Reza Pahlavi nën akuzë të rënda: Vrasja në Kanada zbulon anën autoritare të rrethit të tij*
Artikulli i revistĂ«s The Atlantic heton vrasjen e Massoud Masjoudit nĂ« Kanada dhe kritikat nĂ« rritje ndaj Reza Pahlavit, duke e portretizuar atĂ« dhe rrethin e tij si autoritarĂ«. ĂfarĂ« po ndodh brenda opozitĂ«s iraniane nĂ« mĂ«rgim?
Revista amerikane The Atlantic, në një artikull të Robert F. Worth, sugjeron se vrasja e Massoud Masjoudit në Kanada ka vënë Reza Pahlavin nën vëzhgim të shtuar nga një numër në rritje kritikësh, të cilët e shohin atë dhe rrethin e tij të ngushtë si autoritarë të rrezikshëm.
Masjoudi akuzon këshilltarët e Pahlavit për lidhje me IRGC-në
Massoud Masjoudi ishte bindur se dy këshilltarë të Reza Pahlavit po punonin fshehurazi për Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC). Ai dorëzoi dhjetëra ankesa dhe bëri akuza që shumë i konsideruan të pazakonta, duke përfshirë pretendimin se dy mbështetës të Pahlavit po komplotonin për ta vrarë.
Trupi i Masjoudit u zbulua më 6 mars dhe policia kanadeze akuzoi dy mbështetës monarkistë, Mehdi Ahmadzadeh Razavi dhe Arezou Soltani, për vrasje me paramendim.
Artikulli i Robert F. Worth
NĂ« artikullin e tij âAnĂ«n brutale tĂ« monarkistĂ«ve iranianĂ«â , Robert F. Worth shkruan se nĂ« fillim tĂ« shkurtit, ndĂ«rsa pjesa mĂ« e madhe e botĂ«s ishte pĂ«rqendruar te lufta e afĂ«rt nĂ« Gjirin Persik, njĂ« emigrant iranian i zĂ«shĂ«m, Massoud Masjoudi, u zhduk nĂ« Kanada.

Kur trupi i tij u gjet në mars, autoritetet kanadeze akuzuan dy ndjekës të Reza Pahlavit për vrasje. Masjoudi, një kritik i ashpër i Pahlavit, kishte kaluar muaj të tërë duke denoncuar Pahlavin dhe bashkëpunëtorët e tij. Ai kishte emëruar specifikisht dy të akuzuarit dhe pretendonte se ata po komplotonin për ta heshtur atë.
Me fjalë të tjera, vrasja duket se është pjesë e një lufte më të gjerë që ka përballur Pahlavin me një rreth në zgjerim kritikësh, të cilët e shohin atë dhe ata që e rrethojnë si gjithnjë e më autoritarë.
Entuziazmi për luftë dhe zhgënjimi pasues
Në fund të shkurtit, shumë përpara se Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli të fillonin sulmet ushtarake kundër Iranit, Pahlavi dhe mbështetësit e tij shprehën entuziazëm për luftën. Ata pretenduan se më shumë se 100,000 dezertorë nga strukturat e sigurisë iraniane ishin gati të ndihmonin ish-kurorin për të sjellë një epokë të re. Pahlavi dukej se priste një kthim triumfal, i ngjashëm me pritjen masive që pati Ruhollah Khomeini në 1979.
Por Pahlavi nuk u kthye. Më shumë se dy muaj pas luftës, Ngushtica e Hormuzit mbeti e mbyllur dhe regjimi iranian ishte ende në pushtet. Pahlavi dhe shumë mbështetës të tij e bënë të qartë se ndiheshin të tradhtuar nga negociatat e paqes në vazhdim dhe vazhduan të kërkojnë sulme të mëtejshme ajrore.
NjĂ« mbĂ«shtetĂ«s i shquar, anĂ«tar i bordit tĂ« organizatĂ«s jofitimprurĂ«se tĂ« Pahlavit, shkroi nĂ« X: âLufta nuk shkoi siç e doja unĂ«.â Ai shtoi se mbĂ«shtetĂ«sit e regjimit ishin âkafshĂ«â dhe se Teherani âduhej bombarduar çdo ditĂ« me 5,000 objektivaâ.
Kritikat brenda opozitës
NdĂ«rkohĂ«, kritikĂ«t e Pahlavit brenda opozitĂ«s i intensifikuan sulmet, duke e pĂ«rshkruar atĂ« si fashist dhe njĂ« figurĂ« me kapacitete intelektuale tĂ« kufizuara, qĂ« drejton njĂ« kult toksik tĂ« orientuar nga lufta. Nikahang Kowsar, dikur aleat i ngushtĂ«, shkroi nĂ« prill se Pahlavi ishte ânjĂ« njeri me privilegj trashĂ«gues, pa arritje serioze, i aftĂ« tĂ« lĂ«vizĂ« me erĂ«n dhe jashtĂ«zakonisht i zoti tĂ« mbajĂ« miliona njerĂ«z emocionalisht tĂ« investuar, duke ofruar vetĂ«m kontradikta, iluzione dhe zhgĂ«njimâ.
KĂ«shilltarĂ«t si âRottweilerâ
Artikulli sugjeron se kĂ«shilltarĂ«t e Pahlavit po e pozicionojnĂ« atĂ« si monark â trashĂ«gimtarin e âtrashĂ«gimisĂ« sĂ« lavdishmeâ tĂ« njĂ« monarkie 2500-vjeçare â dhe se ky projekt kĂ«rkon luftĂ« politike kundĂ«r kujtdo qĂ« nuk pranon supremacinĂ« e tij.
NjĂ« person qĂ« kishte punuar me kĂ«shilltarĂ«t Amir Etemadi dhe Ali Ghazizadeh (ose Ali Reza Etemadi) i tha Worth se ata besonin se âthyerja e opozitĂ«s Ă«shtĂ« po aq e rĂ«ndĂ«sishme sa lufta kundĂ«r regjimit. Ata vĂ«rtet besojnĂ« se Pahlavi nuk mund tĂ« jetĂ« efektiv nĂ«se nuk Ă«shtĂ« zĂ«ri i vetĂ«mâ.
Dy kĂ«shilltarĂ«t nuk vonuan tĂ« bĂ«nin armiq. NĂ« 2018, Kowsar â ende afĂ«r Pahlavit â u pĂ«rplas me ta. Ai mĂ« vonĂ« tha se ata silleshin si âRottweilerâ: tĂ« nĂ«nshtruar ndaj Pahlavit, por armiqĂ«sorĂ« dhe tĂ« vrazhdĂ« me tĂ« gjithĂ« tĂ« tjerĂ«t.
Rasti i Massoud Masjoudit
Një tjetër figurë e opozitës që u largua nga këshilltarët e rinj të Pahlavit ishte Massoud Masjoudi, matematikan dhe aktivist me bazë në Kanada. Fillimisht ai admironte Reza Pahlavin dhe, së bashku me Ghaseminejad dhe Etemadi, ishte pjesë e rrjetit të emigrantëve iranianë të njohur si Iran Revival (Farashgard). Por shpejt u zhgënjye dhe u bë një nga kritikët më të zëshëm të lëvizjes.
Masjoudi u bind se dy kĂ«shilltarĂ«t e rinj po punonin fshehurazi pĂ«r IRGC-nĂ«. Ai dorĂ«zoi ankesa tĂ« shumta dhe pretendoi se dy mbĂ«shtetĂ«s tĂ« Pahlavit â Mehdi Ahmadzadeh Razavi dhe Arezou Soltani â po komplotonin pĂ«r ta vrarĂ«. Trupi i tij u gjet mĂ« 6 mars dhe çifti u akuzua pĂ«r vrasje me paramendim. NjĂ« deklaratĂ« gjyqĂ«sore thotĂ« se çifti takoi njĂ« praktikues tĂ« mjekĂ«sisĂ« tradicionale nĂ« Vancouver pĂ«r tĂ« marrĂ« njĂ« substancĂ« vdekjeprurĂ«se pĂ«r tĂ« âhequr qafeâ Masjoudin.
Manipulimi në rrjete sociale
Në mes të 2023, eksperti i manipulimit në rrjete sociale Jeff Golberg publikoi një raport që dokumentonte një fushatë të madhe të koordinuar online me llogari të rreme që lavdëronin Pahlavin. Raporti identifikoi 4,765 llogari që postonin më shumë se 100 herë në ditë dhe gjeneruan 843 milionë tweet-e.
Kritika për nxitjen e protestave
Artikulli i The Atlantic vĂ« nĂ« dukje se pas kryengritjes sĂ« janarit dhe shtypjes sĂ« pĂ«rgjakshme tĂ« saj, Pahlavi u kritikua ashpĂ«r pĂ«r inkurajimin e njerĂ«zve tĂ« protestonin duke bĂ«rĂ« pretendime tĂ« pabazuara pĂ«r dezertime masive brenda forcave tĂ« sigurisĂ« iraniane â pretendime qĂ« mund tĂ« kenĂ« dhĂ«nĂ« njĂ« ndjenjĂ« tĂ« rreme sigurie.
Reagimi pas armëpushimit
Pas njoftimit tĂ« Donald Trump pĂ«r armĂ«pushim me Iranin mĂ« 7 prill, Pahlavi lĂ«shoi njĂ« fjalim ku pranoi se vendimi kishte âzhgĂ«njyer shumĂ« prej jushâ. Ai mĂ« pas nisi njĂ« turne evropian duke promovuar ndryshimin e regjimit dhe akuzoi MbretĂ«rinĂ« e Bashkuar pĂ«r pajtim.
MegjithatĂ«, kritikĂ«t e tij brenda opozitĂ«s ishin mĂ« tĂ« zĂ«shĂ«m se kurrĂ«. NĂ« fund tĂ« muajit tĂ« kaluar, njĂ« nga monarkistĂ«t mĂ« tĂ« shquar brenda Iranit, i burgosuri politik Manouchehr Bakhtiari, u bashkua me ta. NĂ« njĂ« mesazh audio tĂ« ashpĂ«r drejtuar Pahlavit, Bakhtiari deklaroi: âMidis atyre qĂ« pretendojnĂ« se mbĂ«shtesin monarkinĂ«, ti je ai qĂ« e ke tradhtuar mĂ« shumĂ« atĂ« qĂ« dikur u betove tĂ« mbroshâ.
Thirrjet e Pahlavit pĂ«r mĂ« shumĂ« bombardime kanĂ« marrĂ« njĂ« ton gjithnjĂ« e mĂ« tĂ« dĂ«shpĂ«ruar, teksa Trump duket se Ă«shtĂ« lodhur nga lufta. Kur Worth pyeti njĂ« mbĂ«shtetĂ«s tĂ« shquar se si do tĂ« pĂ«rballonte RepublikĂ«n Islamike tani qĂ« shumĂ« strategji kishin dĂ«shtuar, ai u pĂ«rgjigj: âNĂ«se ushtria amerikane mund tĂ« garantojĂ« uljen e kurorĂ«princit nĂ« njĂ« qytet iranian, kjo do tĂ« ndryshojĂ« rezultat. UnĂ« mendoj se IRGC do tĂ« shembetâ.
Worth pĂ«rfundon se u befasua jo vetĂ«m nga pamundĂ«sia e kĂ«tij skenari, por nga vetĂ« skenari. Pahlavi mund tĂ« mos jetĂ« as i gatshĂ«m tĂ« ndĂ«rmarrĂ« njĂ« udhĂ«tim aq tĂ« rrezikshĂ«m. Siç i tha Pahlavi njĂ« intervistuesi nĂ« 2023: âJeta ime pĂ«r 40 vitet e fundit ka qenĂ« kĂ«tu nĂ« AmerikĂ«. FĂ«mijĂ«t e mi jetojnĂ« kĂ«tu, miqtĂ« e mi jetojnĂ« kĂ«tu, tĂ« gjithĂ« qĂ« njoh janĂ« kĂ«tu. NĂ«se do tĂ« kthehesha, çfarĂ« saktĂ«sisht do tĂ« kthehesha?â
*Reza Pahlavi nĂ«n akuzĂ« tĂ« rĂ«nda: Vrasja nĂ« Kanada zbulon anĂ«n autoritare tĂ« rrethit tĂ« tij â KĂ«shillit KombĂ«tar tĂ« RezistencĂ«s sĂ« Iranit (NCRI)