse, en,el”, po pothuajse u dyfishua, me efektin kryesor që e dha nafta.

Grupi i “Tekstile dhe këpucë”, që është punëdhënësi më i madh në industri me rreth 50 mijë persona, ka thelluar rënien duke u tkurrur me 16.2% në shtator.

Sipas INSTAT, gjatë muajit Shtator 2026, në rritjen e eksporteve prej 14,8 %, pozitivisht kanë ndikuar grupet: “Minerale, lëndë djegëse, energji elektrike” me +12,8 pikë përqindje, “Materiale ndërtimi dhe metale” me +3,4 pikë përqindje, “Makineri, pajisje dhe pjesë këmbimi” me +1,8 pikë përqindje, etj. Ndërsa negativisht kanë ndikuar grupet: “Tekstile dhe këpucë” me -5,5 pikë përqindje dhe “Lëkurë dhe artikujt prej tyre” me -0,2 pikë përqindje.

Për 9- mujorin, tendenca vijoi të ishte pozitive. Sipas INSTAT, për periudhën janar-shtator 2026, eksportet ishin 279 miliardë lekë, me rritje 7.2 me bazë vjetore. Edhe për 9- mujorin, ndikimin kryesor pozitiv e dhanë mineralet lëndë djegëse e energji, materiale ndërtimi dhe makineri e pjesë këmbimi, ndërsa efekti më negativ ishte nga tekstile e këpucë.

Fasoni, vijon më rënie të fortë, në prag falimenti

Eksportet nga industria e veshjeve dhe këpucëve kanë shënuar muaj radhazi me rënie, që sa vjen e thellohet. Në shtator rënia ishte -16.2%, pas tkurrjes me -12.4%, në gusht dhe mbi -13% në korrik. Për gjithë 9 mujorin eksportet ishin 71.7 miliardë lekë, me tkurrje 9%, duke qenë i vetmi grup i madh me tendencë negative.

Florjan Zekja, Kryetar i Shoqatës së Manifakturës thotë se tkurrja me mbi 16% e sektorit është një sinjal alarmi me sektorin që është në prag falimenti.

“Këtë alarm e kemi ngritur që në fillim të vitit. Shenjat pozitive të ndonjë muaji nuk pasqyronin realitetin e sektorit. Rënia e euros dhe rritja e kostove të prodhimit po dobësojnë konkurrueshmërinë dhe po i nxjerrin prodhuesit shqiptarë jashtë tregut.

Po tkurret një sektor që, përveç rëndësisë së madhe sociale, ka qenë edhe një nga lokomotivat kryesore të eksporteve shqiptare.

Në një kohë kur vendet europiane, si Italia, Gjermania dhe Britania e Madhe, po riaktivizojnë sektorin fason dhe po nxisin prodhimin vendas për të ulur varësinë nga tregjet e largëta, politikat ekonomike në Shqipëri nuk po i përgjigjen alarmit për falimentimin e prodhimit vendas.

Kjo është veçanërisht shqetësuese kur duhet të përgatitemi dhe të transformohemi për t’u bërë pjesë e tregut të përbashkët evropian. Pa masa të menjëhershme, duke nisur me Paketën Fiskale 2027, pasojat mund të jenë të pariparueshme dhe të rrezikojnë ekzistencën e prodhuesve dhe eksportuesve shqiptarë në të ardhmen e afërt”, thotë Zekja për Monitor.

Edvin Prençe, Kryetar i ProEksport Albania tha për Monitor se rënia e fasonit nuk është më një sinjal alarmi, por është tregues i drejtpërdrejtë se Shqipëria po humbet kapacitet prodhues dhe konkurrueshmëri. “Nuk mjafton të flasim për rritje eksportesh kur industria që punëson, prodhon dhe sjell valutë po tkurret. Kjo kërkon ndërhyrje të menjëhershme,  politika industriale, mbështetje për investime, teknologji dhe kalim në prodhim me vlerë të shtuar. Nëse humbasim fabrikat sot, nesër nuk do të kemi çfarë të mbështesim”, tha ai.

 

Rritja e ndjeshme e grupit të energjisë e lëndëve djegëse nga çmimet e naftës

Ndërsa fasoni është ndikuar negativisht nga lufta, e kundërta ka ndodhur me eksportet e lëndëve djegëse, që u favorizuan nga rritja e çmimeve në bursa.

Në shtator, ky grup pothuajse u dyfishua, duke u rrit me 86.4%, për të arritur në 7.5 miliardë lekë. Burime nga Bankers Petroleum, operatori kryesor i këtij grupi, dhe eksportuesi i naftws, thanë pwr Monitor se eksportet u rritën ndjeshëm në shtator, të favorizuara nga çmimi i lartë i naftës nw burdsat ndwrkombwtare.

Për 9 mujorin, ky grup ka eksportuar 61.8 miliardë lekë, me zgjerim vjetor prej 26%.

Rriten dhe Materiale ndërtimi e metale

Gjatë muajit shtator, grupi i “Materialet e ndërtimit dhe metalet” vijoi me rritje prej 22.7%, ndonëse me ritme më të ngadalësuara se në korrik, kur u zgjerua me mbi 70%.

Për 9- mujorin, eksportet u rritën 21.6%, në 42.8 miliardë lekë, duke mbetur një nga grupet me ndikimin më pozitiv në ecurinë e eksporteve për 9 mujorin, së bashku me mineralet, lëndët djegëse e energjinë.

Rigjallërohet industria automotive

Grupi “Makineri, pajisje, pjesë këmbimi” ka shfaqur sinjale gjallërimi në shtator, pas ngecjes në muajin gusht. Në shtator, eksportet u rritwn me 14%, ndërsa për 9 mujorin shitjet e këtij grupi arritën në 33.2 miliardw lekw, me rritje 12.3%.

Ky grup, ku peshën kryesore e mban industria automotive është rimëkëmbur që në fund të vitit të kaluar kur kompanitë raportuan se porositë erdhën në rritje. Një pjesë  e kompanive prodhojnë pjesë të thjeshta për makineri pune dhe mjete të mëdha transporti një segment që ka qenë në ecuri të qëndrueshme.

Ndërkohë vendimi i KE për të lënë  mjetet me djegie të brendshme përtej 2035 ne formë hibride, ndryshoi panoramën edhe për këtë vit ku porositë pritet të jenë në rritje. Presionet kryesore që kjo industri e vendosur në vendin tonë po kalon lidhen me fuqinë punëtore, zhvlerësimin e vazhdueshëm të euros pasi kontratat e tyre janë fikse disavjeçare dhe së treti rritja e beftë e pagës minimale në 50 mijë lekë.

Ushqime pije e duhan rritje e dobët

“Ushqime pije e duhan”, një nga grupet me ecurinë më të mirë vitet e fundit është ngadalësuar në shtator, duke u rritur me vetëm 2.4%.

Për 8 mujorin, shitjet e ushqimeve jashtë ishin 42.7 miliardë lekë, me një rritje prej 3.3%.

Në Shtator 2026 eksportet e mallrave arritën vlerën 31,2 mld lekë, duke u rritur me 14,8%, në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë dhe me 52,1%, në krahasim me Gusht 2026. Importet e mallrave arritën vlerën 78,6 mld lekë, duke u rritur me 4,8%, në krahasim me një vit më parë dhe me 4,0%, në krahasim me Gusht 2026. Defiçiti tregtar i këtij muaji është 47,3 mld lekë, duke u ulur me 0,9%, krahasuar me një vit më parë dhe me 13,9%, në krahasim me Gusht 2026.

Ecuria e tregtisë së mallrave sipas vendeve partnere

Në muajin Shtator 2026, vendet me të cilat Shqipëria ka pasur rritjen më të madhe të eksporteve, në krahasim me Shtator 2025 janë: Kosova (22,5%), Greqia (13,9%), etj. Ndërsa vendet me të cilat eksportet kanë pasur rënien më të madhe, janë: Italia (4,0%), Zvicra (3,8%), etj.

Në muajin Shtator 2026, vendet me të cilat Shqipëria ka pasur rritjen më të madhe të importeve, në krahasim me Shtator 2025 janë: Turqia (6,8%), Greqia (3,8%), etj. Ndërsa vendet me të cilat importet kanë pasur rënien më të madhe, janë: Italia (14,1%), Kina (7,0%), etj.

Shkëmbimet tregtare me vendet e BE-së zënë 54,6%, të gjithë tregtisë. Në Shtator 2026, eksportet drejt vendeve të BE-së zënë 68,7% të eksporteve gjithsej dhe importet nga vendet e BE-së zënë 48,9% të importeve gjithsej, raportoi INSTAT.

The post Eksportet rriten 14.8% në shtator nga çmimet e naftës, por fasoni në prag falimenti, bie 16.2% appeared first on Revista Monitor.

The post Mos lejoni që IA të vrasë autorin appeared first on Revista Monitor.

The post Çmimet e banesave i rezistuan rritjes së fundit të normave të interesit. A do t’ia dalin këtë herë? appeared first on Revista Monitor.

Protestat e dhunshme në Francë kanë shkaktuar rënie të aksioneve dhe dobësim të euros, ndërsa kostot e huamarrjes së qeverisë franceze janë rritur, duke shtuar presionin mbi tregjet financiare europiane.

Indeksi kryesor i bursës së Parisit, CAC 40, ra me rreth 1% në tregtimin e së hënës, 19 tetor, ndërsa indeksi paneuropian STOXX 600 humbi 0.39%. Aksionet bankare ishin ndër më të goditurat, me një rënie prej 1.4%, sipas Reuters.

Presioni u shtri edhe në tregun e obligacioneve qeveritare. Interesi i bonove franceze 10-vjeçare u rrit në 4.849%, duke zgjeruar diferencën me titujt ekuivalentë gjermanë, një tregues i primit të rrezikut që investitorët kërkojnë për të financuar borxhin e Francës.

Euro gjithashtu u dobësua ndaj dollarit amerikan, duke zbritur në rreth 1.123 dollarë, ndërsa pasiguria politike dhe shqetësimet për financat publike franceze ndikuan kërkesën për monedhën e përbashkët.

Lëvizjet në tregje pasuan një fundjavë protestash të dhunshme në disa qytete franceze, përfshirë Parisin, Marsejën dhe Lionin. Demonstratat, të nxitura nga rritja e kostos së jetesës dhe pakënaqësitë ndaj shërbimeve publike, u shoqëruan me përplasje me policinë, dëmtime të pronës dhe rreth 2,400 arrestime.

Presidenti Emmanuel Macron dënoi dhunën në një fjalim televiziv të dielën, ndërsa qeveria po përballet me presion për të adresuar pakënaqësitë sociale dhe për të miratuar buxhetin e vitit të ardhshëm.

Tensionet vijnë në një periudhë kur Franca po përpiqet të kufizojë deficitin buxhetor dhe borxhin publik, ndërsa investitorët po ndjekin me vëmendje zhvillimet politike përpara zgjedhjeve presidenciale të vitit 2027.

Rritja e interesave të obligacioneve nënkupton kosto më të larta financimi për qeverinë franceze, në një kohë kur vendi po përballet me sfida për konsolidimin e financave publike.

The post Protestat në Francë tronditin tregjet europiane, euro dobësohet dhe rritet kostoja e borxhit appeared first on Revista Monitor.

The post Të drejtat e pronësisë nuk janë luks appeared first on Revista Monitor.

The post Ekonomia në formë K-je nuk është thjesht një perceptim appeared first on Revista Monitor.

The post Mosbesimi i thellë reciprok do ta pengojë bashkëpunimin SHBA-Kinë për IA-në appeared first on Revista Monitor.

Çmimet e naftës ranë me më shumë se 2% të hënën, duke u tërhequr nga nivelet më të larta në pesë muaj, pasi presidenti amerikan Donald Trump vendosi të lehtësojë disa sanksione dhe tarifa ndaj Rusisë, një masë që mund të rrisë furnizimet me karburante në tregjet ndërkombëtare.

Nafta Brent ra me 2.08%, në 107.57 dollarë për fuçi, ndërsa nafta amerikane West Texas Intermediate (WTI) humbi 1.92%, duke zbritur në 99.46 dollarë për fuçi, sipas Reuters.

Trump nënshkroi të premten një urdhër ekzekutiv që lehtëson sanksionet dhe tarifat kryesore të vendosura ndaj Moskës, ndërsa Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi se administrata do të përdorë deri në 60 ditë për të vlerësuar ndikimin ekonomik të masave.

Vendimi vjen pas një marrëveshjeje mes Trump dhe presidentit rus Vladimir Putin për eksportimin e naftës diesel drejt Shteteve të Bashkuara dhe vendeve të tjera. Furnizimet pritet të nisin me rreth 2.3 milionë fuçi këtë muaj, për të arritur më pas në 7.6 milionë fuçi në muaj.

Ndërkohë, tregjet e energjisë vijojnë të përballen me ndërprerje të furnizimeve nga Lindja e Mesme. Sulmet ndaj anijeve tregtare në Ngushticën e Hormuzit kanë reduktuar ndjeshëm transportin e naftës nga Gjiri Persik.

Sipas të dhënave të kompanisë Kpler, eksportet e naftës nga rajoni ranë në rreth 8.5 milionë fuçi në ditë gjatë javës së kaluar, nga mbi 20 milionë fuçi në ditë një javë më parë.

Pavarësisht rënies së fundit, çmimet mbeten pranë niveleve më të larta të muajve të fundit, ndërsa pasiguria mbi furnizimet nga Lindja e Mesme dhe Rusia vazhdon të ndikojë tregtinë globale të energjisë.

The post Nafta bie mbi 2% pas vendimit të Trump për lehtësimin e sanksioneve ndaj Rusisë appeared first on Revista Monitor.

The post India dhe Bullgaria kërkojnë zbatimin sa më të shpejtë të marrëveshjes së tregtisë së lirë Indi-BE appeared first on Revista Monitor.

The post Rumani, projekti më i madh i energjisë diellore në Europë appeared first on Revista Monitor.

Kompania që krijoi ChatGPT është përballur me akuza për plagjiaturë dhe shpërfillje të rregullave të kërkimit shkencor, pasi njoftoi se inteligjenca artificiale kishte zgjidhur probleme matematikore që prej dekadash mbeteshin pa përgjigje.

Pas reagimeve të forta në komunitetin e matematikanëve, OpenAI ka njoftuar se do të dhurojë 5 milionë dollarë për një fondacion që mbështet kërkimet në matematikë.

Vendimi vjen vetëm pak ditë pasi Shoqata për Matematikën Njerëzore (Association for Human Mathematics – AHM) kritikoi ashpër kompaninë e inteligjencës artificiale dhe ngriti akuza për plagjiaturë lidhur me zgjidhjen e një problemi matematikor që kishte mbetur i pazgjidhur prej dekadash.

Në shtator, OpenAI njoftoi se një model i inteligjencës artificiale, ende i papublikuar, kishte arritur një rezultat të rëndësishëm lidhur me ekuacionet Navier–Stokes. Këto ekuacione përshkruajnë lëvizjen e lëngjeve dhe gazeve duke zbatuar ligjin e dytë të Njutonit dhe lidhen me disa prej sfidave më të vështira të matematikës.

Megjithatë, sipas TechCrunch, dy matematikanë pretendojnë se kishin qenë shumë pranë një rezultati të ngjashëm dhe kanë ngritur pikëpyetje nëse puna e OpenAI ishte mbështetur në kërkimet e tyre.

OpenAI mohon të ketë pasur dijeni për punën e tyre shkencore.

Njëri prej matematikanëve, Levent Alpöge, punon në kompaninë rivale Anthropic, ndërsa kërkimin në fjalë e zhvillonte në mënyrë të pavarur.

Mbi 700 punime matematikore të prodhuara nga inteligjenca artificiale

Më 6 tetor, kompania e drejtuar nga Sam Altman deklaroi se modeli i saj kishte prodhuar mbi 700 dorëshkrime shkencore dhe pothuajse 400 rezultate matematikore.

Sipas OpenAI, këto rezultate synonin t’u jepnin përgjigje disa prej problemeve më të ndërlikuara në matematikë dhe shkencat kompjuterike.

Por njoftimi nuk u prit me entuziazëm nga të gjithë studiuesit.

Shoqata për Matematikën Njerëzore deklaroi se matematikanët nuk kishin kërkuar që kjo punë të kryhej, duke akuzuar OpenAI për shpërfillje të plotë të normave të kërkimit shkencor.

Kritikat lidhen jo vetëm me mënyrën se si inteligjenca artificiale po prodhon rezultate matematikore, por edhe me respektimin e punës së studiuesve, transparencën dhe mënyrën e publikimit të zbulimeve shkencore.

OpenAI ofron 5 milionë dollarë për kërkimet matematikore

Të enjten, më 15 tetor, OpenAI njoftoi përmes platformës X se do të dhuronte 5 milionë dollarë, rreth 4.5 milionë euro, për Simons Foundation, një organizatë që mbështet kërkimet shkencore, veçanërisht në matematikë.

Qëllimi i financimit është t’u krijojë mundësi matematikanëve të shqyrtojnë, kuptojnë dhe zhvillojnë më tej rezultatet e prodhuara nga inteligjenca artificiale.

Në deklaratën e saj, OpenAI theksoi se dëshiron të mbështesë komunitetin e matematikanëve për ta shndërruar përparimin e inteligjencës artificiale në njohuri më të thella njerëzore dhe zbulime të reja.

Financimi do të përdoret për organizimin e seminareve, konferencave dhe programeve të specializuara.

Përveç mbështetjes financiare, OpenAI do t’u ofrojë studiuesve të mbështetur nga Simons Foundation akses në modelet e saj të inteligjencës artificiale dhe në burimet kompjuterike të kompanisë.

Një nismë prej 15 milionë dollarësh

Nisma do të ketë një vlerë totale prej 15 milionë dollarësh, duke kombinuar financimin dhe burimet e ofruara nga Simons Foundation, Anthropic dhe OpenAI.

Synimi është të krijohen mundësi të reja bashkëpunimi mes studiuesve dhe sistemeve të inteligjencës artificiale, në një periudhë kur teknologjia po ndryshon me shpejtësi mënyrën se si zhvillohet kërkimi shkencor.

Megjithatë, mbetet e hapur çështja se si duhet të vlerësohen, verifikohen dhe njihen zbulimet e prodhuara nga inteligjenca artificiale, veçanërisht kur ato prekin fusha ku shkencëtarët kanë investuar vite të tëra kërkimi./EURONEWS

The post Pas revoltës së matematikanëve, OpenAI premton 5 milionë dollarë për të zbutur kritikat appeared first on Revista Monitor.

Kryeqyteti kroat, Zagrebi, po shndërrohet në një pikë të rëndësishme të zhvillimit të transportit autonom në Europë. Një automjet që lëviz pa ndërhyrjen e një shoferi njerëzor është në qendër të një reportazhi të Euronews, i cili sjell nga afër përvojën e udhëtimit me një robotaksi.

Teknologjia synon të ndryshojë mënyrën se si qytetarët lëvizin nëpër qytete, duke përdorur sisteme inteligjente për të kontrolluar drejtimin, shpejtësinë, frenimin dhe reagimin ndaj trafikut.

Robotaksitë kanë përshkuar 200 mijë kilometra në Zagreb

Shërbimi u lançua në prill 2026 nga Uber, në bashkëpunim me kompaninë kroate Verne dhe kompaninë kineze të inteligjencës artificiale Pony.ai.

Fillimisht, automjetet lëviznin me një operator sigurie në sediljen e shoferit, i cili mbikëqyrte udhëtimin. Që nga fillimi i shërbimit, ato kanë përshkuar rreth 200 mijë kilometra në rrugët e Zagrebit.

Më 10 shtator nisën edhe udhëtimet plotësisht pa shofer, për një numër të kufizuar përdoruesish të ftuar, në një itinerar prej 22 kilometrash që lidh selinë e Verne me aeroportin Franjo Tuđman.

Aktualisht, flota përbëhet nga rreth 30 automjete autonome elektrike të modelit BAIC Arcfox Alpha T5.

Si është të udhëtosh në një makinë që drejtohet vetë?

Gazetari i Euronews përshkruan ndjesinë e pazakontë të qëndrimit në sediljen e pasme, ndërkohë që timoni rrotullohet vetë dhe automjeti manovron në trafik.

Sipas reportazhit, udhëtimi është i qetë dhe, pas pak minutash, pasagjeri pothuajse harron se drejtimin e ka marrë përsipër inteligjenca artificiale.

Makina ndalon plotësisht në çdo tabelë STOP, edhe kur rruga është bosh, dhe shmang drejtuesit agresivë që tentojnë ta parakalojnë.

Automjetet përdorin teknologji autonome të nivelit 4, që mundëson drejtimin pa ndërhyrje njerëzore, por vetëm në zona të përcaktuara.

34 sensorë për të zëvendësuar shoferin

Sistemi Gen-7 i Pony.ai përdor 34 sensorë, përfshirë nëntë sensorë LiDAR, 14 kamera, katër radarë, katër mikrofona, dy sensorë uji dhe një sensor përplasjesh.

Këto pajisje analizojnë mjedisin përreth dhe i mundësojnë automjetit të marrë vendime gjatë lëvizjes.

Përpara se sistemi të përdoret në rrugë, inteligjenca artificiale trajnohet në një mjedis virtual, ku mëson të reagojë ndaj situatave të ndryshme të trafikut.

Synimi: më shumë se 30 qytete europiane

Uber synon ta zgjerojë modelin në qytete të tjera europiane. Mançesteri është destinacioni i radhës, ku testimet kanë nisur, ndërsa planet përfshijnë Londrën dhe projekte në faza të ndryshme në Madrid, Mynih dhe Zyrih. Edhe Brukseli është ndër qytetet me të cilat po zhvillohen diskutime.

Një nga pengesat kryesore mbetet kuadri ligjor europian, pasi rregullat për automjetet autonome ndryshojnë ndërmjet vendeve.

Ndërkohë, Verne po zhvillon një automjet autonom me dy vende, të orientuar drejt udhëtimeve më komode, me sedilje që mund të shtrihen dhe ekran të madh informues. Kompania pretendon se eliminimi i shoferit do të ulë kostot dhe do të mundësojë shërbime më luksoze pa çmime domosdoshmërisht më të larta./EURONEWS

The post Epoka e makinave pa shofer mbërrin në Europë, Zagrebi hap rrugën për robotaksitë appeared first on Revista Monitor.

The post Korridori Vertikal po ndërtohet, Korridori VIII mbetet në pritje appeared first on Revista Monitor.

Kryeministri Edi Rama, gjatë një takimi me drejtues të Policisë së Shtetit, njoftoi se çdo efektiv i angazhuar në përballjen me protestat e dhunshme do të përfitojë menjëherë një shpërblim prej 2500 eurosh. Sipas tij, shpërblimi do të jetë i njëjtë për të gjithë efektivët e angazhuar në terren, pavarësisht pagës apo pozicionit që mbajnë.

“Familjet tuaja meritojnë solidaritet, meritojnë respekt dhe, fatmirësisht, ministri e ka thënë më parë. Nuk është diçka që po e themi sot si rezultat i kësaj që po ndodh, sepse jemi ulur përpara disa javësh, tani që po përgatisim buxhetin e ri. Nga 1 janari, paga juaj do të rritet në mënyrë të konsiderueshme.

Por, nga ana tjetër, për të gjithë rezistencën, për të gjithë sakrificën, për të gjithë kurajën dhe, mbi të gjitha, për dinjitetin me të cilin ju po u dilni përballë jo vetëm këtyre, por edhe atyre që nëpër ekrane masakrojnë Policinë e Shtetit, nëpër ekrane fajësojnë Policinë e Shtetit, nëpër ekrane kërkojnë që Policia e Shtetit të dorëzohet, ne do t’ju vëmë menjëherë në dispozicion një shumë prej 2500 eurosh për çdo efektiv që është në këtë front.

Nuk e vendosëm sipas pagës, por e vendosëm kështu. E njëjta shumë për të gjithë, sepse në këtë moment jeni të gjithë një dhe një për të gjithë”, tha Rama.

Nga ana tjetër, kryeministri Edi Rama paralajmëroi se familjet e të miturve që përfshihen në akte dhune gjatë protestave do të paguajnë dëmet e shkaktuara. Gjithashtu studentët që lënë shkollën për të sulmuar efektivët e Policisë do të përballen me pasoja administrative, nuk do të përfitojnë më arsim falas, bursa apo mbështetje financiare nga shteti. Të gjithë ata mësues që nxisin nxënësit të dëmtojnë institucionet nuk kanë për ta parë me sy derën e shkollës, paralajmëroj Rama.

“U them të gjithë atyre të tjerëve që ikin nga shkolla për të dhunuar Policinë, që nuk do të kthehen në shkollë normalisht, pa pasoja administrative për këtë. Nuk do të kenë arsim falas. Ata studentë që dalin dhe dhunojnë Policinë e Shtetit nuk do të kenë bursa, nuk do të kenë mbështetje financiare nga shteti.

Nëse duan të vazhdojnë universitetin, pasi kanë hedhur gurë ndaj prindërve të fëmijëve të tjerë të Shqipërisë, që janë fëmijët e efektivëve të Policisë apo që janë fëmijët e kujtdo që është në anën e shtetit, asnjë kokërr leku nuk do të marrin ata nga taksat e shqiptarëve, për asgjë.

Sepse me taksat e shqiptarëve do të riparojmë trotuaret, me taksat e shqiptarëve do të riparojmë semaforët, me taksat e shqiptarëve do të riparojmë kamerat që ata shkatërruan, tabelat, stolat. Me taksat e shqiptarëve do të zëvendësojmë pemët. Nuk do të paguajmë nga taksat e shqiptarëve për ca djem dhe vajza që kujtojnë se u bë deti kos për Antifa-n dhe për gjithë çfarëdolloj delirantësh”, tha Rama.

 

The post Rama: 2500 euro shpërblim për policët! Studentët që ushtrojnë dhunë, pa bursa dhe arsim falas appeared first on Revista Monitor.

The post Ekonomia e vetmisë appeared first on Revista Monitor.

The post “Kamerat mund të kthehen në pikën më të dobët të sigurisë, ja masat që duhen marrë” appeared first on Revista Monitor.

The post “Bizneset, përgjegjësi për sigurinë e pamjeve, edhe kur kamerat administrohen nga të tjerët” appeared first on Revista Monitor.

The post Nën vëzhgim, kufiri i hollë mes mbrojtjes dhe rrezikut appeared first on Revista Monitor.